Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm, B. No: 2014/19979, 20.07.2017

TÜRKİYE CUMHURİYETİ

ANAYASA MAHKEMESİ

İKİNCİ BÖLÜM

KARAR

AHMET SARIASLAN VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU

(Başvuru Numarası: 2014/19979)

Karar Tarihi: 20/7/2017

İKİNCİ BÖLÜM

KARAR

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği

iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 16/12/2014 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön

incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm

tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve

esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

6. Başvurunun, başvuru tarihinden sonra vefat etmesi nedeniyle

başvurucu Niyazi Sarıaslan yönünden ayrılmasına ve anılan başvurucu yönünden

başka bir dosya numarası üzerinden yürütülmesine karar verilmiştir.

7. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına

gönderilmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

8. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili

olaylar özetle şöyledir:

9. Başvurucular Türkan Sarıaslan, Durdu Sarıaslan, Mustafa

Sarıaslan (1 Numaralı), Erfail Sarıaslan, Seyfi Sarıaslan, Arife Oğlakkaya ve

Saim Alkan'ın dedesi; başvurucular Duran Sarıaslan, Cengiz Sarıaslan, Tahir

Sarıaslan, Baki Sarıaslan, Mukaddes Hazar, Zöhre Alıcı, Muzaffer Duyan, Vezir

Duyan, Nurgül Sarıaslan, Zeliha Sevim Sarıaslan, Sudi Gönen, Saim Alkan,

Muzaffer Alkan, Bayram Sarıaslan, Gürsel Sarıaslan, Selçuk Sarıaslan, Mehmet

Sarıaslan, Ahmet Yağbasan, Mehmet Yağbasan, Elif Yüce, Şerife Dağlıoğlu,

Mustafa Sarıaslan (16 Numaralı), Ahmet Sarıaslan, Selim Sarıaslan, Ercan

Sarıkodal, Fehmi Sarıkodal, Seher Akarca ve Seyhan Sarıaslan'ın anne ya da

babalarının dedesi; başvurucular Birtan Sarıaslan, Ali Yalçın, Mürüvet Durna,

Mustafa Yalçın, Arzum Çakır, Funda Gülseren, Hatice Bahargülü, Yusuf Çağlar

Sarıdoğan, Barış Sarıdoğan, Perhan Kulan, Şerife Sarıdoğan, Nurdan Salkın ve

Ferhan Güngör'ün ise dedelerinin ya da büyükannelerinin dedesi olan muris

aleyhine 8/7/1972 tarihinde Kadirli 2 No.lu Kadastro Mahkemesinde açılan

kadastro tespitine itiraz davası anılan Mahkemenin kapatılması üzerine Kadirli

1 No.lu Kadastro Mahkemesine gönderilmiş, Mahkemenin dosyayı Kadastro

Komisyonuna (Komisyon) geri göndermesi üzerine Komisyonca tekrar karar verilmiş

ve söz konusu karara karşı tekrar, 1984 yılında Kadirli 1 No.lu Kadastro

Mahkemesinde kadastro tespitine itiraz edilmiş ve itiraz üzerine anılan

Mahkemece verilen karar Yargıtayca bozulmuştur. Dava, yerel Mahkeme aşamasında

derdest durumdadır.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE

10. Mahkemenin 20/7/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıda

başvuru incelenip gereği düşünüldü:

11. Başvurucular, makul sürede yargılanma ve mülkiyet haklarının

ihlal edildiğini ileri sürmüşlerdir.

A. Kabul Edilebilirlik

Yönünden

1. Başvurucu Dürdane

Sarıaslan Yönünden

12.30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin

Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 46. maddesine göre Anayasa

Mahkemesine bireysel başvuruda bulunulması için başvuruya konu edilen ve ihlale

yol açtığı ileri sürülen kamusal eylem veya işlemden başvurucunun kişisel

olarak ve doğrudan etkilenmiş olması gerekir (Onur

Doğanay, B. No: 2013/1977, 9/1/2014, §§ 42-45).

13.Somut olayda başvurucunun uzun sürmesi nedeniyle şikâyet

ettiği davada taraf sıfatının bulunmadığı, dolayısıyla başvurucunun ihlale

neden olduğunu ileri sürdüğü kamusal işlem veya eylemden kişisel olarak

etkilenmediği anlaşılmaktadır.

