Yargıtay 1. Hukuk Dairesi 2026/112 E. 2026/336 K.

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi SAYISI : 2022/56 E., 2025/171 K.

Ödemiş 2. Asliye Hukuk Mahkemesince bozmaya uyularak verilen karar; davalı ... vekili, dahili davalı ... vekili ve dahili davalı Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

- K A R A R -

Dava, tapusuz taşınmazın tescili istemine ilişkindir.

Kadastro çalışmaları sonucunda dava konusu taşınmazın çay yatağında kalması nedeniyle tescil harici bırakıldığı anlaşılmıştır.

Davacı ... vekili dava dilekçesinde; mevkii ve sınırlarını belirttiği taşınmazın, tapulama çalışmaları öncesinde davacının murisi babası tarafından dava dışı üçüncü kişiden satın alındığı halde ...'nın yatak değiştirmesi sonucu anılan çayın yatağı içerisinde kalması nedeniyle tapulama çalışmaları sırasında tespit harici bırakıldığını, sonrasında ...'nın yeniden yatak değiştirmesi nedeniyle nizalı taşınmazın tarla vasfına dönüştüğünü ileri sürerek dava konusu taşınmazın davacının murisi ... adına tapuya tescilini, talep etmiştir. Davalı ... vekili; hak düşürücü süre geçtikten sonra dava açıldığını, dava konusu taşınmazın Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan yerlerden olduğunu ve özel mülkiyete konu olamayacağını belirterek davanın reddini savunmuş ve taşınmazın Türk Medeni Kanunu'nun 713/6. maddesi uyarınca Hazine adına tescilini talep etmiştir.

Dahili davalı ... ve ... vekilleri cevap dilekçelerinde; dava konusu taşınmazın Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan yerlerden olduğunu ve özel mülkiyete konu olamayacağını belirterek davanın reddini savunmuşlardır.

Dahili davalı DSİ vekili cevap dilekçesinde; dava konusu alanın taşkın sahası içerisinde kaldığını, tescil harici olduğundan kamulaştırma işlemine tabi tutulmadığını belirterek davanın reddini savunmuştur.

Mahkemenin, davacı ... murisi lehine zilyetlik yoluyla kazanma koşullarının gerçekleştiği gerekçesiyle davanın kabulüne dair kararı Yargıtay 8. Hukuk Dairesince, taraf teşkilinin sağlanması ve yargılama giderleri yönünden; Yargıtay (Kapatılan) 16. Hukuk Dairesince de eksik inceleme ve araştırma gerekçesiyle bozulmuştur.

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; davacılar lehine zilyetlik yoluyla kazanma koşullarının gerçekleştiği gerekçesiyle davanın kabulü ile fen bilirkişilerin krokilerinde (C) harfi ile gösterilen 24.494, 82... 'lik taşınmazın davacılar adına 1/6'şar pay oranında tesciline karar verilmiştir.

Ne var ki; Mahkemece bozma ilamına uyulduğu halde, bozma ilamının gerekleri tam olarak yerine getirilmemiştir. Bozma ilamına uyulmakla taraflar lehine usuli kazanılmış hak oluşacağından, bu hakkın ihlal edilmemesi için bozma gereklerinin tam ve eksiksiz olarak yerine getirilmesi gerekeceği açıktır.

Hal böyle olunca; mahallinde fen bilirkişi, jeodezi ve fotogrametri mühendisi, 3 kişilik ... mühendisi ve 3 kişilik jeoloji mühendisi bilirkişilerin katılımıyla yeniden keşif yapılmalı; jeodezi veya fotogrametri uzmanından çekişmeli taşınmazın dava tarihine göre 15-20-25 yıl öncesine ait ve 3 ayrı tarihte çekilmiş stereoskopik hava fotoğrafları üzerinde uygulama yaptırılarak taşınmazın önceki ve şimdiki niteliğini, dere yatağı niteliğinde olup olmadığını, Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan yerlerden olması halinde imar-ihyaya konu edilip edilmediğini, imar-ihyaya konu edilmişse ihyanın hangi tarihte tamamlandığını belirtir ayrıntılı ve gerekçeli rapor istenmeli; ... mühendisi bilirkişi kurulundan komşu parsellerle karşılaştırmalı biçimde çekişmeli taşınmaz bölümünün toprak yapısını, eğimini, bitki desenini ve tarımsal niteliğini belirten, taşınmaz üzerinde bir zilyetlik mevcut ise zilyetliğin şeklini ve süresini, zilyetliğe ara verilip verilmediğini irdeleyen, taşınmaz bölümünün değişik yönlerden çekilmiş fotoğrafları ile desteklenmiş, bilimsel esaslara ve somut verilere dayalı ayrıntılı ve gerekçeli rapor alınmalı; jeolog bilirkişi kuruluna çekişmeli taşınmazın aktif ya da kuru dere olup olmadığı, sınırındaki dere ile arasında kot farkı bulunup bulunmadığı, taşınmazın dereden kazanılıp kazanılmadığı, öncesinin dere yatağı olup olmadığı, derenin aktif etki alanında kalıp kalmadığı ve zilyetlikle edinilebilecek yerlerden olup olmadığını belirten rapor düzenlettirilmeli; fen bilirkişisine keşif ve uygulamayı denetlemeye, taşınmazların kadastro paftası ve DSİ tarafından yapılan taşkın koruma setlerini ve kamulaştırma sınırlarını göstermeye elverişli, ayrıntılı rapor ve harita hazırlattırılmalı; bundan sonra toplanan ve toplanacak tüm deliller değerlendirilerek davacılar lehine dava tarihine (12.07.2005) kadar zilyetlikle mülk edinme koşullarının oluşup oluşmadığı açıklığa kavuşturulmalıdır.

Açıklanan nedenlerden ötürü davalı ... vekili, dahili davalı ... vekili ve dahili davalı Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü vekilinin yerinde görülen temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün, 6100 sayılı Kanun'un geçici 3. maddesi yollaması ile 1086 sayılı HUMK'un 428. maddesi gereğince BOZULMASINA, Temyiz eden Hazine ve DSİ 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 13/j maddesi uyarınca harçtan muaf olduğundan, bu hususta karar verilmesine yer olmadığına, Peşin alınan harcın istek halinde temyiz eden davalı ... Başkanlığına iadesine, Dosyanın Ödemiş 2. Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesine, Kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 20.01.2026 tarihinde oy birliği ile karar verildi.