Yargıtay 10. Hukuk Dairesi 2025/14589 E. 2026/4175 K.

MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi SAYISI : 2025/1571 E., 2025/2013 K. İLK DERECE MAHKEMESİ : Karabük 1. İş Mahkemesi SAYISI : 2023/30 E., 2024/190 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili ve fer'i müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının Mayıs 2004 - Mayıs 2011 tarihleri arasında davalı tarafça dava dışı .. ... ve son olarak .. firmalarına kiralanan, o dönemde davalıya ait .. plaka sayılı hizmet aracında şoförü olarak istihdam edildiğini, davacının bu çalışmalarını anılan şirketlerin .. Şubesinde gerçekleştirdiğini, iş akdi süresince emir ve talimatları yalnızca davalıdan aldığını, davacının çalışma yaptığı süre boyunca sigorta primlerinin yatırılmasını talep ettiğini, ancak davalının yanaşmadığını, müvekkilinin 7 yıllık çalışmasına karşın sigorta girişi dahi yapılmadığını belirterek, davacının Mayıs 2004 döneminden Mayıs 2011 tarihine kadar geçen süre içinde davalı yanında çalıştığının, bildirilmeyen sürelere ait hizmetlerinin tespiti ile ödenmeyen, eksik primlerin işverence tamamlatılmasına karar verilmesini talep etmiştir. II. CEVAP 1- Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacının müvekkili ...'a ait araçta 20 05... yılları arasında her yıl genellikle 15 Temmuz ile 15 Ağustos arasında kısa sürelerle çalıştığını, davalının köyde tarım işleri ile uğraştığı için güz zamanı olan Temmuz Ağustos aylarında davalının arabasında geçici olarak çalıştığını, davacının yıl içinde çalışmasının bu şekilde kısa sürelerle olduğunu, davacının sürekli bir çalışma yapmadığını, davacının en son 2010 yılı içinde davalının aracında çalıştığını, 2010 yılından sonra davacının davalının aracında herhangi bir çalışmasının olmadığını, davalının ilgili aracı 2011 yılı Mayıs ayında sattığını, davacının dava açması için 5 yıllık hak düşürücü sürenin geçtiğini beyanla davanın reddini istemiştir. 2- Fer'i müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde; Kurum kayıtlarının tetkikinde davacının Mayıs 2004 ila Mayıs 2011 yılları arasında çalışmasına rastlanıldığını, davalı iş yerinde 10.09.20 04... .10.2013 tarihleri arasında çalışmalarının eksik bildirildiğini, davacının işyerlerindeki çalışmaları işe giriş bildirgesi, aylık prim ve hizmet belgelerine dayanılarak Kuruma kısmi olarak bildirildiğini, bu bildirime uygun olarak primlerinin ödendiğini, işe giriş bildirgesi ve aylık prim ve hizmet belgeleri sigortalının çalışmalarının iş yerinde kesintili geçtiğinin karinesi olduğunu, karinenin tersinin ise eşdeğerindeki yani yazılı belgelerle kanıtlanması gerektiğini belirterek davanın reddini istemiştir. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kısmen kabulü ile davacının 18.05.2009 - 30.05.2011 tarihleri arasında davalı bünyesinde (733) günlük çalışması bulunduğunun tespitine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir. IV. İSTİNAF İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili ile fer'i müdahil Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı vekili ve fer'i müdahil Kurum vekilinin istinaf istemlerinin 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b.1 maddesi uyarınca esastan reddine karar verilmiştir. V. TEMYİZ A. Temyiz Sebepleri 1- Davalı vekili temyiz dilekçesinde; hak düşürücü süre itirazlarının dikkate alınmadığını, bilirkişi raporunun davacı tanığının beyanlarına göre tanzim edilmesinin hatalı olduğunu, davacının kısmi çalışmalarının bildirildiğini, bunun aksinin yazılı delillere ispat edilmesi gerektiğini beyan etmektedir. 2- Fer'i müdahil Kurum vekili temyiz dilekçesinde; hükme esas alınan bilirkişi raporunun sadece ...'in beyanlarına itibar edilerek tanzim edildiğini, ancak bu tanık beyanlarının; diğer kamu tanıkları veya başka tanıklar tarafından desteklenmediğini, ayrıca aynı işyerinde çalışıp çalışmadığının da belli olmadığını, hizmet kaydının alınması gerektiğini, davacının işyerindeki çalışmalarının Kuruma kısmi olarak bildirildiğini, bu bildirime uygun olarak primleri ödendiğini, işe giriş bildirgesi ve aylik prim ve hizmet belgelerinin sigortalının çalışmalarının iş yerinde kesintili geçtiğinin karinesi olduğunu, karinenin tersinin ise eş değerindeki yani yazılı belgelerle kanıtlanması gerektiğini beyan etmektedir. B. Değerlendirme ve Gerekçe Uyuşmazlık, davacının Mayıs 2004 - Mayıs 2011 tarihleri arasında davalı işyerinde geçen çalışmalarına ilişkin hizmet tespiti istemine ilişkindir.

1. Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 86/9. maddesi olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır. Bu tür davalarda mahkemece yapılacak iş, davacıyla ilgili varsa tüm belge ve kayıtlar işverenden istenilmeli, çalışmanın gerçekleştiği ileri sürülen işyerinin Kurum nezdinde bulunan dosyası, işverence hazırlanması gerekli ücret ödeme bordroları, puantaj kayıtları ve diğer kayıtlar getirtilmeli, dönemsel sigorta primleri bordrosuyla veya aylık prim ve hizmet belgesiyle bildirimleri yapılan sigortalılar tanık sıfatıyla dinlenilmeli, Kurum müfettişlerince inceleme yapılıp yapılmadığı sorulmalı, inceleme yapılmışsa belgeler getirtilmeli, aynı çevrede faaliyet yürüten ve davacının çalışmasını bilebilecek durumda olan tarafsız nitelikte başka işverenler ve bordrolu çalışanlar yöntemince saptanarak tanık sıfatıyla dinlenilmeli, işçilik alacaklarına ilişkin dava dosyasının varlığı araştırılarak celbedilmeli ve bu davada dinlenen tanıkların anlatımları ile bu dosyada bilgi ve görgüsüne başvurulan tanıkların anlatımları karşılaştırılmalı, varsa çelişki giderilmeli, yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde, iş yerinin kapsamı, kapasitesi ve niteliği nazara alınmalı, işin mevsimlik olduğu anlaşılırsa dönemleri belirlenmeli, bu dönemde davacı ile işveren arasındaki sözleşmenin askıda olduğu ve mevsimlik dönemlerde hak düşürücü sürenin işlemeyeceği gözönünde bulundurulmalı; böylelikle; çalışmanın varlığı, başlangıç ve bitiş tarihleri, mevsimlik mi, sürekli mi olduğu, yapılan işin kapsam ve niteliği de nazara alındığında kısmi çalışma mümkün olduğundan kısmi ve kesintili olup olmadığı yöntemince araştırılmalıdır.

2. İnceleme konusu eldeki davada, davacının davalı ...'ın yanında Mayıs 2004 - Mayıs 2011 tarihleri arasında şoför olarak çalıştığının iddia edildiği, söz konusu çalışma iddiası hakkında Mahkemece davalı ile dava dışı ... Turizm İnş. Ltd. Şti. arasında imzalanan 18.05.2009 - 31.12.2009 tarihleri arasında geçerli Taşıt Kiralama Sözleşmesi, davacı adına düzenlenen 23.10.2010 tarihli trafik ceza tutanağı ile dinlenilen taraf ve kamu tanıklarının beyanları gözetilerek davacının Taşıt Kiralama Sözleşmesinin akdedildiği 18.05.2009 tarihinden itibaren davalı yanında çalışmasının başladığı değerlendirilerek davanın kısmen kabulüne karar verilmiş ise de; davacının uyuşmazlık konusu dönemde davalı işyerinde çalışma iddiasına yönelik araştırma yeterli olmayıp, mahkemece sonuca eksik inceleme ile gidilmiştir. 3. Somut olayda, davacının davalı işyerinden herhangi bir sigortalı çalışmasının bulunmadığı, davacının Mahkeme huzurunda verdiği ifadesinde davalı ...'a bağlı olarak ve davalıya ait araçlarda çalıştığını, çalışma döneminde ... ve ... isimli diğer şoförlerle dönüşümlü olarak çalıştıklarını beyan ettiği, ancak adı geçen bu kişilerin beyanlarına başvurulmadığı anlaşılmış olup; Mahkemece davacı tarafça davalı yanında çalıştıkları bildirilen ... ve ... isimli kişilerin kimlik bilgileri ve adres kayıtları tespit edilip uyuşmazlık konusu çalışma iddiası hakkında ayrıntılı beyanları alınmalı, öte yandan davalının kira sözleşmesi imzaladığı dava dışı ... Turizm İnş. Ltd. Şti. adına tescilli işyeri belirlenmeli, bu işyerinde davacı gibi ... firması nezdinde şoför olarak çalışması bulunanlar tespit edilip, uyuşmazlık konusu talep hakkında beyanlarına başvurulmalı, bu kapsamda davacının huzurdaki dava ile reddedilen süreler yönünden temyiz isteminde bulunmadığı da gözetilmek suretiyle çalışma iddiası hakkında toplanan tüm deliller birlikte değerlendirilerek çalışma olgusu tereddütsüz şekilde ortaya konulmalıdır. Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın, eksik inceleme ve araştırmayla, yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve kanuna aykırı olup, bozma nedenidir.

VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin yatırılan temyiz harcının istek halinde ilgilisine iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 08.04.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.