Yargıtay 10. Hukuk Dairesi 2023/12181 E. 2023/12754 K.

MAHKEMESİ : Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi SAYISI : 2023/691 E., 2023/966 K. KARAR : Esastan Ret İLK DERECE MAHKEMESİ : Osmancık 1. Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi SAYISI : 2022/457 E., 2022/675 K. Taraflar arasındaki prime esas kazancın tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kabulüne karar verilmiştir. Kararın davalılar vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I.DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının davalı belediyede işçi olarak çalışırken 14.01.2016 tarihinde emekli olduğunu, kendisine yaşlılık aylığı bağlandığını, davacının Hizmet-İş Sendikası üyesi olduğu, 2005-2007 ve 2007-2010 yılları arasında belediye ile sendika arasında TİS imzalandığını, prime esas kazançların belediye tarafından 01.03.2005 den sonra SGK'ya az bildirildiği, maaşların bankadan ödendiği, TİS de temel ücrete ilave edilecek ücretlerin belirtildiği, 30.07.2019 tarihli dilekçe ile bu durumun düzeltilmesi için davalı ... başkanlığına ve SGK'ya başvurduklarını, ancak bir sonuç alınamadığını, eksik bildirim nedeniyle davacıya bağlanması gerek emekli maaşının da düşük hesaplandığını, davacının 01.03.2005-14.01.2016 tarihleri arasındaki prime esas kazançlarının SGK'ya eksik bildirildiğinin tespitini, eksik ödenen emekli maaşlarının davalı Belediyeden faizi ile birlikte alınarak tahsilini, dava harç ve masrafları ile avukatlık ücretinin davalı ... Başkanlığından alınarak davacıya verilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir. II.CEVAP Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; 5521 sayılı Kanun'un 7/3 üncü maddesi gereğince dava açılmadan önce SGK'ya başvuru zorunluluğu bulunduğunu, bu dava şartının yedine getirilmeden dava açıldığını, 5510 sayılı Kanun’un 80 inci maddesinde prime esas kazançların belirtildiği, alt ve üst limitlerinin de belli olduğunu, belediyenin imzaladığı TİS lerinin 2005-2010 dönemini kapsadığını, zamanın belediye başkanının işçi temsilcisi ve işçilerin talepleri doğrultusunda yasaya göre kesinti yapılması halinde maaşların düşeceğinden uygulamaya devam edilip yapılacak kesintilerin işçilere nakit ödendiği, ancak prime esas kazançların limitin altına inmediği, uygulamanın Kasım/2009'a kadar devam ettiğini, eksik ödeme bulunmadığını prime esas farkın belediyeden talep edilemeyeceğini, belediyenin böyle bir sorumluluğu bulunmadığını, tüm talepler yönünden zamanaşımı itirazında bulunduklarını, davanın reddini, yargılama harç ve giderleri ile vekâlet ücretinin davacıya yükletilmesine karar verilmesini talep ve beyan etmiştir. Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; 5521 sayılı Kanun'un 7/3 üncü maddesi gereğince Kuruma başvuru yapılmadan dava acılamayacağını, Kuruma başvuru yapılmadan dava açıldığını, 506 ve 5510 sayılı Kanun gereğince Kuruma kazanç bildirimlerinin yapılması, prim ödenmesi hususlarında sorumluluğun işverene ait olduğu, sigorta bildirimine esas kazancın hesabında 5510 sayılı Kanun'un 80 inci maddesine (506 sayılı Kanun m. 77) göre belirlenen kazancının esas alınması gerektiği, Kurumun bildirilen verilere göre davacıya yaşlılık aylığı bağladığını, aksi sabit olana kadar Kurum kayıtlarını geçerli olduğu, Kurumun sorumluluğu bulunmadığını, davanın reddini, yargılama giderlerinin ve ücreti vekaletinde davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve beyan etmiştir. III.