Yargıtay 6. Hukuk Dairesi 2025/938 E. 2026/333 K.

MAHKEMESİ : Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi SAYISI : 2024/2437 E., 2024/2639 K. 3 -Tasfiye Halinde Sivas ... ... Tarım Turizm ... Ticaret Sanayi Anonim Şirketi vekili Avukat ... İLK DERECE MAHKEMESİ : Sivas 3. Asliye Hukuk Mahkemesi SAYISI : 2020/391 E., 2023/598 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili ve davalı Tasfiye Halinde Sivas ... ... ... ... .... .... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü.

I. DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde; Sivas Numune Hastanesi veri girişi ve kontrol elemanı hizmet alımı işi nedeniyle davalı şirketler ile yapılan sözleşmeler uyarınca ilgili hastanenin bünyesinde davalılara bağlı taşeron işçi olarak çalışanların üyesi olduğu, sendika ile davalılar arasında işyerinde çalışan üyeler adına Yüksek Hakem Kurulu'nun 16.07.2023 tarih, 2014/170 E., 2014/101 K. sayılı kararı ile 15/02/2014 tarihinden geçerli olmak üzere 2 yıl yürürlüklü toplu iş sözleşmesinin karara bağlandığını, bu karara binaen toplu iş sözleşmesinden kaynaklı ücret zammı farkı alacağı, gece zammı farkı alacağı, yakacak yardımı, bayram yardımı, hastalık yardımı, öğrenim yardımı, evlenme yardımı, doğum yardımı, ölüm yardımı, dağal afet yardımı, ikramiye alacağı, çocuk yardımı alacağı, bulaşıcı hastalık riski alacağı ve Yüksek Hakem Kurulu kararında geçen diğer alacak kalemlerinin toplu iş sözleşmesine göre ödenmesi talebiyle ... aleyhine davalar açıldığını ve iş bu davalara ilişkin kararların kesinleştiğini, bu davalarda bakanlığın asıl işveren olarak davacıların alacaklarından sorumlu tutulduğunu, bu nedenlerle 1.812.964,35 TL alacağın temerrüd tarihlerinden itibaren işleyecek en yüksek ticari faiz ile davalılardan sorumlulukları oranında tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP 1.Davalı Gök-Tuğ Temizlik Gıda Ticaret ve San. Ltd. ... yetkilisi cevap dilekçesinde; sözleşmede müvekkili şirketin toplu iş sözleşmesi hükümlerinden ötürü bir sorumluluğu olduğunun yazılı olmadığını, müvekkili şirketin davacıya karşı bir sorumluluğunun bulunmadığını, rücuya konu hakem kararının da yargısal denetimden geçmemiş tek yanlı bir karar olup şirketlerin ekonomik mahvına sebep olabileceğini, eğer hakem kararının uygulanması durumunda işverenler lehine gibi bir durumun da oluşacağını, çünkü taşeron firmaların sözleşmesi gereğince ihaleyi tamamlamak zorunda olduklarını, aksi halde teminat mektubunun irat kaydedileceğini ve başkaca ihaleler için gerekil olan iş bitirme belgesini de almasının mümkün olmayacağını, bu nedenle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. 2.Davalı ... Teknik ve Sosyal Hizmetler Spor Komp. Temizlik... yetkilisi cevap dilekçesinde; sözleşmede müvekkili şirketin toplu iş sözleşmesi hükümlerinden ötürü bir sorumluluğu olduğunun yazılı olmadığını, müvekkili şirketin davacıya karşı bir sorumluluğunun bulunmadığını, rücuya konu hakem kararının da yargısal denetimden geçmemiş tek yanlı bir karar olup şirketlerin ekonomik mahvına sebep olabileceğini, eğer hakem kararı uygulanacak olur ise işverenler lehine gibi bir durumun da oluşturabileceğini, çünkü taşeron firmaların sözleşmesi gereğince ihaleyi tamamlamak zorunda olduklarını, aksi halde teminat mektubunun irat kaydedileceğini ve başkaca ihaleler için gerekli olan iş bitirme belgesini de almasının mümkün olmayacağını, bu nedenle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. Sivas 1. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2021/478 Esas sayılı dosyası ile davalı Sivas ... ... Tarım Turz. .... ...'nin ihyasına karar verilerek, tasfiye memuru olarak ... atanmıştır. 3.Tasfiye memuru vekili cevap dilekçesinde özetle; Toplu iş sözleşmesi uyarınca işçiye ödenen ücretten asıl işveren olan davacının sorumlu olduğunu, kendilerinin sorumluluğunun bulunmadığını bu nedenle davanın reddinin gerektiğini, davacının rücu hakkının bulunduğunun kabul edilse bile tamamının kendilerine rücu etmesinin mümkün olmadığını, sadece müvekkili şirketin sorumluluğunun en fazla kendi dönemine isabet eden kısmının %50'sinin davacı tarafından rücu edilebileceğini, bu nedenle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile çalıştırılan dava dışı işçi alt işverenlerin işçisi olduğu, asıl işveren olan davacı kurumun denetim sorumluluğu bulunduğu, işçiye karşı müteselsil sorumlu olduğu ve iç ilişkide denetim sorumluluğu dışında mali sorumluluğu bulunmadığı sözleşme sunulmayan dönemde de davalı alt işverenin dava dışı işçiye ödenen kıdem tazminatının tamamından sorumlu olduğu, bilirkişi raporuna göre davacı kurum tarafından işçiye ödenen kıdem tazminatı giydirilmiş son ücret (brüt) üzerinden hesaplandığı ve doğru hesaplandığı gerekçesiyle, davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Tasfiye Halinde Sivas ... ... ... ... .... .... vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf başvurusunun esastan reddine, ancak resen gözetilmesi gereken kamu düzenine aykırılığa ilişkin olarak yargılama harçlarının hazineye gelir kaydına karar verilmesi gerekirken usule aykırı olarak davalıların sorumluluk tutarı da belirtilmeksizin davacıya verilmesine hükmedilmesi yerinde görülmediği, belirtilen gerekçe ile davalı Tasfiye Halinde Sivas Bilim....' istinafı yerinde görüldüğü ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, ancak işbu hususun da yeniden yargılamayı gerektirmemesi nedeniyle davalı tarafın bu yöndeki istinaf başvurusunun kabulü ile, HMK'nın 353/1-b.2. maddesi gereğince belirtilen yönden düzeltilerek yeniden hüküm kurulmasına karar verilerek "Alınması gerekli 40.718,31 TL karar ve ilam harcının davalı ...'den, alınması gerekli 31,848,97 TL karar ve ilam harcının ise davalılar ... Teknik ve Sosyal Hizmetler Spor Kompleksi .... Restorasyon Turzm. Nak. Tem. San. ve Tic. .... ile Gök-Tuğ Temizlik Gıda Ticaret ve Sanayi Limited Şirketi'nden (müştereken ve müteselsilen) tahsili ile hazineye irat kaydına" şeklinde hüküm kurulmuştur.

