İlk Derece Mahkemesi 2026/2000 E. 2026/156 K.

T.C. İSTANBUL 30. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2026/2000 Esas KARAR NO : 2026/156

DAVA : Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) DAVA TARİHİ : 23/09/2026 KARAR TARİHİ : 02/10/2026

Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda dosya incelendi. GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili şirketin keşidecisi olduğu, ...Bankası A.Ş. muhataplı, ...seri numaralı, 30/10/2026 keşide tarihli ve 400.000 TL bedelli çekin, 28/07/2026 tarihinde üretici firmaya (lehtara) ulaştırılmak üzere şirket yetkilisinin talimatıyla ...’a fiziken teslim edildiğini, söz konusu çekin, lehtara henüz ulaştırılamadan ve devir işlemi tamamlanmadan önce, ...’ın zilyetliğinde bulunduğu sırada Kadıköy’de kaybolma suretiyle zayi olduğunu, çekin zayi olmasına ilişkin olarak İstanbul... Başsavcılığı’nın ...sayılı soruşturma dosyası kapsamında müşteki ifade tutanağının düzenlendiğini, kayıp olgusunun resmi makamlar nezdinde somutlaştırıldığını ve çek üzerinde hukuka aykırı şekilde tasarrufta bulunabilecek kişilerden şikayetçi olunduğunu, çekin irade dışı elden çıkması ve henüz lehtara teslim edilmemiş olması sebebiyle iptal isteminde bulunma hakkının müvekkili şirkete ait olduğunu, çekin keşide tarihi ve yüksek bedeli dikkate alındığında, kötü niyetli üçüncü kişilerin eline geçerek muhatap bankaya ibraz edilmesinin telafisi güç ekonomik zararlara yol açabileceğini vurguladığını, Türk Ticaret Kanunu’nun 757. maddesi uyarınca zayi edilen senedin yetkisiz kişilerce tahsil edilmesinin önlenmesi amacıyla, muhatap bankanın ödemeden men edilmesinin zorunlu olduğunu, açıklanan bu nedenlerle, davanın kabulü ile uyuşmazlık konusu çekin zayi nedeniyle iptaline, muhatap ...Bankası A.Ş.'ye yönelik ödemeden men (ödeme yasağı) kararı verilmesine ve çekin vade tarihi geldiğinde bedelinin ileride hak sahibine ödenmek üzere mahkemece belirlenecek güvenli bir yere tevdiine izin verilmesini talep ve dava etmiştir. CEVAP /TALEP: Talep, HMK'nin 382(2)-e maddesi gereği çekişmesizdir.

DELİLLER: Dosya içindeki tüm bilgi ve belgeler DAVANIN HUKUKİ NİTELİĞİ ve GEREKÇE: Dava 6102 sayılı TTK'nın 651.maddesi uyarınca zayi nedeniyle çek iptali davasıdır. İstanbul BAM 13. HD 2024/557 Esas 2024/765 Karar sayılı ilamı; "Dava, TTK'nın 818/s atfıyla uygulanması gereken 757- 764. madde hükümlerine göre zayii nedeniyle çek iptali talebine ilişkindir. Mahkemece keşidecinin çek iptali davası açma hakkı bulunmadığı gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiş, verilen karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur. TTK'nın 757-764. maddelerinde yer alan yasal düzenlemelere göre çek keşidecisinin zayi nedeniyle iptal davası açma hakkı bulunmamaktadır. Zayi nedeniyle kıymetli evrakın iptalini isteme hakkı TTK'nın 651/2.maddesi uyarınca senet üzerinde hak sahibi bulunan hamile aittir. Kıymetli evrakta hakkın senede bağlı olması nedeniyle, senedin zayi olması halinde hak sahibi hamile iptal kararı alarak, hakkını senetsiz olarak ileri sürme ya da yeni bir kıymetli evrak tanzimini isteme olanağı tanınmak istenmiştir. Keşidecinin, muhatap bankayı ödemeden men yetkisi bulunmamaktadır. Çek ibraz edildiği takdirde, hak talep eden hamile karşı menfi tespit davası açma imkanı mevcuttur. HMK'nın 114/h maddesi uyarınca davacının dava açmakta hukuki yararının bulunması dava şartıdır. Yine TTK'nın 651/2. maddesi uyarınca iptal davasını açmakta hukuki menfaati olan kişi senede bağlı alacak hakkı olan hamildir. Davacı keşidecinin, hamil adına bu davayı açmakta hukuki yararı ve aktif husumet ehliyeti bulunmamaktadır. Davacı vekili dava dilekçesinde ve istinaf dilekçesinde çeklerin keşidecisinin davacı olduğunu belirtmiş ve davacı vekili tarafından sunulan çeklerin suretlerinde de çeklerin keşidecisinin davacı olduğu anlaşılmakla Mahkemece davanın keşidecinin çek iptali davası açma hakkı bulunmadığı gerekçesi ile davanın reddine karar verilmesi isabetli olup, davacı vekilinin aksi yöndeki istinaf sebepleri.." şeklindedir.

Tüm dosya kapsamı bir arada değerlendirildiğinde; davacı tarafın dava konusu zayi olduğu iddia edilen çeklerin keşidecisi konumunda olduğu, bu haliyle keşidecinin çek iptali davası açma hakkı bulunmadığından davanın hukuki yarar yokluğu nedeniyle reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm tesis olunmuştur. HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-Davanın 6100 sayılı HMK'nın 114/1-h ve HMK 115/2 maddeleri gereği dava şartı olan hukuki yarar yokluğundan USULDEN REDDİNE, 2-Kararın mahiyeti gereği davacının ödemeden men tedbir talebi hakkında karar verilmesine yer olmadığına, 3-Karar tarihi itibariyle alınması gereken 732,00 TL harç peşin alındığından başkaca harç alınmasına yer olmadığına, 4-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına, 5-Karar kesinleştiğinde varsa bakiye gider avansının yatırana iadesine,

Dair, davacı tarafın yokluğunda ; 6100 sayılı HMK'nin 341/1, 342, 343, 344 ve 345/1 maddeleri gereğince gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde istinaf harç ve giderleri yatırılmak suretiyle mahkememize veya başka bir yer mahkemesine verilecek dilekçeyle; İstanbul Bölge Adliye Mahkemesinde İstinaf Kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 02/10/2026 Katip ... ¸e-imzalıdır

Hakim ... ¸e-imzalıdır