İlk Derece Mahkemesi 2026/1825 E. 2026/712 K.

T.C. İSTANBUL 21. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO:2026/1825 Esas KARAR NO :2026/712

DAVA:Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali ) DAVA TARİHİ:28/09/2026 KARAR TARİHİ:30/09/2026

Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (...)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı dava dilekçesinde; ... Bankası'na ait ... çek numaralı 130.000-TL bedelli 30/09/2026 keşide tarihli çekin kendisi tarafından ...'a verildiğini, çekin, ... adına düzenlendiğini, çekin ...'ın uhdesindeyken kaybolduğunu, çekin kaybolduğu 07.10.2026 edildiğini, beyan ederek söz konusu çekin iptaline karar verilmesini talep etmiştir. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE: Dava, hukuki niteliği itibariyle; zayi nedeniyle çek iptali davasıdır. Türk Ticaret Kanununun 645–849. maddeleri arasındaki üçüncü kitapta kıymetli evrak düzenlenmiştir. TTK nun 651–653. maddelerinde kıymetli evrakın genel olarak zayi nedeniyle iptali, TTK nun 657. maddesinde nama yazılı senetlerin zayi nedeniyle iptali, TTK nun 661–669. maddelerinde hamile yazılı senetlerin zayi nedeniyle iptali ele alınmıştır. TTK nun 757–765. maddelerinde kambiyo senetlerinden poliçenin zayi nedeniyle iptali düzenlenmiştir. TTK nun 778/1-ı maddesinin yaptığı atıf gereğince kambiyo senetlerinden bononun zayi nedeniyle iptali poliçenin zayi nedeniyle iptali hükümlerine göre olacağı hususu ile TTK nun 818/1-s maddesinin yaptığı atıf gereğince (TTK nun 764/2. maddesi ile 765. maddesi hükümleri hariç olmak üzere) kambiyo senetlerinden çekin zayi nedeniyle iptali poliçenin zayi nedeniyle iptali hükümlerine göre olacağı hususları düzenlenmiştir. Mahkememizce de benimsenen birçok yerleşik Yargıtay kararında belirtildiği gibi, TTK nun 651. maddesinde genel hüküm ve özel hüküm niteliğindeki TTK. nun 818/s maddesi yollamasıyla 757. maddesi uyarınca ancak hamilin zayi nedeniyle çek iptal davası açabileceği ve keşideci olan davacının dava açma (aktif husumet) ehliyeti olmadığı anlaşılmıştır. Yukarıda belirtildiği üzere keşidecinin zayi nedeniyle iptal davası açma hakkı da bulunmamaktadır. Keşideci; kaybettiği çekin bedeli kendisinden talep edildiğinde veya çekin kimde olduğunu öğrendiğinde T.T.K.'nun 790-792 maddeleri uyarınca hasım gösterip, borçlu olmadığının tespiti yönünde dava açmak ve o aşamadan sonra tedbirleri istemek hakkına sahiptir. Yargıtay 11. HD'nin 2014/6648 Esas 2014/12228 Karar sayılı ilamında; "Dava, çek iptali istemine ilişkin olup, TTK’nın 651.maddesi uyarınca çek iptali davasını ancak hamil açabilir, keşideci açamaz." denilmektedir. Daire başka bir kararında ise; "Mahkemece, davanın kabulü ile dava konusu çekin iptaline karar verilmiş ise de keşideci, çekin kaybolması, çalınması gibi zayi nedenine dayanarak iptal davası açamaz. " şeklinde aynı doğrultuda içtihatta bulunmuştur. Yapılan açıklamalar çerçevesinde, somut olayda, talep eden dava dilekçesinde çekin kendisi tarafından ... isimli kişiye düzenlendiğini ve ... uhdesineyken kaybolduğunu beyan etmiş etmiştir. Buna göre çekin son yetkili hamili ... isimli kişi olup, davacı hamil değildir. Yukarıda belirtilen yasal düzenlemeler ve içtihatlar uyarınca çek iptali davasının hamil tarafından açılması gerekli olup, iş bu davada istemde bulunan ... hamil olmadığından çek iptali davası açması mümkün değildir. Bu nedenle, istemde bulunanın çek iptali davası açma hakkının olmadığı anlaşıldığından, davanın, aktif dava ehliyeti yokluğu nedeniyle usulden reddine karar vermek gerekmiştir. HÜKÜM:Yukarıda açıklandığı üzere; 1-Davanın aktif dava ehliyeti yokluğu nedeniyle usulden REDDİNE, 2-Peşin alınan harç yeterli olduğundan yeniden alınmasına yer olmadığına, 3-Davacı tarafından sarf edilen yargılama giderinin kendisi üzerinde bırakılmasına, 4-Kullanılmayan gider avansının hükmün kesinleşmesi halinde ödeyen tarafa iadesine, Dair, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 345. maddesi uyarınca gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde mahkememize sunulacak yahut mahkememize gönderilmek üzere bir başka mahkemeye verilecek bir dilekçe ile İstanbul Bölge Adliye Mahkemesinde istinaf yasa yolu açık olmak üzere dosya üzerinden tensiben karar verildi.30/09/2026

Katip ... ¸e-imzalıdır

Hakim ... ¸e-imzalıdır