İlk Derece Mahkemesi 2026/1156 E. 2026/667 K.

T.C. İSTANBUL 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

DOSYA NO:2026/1156 KARAR NO :2026/667

DAVA:KIYMETLİ EVRAK İPTALİ (Çek İptali (Hasımsız)) DAVA TARİHİ:21.04.2026 KARAR TARİHİ:02.09.2026

Mahkememizde görülmekte olan KIYMETLİ EVRAK İPTALİ (Çek İptali (Hasımsız)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekili vermiş olduğu dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin ... Bankası A.Ş. ... Şubesi'ne ait keşidecisi ... Yapı İnşaat San. Tic. Ltd. Şti. olan ... çek seri nolu 24.02.2026 keşide tarihli 250.000,00 TL bedelli çek ile ... Bankası A.Ş. ... Şubesi'ne ait keşidecisi ... Yapı İnşaat San. Tic. Ltd. Şti. olan ... çek seri nolu 17.02.2026 keşide tarihli 243.000,00 TL bedelli çeki keşideci firmadan teslim aldığını, bu çekleri kendi müşterilerine ciro ettiğini, söz konusu çeklerin bedellerinin tahsili amacıyla müvekkilinin müşterisi olan ... Mimarlık isimli firma aracılığı ile keşideci şirkete teslim edilmek üzere kuryeye teslim edildiğini, çeklerin kuryenin uhdesinde iken kaybolduğunu, söz konusu çeklerin çalındığı ya da kaybolduğu bulunduğundan çeklerin iptaline karar verilmesini ve müvekkilinin zarara uğramaması için çekler hakkında ödeme yasağı kararı verilmesini talep ve dava etmiştir. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE: Dava, 6102 sayılı TTK.nın 757 vd. maddeleri uyarınca açılmış zayi nedeniyle çek iptali davasıdır. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 818/1-s. maddesi gereğince; iptal hakkındaki 757 ilâ 763 üncü maddelerle 764 üncü maddenin birinci fıkrasının poliçeye ait hükümler çek hakkında da uygulanacaktır. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 757. maddesine göre; iradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten menedilmesini isteyebilir. Aynı kanunun devam eden maddelerinde neler yapılacağı hüküm altına alınmıştır. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 651/2. maddesine göre; "Kıymetli evrakın zayi olduğu veya zıyaın ortaya çıktığı anda senet üzerinde hak sahibi olan kişi, senedin iptaline karar verilmesini isteyebilir." Mahkememiz 04.06.2026 tarihli ara kararı ile davacı vekiline TTK m.763 hükmü gereğince menfi tespit veya çek istirdat davası açmak ve mahkememize dava açıldığına ilişkin bilgi vermek üzere işbu ara kararın tebliğinden itibaren bir hafta kesin süre verilmesine, kesin sürede dava açıldığına ilişkin bilgi verilmez ise tedbirin kaldırılacağı ve davanın reddedileceğinin ihtarına karar verilmiş, karar davacı vekiline 10.06.2026 tarihinde tebliğ edilmiş, davacı vekilinin 09.06.2026 tarihli beyan dilekçesi ile dava ikame edilirken sehven çekler hakkında ödeme yasağı koyulmasının talep edildiğinin, söz konusu çeklerin bedellerinin işbu dava ikame edilmeden önce tahsil edildiği görülmüştür. İptali talep edilen çek bedelinin dava açılmasından önce çeklerin keşidecisinden tahsil edilmiş olduğu dava dilekçesi ve davacı vekilinin beyan dilekçesi ile sabittir. "Ancak iptal davasındaki amacın, çeke bağlı hakkın çek olmadan ileri sürülmesi olduğundan ve somut olayda çek bedelinin elden ödendiğinin beyan edilmesi karşısında, artık hamilin bedelini tahsil ettiği bir çekin zayi nedeniyle iptal olduğunu tespitinde ve zayi belgesi almasında hukuki yararı bulunmamaktadır. Hukuki yarar dava şartı olup davanın her aşamasında kendiliğinden dikkate alınmalıdır. Bu durumda, dava tarihi itibariyle zayi olduğu belirtilerek iptali istenen çekin bedelinin davacı tarafından tahsil edildiği dikkate alınarak davacının zayi nedeniyle iptal davası açmasında hukuki yararının bulunmadığı dikkate alınarak, HMK'nın 114/1-h bendi gereğince dava şartı yokluğu nedeni ile aynı Yasa'nın 115/2. hükmü uyarınca usulden reddine karar verilmesi gerekirken, davanın esasının incelenerek reddine karar verilmesi, hukuka aykırı bulunmuş, hükmün bu bakımdan düzeltilmesi gerekmiştir. Zira dava şartları, yargılamanın her aşamasında mahkemece resen gözetilir. " (Emsal: İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi 22.10.2025 tarih ve 2025/1530 E. 2025/1658 K. ) Yapılan bu açıklamalar uyarınca davacının iptalini talep ettiği çek bedelinin dava açılmasından önce çeklerin keşidecisinden tahsil edilmiş olduğu, hamilin bedelini tahsil ettiği bir çekin zayi nedeniyle iptal olduğunu tespitinde ve zayi belgesi almasında hukuki yararı bulunmadığı, hukuki yarar dava şartı olup davanın her aşamasında kendiliğinden dikkate alınması gerektiği, davacının zayi nedeniyle iptal davası açmasında hukuki yararının bulunmadığı kanaatine varılarak HMK'nın 114/1-h bendi gereğince davanın dava şartı yokluğu nedeni ile aynı Yasa'nın 115/2. hükmü uyarınca usulden reddine karar verilmesi gerektiği anlaşılmakla aşağıda belirtildiği şekilde hüküm tesis edilmiştir. HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere: AÇILAN DAVANIN DAVA ŞARTI YOKLUĞU NEDENİYLE REDDİNE, 1-Peşin alınan harç yeterli olduğundan başkaca harç alınmasına yer olmadığına, 2-Davacının yaptığı yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına, 3-Davacı tarafça yatırılan ve kullanılmayan bakiye gider avansının ve varsa teminatın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine, Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda, HMK.nun 345.maddesi gereğince, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi ilgili hukuk dairesinde İstinaf kanun yolu açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkça okunup anlatıldı 02.09.2026

Başkan ...

Üye ...

Üye ...

Katip ...