İlk Derece Mahkemesi 2025/724 E. 2026/567 K.

T.C. BAKIRKÖY 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2025/724 Esas KARAR NO : 2026/567

DAVA : Zayi Belgesi Verilmesi DAVA TARİHİ : 24/05/2023 KARAR TARİHİ : 16/06/2026 GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 08/07/2026

Mahkememizde görülmekte olan Zayi Belgesi Verilmesi davasının yapılan açık yargılaması sonunda; GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vermiş olduğu dava dilekçesinde özetle; tarafına ait İstanbul İli Büyükçekmece İlçesi ..... Mahallesi ..... Sok. No:7 de bulunan yapının Büyükçekmece Belediyesi tarafından yıkılmış olduğunu ve tüm molozunun da belediye tarafından kaldırılarak çöpe atıldığını, hiçbir şeyi almaya dahi izin verilmediğini, bu mecuru kiraya verdiği .....'tan öğrenmiş bulunduğunu, bu yapının 2 bölümden oluştuğunu, bir kısmını çalışanı ....'a kiraya vermiş bir kısmını da hem ..... İnşaat şirket ofisi hem de yöneticisi olduğu ..... Konakları Sitesinin ofisi olarak kullanmakta olduğunu, bu yıkımla hatırlayabildiği kaybolan evraklar ve projelerin, anahtar teslimi yapımını üslendiği, müteahhidi olduğu ve 16/06/2013 tarihinde başladığı Gürpınar Yeni ..... ada ... parselde bulunan .... Konakları Sitesine ait tüm resmi ve özel evraklar, aldığı tüm malzemeler ve bunlara ait faturalar, ödeme makbuzları, ödeme dekontları, çekler, senetler şeklinde olduğunu, bu yıkımla zayi olduklarını, yöneticisi olduğu ..... Konakları Sitesi'ne ait toplantı tutanakları, işçilik ve maaş ödeme makbuzları, malzeme ödeme makbuzları, faturalar, irsaliyeler, siteye yapılan harcama makbuzları, sözleşmeler vs her türlü evrakın zayi olduğunu, mecurda bulunan ve kiralayan ......'a ait evrakın ve eşyaların da aynı şekilde yıkım ile birlikte molozlara karışarak atıldığını da öğrenmiş bulunduğunu, bu konuda herhangi bir sorumluluğu olmadığını, ayrıca firmalarının danışman mimarı ......'nin de bu yeri ofis olarak kullanmakta olup, kendi şahsına ait muhasebe evrakları, kira kontratları, inşaat, tadilat ödeme dekontları ile yine kendi şahsi şirketi olan ..... İnş. Turizm Tekstil Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti. 'ne ait ticari defter, fatura ve dekontların da bu yıkımla birlikte zayi olduğunu beyanla; 2013 yılı ve geçmiş yıllara ait tüm defter, fatura ve sair belgelerinin zayi olduğuna dair tarafına zayi belgesi verilmesini talep ve dava etmiştir. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE: Dava, TTK'nun 82/7 maddesine istinaden açılmış zayi belgesi istemine ilişkindir. Dosyanın mahkememize Büyükçekmece ..... Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ..... Esas ..... Karar sayılı kesinleşmiş görevsizlik kararı ile tevzi edildiği anlaşıldı. 6102 Sayılı Kanunun 82/7. Maddesinde bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebileceği belirtilmektedir. Davacının söz konusu düzenlemeden yararlanabilmesi için bir taraftan defterlerin ve belgelerin korunması amacı ile gereken dikkat ve ihtimamı göstermiş bulunması, diğer taraftan da ziya uğramanın onun iradesi dışında elinde olmayan bir neden ile meydana gelmiş olması gerekmektedir. İleri sürülen mücbir sebebin de defter ve belgelerin yok olması veya elden çıkması sonucunu doğuracak nitelik ve yoğunlukta olması, başka bir deyişle davacının iradesi dışında defter ve vesikaların tamamen veya kısmen kaybı yahut yok olması gerekmektedir. Davacı vekili her ne kadar mahkememize sunduğu dava dilekçesi ile yetkilisi olduğu .... İnşaat şirketine ait ve yine yöneticisi olduğu .... Konakları Site Yöneticiliği'ne ait tüm ticari defter, fatura ve sair belgelerin tarafına ait İstanbul İli ..... İlçesi ..... Mahallesi ..... Sok. No:7 de bulunan yapının Büyükçekmece Belediyesi tarafından yıkılmış olması ve tüm molozunun da belediye tarafından kaldırılarak çöpe atılmış olması nedeniyle zayi olduğundan bahisle huzurdaki davayı açmış ise de; ilgili Büyükçekmece Belediye Başkanlığı'ndan dosyaya celp edilen belgeler uyarınca zayi belgesi verilmesine konu defter, fatura ve sair belgelerin konteyner vasfında yapıda saklandığı ve kamu alanında kaldığının belirtildiği, belirtilen durumların basiretli bir tacir olmanın gerekliliğine uygun olmadığı, tacir olan davacının talebe konu defteri güvenli bir şekilde muhafaza etmesi gerektiği, basiretli bir tacirin bu dikkat ve özeni göstermesi gerektiği, nedeni ne olursa olsun defterlerin güvenli bir yerde güvenli bir şekilde muhafaza edilmemesi nedeni ile davacının özen görevini yerine getirmediği, bu yönde gereken duyarlılığı göstermediği ve kusurlu olduğu, tutulması zorunlu ticari defterlerin şirket merkezinde bulundurulması gerektiği ve zayi olayının davacının gerekli tüm dikkat ve özeni göstermesine rağmen kendi iradesi dışında bir mücbir sebepten kaynaklanması gerektiği, ne var ki işbu dosya kapsamında gerçekleştiği iddia olunan kaybolma olayı için bu şartın gerçekleşmemiş olduğu kanaati ile sübut bulmayan davanın reddine karar verilmiştir. Mahkememizden verilen 08/02/2024 tarih ve ..... Esas ..... Karar sayılı ilamı İstinaf edilmiş olmakla, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi ..... Hukuk Dairesi'nin 26/06/2025 tarih ve ...... Esas ..... Karar sayılı ilamı ile; "Davanın, TTK'nın 82/7. maddesi gereğince zayi belgesi verilmesi istemine ilişkin olduğu, TTK'nın 82/1. maddesi gereğince, "Tacir, ticari defterlerini, envanterleri, finansal tablo, bilanço ve faaliyet raporlarını, aldığı mektupları (bir ticari işe ait yazışmaları), gönderdiği mektup suretlerini, kayıtlara esas olan belgeleri, sınıflandırılmış şekilde saklamakla yükümlüdür." saklama süresi on yıl olup sürenin başlangıcının da kanunda belirtilmiş olduğu (TTK m.82/5-6), defter ve belgelerin saklanması yükümü, gerçek kişi tacirlerde ticaretin terk edilmesinden sonra sürdüğü gibi, tacirin ölümü halinde mirasçılar bakımından da devam edeceği, mirasın resmi tasfiyesi veya tüzel kişiliğin sona ermesi durumlarında, defter ve belgelerin Sulh Hukuk Mahkemesince saklanacağı (TTK m.82/8), saklanması gereken defter ve belgelerin, saklama süresi içinde, yangın, deprem, su baskını gibi bir afet veya hırsızlıktan dolayı zayi olursa, tacirin (ölmüşse mirasçılarının), durumu öğrendikten itibaren bir ay içerisinde işletmenin olduğu yerdeki mahkemeye başvurarak zayi belgesi alması gerektiği, kanun’da “isteyebilirler” denmiş ise de bunun bir zorunluluk niteliğinde olduğu, zayi belgesi için açılan davanın, çekişmesiz yargı işi olduğu (TTK m.82/7), iş bu zayi davası için öngörülen hak düşürücü süre onbeş gün olarak kabul edilmiş ise de 05.07.2022 tarihli Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 7417 sayılı Kanun'un 55.maddesi ile TTK'nın 82/7.maddesindeki süre bir aya çıkarılmış olduğu, davacının tacir olduğu, zayi olduğu beyan edilen ticari defterler ile faturaların saklanması zorunlu olan belgelerden olduğu, davacının dava dilekçesinde zayi olduğunu tespitini talep ettiği belgelerin neler olduğunu belirtmiş, buna göre fatura ve ticari defterler gibi saklanması zorunlu belgelerin belirlenmesi, bunun dışındaki belgelerin ise mahkemece davacıya açıklatılarak zayi belgesi verilmesi gereken belgelerden olup olmadığının, davacının dava açma konusunda aktif dava ehliyetinin ve hukuki yaranının bulunup bulunmadığının belirlenmesi