Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm, B. No: 2014/8651, 22.06.2017

TÜRKİYE CUMHURİYETİ

ANAYASA MAHKEMESİ

BİRİNCİ BÖLÜM

KARAR

HALİL ÖZTUNÇ VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU

(Başvuru Numarası:2014/8651)

Karar Tarihi: 22/6/2017

BİRİNCİ BÖLÜM

KARAR

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru; kamu kurum ve kuruluşları aleyhine verilmiş,

ekonomik değere ilişkin ve icra edilebilir bir yargı kararının uzun süre icra

edilmemesi, kamulaştırmasız el atmadan kaynaklanan tazminat davası sonunda

hükmedilen bedelin yetersiz olması ve yargılamanın makul sürede sonuçlanmaması

nedenleriyle adil yargılanma hakkı ile mülkiyet hakkının ihlal edildiği

iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 5/6/2014 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön

incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm

tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve

esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına

gönderilmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili

olaylar özetle şöyledir:

8. Başvurucular Halil Öztunç ve Abdulhadi

Coşkun tarafından 7/9/2006 tarihinde Batman 1. Asliye Hukuk Mahkemesinde,

başvurucu Hüseyin Fehmi Elgin tarafından da 30/11/2007 tarihinde Batman 2.

Asliye Hukuk Mahkemesinde Batman Belediye Başkanlığı aleyhine açılan

kamulaştırmasız el atma nedeniyle tazminat davaları birleştirilerek yargılamaya

Batman 1.Asliye Hukuk Mahkemesinde devam edilmiştir.

9. Yargılama sürecinde İlk Derece Mahkemesince verilen kararlar

Yargıtay 5. Hukuk Dairesi tarafından üç kez bozulmuş; son olarak 20/4/2011

tarihli bozma ilamının ardından Batman 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 22/2/2012

tarihli ve E.2011/367, K.2012/143 sayılı kararı ile dava konusu taşınmaz için

el atma tazminatı olarak 343.260,54 TL bedel tespit edilmekle birlikte dava

talepleri uyarınca fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla başvurucular lehine

toplam 165.867,63 TL tazminatın dava tarihlerinden itibaren işletilecek yasal

faizi ile birlikte davalı idareden tahsiline hükmedilmiştir.

10. Anılan karar Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin 9/7/2012 tarihli

ve E.2012/11060, K.2012/15454 sayılı ilamı ile düzeltilerek onanmıştır.

11. Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin düzelterek onama ilamı

başvuruculara 3/8/2012 tarihinde tebliğ edilmiş, taraflarca karar düzeltme

isteminde bulunulmaması üzerine İlk Derece Mahkemesi kararı 7/9/2012 tarihinde

kesinleşmiş ve yargılama süreci sona ermiştir.

12. Başvurucular, lehlerine hükmedilen tazminatları tahsil

edebilmek amacıyla Batman 1. İcra Dairesinin E.2012/7325 sıra sayılı dosyasında

icra takibi başlatmışlardır.

13. Diğer taraftan başvurucular ayrıca 26/3/2013 tarihinde Batman

3. Asliye Hukuk Mahkemesinde Batman Belediye Başkanlığı aleyhine dava açarak

Batman 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin yukarıda özetlenen E.2011/367 ve K.2012/143

sayılı dosyası kapsamında fazlaya ilişkin saklı kalan bedelin davalı idareden

tahsilini talep etmişlerdir.

14. Yargılama sonunda Batman 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin

18/6/2013 tarihli ve E.2013/183, K.2013/352 sayılı kararı ile toplam 183.000

TL'nin ilk dava tarihlerinden itibaren işletilecek yasal faizleri ile birlikte

başvuruculara ödenmesine hükmedilmiş; bu karar Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin

19/3/2014 tarihli ve E.2013/24484, K.2014/7508 sayılı ilamı ile başvurucular

lehine hükmedilen bedelin toplam 177.392,90 TL olarak düzeltilmesi suretiyle

onanmıştır.

15. Karar düzeltme istemi de aynı Dairenin 3/11/2014 tarihli ve

E.2014/16237, K.2014/24694 sayılı ilamı ile onanmış ve yargılama süreci sona

ermiştir.

16. Başvurucular lehlerine hükmedilen bedeli tahsil edebilmek

amacıyla Batman 2. İcra Dairesinin E.2013/7406 Sıra sayılı dosyasında icra

takibi başlatmışlardır.

17. Başvurucular Batman 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin yukarıda

özetlenen E.2011/367, K.2012/15454 sayılı dava dosyası kapsamında yargılamanın

makul sürede sonuçlanmadığını ileri sürerek Adalet Bakanlığı İnsan Hakları

Tazminat Komisyonuna (Komisyon) müracaat etmişler, yapılan değerlendirme

sonucunda 15/12/2014 tarihli ve 2014/2677 numaralı kararla başvurucular lehine

3.600 TL manevi tazminata hükmedilmiştir.

18. Batman Belediye Başkanlığı 21/12/2016 tarihinde Anayasa

Mahkemesine sunduğu dilekçe ile Batman 1. İcra Dairesinin E.2012/7325 sıra

sayılı dosyası kapsamında borcun en son 18/7/2014 tarihinde gerçekleşen ödeme

ile Batman 2. İcra Dairesinin E.2013/7406 sayılı dosyası kapsamında borcun en

son 22/5/2015 tarihindegerçekleşen ödeme ile tamamen sona

erdiğini bildirmiştir.

