Yargıtay 3. Hukuk Dairesi 2025/3025 E. 2026/570 K.

MAHKEMESİ : Adana Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi SAYISI : 2022/2336 E., 2025/615 K. DAVA TARİHİ : 19.06.2019 İLK DERECE MAHKEMESİ : Mersin 3. Asliye Hukuk Mahkemesi SAYISI : 2019/239 E., 2022/262 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA Davacı vekili; davalı ... (Gümrük Müdürlüğü) denetimindeki dava dışı ... Ürünleri San. Tic. ve Dağ. A.Ş. antreposunda bulunan ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun kapsamında 2008/1 Genelge'ye istinaden Hacizli Menkul Malların Satışına İlişkin Satış İlanı uyarınca satışa sunulan 5.105.204 kg "Denizcilik Yakıtı" olarak değerlendirilen eşyayı, "Turkoil Pet. Ürn. San. Tic. A.Ş (...A.Ş.). Antreposu-Karaduvar-Mersin" adresinden teslim almak ve 30 gün içinde yurt dışına ihraç etmek kaydıyla 1.924.311,88 TL'ye satın aldığını, satın alma bedelinin ton başına 376,93 TL olduğunu, ödemenin 18.02.2013 tarihinde yapılması üzerine davalı ... Müdürlüğüne başvurarak eşyadan numune almak istediğini, davalı ... Müdürlüğünce 28.02.2013 tarihinde heyet marifetiyle numune verilmeden, "eşyanın tanklardan çıkartılması ve ilgili taşıma araçlarına yüklenmesi esnasında, ayrıca tartım ve ölçüm yapılarak işlem tesis edilmek üzere", "gümrük idaresinin 2004 yılı kalibrasyon cetvelleri baz alınarak yapılan manuel ölçüm sonucu" ve Gümrük Müdürlüğünün kanunların verdiği gözetim/denetim/her türlü idari tedbir hakları saklı kalmak kaydıyla 4.882.776 kg denizcilik yakıtının tutanak ile kayden teslim alındığını, böylece 222.428 kg daha az denizcilik yakıtı bulunduğunu, tutanakta eşyanın "Gümrük Müdürlüğü denetimi altında ancak antrepo statüsünde olmayan ...Petrol Ürün.A.Ş tanklarında bulunan" ifadesinin kullanıldığını, ancak satış ilanında eşyanın bulunduğu deponun "A tipi antrepo" olarak bildirildiğini, henüz davacı şirketin fiili hakimiyetine girmeyen gümrük gözetimi, koruması ve denetimi altındaki eşyada Gümrük Müdürlüğü görevlileri tarafından 05.07.2013 tarihinde yapılan ölçümünde tanklarda daha önce bulunmayan su olduğunun gözlenerek 1.135.066 kg denizcilik yakıtının eksilmiş olduğunun tespit edildiğini, müvekkili şirketin fiilen teslim tarihinde düzenlenen 25.10.2013 tarihli tutanağa göre 3.698.580 kg eşya teslim aldığını, 30 gün içerisinde ihraç edebilmesi için antrepo izni almaları gerektiğini, dava dışı ...A.Ş. antrepolarının antrepo niteliğini kaybetmiş olduğunu, bu sebeple yanaşacak gemilere yükleme yapabilmek için mevcut kurulu boru hattının kullanılamayacağının öğrenildiğini, eksilme sebebiyle davacı şirketin yetkilisinin şikayetçi olarak ifadesinin alındığını, müvekkili şirketin satın alınan eşyayı önce İsdemir Gümrük Müdürlüğüne bağlı Delta Rubis antrepolarına ve oradan da deniz boru hatları marifetiyle tankerlere yükleyerek deniz yoluyla yurt dışına çıkardığını, müvekkili şirketin denizcilik yakıtının eksik teslim edilmesi sebebiyle hesaplanan kazanç kaybının 1.057.317,06 TL olduğunu ve bu tutarın davalılardan talep edilmesi üzerine, İşletme Müdürlüğü tarafından kayden teslim alınmadan önceki 222.428 kg eksik eşya nedeniyle davacının haklı olduğunun bildirildiğini, fakat ödemenin yapılmasına ilişkin yazının gönderildiği Gümrük Müdürlüğünce ödeme yapılmadığını belirterek; satış ilanında 5.105.204 kg olduğu bildirilmesine rağmen 1.406.624 kg eksik teslim edilen eşya nedeniyle 376, 93... .406.624=530.198,78 TL fazla alınan mal bedeli ile, müvekkili şirketin alış fiyatı olan 376,93 TL/ton ile satış bedeli olan 1.128,60 TL/ton arasında oluşan ton başına 751,67 TL olmak üzere 1.406.624 kg kayıp ürün miktarı üzerinden hesaplanan (1.406.624-Kg x751,67 TL=) 1.057.317,06 TL kazanç kaybı olmak üzere toplam 1.587.515,84 TL'nin 31.12.2013 tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiştir. II. CEVAP Davalılar vekili; satış ilanına konu deniz yakıtı cinsi eşyanın 'ihraç kaydıyla' davacı şirkete satıldığını, 28.02.2013 tarihli tutanakla davacı şirket vekiline 4.882.776 kg olarak teslim edildiğini, bu tarih itibariyle eşyanın mülkiyetinin davacı şirkete geçtiğini, aynı tarih itibariyle davacı şirketin ...A.