Yargıtay 10. Hukuk Dairesi 2021/12142 E. 2023/1185 K. – İş Kazasından

MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 30. Hukuk Dairesi SAYISI : 2021/345 E., 2021/2177 K. HÜKÜM/KARAR : Esastan ret İLK DERECE MAHKEMESİ : ... 33. İş Mahkemesi SAYISI : 2016/215 E., 2020/278 K. Taraflar arasındaki iş kazasından kaynaklı maddi ve manevi tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince asıl ve birleşen davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. Kararın davalı Cantaş İç ve Dış Tic. Soğutma Sistemleri San. A.Ş. vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Cantaş İç ve Dış Tic. Soğutma Sistemleri San. A.Ş. vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA 1.Davacı vekili dava dilekçesi ile; kazalı sigortalının 27.04.2004 günü meydana gelen iş kazasında sürekli iş göremezliğe uğradığını iddia ederek 100.000,00 TL maddi, 100.000,00 TL manevi tazminatın davalılardan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir. 2.Davacı vekili yargılama sırasında 13.10.2020 tarihli dilekçe ile maddi tazminat talebini toplam 977.268,54 TL'ye çıkarmıştır. II. CEVAP 1.Davalı Cantaş İç ve Dış Tic. Soğutma Sistemleri San. A.Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle; zamanaşımı itirazında bulunduklarını, müvekkili işverenin, işin yapılması sırasında iş sağlığı ve iş güvenliği yönünden üzerine düşen tüm yükümlülükleri tam ve eksiksiz olarak yerine getirdiğini, Kızılcıhamam Asliye Ceza Mahkemesi'nin 2009/60 Esas sayılı dosyasında yapılan yargılamada dinlenen tanık beyanları, mahkeme tarafından mahallinde yapılan keşif ve aldırılan bilirkişi raporu ile davacının % 100 kusuru ve kazaya sebebiyet verdiğinin sabit hale geldiğini, davalı işveren bakımından nedensellik bağının kesildiğini, bu nedenle müvekkilinin sorumlu tutulamayacağını, davacının % 100 kusuru ile sebebiyet verdiği kaza sonrası SGK tarafından maaş bağlandığını ve diğer özel sigortalarında ödeme yaptığını, davacıya; müvekkili şirket tarafından tüm işçilik alacaklarının da ödendiğini, davacı meydana gelen kazada tam kusurlu olup maddi ve manevi tazminat taleplerinin reddine karar verilmesini talep ve müdafaa etmiştir. 2.Davalı SGK vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının, diğer davalı ve müvekili Kurum aleyhine açmış olduğu davanın haksız ve yasal dayanaktan yoksun olduğunu, davacının çalışmaları bakımından müvekkil kurum kayıtlarının esas olduğunu, çalışma konusu, işin niteliği, devamlılık gösterip göstermediği dikkate alınarak ücret konusunun titizlikle araştırılması gerektiğini, müvekkili Kurumun dava açılmasına sebebiyet vermediğinden davanın kabulü halinde aleyhine vekalet ücretine hükmedilmemesi gerektiğini beyanla davanın reddine karar verilmesini talep ve müdafaa etmiştir. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında özetle; 1-Davanın kısmen kabulü ile; a)Maddi Tazminat talebinin kabulü ile 977.268,54-TL'nin kaza tarihi olan 27.04.2004 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, b)Manevi Tazminat talebinin kısmen kabulü ile 40.000,00-TL'nin kaza tarihi olan 27.04.2004 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine, c)SGK yönünden husumet yönünden davanın reddine, karar verilmiştir. IV. İSTİNAF A. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Cantaş İç ve Dış Tic. Soğutma Sistemleri San. A.Ş. vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur. B. İstinaf Sebepleri Davalı Cantaş İç ve Dış Tic. Soğutma Sistemleri San. A.