Yargıtay 5. Hukuk Dairesi 2026/131 E. 2026/10214 K.

MAHKEMESİ:Asliye Hukuk Mahkemesi SAYISI : 2023/196 Esas, 2025/213 Karar KARAR : Kabul

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen kamulaştırmasız el atılan taşınmazın bedelinin tahsili istemine ilişkin asıl ve birleştirilen davalarda verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairemizce Bölge Adliye Mahkemesinin kararının kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davalılar ... Başkanlığı ve ... yönünden davanın pasif husumet yokluğundan reddine, davacılar ... ve ... yönünden davanın kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davalı ... Sanayi Başkanlığı vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, kesinlik, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA Davacılar vekili asıl ve birleştirilen davalarda dava dilekçelerinde özetle; müvekkillerinin murisi ...’nun dava konusu İstanbul ili, ..., ... Mahallesi 75 72... parsel sayılı taşınmazda hissedar olduğunu, söz konusu taşınmaz ... Havaalanı içerisinde kalmakta olup havaalanının etrafı çevrili olduğundan davacıların taşınmazı kullanma imkanı bulunmadığını, ... Havaalanı kamulaştırmalarının 1990'lı yıllarda Arsa Ofisi Genel Müdürlüğü tarafından yapıldığını, ancak herhangi bir tebligat yapılmadığı gibi herhangi bir bedel de ödenmediğini, ayrıca ... tarafından taşınmazdan su isale hattı geçirildiğini, Havalimanının etrafı tel örgü ve yüksek duvarlarla çevrili olup güvenliğin ... Müsteşarlığı tarafından sağlandığını ve ... Müsteşarlığının Havalimanı içerisinde kalan taşınmazlarda çok büyük hisse sahibi olduğunu, bu şeklide davalılar tarafından dava konusu taşınmaza fiilen el atıldığını ileri sürerek kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin davalı idarelerden tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP 1. Davalı ... Başkanlığı vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmaz hakkında müvekkili idare tarafından herhangi bir kamulaştırma işlemi yapılmadığı gibi herhangi bir fiili el atma işlemi de yapılmadığını ileri sürerek davanın pasif husumetten reddine karar verilmesini talep etmiştir.

2. Davalı ... Sanayi Müsteşarlığı vekili cevap dilekçesinde özetle; ... Havalimanı için 1988 yılı itibari ile kamulaştırma işleminin başladığını, söz konusu işlemlerin müsteşarlıkları adına ... Başkanlığı tarafından gerçekleştirildiğini, dolayısı ile uluslararası bir nitelik taşıyan ... Havalimanında da güvenliğin müsteşarlıkları tarafından alınan tedbirlerle sağlandığını ileri sürerek iş bu davanın müsteşarlıkları açısından husumetten, sonrasında da süre yönünden reddine, davanın esas yönünden reddine karar verilmesini talep etmiştir.

3. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; uzlaşma dava şartı yerine getirilmeden dava açıldığından davanın reddine karar verilmesi gerektiğini, dava konusu 219 parsel sayılı taşınmazın 1405 m²lik kısmının 1975 tarihinde kamulaştırıldığını, kamulaştırma bedelinin de yatırıldığını ileri sürerek o tarihte tapu maliki olan ... 'a noter tebliği yapılmış olup tebliğden itibaren 30 günlük hak düşürücü süre içinde dava açılmadığından davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin 09.01.2020 tarihli ve 2017/127 Esas, 2020/2 Karar sayılı kararı ile davacılar ... ve ... yönünden vazgeçme nedeniyle karar verilmesine yer olmadığına, davalı ... ve ... Başkanlığı yönünden pasif husumet yokluğu nedeniyle davanın reddine, davalı ... Sanayi Başkanlığı yönünden davanın kabulü ile tazminat bedelinin davalıdan alınıp davacılara verilmesine, dava konusu taşınmazın davacılara ait hissesinin iptali ile Hazine adına tesciline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF A. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... Sanayi Başkanlığı ve ... vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin 03.02.2022 tarihli ve 2020/835 Esas, 2022/200 Karar sayılı kararı ile istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ A. Bozma Kararı 1.Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... Sanayi Başkanlığı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizce yapılan davacılar ... ve ...'na yönelik davalı idarenin temyizinin incelemesi sonucunda; ... tarafından dava konusu taşınmaza herhangi bir el atma olup olmadığının tespiti açısından Mahkemece dava konusu taşınmazın ilk tesis tarihinden itibaren tüm tedavülleri ile birlikte güncel tapu kayıtları Tapu Müdürlüğünden; kamulaştırma evrakları, kamulaştırma krokisi ve noter tebliği ise ilgili Kurumlardan getirtildikten sonra, mahallinde keşif yapılarak dava konusu taşınmaz ile çakışıp çakışmadığı, dava konusu taşınmaz ile çakışıyorsa ne kadarlık kısmına fiilen atıldığı, usulüne uygun bir kamulaştırma işlemi yapılıp yapılmadığının tespit edilmesi, dava konusu taşınmaza ... tarafından el atılıp atılmadığı tespit edildikten sonra diğer davalı idareler tarafından da herhangi bir el atma olup olmadığı, davalı idarelerin sorumluluklarının açıkça tespit edilmesi ve sonucuna göre karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmediği gerekçesiyle hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile uyulan bozma kararı gereğince davalılar ... Başkanlığı ve ... yönünden davanın pasif husumet yokluğundan reddine, davacılar ... ve ... yönünden davanın kabulüne karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... Sanayi Başkanlığı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri Davalı ... Sanayi Başkanlığı vekili temyiz dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın kamulaştırılmasının ... Başkanlığı tarafından gerçekleştirildiğini, dolayısıyla söz konusu olur ile kamulaştırma işlemleri neticesinde dava konusu taşınmazın mülkiyetinin mülga Arsa Ofisi Genel Müdürlüğüne intikal ettiğini, taşınmaz mülkiyetinin tüm bu işlemler sonrasında Milli Savunma Başkanlığına devredildiğini, bu nedenle husumet yönünden davanın reddine karar verilmesi gerektiğini, ... Havalimanının güvenliği Milli Savunma Başkanlığı tarafından alınan tedbirlerle sağlandığını, ayrıca taşınmazın ... Barajı Su İsale Hattı güzergahında kaldığının, 01.01.1975 tarihinde kamulaştırma işlemlerine başlanıldığının ifade edildiğini, su isale hattı içerisinde kaldığını, dava konusu taşınmaza ... tarafından el atıldığının anlaşıldığını, bilirkişi raporu ile tespit edilen metrekare birim değerinin yüksek belirlendiğini, davanın zamanaşımı yönünden de reddine karar verilmesi gerektiğini ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe 1.Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozma ile kesinleşen ve karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

3. Buna karşın, Mahkemece verilen ilk karar bozma ile ortadan kalktığı hâlde, bozma sonrası yeniden tescil hükmü kurulmaması bozmayı gerektirir.

Ne var ki bu yanılgının giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca İlk Derece Mahkemesi kararının düzeltilerek onanması gerekmiştir.

VII. KARAR Açıklanan sebeplerle; 1.Davalı ... Sanayi Başkanlığı vekilinin tüm temyiz itirazlarının reddine,

2.Kamu düzeni gereği yapılan inceleme sonucunda; İlk Derece Mahkemesi kararının hüküm fıkrasının (5) numaralı bendinin çıkartılması, yerine “Dava konusu İstanbul ili, ..., ... Mahallesi 75 72... sayılı parseldeki davacılara (vazgeçilen davacılardan ... ve ... hariç) ait hisselerin iptali ile üzerindeki tüm takyidatlardan arınmış şekilde Maliye Hazinesi adına tesciline," cümlesinin yazılması suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Davalı ... Sanayi Bakanlığı harçtan muaf olduğundan yatırılan harçların iadesine,

03.06.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.