İLK DERECE MAHKEME KARARI İlk Derece Mahkemesi yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının toplu iş sözleşmesi ile hak kazanılan ücret ve ücret niteliğindeki kazançların prime esas kazancına mal edilmesinde 5510 sayılı Kanun'un 80/d maddesi hükümleri doğrultusunda sadece hak kazanılan ücretin uyuşmazlık konusu dönem prime esas kazanç matrahına ay be ay mal edilmesi gerektiği, ücret niteliğindeki diğer kazançların ise; bu kazançların ödenmesi koşuluyla ödemenin yapıldığı ayın prime esas kazanç matrahına mal edilmesi, hizmet akdinin daha önceki bir tarihte sona ermiş olması karşısında ise yapılan ödemelerin çalışmanın geçtiği en son ayın prime esas kazanç matrahına mal edilmesi gerektiği gözetilerek toplu iş sözleşmesi ile hak kazanılan ücret ve ücret niteliğindeki kazançların prime esas kazancına mal edilmesinde 5510 sayılı Kanun'un 80/d maddesi hükümleri doğrultusunda sadece hak kazanılan ücretin uyuşmazlık konusu dönem prime esas kazanç matrahına ay be ay mal edilerek gerekmektedir. Davacının çalıştığı dönemlerde TİS ile sağlanan sosyal yardımların davacının ücret hesap pusulalarında tahakkuk ettirildiği, davacıya ücret hesap pusulalarında tahakkuk ettirilen ücret alacaklarının ödendiği, ücret hesap pusulalarında yapılan brüt kazanç tahakkukları ile SGK ya bildirilen prime esas brüt kazanç miktarlarının örtüşmediği, 5510 sayılı Kanun'un 80 inci maddesi, (yönetmelik ve uygulama tebliğleri) gereğince prime esas alınacak kazançların tespitinde, yapılan sosyal yardımların da prime esas kazanca ilave edilmesi gerektiği anlaşıldığından bilirkişi raporları da hükme alınarak davanın kabulüne, davacının SGK’ya eksik bildirilen, sigorta primine esas kazanç farklarının Şubat/2005 167,83 TL, Mart/2005 475,76 TL, Nisan/2005 377,12 TL, Mayıs/2005 353,72T L, Haziran/2005 124,21 TL, Temmuz/2005 615,02 TL, Ağustos/2005 268,88 TL, Eylül/2005 370,12 TL, Ekim/2005 804,00 TL, Kasım/2005 847,51 TL, Aralık/2005 504,95 TL, Ocak/2006 633,68 TL, Şubat/2006 369,90 TL, Mart/2006 640,90 TL, Nisan/2006 589,26 TL, Mayıs/2006 567,08 TL, Haziran/2006 884,71 TL, Temmuz/2006 618,82 TL, Ağustos/2006 486,38 TL, Eylül/2006 727,14 TL, Ekim/2006 1.096,08 TL, Kasım/2006 746,27 TL, Aralık/2006 437,85 TL Ocak/2007 768,33 TL, Şubat/2007 545,07TL, Mart/2007 545,07 TL, Nisan/2007 539,80 TL, Mayıs/2007 539,80 TL, Haziran/2007 1.058,42 TL Temmuz/2007 937,74 TL, Ağustos/2007 606,42 TL, Eylül/2007 1.208,58 TL, Ekim/2007 973,80 TL, Kasım/2007 856,42 TL, Aralık/2007 993,06 TL, Ocak/2008 1.004,91 TL, Şubat/2008 653,80 TL, Mart/2008 673,53 TL, Nisan/2008 623,03 TL, Mayıs/2008 648,28TL, Haziran/2008 1.078,69TL, Temmuz/2008 1.177,59 TL Ağustos/2008 811,18 TL, Eylül/2008 1.177,59 TL, Ekim/2008 1.347,41 TL, Kasım/2008 1.077,31 TL, Aralık/2008 548,22 TL, Ocak/2009 1.083,13 TL, Şubat/2009 712,18 TL, Mart/2009 752,85 TL, Nisan/2009 752,85 TL Mayıs/2009 752,85 TL Haziran/2009 1.176,85 TL, Temmuz/2009 1.276,31 TL, Ağustos/2009 839,65 TL, Eylül/2009 1.276,31 TL, Ekim/2009 1.448,03 TL, Kasım/2009 752,15 TL, Aralık/2009 758,12 TL, Ocak/2010 752,46 TL, Şubat/2010 326,58 TL, Mart/2010 186,58 TL, Nisan/2010 49,73 TL, Mayıs/2010 2,72 TL, Haziran/2010 102,50 TL, Eylül/2010 0,15 TL, Kasım/2010 27,85 TL, Aralık/2010 97,24 TL, Şubat/2011 