Ş. vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu kaza ile ilgili tutulan Trafik Kazası Tespit Tutanağında araç sürücüsü olan davacının 8/8 kusurlu olduğunun tespit edildiğini, meydana gelen ölümlü kaza nedeniyle davacı hakkında Kızılcahamam Asliye Ceza Mahkemesince yapılan yargılamada davacının % 100 kusurlu bulunarak taksirli ölüme neden olmak suçundan hakkında hüküm kurulduğunu, yine müteveffa ...'in yakınları tarafından müvekkili şirkete karşı açılan maddi ve manevi tazminat davasında alınan kusur tespit raporunda da davacının % 100 kusurlu olduğunun tespit edilerek hüküm kurulduğunu, huzurdaki davada ise Adli Tıp Kurumu'ndan davacının % 100 maluliyet raporu ile birlikte kusur ve maddi zarar tespit raporlarının alındığını, 26.02.2020 tarihli bilirkişi kusur tespit raporunda müvekkilinin % 40, davacının ise % 60 oranında kusurlu olduğunun tespit edildiğini, ancak raporda bu oranın, hangi verilere ve normlara göre yapıldığı açıklanmadan kazanın meydana gelmesine engel olması mümkün olmayan iş güvenliği önlemlerinden bahsedilerek belirlendiğini, kaldı ki raporda kaza tarihinde yürürlükte olmayan mevzuat hükümlerine ve bilirkişinin öznel kriterlerine göre kusur tespiti yapıldığını, farklı dosyalardan alınan raporlar arasındaki çelişkilerin giderilmesi amacıyla işçi sağlığı ve iş güvenliği konusunda uzman olan bilirkişi heyetinden kusur raporu alınması gerektiğini, davacının kullanmış olduğu aracın kaza tarihi itibariyle sıfır denebilecek durumda olduğunu ve yürütülen adli - idari süreçlerin hiçbirisinde araca bağlı bir kaza gerekçesi tespiti yapılmadığını, bilirkişinin "güvenliği yüksek araçlar" diyerek bahsettiği hususun ne olduğunun rapordan anlaşılamadığını, davacının asıl işinin şoförlük olmadığı vurgusunun da hatalı ve yanılgı bir vurgu olup zaten davacıya şoförlük işinin yaptırılmadığını, bir işçinin sürücü belgesine sahip olması durumunda artık işverenin ona sürücü belgesine uygun araç tahsis etmesinin kusur olarak kabul edilemeyeceğini, davacının tem otoyolunun hız limitlerinin çok üstünde bir hızla araç kullanması ve dikkatsizliği nedeniyle kazanın meydana geldiğini, kazanın sırf müvekkili şirketin işi için seyahat ediliyorken gerçekleşmiş olması nedeniyle müvekkiline kusur atfedilemeyeceğini, davacının kazada tam kusurlu bulunmasının müvekkili şirket ile zarar arasındaki illiyet bağını kestiğini, hükme esas alınan 10.06.2019 tarihli bilirkişi maddi tazminat hesaplaması raporunun da hatalı olduğunu, raporda kazadan sonra direkt bilinen aktif dönemden başlamak üzere hesaplama yapıldığını, oysaki davacının kaza tarihinden sonra SGK tarafından kendisine ödenen geçici iş göremezlik dönemi için ayrı hesaplama yapılması gerektiğini, bu nedenle davacıya geçici iş göremezlik döneminde ödenen tutarın kusur oranında hesaplanan tazminattan mahsup edilmesi gerektiğini, bilinmeyen aktif devre net kazancının da yıllık olarak hesaplandığını, bilinen dönemin 24.04.2019 olarak sonlandırıldığını ancak bilinmeyen dönemin hesabında 2019 yılı tekrar bir yıl olarak hesap edilerek aynı dönem için iki kere hesaplama yapılmış olduğunu, tüm bu nedenlerle yerel mahkeme kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep ve istinaf etmiştir. C. Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; dava konusu iş kazasının oluş biçimine, tarafların üzerine düşen yükümlülüklere, kazanın meydana gelmesine sebebiyet veren belirleyici faktörlere ve etken nedenlere, yapılan tahkikat, dinlenen tanık beyanı, 4857 sayılı Kanun'un 77 nci maddesi, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 47 nci ve 52 inci maddesine, İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Yönetmeliğine göre tespit edilen tarafların kusur oranının dosya kapsamına uygun olduğu ve ayni olay nedeni ile yapılan yargılama sonucunda ... 