V. TEMYİZ A. Temyiz Sebepleri 1.Davacı vekili temyiz dilekçesinde; a.Hüküm kısmında 3. ve 4. fıkralarında davalılardan tahsil için yapılacak olan işlemlerde hangi davalının ne kadar sorumlu olduğu tespit edilemediğini, bu durumun düzeltilmesinin yargılamayı gerektirmesi halinde bozularak mahkemesine gönderilmesini, yargılamayı gerektirmeyen işlemler olarak değerlendirilmesi halinde davalıların sorumluluk oranlarının belirtilerek yargılama gideri ve vekalet ücreti yönünden hüküm kurulması gerektiğini beyan etmektedir.

2.Davalı Tasfiye Halinde Sivas ... ... ... ... .... .... vekili temyiz dilekçesinde; a.Davacı tarafından dava 1.812.964,35 TL alacağın tahsili talebi ile açıldığını, mahkemece 1.062.323,08 TL alacağa hükmedildiğini, davanın kısmen kabul kısmen reddedildiği, reddedilen kısım üzerinden lehlerine avukatlık ücretine ve yargılama giderine hükmedilmemesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu, b.İşçilerin toplu iş sözleşmesinden kaynaklanan ücret farkı alacaklarından asıl işveren olan davacının sorumlu olduğunu bu sebeple davanın reddine karar verilmesi gerektiğini, rücuen tazminata hükmedilecek olsa dahi tamamının müvekkilinden tazminine karar verilemeyeceğini, davacının da müteselsilen sorumlu olduğunu beyan etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe Uyuşmazlık, hizmet alım sözleşmesi kapsamında toplu iş sözleşmesinden kaynaklanan işçilik alacaklarının rücuen tahsili istemine ilişkindir.

