Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm, B. No: 2014/19616, 20.04.2017

TÜRKİYE CUMHURİYETİ

ANAYASA MAHKEMESİ

İKİNCİ BÖLÜM

KARAR

TÜRKAN UYGUN VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU

(Başvuru Numarası: 2014/19616)

Karar Tarihi: 20/4/2017

İKİNCİ BÖLÜM

KARAR

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, kamu kurum ve kuruluşları aleyhine verilmiş,

ekonomik değere ilişkin ve icra edilebilir bir yargı kararının uzun süre icra

edilmemesi nedeniyle mahkemeye erişim hakkı ile mülkiyet hakkının ihlal

edildiği iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 17/12/2014 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön

incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm

tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve

esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına

(Bakanlık) gönderilmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar

özetle şöyledir:

8. Başvurucular tarafından 13/2/2012 tarihinde Ankara 25. Asliye

Hukuk Mahkemesinde Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı aleyhine açılan

kamulaştırmasız el atma nedeniyle tazminat davasında 28/11/2012 tarihli karar

ile 98.320,50 TL tazminatın dava tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi

ile birlikte başvuruculara ödenmesine hükmedilmiş, bu karar Yargıtay 5. Hukuk

Dairesince 20/5/2013 tarihinde onanmış, karar düzeltme istemi sonucunda ise

aynı Dairenin 13/1/2014 tarihli ilamı ile karar yargılama giderleri yönünden

düzeltilerek onanmış, düzelterek onama ilamı başvuruculara 19/2/2014 tarihinde

tebliğ edilmiş, düzelterek onama ilamına karşı taraflarca yeniden karar düzeltme

yoluna başvurulmadığından ilk derece mahkemesi kararı 14/3/2014 tarihinde

kesinleşmiştir.

9. Başvurucular 14/11/2016 tarihinde, ilgili idare ise

11/11/2016 tarihinde güncel alacak-borç bilgilerini sunmuşlardır. Başvurucular

beyanlarında kendilerine henüz bir ödeme yapılmadığını belirtmişler, ilgili

idare ise başvuruculara toplam 4.711,40 TL ödeme yapıldığını, kalan güncel borç

miktarının ise 118.219,48 TL olduğunu ifade etmiştir.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE

10. Mahkemenin 20/4/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıda

başvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Mahkemeye Erişim Hakkı

ve Mülkiyet Hakkının İhlal Edildiğine İlişkin İddia

11. Başvurucular, ilgili idare aleyhine verilmiş, ekonomik

değere ilişkin ve icra edilebilir yargı kararının uzun süre icra edilmemesi

nedeniyle mahkemeye erişim hakkı ile mülkiyet hakkının ihlal edildiğini ileri

sürmüşlerdir.

1. Kabul Edilebilirlik

Yönünden

12. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine

karar verilmesini gerektirecek başka bir nedeninin de bulunmadığı anlaşılan

mahkemeye erişim hakkı ile mülkiyet hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın

kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.

2. Esas Yönünden

13. Kamu kurum ve kuruluşları aleyhine verilmiş, icra edilebilir

bir yargı kararının hiç icra edilmemesi ya da icrasının makul süre içinde

yapılmaması, kararın verildiği yargılamada sağlanmış olan mahkemeye erişim

hakkı dâhil adil yargılanma hakkı güvencelerini anlamsız hâle getirir.

Dolayısıyla böyle bir durum mahkemeye erişim hakkının ihlali sonucunu doğurur (Kenan Yıldırım ve Turan Yıldırım, B. No:

2013/711, 3/4/2014, §§ 37-54).

14. Öte yandan mahkeme kararına dayanan icra edilebilir bir

alacak, mülkiyet hakkı kapsamında korunan ekonomik bir değer ifade eder. Kamu

kurum ve kuruluşları aleyhine hükmedilmiş böyle bir alacağın hiç ödenmemesi ya

da ödenmesinin uzun sürmesi suretiyle oluşan belirsizlik, mülkiyet hakkının

ihlaline neden olur (Kenan Yıldırım ve Turan

Yıldırım, §§ 55-75).

15. Anılan ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzer başvurularda

verdiği kararları dikkate alındığında somut olayda yukarıda belirtilen

nitelikteki yargı kararının üzerinden üç yılı aşan süre geçmesine kısmen icra

edilmiş olması nedeniyle mahkemeye erişim hakkı ile mülkiyet hakkının ihlal

edildiği sonucuna varılmalıdır.

