İstanbul 9. Asliye Ticaret Mahkemesi 2023/197 E. 2024/732 K.

T.C. İSTANBUL 9. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ ESAS NO:2023/197 Esas KARAR NO :2024/732 DAVA:Sermaye Piyasası Kanunu Uyarınca Örtülü Kazanç Aktarımına Dayalı İstirdat DAVA TARİHİ:16/03/2023 KARAR TARİHİ:28/11/2024 Taraflar arasında görülen davanın Mahkememizde yapılan açık yargılaması sonunda; GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekili Mahkememize verdiği dava dilekçesi ile; işbu davanın kamu tüzel kişiliğini haiz kurullarının, 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanununun 94.maddesi ile kendisine verilen görevler çerçevesinde, örtülü kazanç aktarımı yoluyla sermayesi azaltılan halka açık ortaklık ... A.Ş.'nin yatırımcılarının haklarının korunmasını teminen, örtülü olarak aktarılan tutarın davacı sıfatıyla kurumlarına değil, halka açık ortaklığa iadesi amacıyla açıldığını, halka açık ...'nun 01/08/2021- 31/12/2021 dönemine ait hesap, işlem ve faaliyetlerinin SPK'nun ve ilgili mevzuat hükümleri kapsamında incelenmesi sonucunda kurumun uzmanlarınca hazırlanan 26/08/2022 tarihli ve ... sayılı denetleme raporunda diğer hususların yanı sıra, işbu dava ile ilgili olarak tespitlere yer verildiğini, şirketin sermayesinin 120.000.000 TL olduğunu ve tamamının ödendiğini, nominal değeri 1 kuruş olan 12.000.000.000 adet paydan oluşmakta olduğunu ve 30.04.2009 tarihinden itibaren...Ulusal pazarda işlem gördüğünü ve 06.12.2016 tarihinden itibaren yakın izleme pazarına alındığını, 31/12/2021, 31/03/2022 ve 30/06/2022 tarihleri itibarıyla şirketin sermaye yapısına ilişkin bilgilendirme denetleme raporu s.12 Tablo-1'de yer verildiğini, 31/12/2021, 31/03/2022 ve 30/06/2022 tarihlerinde herhangi bir şirket ortağının %5'in üzerinde pay sahipliği bulunmadığını, ilgili tarihlerde herhangi bir şirket ortağının şirketi tek başına kontrol etme gücü bulunduğuna dair bir bulgu bulunmamakta olduğunu, 30/06/2022 tarihi itibarıyla en yüksek paya sahip ...'nın ...'nun ihtilaflı olarak göreve geldiği iddia edilen yönetim kurulu üyesi ve ... A.Ş. unvanlı şirketin tek ortağı ve yöneticisi olduğunu, aynı tarih itibarıyla en yüksek ikinci paya sahip ..., ... (...) ... adlı şahsın eşi olduğunu, şirketin ilişkili tarafı ... ile gerçekleştirdiği işlemler nedeniyle şirketin malvarlığı örtülü kazanç aktarımı yoluyla azaltıldığını, kurulumlarına iletilen ...'nun 2021 yılına ait muhasebe verileri üzerinde yapılan incelemelerde, şirket ile daha önce herhangi bir ticari ilişkide bulunulmayan ... arasında 15/10/2021 tarihinden itibaren yoğun ticari faaliyetler gerçekleştirildiğinin tespit edildiğini, 20/06/2019 tarihinde ..., ...'taki paylarını ... ...'e devrettiğini ve ilgili tarih itibarıyla ...'ın tek ortağı ve yetkilisi ... ... olduğunu, 04/10/2019 tarihinde ...'taki paylarını...'ya devrettiğini, ilgili kararın 10/10/2019 tarih ve 9927 sayılı TTSG'de ilan edildiğini, bu tarihten itibaren ...'ın tek ortağı ve yetkilisinin... olduğunu, 15/12/2021 tarihinde...'nun, ...'taki paylarını ...'ya devrettiğini ve söz konusu tarih itibarıyla ... ...'ın tek ortağı ve yetkilisi olduğunu, 18/02/2022 tarihinde ..., ...'taki paylarını ...'a devrettiğini, ilgili kararın 18/02/2022 tarih ve 10520 sayılı TTSG'de ilan edildiğini, kurullarının denetleme raporu tarihi itibarıyla ...'ın tek ortağı ve yetkilisi ... olduğunu, Kurul Karar organının 29.09.2022 tarih ve... sayılı kararı ile, diğer hususların yanında verilen süre içerisinde şirkete gerekli iadenin yapılmaması durumunda SPKn'nun 94. maddesi geriğince aktarılan tutarın faizi ile birlikte şirkete iadesi için dava açılmasına karar verildiğini, davada müvekkili kurulun her türlü harç ve teminattan muaf olduğunu belirterek örtülü kazanç aktarımı yoluyla malvarlığı azaltıldığı tespit edilen halka açık ... ... A.Ş.'den davalı ... İnşaat ve ... San.Tic.A.Ş.'ye örtülü olarak aktarılan 2.875.009 TL'nin malvarlığı azaltılan ...'ya kazanç aktarımı tarihinden itibaren işleyecek kanuni faizi ile birlikte iadesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı vekili duruşmada; dava dilekçesinde yer alan iddiaları kabul etmediklerini, davanın ... Bağımsız Denetim şirketinin hazırladığı rapora istinaden açıldığını, bunun üzerine ... şirketinin buna itiraz ederek yeniden rapor alındığını, bu raporda kazanç aktarımı olmadığının ortaya çıktığını, raporun SPK'ya sunulduğunu, ancak önceki rapora göre bu davanın açıldığını, ... şirketinin ayrıca bağımsız denetim şirketine karşı bu rapor nedeniyle dava açtığını, o davanın bekletici mesele yapılması ile ilgili taleplerinin olacağını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. Davalı vekili daha sonra istifa etmuiştir. Dava; Sermaye Piyasası Kanunu uyarınca örtülü kazanç aktarımına dayalı istirdat davasıdır. ...Ticaret sicil kayıtları, ... Cumhuriyet Başsavcılığının... Soruşturma sayılı dosyası celp edilmiş,ve bilirkişi raporu alınmıştır. Bilirkişiler Prof.Dr. ..., Prof.Dr. ... ve Prof.Dr. ... Mahkememize sundukları 30/03/2024 tarihli raporlarında; davalı ... A.Ş.’ye örtülü kazanç aktarımı yapılarak malvarlığının azaltıldığı tespit edilen ... A.Ş.’nin Sermaye Piyasası Kanununa tabi halka açık anonim ortaklık (...) statüsünde olduğu, ... A.Ş. ile ... A.Ş.’nin dosyada mevcut SPK Denetleme Raporunda belirtilen ortaklık/yöneticilik ilişkileri, ... A.Ş.’nin daha önce ticari ilişkisi bulunmayan ... A.Ş. ile yönetim değişikliği sonrası yoğun işlemler gerçekleştirmesi hususları gözetilerek, sahiplik ve yöneticilik ilişkileri bulunan anılan şirketlerin “ilişkili taraf”, yapılan işlemlerin de “ilişkili taraf işlemi” olarak değerlendirilebileceğini, ... A.Ş. ile ... A.Ş. arasındaki tespit edilen havale/EFT yoluyla nakit transferleri, gerçek bir ticareti yansıtmayan “halı satışı” ve “akaryakıt alımı” işlemleri ile bunlara ilişkin fatura ve faktoring işlemlerinin SPKn m. 21 kapsamında piyasa teamülleri, ticari hayatın basiret ve dürüstlük ilkelerine aykırı olarak farklı fiyat, ücret, bedel veya şartlar içeren anlaşmalar veya ticari uygulamalar yapmak ve işlem hacmi üretmek suretiyle kârını ve malvarlığını azaltma eylemi olarak kabul edilebileceğini, ... A.Ş.’den ... A.Ş.’ye çeşitli usulsüz işlemlerle yapıldığı tespit edilen örtülü kazanç aktarımlarının tespitinde taraf defterlerinin incelenerek bir sonuca varmak gerekir iken; davalı vekili tarafından dosyaya herhangi bir cevap dilekçesi sunulmadığını, yalnızca 16.10.2023 tarihinde davalı şirket ve dava dışı şirketin ticari defterlerinin sunulması hususunda mahkemeden süre istendiği görüldüğünü, o günden işbu rapor tarihine kadar somut bir gelişme olmadığının gözlemlendiğini, UYAP’tan yapılan incelemelerde, davalı vekilinin 24.01.2024 tarihli dilekçesinde vekillikten istifa ettiğinin görüldüğünü, davalı ve dava dışı şirketin ticari defterlerinin incelenemediğini, defterlerin sunulmasının sağlanması hususunda taraflara ihtarda bulunularak inceleme yapmalarına olanak sağlanması ya da mevcut duruma göre karar verilmesi hususunda takdirin mahkemeye ait olduğunu belirtmişlerdir. Dava, Sermaye Piyasası Kanunu'nun 21. maddesi ihlal edilerek halka açık ortaklık statüsünde bulunan ... ... A.Ş.nin örtülü kazanç aktarımı yoluyla mal varlığının azaltıldığından bahisle, aktarılan meblağın şirkete istirdatı istemine ilişkin bulunmaktadır. Örtülü kazanç aktarımı yasağı 6362 Sayılı Sermaye Piyasası Kanunu 21. maddesinde düzenlenmiş olup, 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu'nun Örtülü kazanç aktarımı yasağı başlıklı 21. maddesinde; " (1) Halka açık ortaklıklar ve kolektif yatırım kuruluşları ile bunların iştirak ve bağlı ortaklıklarının; yönetim, denetim veya sermaye bakımından doğrudan veya dolaylı olarak ilişkide bulundukları gerçek veya tüzel kişiler ile emsallerine uygunluk, piyasa teamülleri, ticari hayatın basiret ve dürüstlük ilkelerine aykırı olarak farklı fiyat, ücret, bedel veya şartlar içeren anlaşmalar veya ticari uygulamalar yapmak veya işlem hacmi üretmek gibi işlemlerde bulunmak suretiyle kârlarını veya malvarlıklarını azaltarak veya kârlarının veya mal varlıklarının artmasını engelleyerek kazanç aktarımında bulunmaları yasaktır. (2) Halka açık ortaklıklar ve kolektif yatırım kuruluşları ile bunların iştirak ve bağlı ortaklıklarının, esas sözleşmeleri veya iç tüzükleri çerçevesinde basiretli ve dürüst bir tacir olarak veya piyasa teamülleri uyarınca kârlarını ya da malvarlıklarını korumak veya artırmak için yapmaları beklenen faaliyetleri yapmamaları yoluyla ilişkili oldukları gerçek veya tüzel kişilerin kârlarının ya da malvarlıklarının artmasını sağlamaları da örtülü kazanç aktarımı sayılır. (3) Halka açık ortaklıklar ve kolektif yatırım kuruluşları, ilişkili taraf işlemlerinin emsallerine, piyasa teamüllerine, ticari hayatın basiret ve dürüstlük ilkelerine uygun şartlarda gerçekleştirilmiş olduğunu belgelemek ve bu durumu tevsik edici bilgi ve belgeleri en az sekiz yıl süre ile saklamak zorundadırlar. Birinci fıkrada belirtilen ilkelere aykırılığın tespitinde izlenmesi gereken usul ve esaslar Kurul tarafından belirlenir. (4) Kazanç aktarımının Kurulca tespiti hâlinde halka açık ortaklıklar, kolektif yatırım kuruluşları ile bunların iştirak ve bağlı ortaklıkları, Kurulca belirlenecek süre içinde kendilerine kazanç aktarımı yapılan taraflardan, aktarılan tutarın kanuni faizi ile birlikte mal varlığı veya kârı azaltılan ortaklığa veya kolektif yatırım kuruluşuna iadesini talep eder. Kendilerine kazanç aktarımı yapılan taraflar Kurulca belirlenecek süre içinde aktarılan tutarı kanuni faizi ile birlikte iade etmek zorundadır. Örtülü kazanç aktarımı yasağının ihlali ile ilgili 94 üncü ve 110 uncu maddeler ile ilgili mevzuatta öngörülen hukuki, cezai ve idari yaptırımlar saklıdır. " düzenlemesi bulunmaktadır. Söz konusu madde kapsamında SPK'ya verilen iade talebi yetkisiyle bir tür düzeltme/denkleştirme işleminin yapılması amaçlanmakta, zarara uğrayan tarafların zararlarının telafisi için idari bir önlem öngörülmektedir. Aynı kanunun İhraççıların hukuka aykırı işlemleri ile sermayeyi veya mal varlığını azaltıcı işlemlerinde uygulanacak tedbirler başlıklı 92. maddesinde; "(1) Bu Kanuna tabi ihraççıların, kanuna, sermaye piyasası mevzuatına, esas sözleşme ve fon iç tüzüğü hükümlerine veya işletme maksat ve mevzuuna aykırı görülen durum ve işlemleri sebebiyle sermayenin veya mal varlığının azalmasına veya kaybına yol atığının Kurulca tespit edilmesi hâlinde, Kurul; a) 6102 sayılı Kanun hükümleri saklı kalmak kaydıyla ilgililerden aykırılıkların giderilmesi için tedbir almasını ve öngörülen işlemleri yapmasını istemeye ve gerektiğinde durumu ilgili mercilere intikal ettirmeye, b) Bu durum ve işlemlerin hukuka aykırılığının Kurulca tespiti tarihinden itibaren üç ay ve her hâlde durum ve işlemin vukuu tarihinden itibaren üç yıl içinde iptal davası ve beş yıl içinde butlan veya yokluğun tespiti davası açmaya, c) Bu durum ve işlemlerin mevcudiyetinin ilk derece mahkeme kararı ile tespit edilmesi veya bu karar beklenmeksizin Kurulun talebi üzerine mahkeme tarafından karar verilmesi hâlinde bu işlemlerde sorumluluğu bulunanların imza yetkilerini kaldırmaya, ilgililer hakkında suç duyurusunda bulunulması hâlinde, yargılama sonuçlanıncaya kadar ilgilileri görevden almaya ve yapılacak ilk genel kurul toplantısına kadar görevden alınan yönetim kurulu üyelerinin yerine yenilerini atamaya, yetkilidir. (2) Halka açık bankalar hakkında bu maddeye göre işlem tesis edilmeden önce Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumunun görüşü alınır. (3) (Ek: 2/1/2017-KHK-684/6 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7074/6 md.) Bu madde kapsamında Kurul tarafından açılan dava ve takipler ile ihtiyati tedbir ve ihtiyati haciz taleplerinde Kurul her türlü harç ve teminattan muaftır. " hükmü mevcuttur. Aynı kanunun Örtülü kazanç aktarımında uygulanacak tedbirler başlıklı 94. maddesi de; "(1) Kurul, 21 inci maddede belirtilen işlemlerde bulundukları tespit edilen halka açık ortaklıklar, kolektif yatırım kuruluşları ve bunların bağlı ortaklıkları ile iştiraklerinden denetleme sonuçlarının Kurul tarafından belirlenecek usul ve esaslar dâhilinde ortaklara duyurulmasını istemeye, Kurulca belirlenen tutarın tayin edilen süre içinde iadesi için dava açmaya yetkilidir. (2) (Değişik: 2/1/2017-KHK-684/7 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7074/6 md.) 92 nci maddenin birinci ve üçüncü fıkraları bu madde bakımından da uygulanır." düzenlemesi mevcuttur.. Söz konusu yasal düzenlemeler dikkate alındığında SPK'nın, 6362 Sayılı Kanunun 21. maddesinde düzenlenen örtülü kazanç aktarımı yasağının ihlal edildiğini tespit etmesi halinde gerekli tedbirleri almaya ve kurulca belirlenecek tutarın tayin edilen süre içinde iadesi için dava açmaya yetkili olduğu açıktır. 