1.Davalı Tasfiye Halinde Sivas ... ... ... ... .... .... vekilinin temyiz itirazlarının incelenmesinde; a.Davacı idare tarafından Sivas Numune Hastanesi'nde veri hazırlama ve tıbbi kayıt hizmetlerinin yerine getirilmesi için 01.01.2012-31.12.2014 dönemi için davalı ... .... ....-.... .... ile 01.01.2015-31.12.2017 dönemi için ise davalı Tasfiye Halinde Sivas ... ... ... ... .... .... ile sözleşme imzalanmıştır. Davalılardan ... .... .... .... .... ... İletişim Gıda Hay. Madencilik Eğitim Sağ. Şans Oyunları Pazaralama Ticaret ve Sanayi Anonim Şirketi'nin ... Teknik ve Sosyal Hizmetler Spor Kompleksi İnşaat Restorasyon Turizm Nakliye Temizlik San. ve Tic. ...'ne devir işlemi yapılarak 25.04.2019 tarih ve 9816 sayılı Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi'nde terkin işlemi ilan edilmiştir. b. 4 Ocak 2002 tarihinde kabul edilerek 01.01.2003 tarihinde yürürlüğe giren Kamu İhale Kanunu'nun 62/e. 2 maddesinde “personel çalıştırılmasına dayalı” hizmet alımları düzenlenmiş olup bu madde değişik tarihlerde yeniden düzenlenmiş en son 7079 sayılı Kanun ile 01.02.2018 tarihli düzenlemeden sonra; “2) Bu bendin uygulanmasında personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı; bu Kanun ve diğer mevzuattaki hükümler uyarınca ihale konusu işte çalıştırılacak personel sayısının ihale dokümanında belirlendiği, bu personelin çalışma saatlerinin tamamının idare için kullanıldığı, yaklaşık maliyetinin en az %70'lik kısmının asgari işçilik maliyeti ile varsa ayni yemek ve yol giderleri dahil işçilik giderinden oluştuğu ve niteliği gereği süreklilik arz eden işlere ilişkin hizmet alımlarını ifade eder. Mahalli idare veya şirketlerinin bütçelerinden yapılan, yıl boyunca devam eden, niteliği gereği süreklilik arz eden ve haftalık çalışma saatlerinin tamamının idare için kullanıldığı park ve bahçe bakım ve onarımı ile çöp toplama, cadde, sokak, meydan ve benzerlerinin temizlik işlerine ilişkin alımlar personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı olarak kabul edilir. Hizmet alım sözleşmesi kapsamında niteliği birbirinden farklı hizmet türlerinin bulunması halinde personel çalıştırılmasına dayalı olup olmama yönünden yapılacak değerlendirme her hizmet türü için ayrı ayrı yapılır. Danışmanlık hizmetleri, hastane bilgi yönetim sistemi hizmetleri ve çağrı merkezi hizmetlerine ilişkin alımlar personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı olarak kabul edilmez. 3) Kurum, hizmet alımının personel çalıştırılmasına dayalı olup olmadığı ya da niteliği itibarıyla bu sonucu doğurup doğurmadığı hususunda (2) numaralı alt bentte sayılan kriterleri ayrı ayrı ya da birlikte dikkate almak suretiyle usul ve esaslar belirlemeye yetkilidir.”hükmünü içermektedir.

c. 5 Ocak 2002 tarihinde kabul edilip 01.01.2003 tarihinde yürürlüğe giren 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu'nun 8. maddesine 6552 sayılı Kanun ile 10.09.2014 tarihinde eklenen Ek Fıkra ile “04.01.2002 tarihli ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 62 nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi uyarınca ihale edilen işlerde, 22.05.2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanunu'nun 2. nci maddesinde tanımlanan asıl işveren-alt işveren ilişkisi çerçevesinde alt işveren tarafından münhasıran bu Kanun kapsamına giren kamu kurum ve kuruluşlarına ait işyerlerinde çalıştırılan işçileri kapsayacak olan ...; alt işverenin yetkilendirmesi kaydıyla merkezi yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin üyesi bulunduğu kamu işveren sendikalarından birisi tarafından 18.10.2012 tarihli ve 6356 sayılı ... ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu hükümlerine göre yürütülür ve sonuçlandırılır. Toplu iş sözleşmesinin kamu işveren sendikası tarafından bu fıkraya göre sonuçlandırılması hâlinde, belirlenen ücret ve sosyal haklardan kaynaklanan bedel artışı kadar idarece fiyat farkı ödenir. Kamu işveren sendikası tarafından yürütülmeyen ve sonuçlandırılmayan ... için fiyat farkı ödenemez, 4857 sayılı Kanun'un 2 nci maddesinin yedinci fıkrası esas alınarak asıl işveren sıfatından dolayı ücret farkına hükmedilemez ve asıl işveren sıfatıyla sorumluluk yüklenemez. Bu fıkranın uygulanmasına ilişkin esas ve usuller, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'nın görüşü alınmak suretiyle Maliye Bakanlığı'nca belirlenir.”hükmü getirilmiştir.

