Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm, B. No: 2014/19326, 13.04.2017

TÜRKİYE CUMHURİYETİ

ANAYASA MAHKEMESİ

İKİNCİ BÖLÜM

KARAR

ENVER DEMİRLİ VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU

(Başvuru Numarası: 2014/19326)

Karar Tarihi: 13/4/2017

İKİNCİ BÖLÜM

KARAR

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği

iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 5/12/2014 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön

incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm

tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

5. Bölüm Başkanı tarafından, başvurunun kabul edilebilirlik ve

esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına

gönderilmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili

olaylar özetle şöyledir:

A. Beyoğlu 1. İş Mahkemesinde Görülen Yargılama

8. Başvurucular

aleyhine 8/3/2005 tarihinde Beyoğlu 1. Mahkemesinde açılan işçi ve işveren

ilişkisinden kaynaklanan tespit davasında İlk Derece Mahkemesinin 4/10/2007

tarihli kısmi kabul kararı Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin 6/4/2009 tarihli ilamı

ile bozulmuş, bozma üzerine Beyoğlu 1. İş Mahkemesi 24/5/2011 tarihli kararı

ile davayı kısmen kabul etmiş, bu karar Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin 2/10/2012

tarihli ilamı ile onanmış ve yargılama süreci sona ermiş, İlk Derece

Mahkemesinin onanan 24/5/2011 tarihli kararı kesinleşme şerhi düzenlenmesi ile

5/11/2013 tarihinde kesinleşmiştir.

B. İstanbul 10. İş Mahkemesinde Görülen Dava

Yönünden

9. Başvurucular aleyhine 8/3/2005 tarihinde Beyoğlu İş

Mahkemesinde açılan işçi ve işveren ilişkisinden kaynaklanan alacak davasında Beyoğlu

İş Mahkemesince 11/12/2006 tarihinde görevsizlik kararı verilmiş, kararın

temyiz edilmesi üzerine Yargıtay tarafından İlk Derece Mahkemesi kararı

bozularak dosya tekrar Beyoğlu İş Mahkemesine gönderilmiştir. Yargılamanın

ilerleyen safhalarında dava dosyası İstanbul 10. İş Mahkemesine devredilmiş,

22/1/2014 tarihli karar ile davanın kısmen kabulüne hükmedilmiş, bu karar

Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin 8/5/2014 tarihli ilamı ile bozulmuş, bozma üzerine

yapılan yargılama sonucunda 5/11/2014 tarihli karar ile davanın kısmen kabulüne

hükmedilmiş, taraflar temyize başvurmamıştır.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE

10. Mahkemenin 13/4/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıda

başvuru incelenip gereği düşünüldü:

11. Başvurucuların makul sürede yargılanma hakkının ve uzun

süren yargılamalar boyunca, makul sürede yargılama yapılmamasından dolayı

uğradığı hak kaybına ilişkin başvurabileceği bir iç hukuk yolunun bulunmadığını

belirterek etkili başvuru hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

12. Etkili başvuru hakkının ihlali iddiası, başvurucuların

başvurabileceği bir iç hukuk yolu olarak Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda

bulunma imkânının sağlanması durumu dikkate alınarak makul sürede yargılanma

hakkı kapsamında değerlendirilmiştir.

A. Kabul Edilebilirlik

Yönünden

1. Beyoğlu 1. İş Mahkemesinde Görülen Dava

Yönünden

13. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin

Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 47. maddesinin (5) numaralı

fıkrası ile Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 64.

maddesinin (1) numaralı fıkrası gereği, başvuru yollarının tüketildiği, başvuru

yolu öngörülmemiş ise ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içinde

bireysel başvuru yapılması gerekir.

14. Somut olayda, makul sürede yargılanma hakkının ihlal

edildiği iddiasının incelenmesi sonucu Beyoğlu 1. İş Mahkemesinde görülen

yargılamada İlk Derece Mahkemesinin 24/5/2011 tarihli nihai kararının Yargıtay 10.

Dairesince onanmasının ardından 5/11/2013 tarihinde kesinleştiği ancak

başvurucuların ihlal iddialarını otuz günlük başvuru süresi geçtikten sonra

5/12/2014 tarihinde bireysel başvuruda bulunarak ortaya koymuşlardır.

