Yargıtay 5. Hukuk Dairesi 2025/5633 E. 2026/1994 K.

MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi SAYISI : 2024/2100 Esas, 2025/230 Karar KARAR : Esastan ret İLK DERECE MAHKEMESİ : İstanbul Anadolu 10. Asliye Hukuk Mahkemesi SAYISI : 2022/261 Esas, 2024/117 Karar

Taraflar arasındaki, kamulaştırılan taşınmazın 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 22 nci maddesine dayalı tapu iptal ve tescil, mümkün olmadığı takdirde geri alım hakkının kullandırılmaması nedeniyle uğranılan zararın tazmini istemine ilişkin davada yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir. Kararın davacılar vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak davanın yeniden görülmesi için dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir. Kararın davacılar vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı birkısım davacılar vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verilmiştir. Davacılar ... vd. vekilince temyiz incelemesinin duruşmalı olarak yapılmasının istenilmesi üzerine, işin duruşmaya tâbi olduğu anlaşılmış ve duruşma için 10.02.2026 günü tayin edilerek taraflara tebligat gönderilmiştir. Duruşma günü davacı ... vd. vekili Avukat ... ile davacı ... vekili Avukat ... ve davalı Hazine vekili Avukat ..., davalı ... vekili Avukat ..., davalı ... vekili Avukat ... ... gelmişler, diğer davacılar duruşmaya katılmamıştır. Duruşmaya başlanarak hazır bulunan avukatların sözlü açıklamaları dinlendikten sonra duruşmaya son verildi. Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; İstanbul ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 11 19... ve 21... ada 4 nolu parsellerdeki taşınmazların tamamının Karayolları Genel Müdürülüğünün 27.03.1969 tarihli ve 969/49 sayılı kamulaştırma kararına istinaden, İstanbul çevre yolu inşaatı için lüzumlu malzemeyi muhtevi bulundurduğu gerekçesi ile, yol yapımında lüzumlu malzemeyi temin etmek ve üzerine yol için gerekli tesisleri yapmak üzere ariyet alanı olarak kamulaştırıldığını, tebligatın davacı müvekkillerinin murislerine ve davacı müvekkillerine tebliğ edildiğini, kamulaştırılan taşınmazların terkin işlemi yapılarak davalılardan ... adına tescil edildiğini, davalı idareler tarafından hali hazırda taşınmazların bu amaç dışında kullanıldığını, özel spor alanı olarak planladığı ve halen üzerinde apartman daireleri yol, ... lise binalarının bir kısmının otopark, bir kısmının Turizm Gıda İnşaat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti., halı saha vb. olarak kullandığının taraflarca tespit edildiğini, kamulaştırmayı yapan idarece kamulaştırma amacına aykırı olarak, tahsis, tapu devri kanuni devir, kiralama gibi işlemler yapıldığını, kamulaştırılan bir kısım alanların idare tarafından boş tutulduğunu, bir kısım alanların kamulaştırmasız el atılmak suretiyle kullanılmaya devam ettiğini, bu hususların davalı idareler tarafından davacı müvekkillere usulüne uygun olarak bildirmediğinden, tapunun iptalini, müvekkillerinin tapu hisselerinin yeniden adlarına tescilini, mümkün olmadığı takdirde belirlenecek tazminatın taraflarına ödenmesini talep ve dava etmiştir

II. CEVAP Davalı idareler vekilleri cevap dilekçelerinde özetle; davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın reddine karar verilmiştir. IV. İSTİNAF A. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri 1. Davacılar ... vd. vekili istinaf dilekçesinde özetle; taşınmazların kamulaştırma amacı dışında kullanıldığı ve birkısmının boş bırakıldığının bilirkişi raporu ile sabit olduğunu, mülkiyet hakkının ihlal edildiğini, bilirkişi raporunun eksik olduğunu, çelişkilerin giderilmediğini, ayrı ayrı ve fazla vekâlet ücretine hükmedildiğini ileri sürmüştür.

2. Davacılar ... vd. vekilleri istinaf dilekçesinde özetle; taşınmazların ariyet sahası olarak kamulaştırılmalarına rağmen davalı idareler tarafından bu amaç dışında kullanıldığını, bir kısmının boş bırakılmış olduğunu, geri alım hakkının doğmuş olduğunu ileri sürmüşlerdir.

C. Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile İstanbul Çevre Yolu ve Boğaz Geçiş İnşaatında kullanılmak üzere 27.03.1969 tarihli ve 969/49 sayılı Kamu Yararı Kararına göre “... Tesis ve Ariyet Sahası” olarak ... tarafından kamulaştırılan dava konusu taşınmazların, ifraz, tevhit ve terk işlemleri ile 11 19... , 47, 117, 118, 119, 120, 122, 123, 124, 134, 135. 136, 1 37... nolu parseller ile 11 09... , 24... nolu parsellerin oluştuğu, halihazır durum itibarıyla söz konusu parsellerin bir kısmı üzerinde ... Kız Anadolu İmam Hatip Lisesi, ... tesisleri, otopark alanı, yeşil alan ve yol bulunduğu geri kalan kısımlarının ise boş olduğu ve kullanılmadığı, karayollarına ait herhangi bir tesisin ve çalışmanın da bulunmadığının tespit edildiği fakat bir bütün olarak değerlendirildiğinde 2942 sayılı Kanun'un 22/son maddesi uyarınca davacıların geri alma hakkı doğmadığından davanın reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik bulunmadığı gerekçesi ile istinaf başvuralarının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde birkısım davacılar vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri 1.Davacılar ... vd. vekili temyiz dilekçesinde özetle; Bölge Adliye Mahkemesince bir bütün olarak değerlendirme yapılmasının hatalı olduğu husunu ilave etmek suretiyle istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

2.Davacılar ... vd. vekilleri temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdükleri sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, kamulaştırılan taşınmazın 2942 sayılı Kanun'un 22 nci maddesine dayalı tapu iptal ve tescil, mümkün olmadığı takdirde geri alım hakkının kullandırılmaması nedeniyle uğranılan zararın tazmini istemine ilişkindir.

2. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Anayasa Mahkemesinin 11.06.2015 tarihinde yayımlanan 14.05.2015 tarihli ve 2014/177 Esas, 2015/49 Karar sayılı kararı ile 6552 sayılı Kanun'un 101 inci maddesi ile eklenen geçici 9 uncu maddesinde yer alan 22 nci maddesinin birinci, ikinci ve üçüncü fıkra hükümlerinin iptal edildiği, böylece 11.09.2014 tarihinden önce açılan ve hâlen kesinleşmeyen davalarda 2942 sayılı Kanun'un 22 nci maddesinin üçüncü fıkrası ile getirilen 5 yıllık süre şartının uygulanma imkânı kalmamış ise de temyize konu dava 03.12.2018 tarihinde açılmış olup, anılan madde dava tarihi itibarıyla yürürlükte olup, dosya kapsamına göre hak düşürücü süreler geçirilmiş olduğundan davanın reddine karar verilmesi gerekirken yazılı gerekçe ile davanın reddine karar verilmesinde sonucu itibarıyla bir isabetsizlik görülmemiştir.

3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; Davacılar ... vd. ile davacılar ... vd. vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA, Davacılar ... vd. ile davacılar ... vd.'den peşin alınan temyiz harçlarının Hazineye irat kaydedilmesine, Aleyhine temyiz olunan davalı idareler yararına 04.11.2025 tarihinde yürürlüğe giren Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince takdir olunan 40.000,00 TL vekâlet ücretinin temyiz edenlerden alınmasına, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 10.02.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.