14.Açıklanan nedenlerle başvurunun başvurucu Dürdane Sarıaslan

yönünden diğer kabul edilebilirlik koşulları bakımından incelenmeksizin kişi bakımından yetkisizlik nedeniyle

kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

2.Başvurucular Funda Gülseren, Cengiz

Sarıaslan, Tahir Sarıaslan, Baki Sarıaslan, Birtan Sarıaslan, Ali Yalçın,

Mürüvet Durna, Mustafa Yalçın, Arzum Çakır ve Hatice Bahargülü Yönünden

15. 6216 sayılı Kanun'un 51. maddesi şöyledir:

"Bireysel başvuru hakkını açıkça kötüye

kullandığı tespit edilen başvurucular aleyhine, yargılama giderlerinin dışında,

ayrıca ikibin Türk Lirasından fazla olmamak üzere disiplin para cezasına

hükmedilebilir."

16.Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün (İçtüzük) 83. maddesi

şöyledir:

“Başvurucunun istismar edici, yanıltıcı ve

benzeri nitelikteki davranışlarıyla bireysel başvuru hakkını açıkça kötüye

kullandığının tespit edilmesi hâlinde başvuru reddedilir ve yargılama giderleri

dışında, ilgilinin ikibin Türk Lirasından fazla olmamak üzere disiplin para

cezasıyla cezalandırılmasına karar verilir.”

17. İlgili düzenlemeler vasıtasıyla genel hukuk teorisinde bir

kamu düzeni kuralı olarak ele alınan ve genel olarak bir hakkın açıkça

öngörüldüğü amaç dışında ve başkalarını zarara sokacak şekilde kullanılmasının

hukuk düzenince himaye edilmeyeceğini ifade eden hakkın kötüye kullanılmasının

bireysel başvuru alanında özel olarak ele alındığı görülmektedir. Bu bağlamda

bireysel başvuru usulünün amacına açıkça aykırı olan ve Anayasa Mahkemesinin

başvuruyu gereği gibi değerlendirmesini engelleyen davranışların başvuru

hakkının kötüye kullanılması olarak değerlendirilmesi mümkündür (Mehmet Güven Ulusoy [GK], B. No:

2013/1013, 2/7/2015, § 31; S.Ö.,

B. No: 2013/7087, 18/9/2014, § 28).

18. Bu kapsamda özellikle Mahkemeyi yanıltmak amacıyla gerçek

olmayan maddi vakıalara dayanılması veya bu nitelikte bilgi ve belge sunulması,

başvurunun değerlendirilmesi noktasında esaslı olan bir unsur hakkında bilgi

verilmemesi, başvurunun değerlendirilmesi sürecinde vuku bulan ve söz konusu

değerlendirmeyi etkileyecek nitelikte yeni ve önemli gelişmeler hakkında

Mahkemenin bilgilendirilmemesi suretiyle başvuru hakkında doğru bir kanaat

oluşturulmasının engellenmesi, medeni ve meşru eleştiri sınırları saklı kalmak

kaydıyla bireysel başvuru amacıyla bağdaşmayacak surette hakaret, tehdit veya

tahrik edici bir üslup kullanılması ile söz konusu başvuru yolu kapsamında

ihlalin tespiti ile ihlal ve sonuçlarının ortadan kaldırılmasına ilişkin amaçla

bağdaşmayacak surette içeriksiz bir başvuruda bulunulması durumunda başvuru

hakkının kötüye kullanıldığı kabul edilebilecektir (Mehmet Güven Ulusoy, § 32; S.Ö.,

§ 29).

19. Somut olayda başvurucular Funda Gülseren, Cengiz Sarıaslan,

Tahir Sarıaslan, Baki Sarıaslan, Birtan Sarıaslan, Ali Yalçın, Mürüvet Durna,

Mustafa Yalçın, Arzum Çakır ve Hatice Bahargülü'nün şikâyet konusu davayla

ilgili olarak Adalet Bakanlığı İnsan Hakları Tazminat Komisyonuna başvuruda

bulunduğu ve anılan Komisyonun 21/11/2013 tarihinde verdiği kararla söz konusu

başvurucuların makul sürede yargılanma haklarının ihlal edilmesi nedeniyle

başvurucular lehine, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin (AİHM) uzun yargılama

konusundaki yerleşik içtihadını da gözönüne alarak değişen miktarlardamanevi

tazminata hükmettiği tespit edilmiştir.