15. Açıklanan nedenle başvurunun bu kısmının diğer kabul

edilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin süre aşımı nedeniyle kabul

edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

2. İstanbul 10. İş Mahkemesinde Görülen Dava

Yönünden

16. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine

karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan makul

sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir

olduğuna karar verilmesi gerekir.

B. Esas Yönünden

17. Medeni hak ve yükümlülüklere ilişkin olan iş mahkemelerinde

açılan davalarda yargılama süresi tespit edilirken sürenin başlangıç tarihi

olarak, davanın açıldığı tarih; sürenin sona erdiği tarih olarak yargılamanın

sona erdiği (Nesrin Kılıç, B. No:

2013/772, 7/11/2013 § 69), yargılaması devam eden davalar yönünden ise Anayasa

Mahkemesinin makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin

şikâyetle ilgili kararını verdiği tarih esas alınır (Mehmet Salih Ayyıldız, B. No: 2012/397, 17/11/2014, § 25).

18. İş mahkemeleri nezdinde görülen davalarda yargılama

süresinin makul olup olmadığı değerlendirilirken yargılamanın karmaşıklığı ve

kaç dereceli olduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılama sürecindeki

tutumu ve başvurucunun yargılamanın süratle sonuçlandırılmasındaki menfaatinin

niteliği gibi hususlar dikkate alınır (Nesrin

Kılıç, §§ 57, 58).

19. Anılan ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzer başvurularda

verdiği kararlar dikkate alındığında somut olayda yaklaşık dokuz yıllık

yargılama süresinin makul olmadığı sonucuna varmak gerekir.

20. Açıklanan gerekçelerle Anayasa’nın 36. maddesinde güvence

altına alınan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi

gerekir.

C. 6216 Sayılı Kanun'un

50. Maddesi Yönünden

21. 6216 sayılı Kanun’un 50. maddesinin (1) numaralı fıkrası

şöyledir:

“Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkının

ihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararı verilmesi

hâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlere

hükmedilir. …”

22. Başvurucular maddi ve manevi tazminat talebinde

bulunmuşlardır.

23. Somut olayda makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği

sonucuna varılmıştır.

24. İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararları

karşılığında başvuruculara ayrı ayrı net 9.600 TL manevi tazminat ödenmesine

karar verilmesi gerekir.

25. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 206,10 TL harç ve 1.800

TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 2.006,10 TL yargılama giderinin başvurucuya

ödenmesine karar verilmesi gerekir.

V. HÜKÜM

Açıklanan gerekçelerle;

A. Makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin

iddianın Beyoğlu 1. İş Mahkemesinde görülen yargılama yönünden süre aşımı nedeniyle KABUL EDİLEMEZ

OLDUĞUNA,

B. Makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin

iddianın İstanbul 10. İş Mahkemesinde görülen yargılama yönünden KABUL

EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,

C. Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan makul sürede

yargılanma hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,

D. Başvuruculara ayrı ayrı net 9.600 TL manevi tazminat

ÖDENMESİNE, tazminata ilişkin diğer taleplerin REDDİNE,

E. 206,10 TL harç ve 1.800 TL vekalet ücretinden oluşan toplam

2.006,10 TL yargılama giderinin BAŞVURUCULARA MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE,

F. Ödemelerin, kararın tebliğini takiben başvurucunun Maliye

Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemede

gecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar

geçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,

G. Kararın bir örneğinin İstanbul 10. İş Mahkemesine

(E.2014/643, K.2014/783)GÖNDERİLMESİNE,

H. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE

13/4/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Engin

YILDIRIM

Üyeler

:

Serdar

ÖZGÜLDÜR

Osman Alifeyyaz PAKSÜT

Muammer

TOPAL

M. Emin KUZ

Raportör Yrd.

:

İsmail Emrah

PERDECİOĞLU

Başvurucular

:

1.Enver

DEMİRLİ

2. Emrullah

DEMİRLİ

3. İsmail

DEMİRLİ

Vekilleri

:

Av. Mustafa

TEMEL