Ş. tesislerinde A2, A3 ve Mİ tanklarını kiralayan konumunda olduğunu, gümrük idaresinin gözetim yükümlülüğünün evrak üzerinde yapılan bir denetimden ibaret olduğunu, eşya üzerinde kontrolü bulunmadığını, eşyanın dava dışı ...A.Ş.nin gözetim ve sorumluluğu altında bulunduğunu, davacı şirketin uğramış olduğu zararın bu şirketten tahsili yoluna gitmesi gerektiğini, davacı şirketin limited şirketi ve tacir olduğu gözetildiğinde 28.02.2013 tarihinde eşyanın davacı şirkete teslim edildiği ve teslim ile zilyetliğin devrinin gerçekleştiğini, davalı İdarelere yüklenebilecek bir kusur bulunmadığını savunarak, davanın reddini istemiş; yargılama sırasında cevap dilekçesini ıslah ederek 28.02.2013 tarihinde teslim anında eksik kısmın bedeli olan 70.363,73 TL'nin 07.11.2014 tarihinde ödendiğini bildirmiştir. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; 15.04.2022 tarihli bilirkişi raporu ile A2, A3, M1 tanklarda bulunan ve ölçüm sonucunda tespit edilen 4.882.776 kg deniz yakıtının 30 gün içerisinde transit rejimi çerçevesinde yurt dışı edilmesi şartıyla davacı şirkete tesliminin yapıldığı, 222.428 kg farka isabet eden 70.363,73 TL'nin davacı şirket hesabına yatırılması için gereken işlemlerin yapıldığı, A2, A3, M1 tanklarda bulunan deniz yakıtının 05.07.2013 tarihinde yapılan ölçüm işlemlerinde tankların etrafındaki giriş çıkış vanalarına ve flanşlara davalı ... tarafından güvenlik mühürlerin tatbik edildiği, davalı ... Müdürlüğünün sorumluluğu olmadığı gerekçesiyle, sübut bulmaması nedeniyle davanın reddine karar verilmiş; karara karşı, süresi içerisinde davacı vekilince istinafa başvurulmuştur. IV. İSTİNAF Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; dosya kapsamında alınan bilirkişi raporu uyarınca, teslim edilen malın eksik çıkan kısmına ait ihale bedelinin davacıya iade edildiği, Gümrük Yönetmeliği'nin 523/10 maddesi uyarınca antreponun 03.03.2011 tarihinde ...A.Ş. tarafından Mersin 6. İcra Müdürlüğünce yapılan açık artırma sonucu alındığı, satın alınan söz konusu tesisin Gümrük Müdürlüğü denetiminde, mevcut hali ile antrepo statüsünde olmayan, M1, A2 ve A3 tanklarda bulunan hacizli deniz yakıtının dava dışı ...A.Ş. tarafından muhafazası için gerekli tedbirleri alma ve gözetim yükümlülüğünün devam ettiği, bu nedenle malın tesliminden gümrükten çıkışına kadar geçen sürede meydana gelen zarardan dava dışı ...şirketinin sorumlu olduğu gerekçesiyle, istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiş; karara karşı, süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur. V. TEMYİZ A. Temyiz Sebepleri Davacı vekili; dava konusu denizcilik yakıtının evrak üzerinde kayden teslim edildiği gösterilmesine rağmen fiilen ve kanunen teslim edilmediğini, mal davacı şirket tarafından 'ihraç kaydı' ile teslim aldığından ihraç etmeden fiili olarak tesliminin mümkün olmadığını, nitekim malın eksik olduğunun ihraç sonrası tespit edildiğini, ihale ilanında ve şartnamede malın muhafaza edildiği ...A.Ş.nin gümrüklü antrepo özelliğini yitirdiği ve ruhsatının dahi olmadığını, borular ile deniz yolundan ihraç edilecek malın tankerler ile İsdemir Gümrük Depolarına taşınması sebebiyle müvekkili şirketin ayrıca zarara uğradığını, Mahkemece dava dışı ...A.Ş.nin güvenlik önlemini almaması sebebiyle sorumlu olduğunun belirtildiği, bu durumun malın evrak üzerinde satış yapılsa dahi zilyetliğin halen davalı İdarelerde olduğunu, davacı ile dava dışı ...A.Ş. arasında sözleşme bulunmadığını, nitekim malın bulunduğu antrepoda kendi güvenlik personellerinin nöbet tutması nedeniyle sorumluluğun davalı İdarede olduğunun kanıtladığını ileri sürerek, kararın bozulmasını istemiştir. B. Değerlendirme ve Gerekçe Uyuşmazlık, eksik mal teslimi sebebiyle davacının uğradığı zararın tazmini istemine ilişkindir. 