20.Anılan başvurucuların bireysel başvuruda makul süreyi aşması

nedeniyle şikâyet konusu yaptıkları davaya ilişkin olarak daha önce ihlali

giderim imkânı sağlayan bir yola başvurdukları ve lehlerine hakkaniyet

ölçüsünde manevi tazminata hükmedildiği, şikâyet konusu yargılama süreci

derdest olmasına rağmen başvurunun değerlendirilmesi noktasında esaslı bir

unsur olan söz konusu durum hakkında ise Mahkemenin bilgilendirilmediği

anlaşıldığından başvurucular tarafından başvuru hakkının kötüye kullanıldığı

kabul edilmelidir.

21. Açıklanan nedenlerle bireysel başvurunun değerlendirilmesi

noktasında esaslı bir unsur hakkında Mahkeme bilgilendirilmeksizin yapılan

bireysel başvurunun başvuru hakkının kötüye

kullanımı nedeniyle reddine karar verilmesi gerekir.

22. Bu durumda başvurucular Funda Gülseren, Cengiz Sarıaslan,

Tahir Sarıaslan, Baki Sarıaslan, Birtan Sarıaslan, Ali Yalçın, Mürüvet Durna,

Mustafa Yalçın, Arzum Çakır ve Hatice Bahargülü aleyhine, Anayasa Mahkemesini

yanıltıcı nitelikte başvuru yapmaları nedeniyle 6216 sayılı Kanun'un 51.

maddesi ve İçtüzük’ün 83. maddesi uyarınca takdiren 250 TL disiplin para

cezasına hükmedilmesi gerekir.

3. Diğer Başvurucular Yönünden

23. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine

karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan makul

sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir

olduğuna karar verilmesi gerekir.

B. Esas Yönünden

24. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin

yargılamanın süresi tespit edilirken sürenin başlangıç tarihi olarak davanın

ikame edildiği tarih; sürenin sona erdiği tarih olarak -çoğu zaman icra

aşamasını da kapsayacak şekilde- yargılamanın sona erdiği, yargılaması devam

eden davalar yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul sürede yargılanma hakkının

ihlal edildiğine ilişkin şikâyetiyle ilgili kararını verdiği tarih esas alınır

(Güher Ergun ve diğerleri, B. No:

2012/13, 2/7/2013, §§ 50, 52).

25. Başvuruya konu dava, başvurucuların murislerinden intikalle

takip etmekte oldukları bir uyuşmazlık olup bu yönüyle makul süre

değerlendirmesi bakımından dikkate alınacak sürenin başlangıç anı, mirasçının

yargılamaya katıldığı an değil somut olayda muris açısından değerlendirmeye

esas alınan sürenin başlangıç anıdır (Gülseren

Gürdal ve diğerleri, B. No: 2013/1115, 5/12/2013, § 51).

26. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin

yargılama süresinin makul olup olmadığı değerlendirilirken yargılamanın

karmaşıklığı ve kaç dereceli olduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılama

sürecindeki tutumu ve başvurucunun yargılamanın süratle sonuçlandırılmasındaki

menfaatinin niteliği gibi hususlar dikkate alınır (Güher Ergun ve diğerleri, §§ 41-45).

27. Anılan ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzer başvurularda

verdiği kararlar dikkate alındığında somut olayda yaklaşık 45 yıllık yargılama

süresinin makul olmadığı sonucuna varmak gerekir.

28. Açıklanan gerekçelerle Anayasa’nın 36. maddesinde güvence

altına alınan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi

gerekir.

29. Başvurucular, uzun süren yargılama nedeniyle taşınmazlarını

kullanamadıklarınıbelirterek Anayasa’nın 35. maddesinde tanımlanan mülkiyet

haklarının da ihlal edildiğini iddia etmişlerse de başvurucuların, makul sürede

yargılanma haklarının ihlal edildiği yönünde yukarıda yer verilen tespitler

ışığında başvuru hakkını kötüye kullandıkları tespit edilen başvurucular

yönünden ise Adalet Bakanlığı İnsan Hakları Tazminat Komisyonunun makul sürede

yargılanma hakkının ihlal edildiğine ve hakkaniyete göre manevi tazminata

hükmedilmesine karar verdiği gözönüne alınarak mülkiyet haklarının ihlal

edildiği yönündeki iddialarının ayrıca değerlendirilmesine gerek görülmemiştir.