10. İş Mahkemesinin 2011/605 E., 2018/87 K. nolu ... Bölge Adliye Mahkemesinin 34. Hukuk Dairesinin 2018/2036 E., 2019/2372 K nolu ilamında kesinleşen kusur oranını teyit ettiği, davalı itirazının yerinde olmadığı, sigortalının sürekli iş göremezliğe uğraması nedeniyle uğradığı tazminat miktarına ilişkin bilirkişi raporuna davalı itirazının yerinde olmadığı, davacının geçici işgöremezlik dönemi zararının SGK kayıtlarına göre hesap edildiği ve bu dönem için ödenen geçici işgöremezlik ödeneğinin rücusu mümkün kısmının tenzil edildiği gerekçesiyle davalının istinaf başvurusunun HMK 353/1-b-1 inci maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir. V. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Cantaş İç ve Dış Tic. Soğutma Sistemleri San. A.Ş. vekili tarafından temyiz isteminde bulunulmuştur. B. Temyiz Sebepleri Davalı Cantaş İç ve Dış Tic. Soğutma Sistemleri San. A.Ş. vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesindeki sebeplerle aynı doğrultuda kararının bozulması gerektiğini belirtmiştir. C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, sigortalının sürekli iş göremezliğe uğraması nedeniyle maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir. 2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 ncu maddesinin birinci fıkrası ile 371 nci maddeleri, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunun 74 üncü ve 417 nci maddesi, 5510 sayılı Kanun'un 13 üncü maddesi, 4857 sayılı İş Kanunun 77 inci maddesi ile 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanun'un 4 ncü maddeleri. 3. Değerlendirme 1.İnsan yaşamının kutsallığı çevresinde işverenin iş yerinde işçilerin sağlığını ve iş güvenliğini sağlamak için gerekli olanı yapmak ve bu husustaki şartları sağlamak ve araçları noksansız bulundurmakla yükümlü olduğu olay tarihinde yürürlükte bulunan İş Kanunu'nun 77 nci maddesinin açık buyruğudur. İşveren, çalışanlarının işle ilgili sağlık ve güvenliğini sağlamakla yükümlü olup, bu çerçevede işçisinin yasal sınırları aşar süratte araç kullanmasını önlemek için gerekli tedbirleri alması, risklerden kaçınması, kaçınılması mümkün olmayan riskleri analiz etmesi, risk değerlendirmesi yapması ve/veya yaptırması, teknik gelişmelere uyum göstermesi, tehlikeli olanı, tehlikesiz veya daha az tehlikeli olanla değiştirmesi, mesleki riskleri önlemesi, eğitim ve bilgi verilmesi dahil her türlü tedbiri alması, gerekli araç ve gereçleri sağlaması, sağlık ve güvenlik tedbirlerini değişen şartlara uygun hale getirmesi ve mevcut iş yerinin iyileştirilmesi için çalışmalar yapması gerekmektedir. 2. Dosya kapsamındaki kayıt ve belgelerden; kazalı sigortalı ...'un davalı şirket nezdinde mühendis olarak çalıştığı, olayın kazalı ...’un yönetiminde ve davalı işverenin işletimindeki... plakalı otomobil ile ... istikametinden ... istikametine giderken, Kızılcahamam Çeltikçi yol kısmında 75.km de direksiyon hakimiyetini kaybetmesi sonucu orta refüjde 40 metre giderek bariyere çarparak takla atması sonucu araç içinde yolcu olarak bulunan davalı firma işçisi ...’in vefat etmesi ve davacı sürücü ...’un yaralanması şeklinde meydana geldiği, bu olay nedeniyle davacı kazalının sürekli iş göremezliğe uğradığı, SGK Başkanlığı inceleme Raporu'nda; olayın iş kazası olduğunun belirtildiği, aynı olaya ilişkin Kızılcahamam Asliye Ceza Mahkemesi'nin 2004/88E, 2007/33K sayılı ceza dosyasında Mahkemece yapılan keşiften sonra alınan bilirkişi raporuna göre sanık ...'un kazanın oluşumunda tam kusurlu olduğu tespitinin yapıldığı, Mahkemece adli para cezası ile cezalandırılmasına karar verildiği, aynı kazada vefat eden davalı şirket çalışanı Vedat Çekiç mirasçıları tarafından açılan maddi ve manevi tazminat davasının ... 