Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm, B. No: 2014/16428, 06.04.2017

TÜRKİYE CUMHURİYETİ

ANAYASA MAHKEMESİ

BİRİNCİ BÖLÜM

KARAR

DEVRİŞ DEGER VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU

(Başvuru Numarası: 2014/16428)

Karar Tarihi: 6/4/2017

BİRİNCİ BÖLÜM

KARAR

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği

iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvurular 10/10/2014 ve 17/12/2015 tarihlerinde yapılmıştır.

3. Başvurular, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan

ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm

tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

5. 2015/19701 sayılı bireysel başvuru dosyası konu yönünden

hukuki irtibat nedeniyle 2014/16428 sayılı dosya üzerinde birleştirilmiştir.

6. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve

esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

7. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına

gönderilmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

8. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili

olaylar özetle şöyledir:

9. Başvurucular Hanifi Yıldırım ve

Hanife Uytun'un babaları, başvurucu Hacice Yıldırım'ın ise eşi olan murislerinin 4/12/1986

tarihinde Çınar Asliye Hukuk Mahkemesinde, başvurucular Halime Arslan, Güle

Ata, Selim Ata, Şükrü Ata, Ali Atlı, Mehmet Atlı, Abdurrahman Değer, Ali Değer,

Devriş Değer, Hasan Değer ( 32 numaralı), Arif Değer

aleyhlerine doğrudan; başvurucular Abdullah Arslan, Hüsnü Arslan, Celal Arslan,

Nezir Arslan, Musa Arslan, Sabri Arslan, Remezan

Arslan, Mehmet Salih Atlı, Nedim Şahin, Hasan Değer ( 6 numaralı), İbrahim

Değer, Şerif Değer, Abdulbaki Ata, Hüsnü Ata, Muhiddin Ata, Osman Ata, Salih

Ata, Vahid Ata, Veysi Ata ve Zeki Ata'nın anne yada

babaları olan murisleri aleyhlerine açtığı el atmanın önlenmesi davası

görevsizlik nedeniyle önce Çınar Kadastro Mahkemesine gönderilmiş, anılan

Mahkemece verilen karar Yargıtayca bozulmuş ve Çınar

Kadastro Mahkemesinin kapatılması üzerine dosya Diyarbakır Kadastro Mahkemesine

devredilmekle şikâyet konusu dava yerel Mahkeme aşamasında derdest durumdadır.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE

10. Mahkemenin 6/4/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıda

başvuru incelenip gereği düşünüldü:

11. Başvurucular, makul sürede yargılanma ve mülkiyet haklarının

ihlal edildiğini ileri sürmüşlerdir.

A. Kabul Edilebilirlik

Yönünden

1. Başvurucu Hacice Yıldırım Yönünden

12. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün (İçtüzük)

80. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (ç) bendine göre başvurunun

incelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir sebebin olmadığı kanaatine

varılması hâlinde başvurunun düşmesine karar verilebilir. Bununla birlikte İçtüzük'ün 80. maddesinin (2) numaralı fıkrası gereği

Anayasa'nın uygulanması ve yorumlanması veya temel hakların kapsamının ve

sınırlarının belirlenmesi ya da insan haklarına saygının gerekli kıldığı

hâllerde başvurunun incelenmesine devam edilebileceği öngörülmüştür.

13. Başvuru tarihinden sonra ölen başvurucuların mirasçılarının

makul bir süre içinde başvuruyu devam ettirme yönünde iradelerini Anayasa

Mahkemesine bildirmemeleri hâlinde anılan İçtüzük hükümleri uyarınca başvurunun

incelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir sebebin olmadığı kanaatine

varılabilir (Abdurrahman Miişoğlu ve diğerleri, B.

No: 2014/7674, 23/3/2017, §§18-21). Somut olayda başvuruculardan Hacice Yıldırım başvuru tarihinden sonra 30/9/2016

tarihinde ölmüş ancak mirasçıları makul bir süre içinde başvuruya devam etme

yönünde iradelerini bildirmemişlerdir. Anılan başvurucu yönünden başvurunun

incelenmesine devam etmeyi gerekli kılan ve İçtüzük'ün

80. maddesinin (2) numaralı fıkrasında öngörülen nedenlerden biri de

bulunmamaktadır.

14. Açıklanan nedenlerle başvuruculardan Hacice

Yıldırım yönünden başvurunun düşmesine karar

verilmesi gerekir.

2. Başvurucular Cemil

Arslan, Keri Arslan, Abdullah Ata, Abdurrahman Ataş, İbrahim Ataş, Kemal Ataş,

Mahmut Atlı, Selahattin Atlı, Teyyar Şahin, Hamdi

Önen, Hanifi Yıldırım ve Hanife Uytun

Yönünden

15. 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama

Usulleri Hakkında Kanun’un 47. maddesinin (3),48. maddesinin (1) ve (2)

numaralı fıkraları uyarınca bireysel başvuruda, kamu gücünün neden olduğu iddia

edilen ihlale dair olayların tarih sırasına göre özeti yapılmalı, bireysel

başvuru kapsamındaki hakların ne şekilde ihlal edildiği ve buna ilişkin

gerekçeler ve deliller açıklanmalıdır (Veli Özdemir, B. No: 2013/276, 9/1/2014,

§§ 19, 20).