C. 6216 Sayılı Kanun'un

50. Maddesi Yönünden

30. 6216 sayılı Kanun’un 50. maddesinin (1) numaralı fıkrası

şöyledir:

“Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkının

ihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararı verilmesi

hâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlere

hükmedilir…”

31. Başvurucular, manevi tazminat talebinde bulunmuşlardır.

32. Somut olayda makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği

sonucuna varılmıştır.

33. İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararları

karşılığında başvuruculara -başvurucular murisinin tüm mirasçılarının sayısı da

dikkate alınarak- karara ekli tabloda gösterilen miktarlarda manevi tazminat

ödenmesine karar verilmesi gerekir.

34. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 206,10 TL harç ve 1.800

TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 2.006,10 TL yargılama giderinin

başvurucular Ahmet Sarıaslan, Ahmet Yağbasan, Arife Oğlakkaya, Barış Sarıdoğan,

DurduSarıaslan, Elif Yüce, Ercan Sarıkodal, Erfail Sarıaslan, Fehmi Sarıkodal,

Ferhan Güngör, GürselSarıaslan, MehmetSarıaslan, Mehmet Yağbasan, Mukaddes

Hazar, MustafaSarıaslan (1 Numaralı), Muzaffer Alkan, Muzaffer Duyan, Nurdan

Salkın, Nurgül Sarıaslan, Perhan Kulan, Saim Alkan, Seher Akarca, Selçuk

Sarıaslan, Selim Sarıaslan, Seyfi Sarıaslan, Sudi Gönen, Şerife Dağlıoğlu,

Türkan Sarıaslan, Vezir Duyan, Yusuf Çağlar Sarıdoğan, Zöhre Alıcı, Zeliha

Sevim Sarıaslan, Mustafa Sarıaslan (16 Numaralı), Şerife Sarıdoğan, Bayram

Sarıaslan, Duran Sarıaslan ve Seyhan Sarıaslan'a müştereken ödenmesine karar

verilmesi gerekir.

V. HÜKÜM

Açıklanan gerekçelerle;

A. 1. Başvurucular Funda Gülseren, Cengiz Sarıaslan, Tahir

Sarıaslan, Baki Sarıaslan, Birtan Sarıaslan, Ali Yalçın, Mürüvet Durna, Mustafa

Yalçın, Arzum Çakır ve Hatice Bahargülü yönünden başvurunun başvuru hakkının kötüye kullanımı

nedeniyle REDDİNE,

2. Başvurucular Funda Gülseren, Cengiz Sarıaslan, Tahir

Sarıaslan, Baki Sarıaslan, Birtan Sarıaslan, Ali Yalçın, Mürüvet Durna, Mustafa

Yalçın, Arzum Çakır ve Hatice Bahargülü'nün, 6216 sayılı Kanun'un 51. maddesi

ve Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 83. maddesi uyarınca 250 TL disiplin para

cezasıyla CEZALANDIRILMASINA,

B. 1. Başvurunun başvurucu Dürdane Sarıaslan yönünden kişi bakımından yetkisizlik nedeniyle

KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

2. Diğer başvurucular yönünden makul sürede yargılanma hakkının

ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,

C. Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan makul sürede

yargılanma hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,

D. Başvuruculara karara ekli tabloda gösterilen miktarlarda

manevi tazminat ÖDENMESİNE, tazminata ilişkin diğer taleplerin REDDİNE,

E. 206,10 TL harç ve 1.800 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam

2.006,10 TL yargılama giderinin başvurucular Ahmet Sarıaslan, Ahmet Yağbasan,

Arife Oğlakkaya, Barış Sarıdoğan, DurduSarıaslan, Elif Yüce, Ercan Sarıkodal,

Erfail Sarıaslan, Fehmi Sarıkodal, Ferhan Güngör, GürselSarıaslan,

MehmetSarıaslan, Mehmet Yağbasan, Mukaddes Hazar, MustafaSarıaslan (1

Numaralı), Muzaffer Alkan, Muzaffer Duyan, Nurdan Salkın, Nurgül Sarıaslan,

Perhan Kulan, Saim Alkan, Seher Akarca, Selçuk Sarıaslan, Selim Sarıaslan,

Seyfi Sarıaslan, Sudi Gönen, Şerife Dağlıoğlu, Türkan Sarıaslan, Vezir Duyan,

Yusuf Çağlar Sarıdoğan, Zöhre Alıcı, Zeliha Sevim Sarıaslan, Mustafa Sarıaslan

(16 Numaralı), Şerife Sarıdoğan, Bayram Sarıaslan, Duran Sarıaslan ve Seyhan

Sarıaslan'a MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE,

F. Ödemenin, kararın tebliğini takiben başvurucunun Maliye

Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemede

gecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar

geçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,

G. Kararın bir örneğinin Kadirli 1. Kadastro Mahkemesine

(E.2016/1) GÖNDERİLMESİNE,.

H. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE

20/7/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Engin

YILDIRIM

Üyeler

:

Osman

Alifeyyaz PAKSÜT

Recep

KÖMÜRCÜ

Celal Mümtaz

AKINCI

Recai AKYEL

Raportör Yrd.

:

Ceren Sedef

EREN

Başvurucular

:

1. Mustafa

SARIASLAN

2. Saim

ALKAN

3. Muzaffer

ALKAN

4. Muzaffer

DUYAN

5. Vezir

DUYAN

6. Ahmet

SARIASLAN

7. Fehmi

SARIKODAL

8. Selçuk

SARIASLAN

9. Ali

YALÇIN

10. Elif

YÜCE

11.Yusuf

Çağlar SARIDOĞAN

12. Barış

SARIDOĞAN

13. Dürdane

SARIASLAN

14. Sudi

GÖNEN

15. Erfail

SARIASLAN

16. Mustafa

SARIASLAN

17. Seyhan

SARIASLAN

18. Ercan

SARIKODAL

19. Mehmet

SARIASLAN

20. Baki

SARIASLAN

21. Tahir

SARIASLAN

22. Birtan

SARIASLAN

23. Hatice

BAHARGÜLÜ

24. Mustafa

YALÇIN

25. Zöhre

ALICI

26. Durdu

SARIASLAN

27. Nurgül

SARIASLAN

28. Zeliha

Sevim SARIASLAN

29. Arife

OĞLAKKAYA

30. Seyfi

SARIASLAN

31. Selim

SARIASLAN

32. Seher

AKARCA

33. Gürsel

SARIASLAN

34. Arzum

ÇAKIR

35. Mürüvet

DURNA

36. Şerife

DAĞLIOĞLU

37. Ahmet

YAĞBASAN

38. Mehmet

YAĞBASAN

39. Perhan

KULAN

40. Nurdan

SALKIN

41. Ferhan

GÜNGÖR

42. Mukaddes

HAZAR

43. Türkan

SARIASLAN

44. Duran

SARIASLAN

45. Şerife

SARIDOĞAN

46. Bayram

SARIASLAN

47. Cengiz

SARIASLAN

48. Funda

GÜLSEREN

Vekili

:

Av. Murat

LOĞOĞLU

BAŞVURUCU

TAZMİNAT MİKTARI

Duran SARIASLAN

800 TL

Mukaddes HAZAR

1.560 TL

Zöhre ALICI

520 TL

Yusuf Çağlar SARIDOĞAN

260 TL

Barış SARIDOĞAN

260 TL

Perhan KULAN

250 TL

Nurdan SALKIN

250 TL

Ferhan GÜNGÖR

250 TL

Türkan SARIASLAN

780 TL

Durdu SARIASLAN

780 TL

Muzaffer DUYAN

400 TL

Vezir DUYAN

400 TL

Nurgül SARIASLAN

400 TL

Zeliha Sevim SARIASLAN

400 TL

Sudi GÖNEN

780 TL

Muzaffer ALKAN

400 TL

Mustafa SARIASLAN

(1 Numaralı)

780 TL

Bayram SARIASLAN

250 TL

Gürsel SARIASLAN

250 TL

Selçuk SARIASLAN

250 TL

Mehmet SARIASLAN

250 TL

Ahmet YAĞBASAN

400 TL

Mehmet YAĞBASAN

400 TL

Elif YÜCE

400 TL

Şerife DAĞLIOĞLU

400 TL

Erfail SARIASLAN

1.100 TL

Seyfi SARIASLAN

1.100 TL

Arife OĞLAKKAYA

1.100 TL

Mustafa SARIASLAN

(16 Numaralı)

400 TL

Ahmet SARIASLAN

400 TL

Selim SARIASLAN

400 TL

Ercan SARIKODAL

300 TL

Fehmi SARIKODAL

300 TL

Seher AKARCA

300 TL

Seyhan SARIASLAN

300 TL

Saim ALKAN

1.560 TL

Şerife SARIDOĞAN

400 TL