16. Açıklanan gerekçelerle Anayasa’nın 36. maddesinde güvence

altına alınan mahkemeye erişim hakkı ile Anayasa’nın 35. maddesinde güvence

altına alınan mülkiyet hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.

B. Hükmedilen Tazminata

İşletilen Faiz Oranı Nedeniyle Mülkiyet Hakkının İhlaline İlişkin İddia

17. Başvurucular Anayasa Mahkemesine 16/3/2015 tarihinde

sundukları ek beyan dilekçesi ile kamulaştırmasız el atma nedeniyle açılan

tazminat davası sonunda belirlenen tazminat miktarına işletilen yasal faiz

oranının enflasyon oranı karşısında zararı karşılamada yetersiz kaldığını

belirterek, mülkiyet haklarının ihlal edildiğini ileri sürmüşlerdir.

18. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin

Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 47. maddesinin (5) numaralı

fıkrası gereği bireysel başvurunun, başvuru yollarının tüketildiği, başvuru

yolu öngörülmemiş ise ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içinde

yapılması gerekir.

19. Somut olayda, yasal faizi ile birlikte tazminata hükmeden

ilk derece mahkemesi kararına ilişkin düzelterek onama ilamının başvuruculara

19/2/2014 tarihinde tebliğ edildiği (bkz.§ 8), başvurucuların ise 16/3/2015

tarihli ek beyan dilekçesi ile ihlal iddiasında bulundukları, bu durumda ise söz

konusu iddiaların düzelterek onama ilamının kendilerine tebliğ edildiği

19/2/2014 tarihinden itibaren otuz günlük süre geçtikten sonra ileri sürüldüğü

anlaşılmaktadır.

20. Açıklanan nedenle başvurunun bu kısmının, diğer kabul

edilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin süre aşımı nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi

gerekir.

C. 6216 Sayılı Kanun'un

50. Maddesi Yönünden

21. 6216 sayılı Kanun’un 50. maddesinin (1) numaralı fıkrası

şöyledir:

“Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkının

ihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararı verilmesi

hâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlere

hükmedilir…”

22. Başvurucular, tazminat talebinde bulunmuşlardır.

23. Somut olayda mahkemeye erişim hakkı ile mülkiyet hakkının

ihlal edildiği sonucuna varılmıştır.

24. İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararları

karşılığında başvuruculara ayrı ayrı net 8.400 TL manevi tazminat ödenmesine

karar verilmesi gerekir.

25. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 206,10 TL harç ve 1.800

TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 2.006,10 TL yargılama giderinin

başvuruculara müşterek olarak ödenmesine karar verilmesi gerekir.

26. Ayrıca yargı kararının mümkün olan en kısa sürede icra

edilmesi ve böylece hukuk devleti ilkesi ile adalete olan güvenin gördüğü

zararın devam etmesinin önlenmesi için ihlal kararının bir örneğinin ilgili

idareye gönderilmesine karar verilmesi gerekir.

V. HÜKÜM

Açıklanan gerekçelerle;

A. 1. Mahkemeye erişim hakkı ile mülkiyet hakkının ihlal

edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,

2. Hükmedilen tazminata işletilen faiz oranı nedeniyle mülkiyet

hakkının ihlaline ilişkin iddianın süre aşımı nedeniyle KABUL EDİLEMEZ

OLDUĞUNA,

B. Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan mahkemeye

erişim hakkı ile Anayasa’nın 35. maddesinde güvence altına alınan mülkiyet

hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,

C. Yargı kararının mümkün olan en kısa sürede icra edilmesi için

kararın bir örneğinin Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığına GÖNDERİLMESİNE,

D. Başvuruculara ayrı ayrı net 8.400 TL manevi tazminat

ÖDENMESİNE, tazminata ilişkin diğer taleplerin REDDİNE,

E. 206,10 TL harç ve 1.800 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam

2.006,10 TL yargılama giderinin BAŞVURUCULARA MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE,

F. Ödemelerin, kararın tebliğini takiben başvurucuların Maliye

Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemede

gecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar

geçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,

G. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE,

20/4/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Engin YILDIRIM

Üyeler

:

Serdar ÖZGÜLDÜR

Osman Alifeyyaz

PAKSÜT

Muammer TOPAL

M. Emin KUZ

Raportör Yrd.

:

İsmail Emrah PERDECİOĞLU

Başvurucular

:

1. Türkan UYGUN

2. Ahmet Naci AZILI

3. Ercan UYGUN

4. Gültekin UYGUN

5. İsmail UYGUN

6. Leyla KOYUNCU

Vekili

:

Av. Emine AK