16. Somut olayda başvurucular Cemil Arslan, Keri Arslan,

Abdullah Ata, Abdurrahman Ataş, İbrahim Ataş, Kemal Ataş, Mahmut Atlı,

Selahattin Atlı ve Teyyar Şahin murislerinin, şikâyet

konusu davada davalı sıfatıyla yer aldıkları iddia edilmişse de başvuruya

dayanak olarak sunulan belgelerden anılan iddianın teyit edilemediği

anlaşılmıştır. Dolayısıyla başvurucular tarafından ileri sürülen iddiaların

kanıtlanamadığı sonucuna ulaşılmıştır.

17. Başvurucular Hanifi Yıldırım ve

Hanife Uytun şikâyet konusu davada davacı olan

murisleri Sıtkı Yıldırım'ın mirasçıları sıfatıyla, başvurucu Hamdi Önen ise

şikâyet konusu davada davalı olan murisi Beşir Önen mirasçısı sıfatıyla anılan

davada taraf olduklarını iddia etmişlerdir. Murislerinin şikâyet konusu davada

taraf oldukları görülmekle beraber başvuruya dayanak olarak sunulan belgelerden

söz konusu başvurucuların anılan davaya mirasçı sıfatıyla devam edip

etmediklerinin teyit edilemediği anlaşılmıştır. Dolayısıyla başvurucular

tarafından ileri sürülen iddiaların kanıtlanamadığı sonucuna ulaşılmıştır.

18. Açıklanan nedenlerle başvurunun, başvurucular Cemil Arslan,

Keri Arslan, Abdullah Ata, Abdurrahman Ataş, İbrahim Ataş, Kemal Ataş, Mahmut

Atlı, Selahattin Atlı, Teyyar Şahin, Hamdi Önen, Hanifi Yıldırım ve Hanife Uytun

yönünden diğer kabul edilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle

kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

3. Diğer Başvurucular Yönünden

19. Diğer başvurucular yönünden açıkça dayanaktan yoksun

olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden

de bulunmadığı anlaşılan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine

ilişkin iddianın kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.

B. Esas Yönünden

20. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin

yargılamanın süresi tespit edilirken sürenin başlangıç tarihi olarak davanın

ikame edildiği tarih; sürenin sona erdiği tarih olarak -çoğu zaman icra

aşamasını da kapsayacak şekilde- yargılamanın sona erdiği, yargılaması devam

eden davalar yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul sürede yargılanma hakkının

ihlal edildiğine ilişkin şikâyetle ilgili kararını verdiği tarih esas alınır (Güher Ergun ve diğerleri, B. No: 2012/13,

2/7/2013, §§ 50, 52).

21. Başvuruya konu dava, bir kısım başvurucuların murislerinden

intikalle takip etmekte olduğu bir uyuşmazlık olup bu yönüyle makul süre

değerlendirmesi bakımından dikkate alınacak sürenin başlangıç anı, mirasçının

yargılamaya katıldığı an değil somut olayda muris açısından değerlendirmeye

esas alınan sürenin başlangıç anıdır (Gülseren

Gürdal ve diğerleri, B. No: 2013/1115, 5/12/2013, § 51).

22. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin

yargılama süresinin makul olup olmadığı değerlendirilirken yargılamanın

karmaşıklığı ve kaç dereceli olduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılama

sürecindeki tutumu ve başvurucunun yargılamanın süratle sonuçlandırılmasındaki

menfaatinin niteliği gibi hususlar dikkate alınır (Güher Ergun ve diğerleri, §§ 41-45).

23. Anılan ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzer başvurularda

verdiği kararlar dikkate alındığında somut olayda yaklaşık 30 yıllık yargılama

süresinin makul olmadığı sonucuna varmak gerekir.

24. Açıklanan gerekçelerle Anayasa’nın 36. maddesinde güvence

altına alınan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi

gerekir.

25. Başvurucular, uzun süren yargılama nedeniyle taşınmazlarını

kullanamadıklarını belirterek Anayasa’nın 35. maddesinde tanımlanan mülkiyet haklarının

da ihlal edildiğini iddia etmişlerse de başvurucuların makul sürede yargılanma

haklarının ihlal edildiği yönünde yukarıda yer verilen tespitler ışığında,

mülkiyet haklarının ihlal edildiği yönündeki iddialarının ayrıca

değerlendirilmesine gerek görülmemiştir.

C. 6216 Sayılı Kanun'un

50. Maddesi Yönünden

26. 6216 sayılı Kanun’un 50. maddesinin (1) numaralı fıkrası

şöyledir:

“Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkının

ihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararı verilmesi hâlinde

ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlere

hükmedilir…”

27. Başvurucular, manevi tazminat talebinde bulunmuşlardır.

28. Somut olayda makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği

sonucuna varılmıştır.

29. İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararları

karşılığında başvuruculara, şikâyet konusu davadaki taraf sayısı da dikkate

alındığında karar ekli tabloda belirtilen miktarlarda manevi tazminat

ödenmesine karar verilmesi gerekir.

30. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 206,10 TL harç ve 1.800

TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 2.006,10 TL yargılama giderinin lehlerine

manevi tazminat ödenmesine hükmedilen başvuruculara müştereken ödenmesine karar

verilmesi gerekir.

V. HÜKÜM

Açıklanan gerekçelerle;

A. 1.Başvurucu Hacice Yıldırım

yönünden başvurunun DÜŞMESİNE,

2. Başvurucular Cemil Arslan, Keri Arslan, Abdullah Ata,

Abdurrahman Ataş, İbrahim Ataş, Kemal Ataş, Mahmut Atlı, Selahattin Atlı, Teyyar Şahin, Hamdi Önen, Hanifi

Yıldırım ve Hanife Uytun yönünden başvurunun açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle

KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

3. Diğer başvurucular yönünden makul sürede yargılanma hakkının

ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,

B. Diğer başvurucular yönünden Anayasa’nın 36. maddesinde

güvence altına alınan makul sürede yargılanma hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,

C. Başvuruculara karara ekli tabloda gösterilen miktarlarda

manevi tazminat ÖDENMESİNE, tazminata ilişkin diğer taleplerin REDDİNE,

D. 206,10 TL harç ve 1.800 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam

2.006,10 TL yargılama giderinin lehlerine manevi tazminat hükmedilen

başvuruculara MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE,

E. Ödemenin, kararın tebliğini takiben başvurucunun Maliye

Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemede

gecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar

geçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,

F. Kararın bir örneğinin Mardin Kadastro Mahkemesine (E.2013/30)

GÖNDERİLMESİNE,

G. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE

6/4/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Burhan ÜSTÜN

Üyeler

:

Nuri

NECİPOĞLU

Hasan Tahsin

GÖKCAN

Kadir ÖZKAYA

Yusuf Şevki

HAKYEMEZ

Raportör Yrd.

:

Ceren Sedef

EREN

Başvurucular

:

1. Devriş DEGER

2. Celal

ARSLAN

3. Hamdi

ÖNEN

4. İbrahim

DEGER

5. Şerif

DEGER

6. Hasan

DEGER

7. Mehmet

ATLI

8. Osman ATA

9. Ali DEGER

10. Abdullah

ARSLAN

11. Abdullah

ATA

12. Keri

ARSLAN

13. Güle ATA

14. Kemal

ATAŞ

15. Remezan ARSLAN

16. Mehmet

Salih ATLI

17. Mahmut

ATLI

18. Arif

DEGER

19.

Abdurrahman DEGER

20. Hüsnü

ARSLAN

21. Muhiddin

ATA

22.

Abdulbaki ATA

23. Sabri

ARSLAN

24. Zeki ATA

25. Hüsnü

ATA

26. Salih

ATA

27.

Abdurrahman ATAŞ

28. İbrahim

ATAŞ

29. Vahit

ATA

30. Ali ATLI

31. Nedim

ŞAHİN

32. Hasan

DEGER

33. Musa

ARSLAN

34. Şükrü

ATA

35. Teyyar ŞAHİN

36. Veysi

ATA

37. Nezir

ARSLAN

38.

Selahattin ATLI

39. Cemil

ARSLAN

40. Halime

ARSLAN

41. Selim

ATA

Vekili

:

Av. Engin

Uğur HAMİDİ

42. Hacice YILDIRIM

43. Hanife

UYTUN

44. Hanifi YILDIRIM

Vekili

:

Av. Eda

FİDAN

BAŞVURUCULAR

TAZMİNAT

MİKTARI

1. Halime

ARSLAN

2. Güle

ATA

3. Selim

ATA

4. Şükrü

ATA

5. Ali

ATLI

6. Mehmet

ATLI

7. Abdurrahman

DEĞER

8. Ali

DEĞER

9. Devriş DEĞER

10. Hasan

DEĞER ( 32 numaralı)

11. Arif

DEĞER

AYRI AYRI

NET 12.000 TL

12.

Abdulbaki ATA

13.

Muhiddin ATA

14. Nedim

Şahin

AYRI AYRI

NET 6.000 TL

15.

Abdullah ARSLAN

16. Hüsnü

ARSLAN

AYRI AYRI

NET 4.000 TL

17. Salih

ATA

18. Vahid ATA

19. Zeki

ATA

AYRI AYRI

NET 3.000 TL

20. Osman

ATA

21.

Mehmet Salih ATLI

AYRI AYRI

NET 2.000 TL

22. Veysi

ATA

23. Musa

ARSLAN

24. Sabri

ARSLAN

25.

İbrahim DEĞER

26. Şerif

DEĞER

AYRI AYRI

NET 1.700 TL

27. Hasan

DEĞER ( 6 numaralı)

1. 500 TL

28. Celal

ARSLAN

29. Nezir

ARSLAN

30. Remezan ARSLAN

AYRI AYRI

NET 1.100 TL

31.

Hüsnü ATA

900 TL