5. İş Mahkemesi 2015/112 Esas 2015/371 K. sayılı dosyası ile görüldüğü, işbu dosyada alınan ve itibar edilen kusur raporunda, müteveffa ...'in kusursuz olduğunun, davalı Cantaş İç ve Dış Tic. Soğutma Sistemleri San. A.Ş.'nin istihdam ettiği... plakalı araç sürücüsü ...'un %100 kusurlu olduğu kanaatinin bildirildiği, kararın Yargıtay 21. Hukuk Dairesi onama kararı ile kesinleştiği, eldeki dosyada mahkemece aldırılan ve iş güvenliği - trafik uzmanı tek kişi tarafından düzenlenen 26.02.2020 tarihli kusur bilirkişi raporunda, olayın meydana gelmesinde davalı işverenin % 40, kazada vefat eden Vedat Çekiç'in kusursuz, kazalının % 60 kusurlu olduğunun belirtildiği, mahkemece işbu rapora itibar edilerek hüküm kurulduğu, ancak raporun oluşa uygun olmadığı, iş güvenliği uzmanı tek kişi tarafından düzenlendiği, eldeki dosya ile çelişir nitelikle raporlar bulunduğu ancak bu çelişkilerin giderilmediği anlaşılmaktadır. 3. Yukarıda yapılan açıklamalar ışığında Mahkemece yapılacak iş; hüküm altına alınacak tazminat miktarlarına etkisi bakımından, aynı olaya ilişkin ceza dosyası ile rücu dava dosyasındaki kusur raporlarının irdelenmesi suretiyle - verilen kararların kesinleşip kesinleşmediğinin gözetilerek, delillerin toplanması hususunda sigortalı tarafından açılan tazminat davasının özü itibariyle taraflarca getirilme ilkesine tabi davalardan olup re’sen araştırma ilkesinin olmadığı hususunun da göz önünde bulundurulması ve bu şekilde toplanacak delillerle birlikte, yukarıda bahsedilen kusur raporlarını düzenleyen heyetten farklı, trafik uzmanının da yer aldığı A sınıfı İş güvenliği uzmanlarından oluşturulacak 3 kişilik bilirkişi heyetine; dosyada mevcut raporlar arasındaki çelişkiyi gidertmek, tarafların iş kazasının gerçekleşmesindeki kusur oranlarını - tarafların dosyada mevcut kusur raporlarına itirazları da göz önünde tutulmak suretiyle- her türlü şüpheden uzak şekilde tespit ettirmek, belirlenecek kusur oranını mahkemece hükme esas alınan 10.06.2019 tarihli hesap raporuna uygulamak, bu hesap raporundaki bilinen devre sonu olarak esas alınan tarihi ileri çekmemek ve bu tarihten sonra yürürlüğe giren asgari ücretteki farkları rapora yansıtmamak, dosya kapsamındaki bilgi ve belgeler ile taraflar lehine oluşan usuli kazanılmış hakları da gözeterek (özellikle davacı tarafın temyiz yoluna başvurmadığının) bir karar vermekten ibarettir. 4. Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin, eksik inceleme ve araştırma ile yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. 5. O halde, davalı Cantaş İç ve Dış Tic. Soğutma Sistemleri San. A.Ş. vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve bu aşamada bozma sebebine göre temyiz eden davalı Cantaş İç ve Dış Tic. Soğutma Sistemleri San. A.Ş. vekilinin temyiz itirazlarının sair yönleri incelenmeksizin, ... Bölge Adliye Mahkemesi 30. Hukuk Dairesinin istinaf başvurulsunun esastan reddine ilişkin kararı kaldırılarak İlk Derece Mahkemesince verilen hüküm bozulmalıdır. VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, 2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA, Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine, Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 14.02.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi