İlk Derece Mahkemesi 2026/236 E. 2026/785 K.

T.C. İSTANBUL 18. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2026/236 Esas KARAR NO : 2026/785

DAVA : Alacak (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan) DAVA TARİHİ : 17/03/2026 KARAR TARİHİ : 06/10/2026

Taraflar arasında görülen davanın mahkememizde yapılan açık yargılaması sonunda: GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekilinin mahkememize sunmuş olduğu dava dilekçesinde özetle; Müvekkili şirketin, ticari ilişki nedeniyle ... A.Ş.'den devraldığı ... keşide yerli, 15.09.2025 tarihli, ... seri numaralı ve 600.000,00-TL bedelli çekin rızası dışında elinden çıktığını; çekin iptali için .... Asliye Ticaret Mahkemesi’nin ... E. sayılı dosyasında açılan davada verilen kesin süre uyarınca, çeki kötü niyetle iktisap eden ve ... Bankası'na ibraz ederek karşılıksız işlemi görmesini sağlayan davalı ...'e karşı çek istirdadı (geri alım) davası açtığını belirterek; zorunlu arabuluculuk sürecinin anlaşmazlıkla sonuçlandığını da beyanla, çekin üçüncü kişilere devrinin, ciro edilmesinin ve icra takibine konu edilmesinin önlenmesi amacıyla teminatsız veya makul bir teminat karşılığında ihtiyati tedbir kararı verilmesini, çekin istirdadı ile müvekkile iadesini, eğer tahsil edilmişse bedelinin ticari avans faiziyle birlikte davalıdan tahsilini talep ve dava etmiştir. Davalı vekilinin mahkememize sunmuş olduğu cevap dilekçesinde özetle; müvekkili aleyhine açılan çek istirdadı davasının kötü niyetli ve hukuki dayanaktan yoksun olduğunu belirterek öncelikle zamanaşımı ve taraf ehliyeti itirazlarında bulunmakta; dava konusu çekin arkasında ...’ın ve ardından çeki müvekkile altın borcu teminatı olarak veren aile dostu ...’ın cirolarının bulunduğunu, çekin karşılıksız çıkması üzerine ...'ın borcunu ödeyerek çeki müvekkilden geri aldığını ve bu nedenle müvekkili ile davacı arasında hiçbir ticari ilişki ya da hukuka aykırı eylem bulunmadığını beyanla haksız davanın reddini talep etmiştir. Tüm dosya kapsamı birlikte incelendiğinde; Dava, çekin istirdadı istemine ilişkindir. Somut olayda; davacı vekili tarafından ibraz edilmiş olan dava ve 23/06/2026 tarihli beyan dilekçesi kapsamında davacı ... Şirketinin, keşideci olan ... ANONİM ŞİRKETİ ile arasındaki ticari ilişki kapsamında davaya konu edilmiş olan ... Bankası ... Şubesine ait, keşide yeri ..., keşide tarihi 15.09.2025 olan ... seri numaralı 600.000,00-TL bedelli çekin ... Anonim Şirketi yetkilisi ... tarafından davacı şirkete teslim edildiğini, çekin davacı şirketin zilyetliğinde bulunduğu sırada rızası hilafına elinden çıktığını, davalı ...'in dava konusu çeki kötü niyetle iktisap ettiğini ve iyiniyetli hamil sıfatını haiz olmadığını beyanda çekin istirdadına karar verilmesi istemiyle işbu davanın açılmış olduğu görülmüştür. 6102 sayılı TTK’nın 792. maddesi “Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790. maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötü niyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.” hükmünü haiz olup anılan kanunî hüküm bağlamında iyi niyetli hamilin hak sahibi olmayan kimselerden elde ettiği kazanımlar korunmaktadır. Bu kapsamda bir kimsenin muntazam bir ciro zinciriyle çeki iktisabı, kendisine ancak şekli anlamda meşru hamil sıfatını kazandıracak olup maddi hukuk anlamında hak sahipliğinin mevcudiyeti için devralanın çeki iktisabında kötü niyetinin yahut ağır kusurunun bulunmaması gerekmektedir. Aksi takdirde 6102 sayılı TTK’nın 792. maddesi uyarınca açılacak istirdat davası sonucu çeki iadeye mecbur kalır (Kendigelen, A.: Çek Hukuku, İstanbul 2019, s. 237-238). İstirdat davası olarak nitelenen bu dava özü itibariyle menkullerin iadesini sağlamak için açılan menkul davası niteliğindedir. Medeni hukukta bu dava gasp, çalınma veya zayi hâllerinde sadece kötü niyetli değil, iyi niyetli hamile karşı da açılmakta ise de, kambiyo senetleri yönünden bir sınırlama getirilmiş ve aynî haklardaki genel prensipten ayrılmak suretiyle, söz konusu davanın yalnızca kötü niyetli veya senedi iktisabında ağır kusuru bulunan kimselere karşı açılabileceği esası benimsenmiştir. Bu tür davalarda, davacının senedin rızası hilafına elinden çıktığını ve senedi elinde bulunduran şahsın kötü niyetli veya iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerekir (Öztan, F.: Kıymetli Evrak Hukuku, Ankara 2000, s. 294). Bu kapsamda yukarıda anılan kanunî düzenleme, emre yazılı çeklerle ilgili olarak, hamile yazılı senetlere ilişkin 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun (TMK) 990. maddesine paralel bir koruma sağlamakta olup bahse konu maddeye göre, “Zilyet, iradesi dışında elinden çıkmış olsa bile, para ve hamile yazılı senetleri iyiniyetle edinmiş olan kimseye karşı taşınır davası açamaz.” Ancak hamilin çeki kötü niyetle iktisap ettiği veya iktisabında ağır kusuru bulunduğu takdirde iade davası açılabilecektir. 6102 sayılı TTK’nın 792. maddesinde belirtilen kötü niyetten maksat, senedin önceki hamilin elinden rızası hilafına çıktığını bilmek veya bilebilecek durumda bulunmaktır. Ağır kusur ise, senedin iktisabında olağan özenin gösterilmemesini ifade eder. Yine, 6102 sayılı TTK’nın 792. maddesindeki “Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa...” ibaresi, çekin önceki hamilin elinden rızası hilafına çıkmış olmasını, yani çalınmasını, tehdit ya da hile ile alınmasını, kaybedilmesini veya rıza ile fakat devri sakatlayan hukuki olgularla elden çıkmasını ifade etmektedir. Ancak çeki çalan veya hile ile hamilinden alan ya da bulan kişinin senedi ciro ile devretmesi hâlinde, bunu bilmeyen ve bilebilecek durumda da olmayan, başka bir deyişle kötü niyetli ve ağır kusurlu bulunmayan yeni hamil korunur. Bu tür davalarda, çekin önceki hamilin elinden rızası hilafına çıkarak yeni hamil tarafından kötü niyet veya ağır kusur ile iktisap edildiği iddiasını ispat külfeti davacıya ait olup anılan olgular tanık dâhil her türlü delile kanıtlanabilir. İşbu davalarının ön koşulu olarak ilk incelenmesi gereken husus davacının davaya konu çekin hamili olduğunu, davayı açmakta aktif husumet ehliyetinin bulunduğunu ispatlaması gerekmektedir. Taraf sıfatı, bir başka deyişle husumet ehliyeti, dava konusu hak ile kişiler arasındaki ilişkiyi ifade eder. Sıfat, bir maddi hukuk ilişkisinde tarafların o hak ile ilişkisinin olup olmadığının belirlenmesi anlamına gelir. Davacı sıfatı, dava konusu hakkın sahibini, davalı sıfatı ise dava konusu hakkın yükümlüsünü belirler. Uygulamada davacı sıfatı, aktif husumeti, davalı sıfatı ise pasif husumeti karşılayacak şekilde değerlendirilmektedir. Davacı vekili tarafından sunulan dava dilekçesinde öncelikle çekteki imza inkarında bulunulmuş ise de bankadan gelen cevabi yazıda davacının çekin üzerinde herhangi bir kaşe- imzasının bulunmadığı anlaşılmakla davacı vekiline çekin kimden alındığında dair beyanda bulunmak için süre verilmiş olup bu kapsamda sunulan beyan dilekçesinde keşideci ... Anonim Şirketi yetkilisi ... tarafından davacı şirkete teslim edildiği, davacı ile keşideci arasında ticari ilişki olduğu beyan edilmiş ise de davacının bu beyanları uyarınca aktif husumet ehliyetinin olabilmesi için ya keşideci tarafından direkt davacı lehine çekin keşide edilmesi yani çekteki lehtar kısmında davacının adının yer alması ya da davacının lehtar olan ... ile arasında bizzat hukuki ilişkinin bulunması gerekmektedir. Davacı taraf her ne kadar ticari ilişki kapsamında keşideciden bu çeki aldığını beyan ederek fatura ibraz etmişse de davacının lehtar ile arasında bizzat bir ilişkinin olmadığı, beyaz ciro ile çeki elinde bulundurduğu varsayımında dahi çekteki kendinden önceki ciranta konumunda olan lehtar ile davacı arasında ticari ilişkinin bulunması gerektiği, ibraz edilen çeki teslim aldığına dair evrakın yalnızca davacı tarafından düzenlendiği, lehtar - keşideci şirket tarafından usulüne uygun teslim edilmiş bir teslim bordrosunun olmadığı, bu hali ile davacının çekin yetkili hamili olduğunu ispatlayamadığı kanaatine varılmış olup nitekim çek iptali davasında mahkemenin ara kararına istinaden çek istirdadı açan davacı yönünden bu durum usuli kazanılmış hak sayılmayacağı gibi çekin yetkili hamili olduğuna dair bir belge sunamayan davacıya dava açma hakkı (aktif husumet) kazandırmayacağından davacının davasının aktif husumet yokluğundan reddine karar vermek gerekmiş ve hüküm tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinin 7. Maddesinin 2. Fıkrasının "(2) Davanın dinlenebilmesi için kanunlarda öngörülen ön şartın yerine getirilmemiş olması ve husumet nedeniyle davanın reddine karar verilmesinde, davanın görüldüğü mahkemeye göre bu Tarifenin ikinci kısmının ikinci bölümünde yazılı miktarları geçmemek üzere üçüncü kısımda yazılı avukatlık ücretine hükmolunur." şeklindeki düzenlemesi de dikkate alınarak aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir. HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklanmış olduğu üzere; 1-Davacının davasının aktif husumet yokluğundan reddine, 2-Alınması gerekli olan 732,00-TL karar ilam harcının başlangıçta dava açılırken peşin olarak alınan 10.246,50-TL harcından mahsubu ile artan 9.514,50-TL'nin karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine, 3-Yargılama giderlerinin davacı üzerine bırakılmasına, 4-Davalı yargılama esnasında kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden hüküm tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT m.7/2 hükmü uyarınca hesap ve takdir olunan 45.000,00-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, 5-Tarafların dava şartı olan arabuluculuk toplantısına katıldıkları halde anlaşamadıkları, arabuluculuk son tutanağı aslından anlaşıldığından 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanun'un 18/A-14 bendi uyarınca ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Suçüstü Ödeneğinden ödenen 6.000,00-TL'nin davacıdan alınarak hazineye irad kaydına. 6-Davacı tarafça yatırılan gider avansından geriye kalan kısmın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya ödenmesine, Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde mahkememize verilecek dilekçe ile İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine İSTİNAF yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 06/10/2026

Katip ... ¸e-imzalıdır

Hakim ... ¸e-imzalıdır

* İş bu karar 5070 Sayılı Kanun hükümlerine göre güvenli elektronik imza ile imzalanmıştır.