6362 Sayılı Kanun, açılacak iade davası için ise 6098 sayılı TBK ve 6102 sayılı TTK hükümlerinden ayrı olarak düzenlemeler getirmiş ve Kanunun 94/2. fıkrası ile iade davaları için aynı Kanunun 92. maddesi birinci ve üçüncü fıkralarına atıf yaparak, iade davasının 6362 sayılı Kanunun 92/1-b maddesinde düzenlenen süre içinde açılacağını belirtmiştir. Buna göre 6362 sayılı Kanunun 92. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi uyarınca SPK, işlemlerin hukuka aykırılığını tespit ettiği tarihi izleyen 3 ay içinde, her halde işlemin veya durumun meydana geldiği tarihten itibaren 3 yıl içinde iade davası açmaya yetkili bulunmaktadır. 6362 sayılı Kanunun 94/2. maddesi yollamasıyla 92/1-b maddesinde, SPK'nın iade davası açma süresi düzenlenmişse de, söz konusu maddede düzenlenen sürenin zamanaşımı süresi mi, yoksa hak düşürücü süre mi olduğuna ilişkin bir düzenleme bulunmamaktadır. Bu durumda, söz konusu madde ile öngörülen dava açma süresinin zamanaşımı süresi mi, yoksa hak düşürücü süre mi olduğu hususu, yasal mevzuatlarımızdaki düzenlemelere göre değerlendirilecektir. 6098 sayılı TBK'nun "Haksız Fiillerden Doğan Borç İlişkileri"ne ilişkin tazminat istemindeki süreye ilişkin 72. maddesinde, öngörülen sürenin bir "zamanaşımı" süresi olduğu açıkça belirtilmiş bulunmaktadır. Aynı Kanunun "Sebepsiz Zenginleşmeden Doğan Borç İlişkileri"ne ilişkin istem hakkındaki süreye ilişkin 82. maddesinde, öngörülen sürenin bir "zamanaşımı" süresi olduğu açıkça belirtilmiştir. Yine aynı Kanunun "Borçların ve Borç İlişkilerinin Sona Ermesi, Zamanaşımı" başlıklı 131 ve devamı maddeleri sonunda 146 ve 147. maddelerinde, çeşitli alacak çeşitleri için talep etme süreleri öngörülmüş ve sürelerin birer "zamanaşımı" süresi olduğu açıkça belirtilmiştir. 6102 Sayılı TTK.nun 56. maddesi gereğince haksız rekabete ilişkin olarak açılacak davalar için süreleri düzenleyen 60. maddesi, bu maddede düzenlenen sürelerin "zamanaşımı" süresi olduğunu açıkça belirtmiştir. Yine TTK'nun 264. maddesi, 285. maddesi, 396. maddesi, 560. maddesi bu maddeler ile öngörülen sürelerin birer zamanaşımı süresi olduğunu açıkça belirtmiştir. Aynı şekilde 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunun 109. maddesinde, motorlu araç kazalarından doğan maddi zararların tazminine ilişkin talepler bakımından süreler öngörülmüş, bu sürelerin zamanaşımı süresi olduğu açıkça belirtilmiştir. Buna karşılık 2004 sayılı İcra İflas Kanunu 67/1. maddesinde, 6102 sayılı TTK'nun 34, 437/5, 438, 445, 640/2 maddelerinde, bu maddeler gereğince açılacak davalar için sürelere ilişkin düzenlemeler getirilmiş, ancak bu sürelerin hak düşürücü