19. Başvurucular ise 3/2/2017 tarihinde Anayasa Mahkemesine

sundukları dilekçe ile ilgili idarenin belirttiği tarihlerde alacakların

ödendiğini beyan etmişler ayrıca Batman 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin

E.2011/367, K.2012/15454 sayılı dava dosyası kapsamında, Komisyona müracaat

etmeleri sonucu makul sürede yargılanma haklarının ihlal edilmesi nedeniyle

lehlerine tazminata hükmedildiğinden bahsetmeksizin yargılamanın makul sürede

sonuçlanmadığına ilişkin şikâyetlerini yinelemişlerdir.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE

20. Mahkemenin 22/6/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıda

başvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Adli Yardım Talebi Yönünden

21. Başvurucular,

bireysel başvuru harç ve masraflarını karşılama imkânlarının bulunmadığını

belirterek adli yardım talebinde bulunmuşlardır.

22. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin

Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 49. maddesinin (7) numaralı

fıkrası gereği adli yardım talepleri hakkında, bireysel başvrunun

niteliğine uygun düştüğü oranda 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk

Muhakemeleri Kanunu’nun 334 ila 340. maddeleri uygulanır.

23. 6100 sayılı Kanun'un 334. maddesinin (1) numaralı fıkrası

gereği adli yardım talebinin kabul edilebilmesi için başvurucunun; kendisinin

ve ailesinin geçimini önemli ölçüde güçleştirmeksizin gereken yargılama

giderlerini ödeme gücünden kısmen veya tamamen yoksun olması, ikinci olarak da

taleplerinin dayanaksız olmaması gerekmektedir (Mehmet Şerif Ay, B. No: 2012/1181, 17/9/2013, § 23).

24. Somut olayda başvurucuların başvuru giderlerini

karşılayabilecek kadar gelirleri, adına kayıtlı araçları veya taşınmaz malları

olmadığı, geçimlerini önemli ölçüde güçleştirmeksizin yargılama giderlerini

ödeme gücünden yoksun oldukları, sundukları belgelerden ve Ulusal Yargı Ağı

Bilişim Sistemi (UYAP) aracılığıyla temin edilen bilgilerden tespit edilmiştir.

Ayrıca başvurucuların taleplerinin dayanaktan yoksun olmadığı anlaşılmıştır.

25. Açıklanan nedenlerle başvurucuların adli yardım talebinin

kabulüne karar verilmesi gerekir.

B. Değerlendirme

26. Başvurucular, Batman 1. Asliye Hukuk Mahkemesinde açtıkları

kamulaştırmasız el atmadan kaynaklanan tazminat davasının makul sürede

sonuçlanmadığını, yargılama sonunda hükmedilen tazminatın düşük olduğunu, söz

konusu tazminatın geç ödendiğini belirterek adil yargılanma haklarının ihlal

edildiğini ileri sürmüşlerdir.

27. 6216 sayılı Kanun'un 51. maddesi şöyledir:

"Bireysel

başvuru hakkını açıkça kötüye kullandığı tespit edilen başvurucular aleyhine,

yargılama giderlerinin dışında, ayrıca ikibin Türk

Lirasından fazla olmamak üzere disiplin para cezasına hükmedilebilir."

28. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün

(İçtüzük) 83. maddesi şöyledir:

“Başvurucunun istismar edici, yanıltıcı ve benzeri nitelikteki

davranışlarıyla bireysel başvuru hakkını açıkça kötüye kullandığının tespit

edilmesi hâlinde başvuru reddedilir ve yargılama giderleri dışında, ilgilinin ikibin Türk Lirasından fazla olmamak üzere disiplin para

cezasıyla cezalandırılmasına karar verilir.”

29. İlgili düzenlemeler vasıtasıyla genel hukuk teorisinde bir

kamu düzeni kuralı olarak ele alınan ve genel olarak bir hakkın açıkça

öngörüldüğü amaç dışında ve başkalarını zarara sokacak şekilde kullanılmasının

hukuk düzenince himaye edilmeyeceğini ifade eden hakkın kötüye kullanılmasının

bireysel başvuru alanında özel olarak ele alındığı görülmektedir. Bu bağlamda

bireysel başvuru usulünün amacına açıkça aykırı olan ve Anayasa Mahkemesinin

başvuruyu gereği gibi değerlendirmesini engelleyen davranışların başvuru

hakkının kötüye kullanılması olarak değerlendirilmesi mümkündür (Mehmet Güven Ulusoy, [GK], B. No:

2013/1013, 2/7/2015, § 31; S.Ö.,

B. No: 2013/7087, 18/9/2014, § 28).

30. Bu kapsamda özellikle Mahkemeyi yanıltmak amacıyla gerçek

olmayan maddi vakıalara dayanılması veya bu nitelikte bilgi ve belge sunulması,

başvurunun değerlendirilmesi noktasında esaslı olan bir unsur hakkında bilgi

verilmemesi, başvurunun değerlendirilmesi sürecinde vuku bulan ve söz konusu

değerlendirmeyi etkileyecek nitelikte yeni ve önemli gelişmeler hakkında

Mahkemenin bilgilendirilmemesi suretiyle başvuru hakkında doğru bir kanaat

oluşturulmasının engellenmesi, medeni ve meşru eleştiri sınırları saklı kalmak

kaydıyla bireysel başvuru amacıyla bağdaşmayacak surette hakaret, tehdit veya

tahrik edici bir üslup kullanılması ile söz konusu başvuru yolu kapsamında

ihlalin tespiti ile ihlal ve sonuçlarının ortadan kaldırılmasına ilişkin amaçla

bağdaşmayacak surette içeriksiz bir başvuruda bulunulması durumunda başvuru

hakkının kötüye kullanıldığı kabul edilebilecektir (Mehmet Güven Ulusoy, § 32; S.Ö.,

§ 29).

31. Somut olayda başvurucuların Batman 1. Asliye Hukuk

Mahkemesinde açtıkları davayla ilgili olarak yargılamanın makul sürede

sonuçlanmaması nedeniyle 20/5/2014 tarihinde Komisyona başvurdukları ve

Komisyonun 15/12/2014 tarihinde verdiği kararla başvurucuların makul sürede

yargılanma haklarının ihlal edilmesi nedeniyle başvurucular lehine -Avrupa

İnsan Hakları Mahkemesinin uzun yargılama konusundaki yerleşik içtihadını da gözönüne alarak- 3.600 TL tutarında manevi tazminata

hükmettiği görülmektedir. Başvurucuların ise Komisyona müracaatta bulunmaları

üzerine makul sürede yargılanma hakkının ihlal edilmesi nedeniyle lehlerine

tazminata hükmedildiğine ilişkin Anayasa Mahkemesine herhangi bir bilgi ve

belge sunmadıkları ayrıca takip ettikleri alacaklarına ilişkin güncel borç

alacak bilgilerini Anayasa Mahkemesine bildirdikleri 3/2/2017 tarihli

dilekçelerinde de Komisyonun kararına ilişkin herhangi bir bilgiye yer

vermedikleri anlaşılmaktadır (bkz. §§ 17, 19).

32. Bu durumda başvurucuların makul süreyi aşması nedeniyle

şikâyet konusu yaptıkları davaya ilişkin olarak daha önce ihlalin giderimi

imkânı sağlayan bir yola müracaat ettikleri ve lehlerine manevi tazminata

hükmedildiği, bireysel başvurunun değerlendirilmesi noktasında esaslı bir unsur

olan söz konusu müracaat ve giderim hakkında ise Anayasa Mahkemesinin

bilgilendirilmediği anlaşıldığından başvurucular tarafından başvuru hakkının

kötüye kullanıldığı kabul edilmelidir.

33. Açıklanan nedenlerle bireysel başvurunun değerlendirilmesi

noktasında esaslı bir unsur hakkında Anayasa Mahkemesinin bilgilendirilmemiş

olduğu dikkate alınarak başvurunun başvuru

hakkının kötüye kullanılması nedeniyle reddine karar verilmesi

gerekir.

34. Bu durumda başvurucuların Anayasa Mahkemesini yanıltıcı

nitelikte başvuru yapmaları nedeniyle 6216 sayılı Kanun'un 51. maddesi ve İçtüzük’ün 83. maddesi uyarınca aleyhlerine takdiren 1.000 TL disiplin para cezasına hükmedilmesi

gerekir.

V. HÜKÜM

Açıklanan gerekçelerle;

A. Adli yardım talebinin KABULÜNE,

B. Başvurunun başvuru

hakkının kötüye kullanılması nedeniyle REDDİNE,

C. 6216 sayılı Kanun'un 51. maddesi ve Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 83. maddesi uyarınca başvurucuların ayrı ayrı

1.000 TL disiplin para cezası ile CEZALANDIRILMALARINA,

D. Yargılama giderlerinin başvurucular üzerinde BIRAKILMASINA

22/6/2017tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Burhan ÜSTÜN

Üyeler

:

Nuri

NECİPOĞLU

Kadir ÖZKAYA

Rıdvan GÜLEÇ

Yusuf Şevki

HAKYEMEZ

Raportör Yrd.

:

İsmail Emrah

PERDECİOĞLU

Başvurucular

:

1. Halil

ÖZTUNÇ

2. Abdulhadi COŞKUN

3. Hüseyin

Fehmi ELGİN

Vekili

:

Av. Vedat

Mutlu ÖZEVİN