d. 4734 sayılı KİK'in md 62/e göre bir işin “personel çalıştırılmasına dayalı hizmet işi” olabilmesi için 1-Çalışacak personelin ihale dökümanında belirtilmesi, 2- Bu personelin çalışma saatlerinin tamamının idare için kullanılması 3-Yaklaşık maliyetinin en az %70'lik kısmının asgari işçilik maliyeti ile varsa ayni yemek ve yol giderleri dahil işçilik giderinden oluşması, 3-Niteliği gereği süreklilik arz etmesi gerekmektedir. Somut olayda işin taraflar arasındaki sözleşmenin “personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı” olduğu konusunda bir ihtilaf bulunmamaktadır.

e. 4735 sayılı KİSK'in md.8 Ek 3. fıkra hükmü ile kural olarak toplu iş sözleşmesinden kaynaklanan ücret ve sosyal haklardan kaynaklanan bedel artışlarının fiyat farkı olarak yükleniciye ödenmesi gerektiği kabul edilmiştir. Madde metninden anlaşılacağı üzere bu fiyat farkının ödenmesi için toplu iş sözleşmesinin “alt işverenin yetkilendirmesi kaydıyla merkezi yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin üyesi bulunduğu kamu işveren sendikalarından birisi tarafından”sonuçlandırılması gerekmekte olup aksi halde fiyat farklarının ödenmesi mümkün değildir.

f. Somut olayda, Yüksek Hakem Kurulu’nun 16.07.2014 tarihli, 2014/170 E., 2014/101 K. no'lu kararına göre en son toplu iş sözleşmesinin 15.02.2014-14.02.2016 tarihleri arasında uygulanmak üzere düzenlendiği, toplu iş sözleşmesinin işçi sendikası olan Türkiye ... Sendikası ile davalı ... .... ....-.... .... arasında yapıldığı, ... .... ....-.... ... ile davacı arasındaki sözleşmenin 31.12.2014 tarihinde sonlanmasına rağmen bu Toplu İş Sözleşmesi'nin 6356 sayılı ... ve ... Kanunu'nun 37. maddesine göre sonraki yüklenici olan davalı Tasfiye Halinde Sivas ... ... ... ... .... .... yönünden de bağlayıcı olduğunun kabulü gerekir. Ancak toplu iş sözleşmesinin düzenlendiği tarihte KİSK'in 8. maddesinin Ek 3. fıkrası yürürlükte olmadığından toplu iş sözleşmesinden kaynaklanan alacakların bu maddeye göre incelenmesi de mümkün değildir. Bu nedenle uyuşmazlığın çözümlenmesinde taraflar arasındaki sözleşme hükümlerine göre değerlendirme yapılması zorunludur.

g. Mahkemece yapılması gereken iş; yeni bir bilirkişiden alınacak rapor ile taraflar arasındaki sözleşmelerin tamamı getirilmek suretiyle bu sözleşmelerde işçilik ücretleri ile ilgili hükümler incelenerek bu maddelere göre davacı idarenin rücu edebileceği alacak bulunup bulunmadığının tespitinin yapılması, hükme esas alınan bilirkişi raporunda talep edilen alacakların hangi döneme ilişkin olduğunun belirlenmesi, bu dönem için yeni bir toplu iş sözleşmesinin düzenlenip düzenlenmediği, düzenlenmiş ise bu dönem ile ilgili yapılan sözleşmenin KİSK'in 8. Ek 3. fıkrada düzenlendiği şekilde yapılıp yapılmadığının incelenmesi, eğer bu maddede belirtildiği şekilde yetkili kamu işveren sendikası ile düzenlenmiş toplu iş sözleşmesi bulunması halinde, toplu iş sözleşmesinden kaynaklanan alacakların bu sözleşmede belirtilen esaslara göre hesaplattırılıp, davacının alacaklı olup olmadığının saptanması, eğer yetkili bir kamu işveren sendikası ile yapılmış bir sözleşme yok ise dava konusu alacaklar için 6356 sayılı Kanun'un 36/2. maddesi de gözetilerek sözleşme kapsamında değerlendirme yapılarak sonucuna göre karar verilmesinden ibrettir. Açıklanan bu gerekçeye göre Bölge Adliye Mahkemesince davanın kabulüne dair verilen kararın bozulması uygun bulunmuştur.

2.Davacı vekilinin temyiz itirazlarının incelenmesinde; mahkemenin kabulüne göre de davacının temyiz sebebinde belirtiği üzere yargılama giderlerinin ve vekalet ücretinin kabul ve red oranına göre infazda tereddüt oluşturmayacak şekilde net bir biçimde yazılmak suretiyle hüküm kurulması gerektiği tespit olunmuştur.

VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA, Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde ilgilisine iadesine, Dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 02.02.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.