468,65 TL, Nisan/2011 0,27 TL, Haziran/2011 6,33 TL, Ağustos/2011 0,22 TL, Eylül/2011 0,22 TL, Kasım/2011 0,44 TL, Aralık/2011 7,25 TL, Ocak/2012 0,18 TL, Şubat/2012 1,67 TL, Nisan/2012 0,24 TL, Mayıs/2012 0,12 TL, Haziran/2012 8,24 TL, Ağustos/2012 59,68 TL, Ekim/2012 0,03 TL, Aralık/2012 15,81TL Ocak/2013 0,04 TL, Şubat/2013 1,02 TL, Nisan/2013 0,33 TL, Mayıs/2013 0,42 TL, Haziran/2013 6,84 TL Temmuz/2013 4,78 TL, Eylül/2013 200,66 TL, Ekim/2013 845,65 TL, Kasım/2013 4,49 TL, Aralık/2013 10,09 TL, Ocak/2014 5,23 TL, Şubat/2014 7,21 TL, Nisan/2014 1,07 TL, Mayıs/2014 5,21 TL, Ağustos/2014 1,84 TL, Ekim/2014 848,58 TL, Kasım/2014 3,84 TL, Aralık/2014 13,93 TL olduğunun tespitine karar verilmiştir. IV.İSTİNAF A.İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri istinaf yoluna başvurmuştur. B.İstinaf Sebepleri: Davalı Kurum vekili istinaf dilekçesinde özetle; 5510 sayılı Kanun “Prim alınması zorunluluğu” başlıklı 79 uncu madde hükmüne göre; "Kısa ve uzun vadeli sigortalar ile genel sağlık sigortası için, bu Kanunda öngörülen her türlü ödemeler ile yönetim giderlerini karşılamak üzere Kurum prim almak, ilgililer de prim ödemek zorundadır." yine 5510 sayılı Kanun'un “Prime esas kazançlar” başlıklı 80 inci madde hükmüne göre de; (Mülga 506 sayılı Kanun'un 77 nci maddesi) "4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamındaki sigortalıların prime esas kazançları aşağıdaki şekilde belirlenir. a) Prime esas kazançların hesabında; 1) Hak edilen ücretlerin, 2) Prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkaktan o ay içinde yapılan ödemelerin ve işverenler tarafından sigortalılar için özel sağlık sigortalarına ve bireysel emeklilik sistemine ödenen tutarların, 3) İdare veya yargı mercilerince verilen karar gereğince yukarıdaki (1) ve (2) numaralı alt bentlerde belirtilen kazançlar niteliğinde olmak üzere sigortalılara o ay içinde yapılan ödemelerin, brüt toplamı esas alınır.", davacı adına işveren tarafından Kuruma yapılan bildirimler esas alınarak oluşturulan hizmet kayıtlarına istinaden yaşlılık aylığı bağlanmış olup, sigorta primine esas kazancın Kuruma bildirilmesi işverenin yükümlülüğünde olduğu, Kuruma usulüne uygun yapılan bildirimlere aksi sabit oluncaya kadar itibar edildiğinden bu hususta Kurumumun bir sorumluluğu bulunmadığı, Kurumun kendisine bildirilmeyen ücret üzerinden işlem yapması beklenemediği gibi bundan da sorumlu tutulamayacağı, karara dayanak olarak alınan bilirkişi raporunda ay be ay davacıya ödendiği belirtilen yemek parası, süt yardımı, aile yardımı, giyim yardımı ve yakacak yardımını da aylığa dahil edildiği, Kuruma bildirilmesi gereken prime esas kazancı hesaplandığı ve kanaat olarak davacıya yapılan sosyal yardımların da prime esas kazanca ilave edilmesi gerektiği yönünde görüşü bildirdiği, 5510 sayılı Kanun'un 80 inci maddesine göre süt yardımı, giyim yardımı ve yakacak yardımının prime esas kazanca dahil edilebilmesi için bu yardımların karşılığının nakdi olarak ödenmesi gerektiği, bu hususlar araştırılmadan Yerel Mahkemenin yetersiz bilirkişi raporundaki hesaplamalara dayanarak Kurum açısından da davanın kabulüne karar vermesinin yanlış olduğu, Mahkeme kararında aleyhlerine yargılama gideri ve vekalet ücretine hükmedilmesi de usul ve yasaya aykırı olduğu gerekçesiyle istinaf yoluna başvurmuştur. Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; prime esas kazanç fark taleplerine ilişkin olarak yasal mevzuat içerisinde böyle bir talebe dayanak teşkil edecek herhangi bir düzenleme mevcut olmadığı, yaşlılık aylığı farklarının sorumlusu SGK olduğu, davacının aldığı yaşlılık aylığı miktarları değiş olsa bile bu husus Kurum tarafından resen nazara alınması gereken bir husus olduğu, buna ilişkin olarak davacının davalı müvekkil belediyeden talep etmiş olduğu hususların hukuka aykırı olduğu, TİS'ler gereği yapılması gereken ödemeler ile fazla çalışma karşılığı ve ek ödeme adı altında belirtilen ödemelerin ise prime esas kazanç matrahına dahil edilmediği ve bu kısımdan sigorta primi kesintisi yapılmadığı belirtildiği, Sosyal Sigortalar Kanunu’nun 06.08.2003 tarih ve 4958 sayılı Kanun ile değişik “Prime Esas Ücretler” başlıklı 77 nci maddesinde; “Sigortalılarla işverenlerin bir ay içinde ödeyecekleri primlerin hesabında; a) Sigortalıların o ay içinde hak ettikleri ücretlerin, b) Prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkaktan sigortalılara o ay içinde ödenenlerin,c) İdare veya kaza mercilerince verilen karar gereğince (a) ve (b) fıkralarında yazılı kazançlar niteliğinde olmak üzere sigortalılara o ay içinde yapılan ödemelerin brüt toplamı esas alınacağı belirtildiği, şu kadar ki, ölüm, doğum ve evlenme yardımları, yolluklar, kıdem, ihbar ve kasa tazminatları, ayni yardımlar ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca miktarları yıllar itibarıyla belirlenecek yemek, çocuk ve aile zamları, sigorta primlerinin hesabında esas tutulacak kazançların aylık tutarının tespitinde nazara alınmayacağı, müvekkil belediye de yasal mevzuatlar çerçevesinde gerekli işlemleri yaptığı, davacıların prime esas kazanç farkı talepleri hukuka aykırı olduğunu beyanla istinaf başvurusunda bulunmuştur. C.Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dosyadaki yazılara, hükmün Dairemizce de benimsenmiş bulunan yasal ve hukuksal gerekçeleriyle dayandığı maddi delillere ve özellikle bu delillerin takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine, davalılarca ileri sürülen tüm istinaf sebeplerinin İlk Derece Mahkemesince usul ve yasaya uygun bir şekilde değerlendirilerek hüküm kurulmasına göre; davalı ... ve SGK vekillerinin yerinde bulunmayan istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK 'nın 353/1-b-1 maddesi gereğince ayrı ayrı esastan reddine karar verilmiştir. V.TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur. B. Temyiz Sebepleri Davalı Kurum vekili; istinaf dilekçesinde belirttiği hususlar doğrultusunda temyiz talebinde bulunmuştur. Davalı ... vekili; istinaf dilekçesinde belirttiği hususlar doğrultusunda temyiz talebinde bulunmuştur. C.Gerekçe 1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava; prime esas kazanç tespiti istemine ilişkindir. 2.İlgili Hukuk 1-6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 200 ve 202 nci maddeleri, 2- 506 sayılı Kanun'un 77 nci maddesinin 1 inci fıkrası ile 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 80 inci maddesinin birinci fıkrası, 3. Değerlendirme 1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. 2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davalılar vekilleri tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 13.12.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.