süre mi, zamanaşımı süresi mi olduğuna ilişkin bir açıklama yapılmamasına rağmen, gerek Yargıtay uygulamalarında, gerekse doktrinde, bu maddelerdeki sürelerin birer hak düşürücü süre oldukları kabul edilerek, buna göre değerlendirme yapılmaktadır. Görüldüğü üzere, kanun koyucu, bir hak talebi için öngörülen sürenin bir zamanaşımı süresi olduğunu kabul ettiğinde, ilgili maddede bu sürenin bir zamanaşımı süresi olduğunu açıkça belirtmektedir. Ancak hak düşürücü süre söz konusu olduğunda, böyle bir belirtmede bulunmamaktadır. Bu bakımdan gerek SPK'nın yapısı ve işleyişi, görev ve yetkileri, gerek 6362 sayılı Kanun 92 ve 94. maddesindeki düzenlemelerin içeriği gerekse, kanun koyucu tarafından, bir hak talebi için öngörülen sürenin zamanaşımı süresi olması halinde, bu sürenin zamanaşımı süresi oluğuna ilişkin açık belirtmede bulunması dikkate alındığına, örtülü kazanç aktarımı yasağının ihlali halinde açılacak iade davası için 6362 sayılı Kanunun 94/2. maddesi yoluyla uygulanacak 92/1-b maddesinde öngörülen sürenin bir hak düşürücü süre olduğu Mahkememizce kabul edilmiştir. 6362 sayılı Kanunun 92/1-b maddesinde düzenlenen süre, bu durum ve işlemlerin hukuka aykırılığının Kurulca tespiti tarihinden itibaren başlayacaktır. Dosya kapsamı dikkate alındığında, SPK yetkilileri tarafından düzenlenen denetleme raporu sonrasında, SPK Kurul Karar Organı tarafından, 29/09/2022 tarih ve 54/1430 toplantı ve karar sayılı toplantıda, örtülü kazanç aktarımı yapıldığının tespitine karar verildiği ve ilgililer hakkında Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunmasına ve aktarılan tutarın şirkete iadesi için dava açmak üzere Kurul Hukuk İşleri Dairesinin yetkilendirilmesine karar verildiği anlaşılmakla; Kurul için dava açma süresinin bu tarih itibariyle başlayacağı anlaşılmaktadır. Mahkememize dava 16/03/2023 tarihinde açılmış bulunmaktadır. Bu durumda eldeki davanın, 6362 sayılı Kanunun 94/2. maddesi yollamasıyla 92/1-b maddesinde öngörülen hak düşürücü süre geçtikten sonra açılmış olduğu anlaşılmakla, açılan davanın hak düşürücü süre nedeniyle reddine karar verilerek aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur. H Ü K Ü M : Yukarıda açıklanan nedenlerle; 1-Davanın hak düşürücü süre nedeniyle reddine, 2-Davacı Kurum harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına, 3-Davalı şirket yargılamanın bir kısmında kendini vekille temsil ettirdiğinden Avukatlık asgari ücret tarifesi gereğince 30.000 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, 4-Davacının yapmış olduğu yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına, 5-Davacı tarafça yatırılan gider avansından arta kalan kısmın karar kesinleştiğinde davacıya iadesine, Davacı vekilinin yüzüne karşı, davalının yokluğunda, gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren 2 hafta içinde Mahkememize sunulacak veya gönderilecek dilekçe ile istinaf yolu açık olmak üzere oybirliğiyle verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.28/11/2024 Başkan ... e-imzalıdır Üye ... e-imzalıdır Üye ... e-imzalıdır Katip ... e-imzalıdır