Yargıtay 3. Hukuk Dairesi 2025/1927 E. 2026/2158 K.

MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 36. Hukuk Dairesi SAYISI : 2022/3930 E., 2024/2442 K. İLK DERECE MAHKEMESİ : İstanbul 14. Sulh Hukuk Mahkemesi SAYISI : 2022/541 E., 2022/1178 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından duruşma istemli temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, 03.02.2026 tarihinde duruşma yapılmasına ve duruşma gününün taraflara davetiye ile bildirilmesine karar verilmiştir. Belli edilen günde gelen davacı şirket yetkilisi ... ve davacı vekili Avukat ... ile davalı vekili Avukat ...’ın sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra işin daha derinlemesine incelenmesi ve bu konuda bir araştırma yapılması gerektiği heyetçi zorunlu görüldüğünden, 2797 sayılı Yargıtay Kanunu'nun 24/1 ve Yargıtay İç Yönetmeliği'nin 21/3 maddeleri uyarınca görüşmenin bırakıldığı 14.04.2026 tarihinde dosyadaki bütün kağıtlar okunarak, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlenip, gereği düşünüldü: I. DAVA Davacı vekili; taraflar arasında düzenlenen 01.10.2014 tarihli kira sözleşmesi ile akaryakıt LPG satış, yıkama ve yağlama istasyonu sair bina ve eklentilerinin davalıya 10 yıl süreyle kiraya verildiğini ve akaryakıt istasyonu iş yeri açma ruhsatı ile bayilik lisansının devredildiğini, davalının 01.12.2017 tarihli ihtarname ile 01.06.2018 tarihinde hüküm ifade etmek üzere sözleşmeyi tek taraflı olarak feshettiğini, söz konusu sözleşmesinin 2. sayfasında yer alan “kiralanan şeyin ne şekilde kullanılacağı” başlıklı maddenin ikinci fıkrasında yer alan “....Kira sözleşmesi sonunda veya her hangi bir nedenle iş bu kira sözleşmesinin sona ermesi halinde Kiracı, bu sözleşmeye konu gayrimenkulü teslim aldığı gibi kiraya verene çalışır vaziyette, her hangi bir ruhsat veya iznine halel gelmeksizin Gayrisihhi Müessese ruhsatının devri ile birlikte 15 gün içinde devir etmek için çaba sarf edecektir. Tüm girişimlere rağmen 3 ay boyunca devri sağlayamaz, teslim edemez veya her kimin adına kayıtlı olursa olsun Gayrisihhi Müessese Ruhsatının devrini sağlayamaz ise 1.000.000 USD maktu cezai şart ile gecikilecek her gün için 5.000 USD gecikme cezasını kiraya verene ödeyecektir" hükmüne istinaden 28.08.2018 tarihli ihtarnameyle 01.09.2018 tarihine kadar istasyonun çalışır vaziyette ve ruhsatının da devredilmesini, eğer bu şekilde teslim ve devir edilmez ise diğer zarar tazmin hakları saklı tutularak cezai şartın ödenmesi yönünde talepte bulunulduğunu, davalının gayrisıhhi müessese ruhsatının devir ve teslimini sözleşmede belirtilen 01.09.2018 tarihine kadar sağlamadığını, müvekkilinin kiralananı dava dışı ... Akaryakıt A.Ş.’ye (...) 20.07.2008 tarihli kira sözleşmesiyle, gayrisıhhi müessese ruhsatının devredilmemesi nedeniyle emsal kira bedellerinin çok altında bir bedelle kiraya vermek zorunda kaldığını ileri sürerek; sözleşmenin ilgili maddesi ile kararlaştırılan maktu 1.000.000 USD cezai şart alacağının, devrin gecikmesi hali için kararlaştırılmış olan cezai şart nedeniyle şimdilik 595.000 USD'nin ve talep edilen miktarları aşan müvekkilinin zararına ilişkin şimdillik 100.000 USD'nin faiziyle davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir. II. CEVAP Davalı vekili; taraflar arasında düzenlenen 01.10.2014 tarihli kira sözleşmesinin, sözleşmeye uygun şekilde 01.06.2018 tarihi itibariyle sona erdiğini, kiralananın herhangi bir ruhsat ve izne halel gelmeksizin teslim edildiğini, dava dışı ... Akaryakıt Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. (...) ile olan bayilik ilişkisini sonlandırdığını, adına iş yeri açma ruhsatı düzenlenen ...’ın aynı ruhsat ile yeni dağıtım şirketinin bayisi olarak çalışmaya devam ettiğini, müvekkilinin iade borcunu sözleşmeye ve kanuna uygun bir şekilde ifa ettiğini savunarak, davanın reddini istemiştir. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; davalının sözleşme hükmüne uygun olarak, 01.12.2017 tarihli fesih bildirimiyle altı aylık fesih bildirimi süresinin sonu olan 01.06.2018 tarihinde hüküm ifade etmek üzere kira sözleşmesini feshettiği, bu halde sözleşme hükmü uyarınca en geç 01.09.2018 tarihine kadar gayrisıhhi müessese ruhsatının devrinin de sağlanması gerekeceği, 01.09.2018 tarihinde kira konusu taşınmazda bulunan akaryakıt istasyonuna ilişkin gayri sıhhi müessese ruhsatının, davalının en son bayisi durumundaki dava dışı ...'a ait olduğu, davacının davalının devir borcunun vadesinin dolmasını ve davalının ifada temerrüde düşmesini beklemeden, gayri sıhhı müessese ruhsatının sahibi olan dava dışı ...’ın bayilik vereni durumunda olanı dava dışı ... ile yedi yıl süreli kira sözleşmesi düzenleyerek örtülü muvafakat gösterdiği ve davalıdan gayrisıhhi müessese ruhsatının devrini talep etme ile davalının sorumluluğu yoluna gitme hakkından vazgeçtiği gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiş; karara karşı, davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur. IV. İSTİNAF Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayılı belirtilen kararıyla; taraflar arasında, 01.10.2014 tarihli kira sözleşmesi bulunduğu, mülkiyeti davacıya ait olan ve üzerinde akaryakıt istasyonu bulunun taşınmazın, bizzat kendisi veya bayilik sözleşmesi akdedeceği üçüncü kişiler vasıtasıyla akaryakıt istasyonu olarak işletmek amacıyla davalı tarafından kiralandığı, 01.10.2014 tarihli sözleşme sonrası davacı adına kayıtlı olan iş yeri açma ve çalışma ruhsatının dava dışı ... Kimya Petrol İnş. Gıda San ve Ltd. Şirketine, 18.12.2015 tarihinde de dava dışı ...’a devredildiği, davalının sözleşme hükmüne uygun olarak kira sözleşmesini 01.12.2017 tarihli ihtarname ile altı aylık fesih bildirimi süresinin sonu olan 01.06.2018 tarihinde hüküm ifade etmek üzere feshettiği, bu halde sözleşme hükmü uyarınca en geç 01.09.2018 tarihine kadar gayrisıhhi müessese ruhsatının devrinin davalı tarafça sağlanması gerekeceği, 01.09.2018 tarihinde kira konusu taşınmazda bulunan akaryakıt istasyonuna ilişkin gayri sıhhi müessese ruhsatının davalının en son bayisi durumundaki dava dışı ...'a ait olduğu, davacı ile dava dışı ... arasında 07.06.2018 tarihli ve yedi yıl süreli kira sözleşmesi yapıldığı, dava dışı ... ile dava dışı ... arasında ise bayilik sözleşmesinin düzenlendiği ve ...’ın davacıya ait taşınmaz üzerinde ...’in bayisi olarak bayilik faaliyetini icra ettiği, davacının davalının devir borcunun vadesinin dolmasını ve davalının ifada temerrüde düşmesini beklemeden, gayri sıhhı müessese ruhsatının sahibi olan dava dışı ...’ın bayilik vereni durumunda olanı ... ile kira sözleşmesi düzenleyerek örtülü muvafakat gösterdiği, bu durumda davalıdan gayrisıhhi müessese ruhsatının devrini talep etme ile davalının sorumluluğu yoluna gitme hakkından vazgeçtiği gerekçesiyle, istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiş; karara karşı, davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur. V. TEMYİZ A. Temyiz Sebepleri Davacı vekili; müvekkili ile ... şirketi arasında yapılan kira sözleşmesinin 20.07.2018 tarihli olduğunu, sözleşme gereği 01.09.2018 tarihine kadar işletme ruhsatının davalı vasıtasıyla kendisine devredileceğine inandığı için kira sözleşmesi yapmakta herhangi bir şüphe duymadığını, bayiilik sözleşmesinin sonradan müvekkilinin bilgisi dışında diğer taraflar arasında yapılarak yürürlüğe girdiğini, kira sözleşmesini yapmak için 01.09.2018 tarihinin beklenilmesinin gerekmediğini, ruhsatın ...’da kalması ve ...’ın buna istinaden ...’in bayiisi olmasına müvekkilinin hiçbir zaman zımni veya açık bir muvafakat göstermediğini ileri sürerek, kararın bozulmasını istemiştir. B. Değerlendirme ve Gerekçe Uyuşmazlık, kira sözleşmesine aykırılık nedeniyle cezai şart talebine ilişkindir. Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararında; hukuki ilişkinin ve bu ilişki nedeniyle ortaya çıkan uyuşmazlığa ilgili kanun maddelerinin doğru şekilde uygulanmadığının anlaşılmasına göre, davacının temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun bulunan kararın onanmasına karar verilmiştir. VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 370/1 maddesi uyarınca ONANMASINA, 40.000,00 TL Yargıtay duruşması vekalet ücretinin davacıdan alınıp davalıya verilmesine, Aşağıda yazılı bakiye temyiz karar harcının temyiz edene yükletilmesine, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 14.04.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.