Yargıtay 10. Hukuk Dairesi 2025/18264 E. 2026/5261 K.

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi SAYISI : 2024/42 E., 2025/421 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili ve fer'i müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin 30.08.2012-29.04.2018 tarihleri arasında davalı nezdinde kapıcı olarak çalışmasına karşın sigorta tescilinin yapılmadığı, bu dönemdeki sigortalılığının tespitini talep etmiştir. II. CEVAP 1.Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının sigorta başlangıç tarihi olarak belirttiği dönemde, davacının ailesi ile birlikte kaldığı gecekondunun kentsel dönüşüm kapsamında yıkılması sebebi ile mağdur olmalarının önüne geçmek amacı ile, davacının eşi ... ... ile yapılan anlaşma doğrultusunda, ailenin kapıcı dairesinde ikamet etmesi ve fatura giderlerinin yönetimce karşılanması karşılığında ... ... tarafından akşamları apartmanın çöplerinin alınması hususunda anlaşmaya varıldığı, dava dışı ...'in yetişemediği durumlarda ailesinin de kendisine yardımcı olduğu, izleyen süreçte şahsın ev alarak kapıcı dairesinden çıkacağını beyan etmesi üzerine ilişkinin son bulduğu, davacının taleplerinin zaman aşımına uğramış olduğu bu nedenle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. 2.Feri müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; haksız ve mesnetsiz açılan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin 21.09.2021 tarihli 2018/233 Esas, 2021/267 Karar sayılı kararı ile davanın reddine karar verilmiştir. IV. İSTİNAF İlk Derece Mahkemesinin 21.09.2021 tarihli kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin 06.04.2023 tarihli 2021/2133 Esas, 2023/727 Karar sayılı kararı ile istinaf istemlerinin esastan reddine karar verilmiştir. V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairenin 02.10.2023 tarihli 2023/7162 Esas, 2023/9077 Karar sayılı kararı ile Mahkemece davacının çalışmasının eşe yardım niteliğinde olduğu gerekçesiyle dava reddedilmiş ise de bu husus tam olarak açıklığa kavuşturulmamıştır. Mahkemece komşu apartmanlarda bulunan kapıcı, bakkal, davalı apartmanda o dönemde kiracı olarak oturan tanıkların tespiti yapılmak suretiyle, davalı apartmanda hangi kapıcılık hizmetlerinin yerine getirildiği, bu hizmetlerin davacı tarafından mı yoksa davacının eşi tarafından mı yerine getirildiği sorulup açıklanmak suretiyle net olarak ortaya konulmalı, evvelce dinlenen ve dinlenecek tanıklar arasındaki çelişkiler giderilmek suretiyle çalışmalar ortaya konulmalı, davacının çalıştığı kanaatine varıldığı takdirde, aile hayatı ile çalışma hayatının iç içe girdiği durumlarda kısmî çalışma niteliği üzerinde durulmalı, yapılan işler için günlük ne kadar süre gerektiği, bunun haftalık çalışma suretiyle günlük 7,5 saate bölünmek suretiyle günlük ve aylık çalışma süresi hesaplanarak hüküm altına alınması gerekirken eksik araştırma ile karar verilmesi hatalı olup bozmayı gerektiği hususlarına işaretle karar bozulmuştur. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarihi ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kısmen kabulüne, davacının davalı iş yerinde 02.01.2013-29.04.2018 tarihleri arasında günlük 2 saat üzerinden haftanın 6 günü çalıştığının tespitine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir. VI. TEMYİZ A. Temyiz Sebepleri 1.Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; eksik inceleme sonucu karar verildiğini, bozma ilamında belirtilen eksiklerinin giderilmediğini beyanla kararın bozulmasını istemiştir. 2.Fer'i müdahil Kurum vekili temyiz dilekçesinde özetle; haksız ve hukuka aykırı olan kararın bozulmasını istemiştir. B. Değerlendirme ve Gerekçe Uyuşmazlık hizmet tespiti istemine ilişkindir. 1.Davanın yasal dayanağı 506 sayılı Kanun'un 79/10. ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9. maddeleri olup bu tür sigortalı hizmetlerin tespitine ilişkin davaların, kamu düzeniyle ilgili olduğu ve bu nedenle de özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmesinin zorunlu ve gerekli bulunduğu açıktır. Bu çerçevede, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde re'sen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır. 2.Diğer taraftan 4857 sayılı İş Kanunu'nun 13. maddesinde, işçinin normal haftalık çalışma süresinin, tam süreli iş sözleşmesiyle çalışan emsal işçiye göre önemli ölçüde daha az belirlenmesi durumunda sözleşmenin kısmî süreli iş sözleşmesi olduğu belirtilmiş, 63. maddesinde, genel bakımdan çalışma süresinin haftada en çok 45 saat olduğu, aksi kararlaştırılmamışsa bu sürenin, iş yerlerinde haftanın çalışılan günlerine eşit ölçüde bölünerek uygulanacağı açıklanmıştır. Bu tür hizmet tespiti davalarında tam gün üzerinden veya kısmi zamanlı olarak çalışma olgusunun ortaya konulması önem arz etmekte olup çalışmanın kısmi zamanlı olduğu anlaşıldığı takdirde günde kaç saat hizmet verildiği ve giderek haftalık ve aylık çalışma süreleri belirlenmeli, sonrasında değinilen 63. madde kapsamında 7,5 saatlik çalışmanın 1 iş gününe karşılık geldiğinden yola çıkılarak hüküm altına alınması gereken aylık çalışma süresi belirlenmelidir. 3.Eldeki davada Mahkemece bozma ilamına uyulmuş ise de bozma gerekleri tam olarak yerine getirilmemiştir. Davacının davalıya ait apartman iş yerinde kapıcı olarak çalıştığına yönelik tespit yerinde ise de çalışma süresi konusunda yapılan araştırma ve değerlendirme yeterli değildir. Davacının çalıştığını iddia ettiği apartmanın büyüklüğü, daire sayısı, bahçesi, büyüklüğü, ısınma sistemi göz önünde bulundurularak, günlük 7,5 saat üzerinden haftalık ve aylık çalışma süresi belirlenmeli ve hasıl olacak sonuca göre bir karar verilmelidir. Bu maddi ve hukuki olgular göz ardı edilerek, yazılı şekilde hüküm tesisi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. V. KARAR Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi Kararının BOZULMASINA, Peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz eden ilgiliye iadesine, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine, 21.04.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.