Yargıtay 12. Ceza Dairesi 2025/8296 E. 2026/5091 K.

MAHKEMESİ :Sulh Ceza Hakimliği SAYISI : 2025/2670 Değişik iş SUÇ : 2863 sayılı Kanuna aykırılık KARAR : Kovuşturmaya yer olmadığına dair karara karşı yapılan itirazın reddine ilişkin mercii kararı TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : İlgili kararın kanun yararına bozulması

İzinsiz kazı yapmak suçundan şüpheliler ..., ... ve ... hakkında yürütülen soruşturma sonunda Kaynarca Cumhuriyet Başsavcılığınca verilen 05.03.2025 tarihli, 2025/112 sayılı kovuşturmaya yer olmadığına dair karara karşı şikayetçi Sakarya... ve ... Müdürlüğü vekili tarafından yapılan itirazın reddine ilişkin Sakarya 1. Sulh Ceza Hâkimliğinin 21.03.2025 tarihli, 2025/2670 değişik iş sayılı kararının kesin nitelikte olduğu anlaşılmıştır.

Adalet Bakanlığının, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun (5271 sayılı Kanun) 309. maddesinin birinci fıkrası uyarınca, 19.11.2025 tarihli ve 94660652-105-54-20048-2025-Kyb sayılı evrakı ile kanun yararına bozma istemine istinaden düzenlenen, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının, 08.12.2025 tarihli ve KYB-2025/136049 sayılı Tebliğnamesi ile dava dosyası Daireye gönderilmekle, gereği düşünüldü:

I. İSTEM Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının, 08.12.2025 tarihli ve KYB-2025/136049 sayılı kanun yararına bozma isteminin;

"Dosya kapsamına göre, 02.11.2024 tarihinde ... İlçesi ... Mahallesinde yer alan şüphelilerden ...'ın arazisinde kaçak kazı yapıldığı ihbarı üzerine, ... İlçe ... Komutanlığına ait ekiplerce olay yerine gidildiğinde şüpheliler ..., ..., ... isimli şahısların olay yerinde Adli Emanetin 2024/62 sırasında kayıtlı dedektör ve ekleri ile kazı ile işlemi yaptıkları ve yaklaşık 2 metre derinliğinde ve 2 metre genişliğinde çukur kazmak suretiyle kaçak kazı yaptıklarının tespit edilmesi üzerine başlatılan soruşturmada, şüphelilerden ..., ... ve ...'ın altın bulmak için kazı yaptıkları yönünde ikrarda bulunmuş olmaları, ... Müze Müdürlüğünün 09.12.2024 tarihli raporunda; soruşturmaya konu kaçak kazı çukurlarında ve çıkan hafriyat toprağında 2863 sayılı ... ve ... Varlıklarını Koruma Kanunu kapsamında herhangi bir taşınır/taşınmaz kültür varlığına rastlanmadığı ve söz konusu yer ile ilgili sit tescil kaydına rastlanmadığı gibi kaçak kazı sonucu herhangi bir kültür varlığı tahribatının oluşmadığının belirtilmesi karşısında, şüpheliler ..., ... ve ...'ın fikir ve eylem birliği içerisinde hareketle ...rca ilçesi ... Mahallesi 1 01... parsel üzerinde kaçak kazı yapmak suretiyle define arama suçu işledikleri hususunda kamu davası açılması için yeterli şüphenin oluştuğu ancak, atılı suçun önödeme kapsamında suçlardan olduğu, yapılan önödeme tebliği üzerine şüpheliler ..., ... ve ...'ın Hazine ve Maliye Bakanlığı ... alındı belgelerine göre süresinde ödeme yaptıklarının anlaşılması nedeniyle 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 75/1 maddesi gereğince şüpheliler hakkında kamu davası açılmayacağı gerekçesi ile Kaynarca Cumhuriyet Başsavcılığının 05.03.2025 tarihli kararı ile şüpheliler hakkında kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verilmiş ise de; şüphelilerin eyleminin 2863 sayılı ... ve ... Koruma Kanununun 74 maddesi; "... varlıkları bulmak amacıyla, izinsiz olarak kazı veya sondaj yapan kişi, iki yıldan beş yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır. Ancak, kazı veya sondajın yapıldığı yerin, sit alanı veya bu Kanuna göre korunması gerekli başka bir yer olmaması halinde, verilecek cezanın üçte biri indirilir." maddesi kapsamında kaldığına ilişkin şüpheliler hakkında kamu davası açılması için yeterli şüphenin oluştuğu, söz konusu delillerin mahkemesince takdir ve değerlendirilmesi gerektiği gözetilmeden, itirazın kabulü yerine yazılı şekilde reddine karar verilmesinde isabet görülmemiştir."

Şeklindeki gerekçeye dayandığı anlaşılmıştır.

II. GEREKÇE 2863 sayılı Kanunun 74. maddesinin birinci fıkrasının birinci cümlesinde, kültür varlıkları bulmak amacıyla izinsiz kazı veya sondaj yapan kişinin iki yıldan beş yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılacağı, aynı maddenin ikinci fıkrasının birinci cümlesinde ise izinsiz olarak define araştıranların üç aydan iki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılacağı hüküm altına alınmıştır. İki suçu birbirinden ayırmada esas alınacak kriter, kazı fiilinin gerçekleşip gerçekleşmediği hususudur. Soruşturma konusu eylem, şüpheliler tarafından kültür varlığı bulmak amacıyla izinsiz kazı yapıldığına ilişkindir. 24.10.2019 tarih ve 30928 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 7188 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 16. maddesi ile 5237 sayılı Kanunun 75. maddesinin altıncı fıkrasında yapılan değişiklik uyarınca, 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanununun 74. maddesinin ikinci fıkrasının birinci cümlesinde düzenlenen izinsiz define araştırma suçu önödeme kapsamına alınmıştır. Suça konu eylem yönünden uygulama imkanı bulunmayan önödemeye ilişkin işlemlerin yerine getirildiği gerekçesi ile Kaynarca Cumhuriyet Başsavcılığınca verilen 05.03.2025 tarihli, 2025/112 sayılı kovuşturmaya yer olmadığına dair karara yönelik itirazın kabulü yerine reddine karar verilmesi Kanuna aykırı olup, kanun yararına bozma talebi yerinde görülmüştür.

III. KARAR 1. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının kanun yararına bozma isteminin KABULÜNE,

2. Sakarya 1. Sulh Ceza Hâkimliğinin 21.03.2025 tarihli, 2025/2670 Değişik iş sayılı kararının 5271 sayılı Kanunun 309/3. maddesi gereği KANUN YARARINA BOZULMASINA,

5271 sayılı Kanunun 309/4-a maddesi uyarınca gerekli işlemin yapılması için dava dosyasının, Mahkemesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 14.05.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.