4458 sayılı Gümrük Kanununun Uygulanmasına İlişkin Gümrük Yönetmeliği'nin 523/10 maddesinde "Kapatılacak antrepolara yeniden eşya konmasına izin verilmeyeceği ve varsa buradaki eşya, her türlü masrafı antrepo sahiplerine ait olmak üzere (Ek ibare:RG-1/8/2017-30141) en geç altı ay içerisinde gümrük (Değişik ibare:RG-1/8/2017-30141) müdürlüğünce gösterilen diğer antrepolara nakil veya yabancı memleketlere ihraç olunacağı, ya da Kanunun 74 üncü maddesi çerçevesinde serbest dolaşıma sokulacağı Bu işlemler tamamlanıncaya kadar antrepo işleticisi ve/veya kullanıcısının taahhüt ve sorumluluğunun devam edeceği" hususlarına yer verilmiştir. Gümrük İdarelerince izinleri iptal edilen antrepolarda bulunan eşya için de uygulanacağı hususu Yönetmeliğin 525. maddesinde düzenlenmiştir. Somut olayda antreponun 03.03.2011 tarihinde dava dışı ...A.Ş. tarafından Mersin 6. İcra Müdürlüğünce yapılan açık artırma sonucu alındığı, satın alınan eşyanın bulunduğu tesisin Gümrük Müdürlüğü denetiminde olmakla, mevcut hali ile antrepo statüsünde olmayan, M1, A2 ve A3 tanklarda bulunan hacizli deniz yakıtının muhafazası için gerekli tedbirleri alma ve gözetim yükümlülüğünün dava dışı ...Petrol A.Ş.de olduğu tespit edilmiştir. Nitekim, 05.07.2013 tarihinde yapılan ölçüm ve tespit sonucunda 1.306.355 lt eksik çıktığı tespit edilen eşyanın davacı şirket adına gümrük işlemleri tamamlanmadan yurt içine sevk edildiğinin anlaşılması üzerine, davacı şirkete ve dava dışı ...A.Ş. aleyhine düzenlenen idari para ceza verilmesine ilişkin kararları aleyhine iptal istemiyle ve Mersin 1. Vergi Mahkemesi 2014/325-326 E. sayılı dosyalarıyla açılan davalarda "Olayda, uyuşmazlığa konu eksikliğin tankların birindeki bozuk vanadan kaynaklanmasının kuvvetle muhtemel olduğunu ileri süren davacı şirketin eşyanın muhafazası için gerekli tedbirleri aldığından bahsedilemeyeceği gibi, eşyanın kendi niteliğinden kaynaklanan kayıp ve fireler veya her türlü özeni gösterdiği halde iradesi dışındaki sebeplerle eksildiğini ispatlayamadığı görüldüğünden davacı şirketin gözetim ve sorumluluğu altında bulunan eksik çıkan eşya nedeniyle 4458 Gümrük Kanunu'nun 236/1 maddesi uyarınca tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı" gerekçesiyle, iptal istemlerinin reddine dair verilen kararlar kesinleşmiştir. Davacı şirket yetkilisinin de aralarında bulunduğu heyet nezaretinde imzalanan 28.02.2013 tarihli "Tespit Teslim Tesellüm Tutanağı"na göre; denizcilik yakıtı eşyanın 18.02.2013 tarihi itibariyle 30 gün içerisinde Gümrük mevzuatında yer alan transit rejimi hükümleri kapsamında yurt dışı edilmek kaydıyla ve tüm sorumluluk pazarlık usulü ile eşyayı satın alan davacı şirkete ait olmak üzere teslim edilmiştir. Tesis edilen işlemler esnasında tanklara herhangi bir zarar ve ziyan verilmediği hususu davacı şirket ve davalı İdare yetkililerince tutanak alınmıştır. Yukarıda verilen bilgiler ışığında; davacı şirket tarafından uğranılan zararın muhatabının A2, A3, M1 tankların muhafazası için gerekli tedbirleri almayan ve gözetim yükümlülüğününü yerine getirmediği anlaşılan dava dışı şirkette olduğu, ... tarafından hacizli durumda bulunan denizcilik yakıtının transit rejimi kapsamında yurt dışı edilmesi şartıyla pazarlık usulü ile davacı şirkete satışının yapılması görevini ifa etmesi nedeniyle uğranıldığı ileri sürülen zararını karşılayacak merci olmadığının anlaşılmasına göre, davacı şirket vekilinin temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın onanmasına karar verilmiştir. VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 370/1 maddesi uyarınca ONANMASINA, Aşağıda yazılı bakiye temyiz karar harcının temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,11.02.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.