gerektiği, mahkememizce HMK'nın 31.maddesine göre davacıdan açıklama istenerek, zayi olduğu ileri sürülen her bir ticari defter ve belgenin açıklattırılması ve belgelerin basım veya tasdikine ilişkin bilgilerin istenerek gerekli araştırmaların yapılması gerektiği, yasal düzenlemede açıklandığı üzere davanın bir aylık süre içinde açılması gerektiği, TTK'nın 82/7. maddesinde düzenlenen zayi belgesi verilmesi için başvuru süresi hak düşürücü süre olup, bu süre içinde başvuru yapılmasının zorunlu olduğu, mahkememizce yazılan gerekçede, davacının saklama ve özen yükümlülüğünü yerine getirmediği gerekçesiyle davanın reddedildiğinin anlaşılmakta olduğu, davacının iddiasına göre zayiye neden olan konteynerin yıkım tarihine ilişkin belediye evraklarının dosyaya kazandırıldığının anlaşılmakta olduğu, TTK'nın 82 maddesindeki hak düşürücü sürenin başlangıç tarihi, öğrenme tarihi olup davacıdan bu konuda sunduğu deliller de dosyaya kazandırılarak, hak düşürücü sürenin dolup dolmadığının belirlenmesi gerekirken bu konuda mahkememizce gerekli incelemeler yapılmadan karar verildiğinin anlaşılmakta olduğu, bu durumda mahkememizce, davacının, belgelerinin zayi olduğunu tam olarak öğrendiği tarihin dosyadaki belgeler ve bu konuda davacı delileri de dosyaya kazandırılarak ve değerlendirilerek, davanın bir aylık hak düşürücü süre içinde açılıp açılmadığının değerlendirilmesi ve resen araştırma ilkesi kapsamında tüm deliller toplanarak sonuca gidilmesi gerekirken, öğrenme tarihi tam olarak tespit edilmeden ve hak düşürücü süre içinde davanın açılıp açılmadığı değerlendirilmeksizin, yazılı gerekçe ile davanın reddine karar verilmesinin doğru görülmediği, açıklanan bu gerekçeyle, HMK'nın 353/1.a.6. maddesi uyarınca, dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda, mahkememizin istinafa konu kararının KALDIRILMASINA, yukarıdaki açıklamalar ışığında davanın yeniden görülmesi için dosyanın mahkememize GÖNDERİLMESİNE" karar verilmiştir. İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi ..... Hukuk Dairesi'nin 26/06/2025 tarih ve ..... Esas ..... Karar sayılı ilamı uyarınca yargılamaya devam edilmiştir. 12/05/2026 tarihli celsede davacı tanığı .....'ın hazır bulunduğu, tanığın beyanında; "Ben 2018 yılından bu yana davacının kiracısı olarak ..... Mah. ..... Sok. ..... Konakları A3 Blok D:102 Büyükçekmece/İstanbul adresinde ikamet etmekteyim, davacının zayi belgesi verilmesini talep ettiği belgelerin bulunduğu yer yıkılırken ben uyumaktaydım, gelen sesler üzerine dışarı çıktığımda polislerin ve belediye ekiplerinin olduğunu gördüm, kendilerine ne yaptıklarını sorduğumda orayı yıkacaklarını söylediler, belirtilen yapı prefabrik yapıdaydı ancak tam bir ofis formatındaydı, herhangi bir eksiği yoktu, davacı belirtilen yeri işyeri olarak kullanmaktaydı, yıkım sonrası yıkıntıların tamamı belediye tarafından alınarak götürüldü" şeklinde beyanda bulunduğu anlaşıldı. Tüm dosya kapsamı, dinlenilen tanık beyanı ve İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi .... Hukuk Dairesi'nin 26/06/2025 tarih ve ..... Esas ...... Karar sayılı ilamı uyarınca davacının defter ve belgelerin muhafazası konusunda gerekli dikkat ve özeni göstermiş olduğu, davacının zayi belgesi verilmesini talep ettiği Seri: A Sıra No: ...., Tarih: 20.08.2015 Açıklama: Hakediş Bedeli Alıcı: ..... Tekstil İşl. San. ve Tic. A.Ş. Genel Toplam: 2.050.000 TL, Seri: A Sıra No: ...., Tarih: 03.09.2015, Açıklama: Hakediş Bedeli, Alıcı: .... Tekstil İşl. San. ve Tic. A.Ş., Genel Toplam: 1.000.000 TL, Seri: A Sıra No: .... Tarih: 02.02.2018 Alıcı: .... Konakları Site Yönetimi Genel Toplam: 118.000 TL bedelli faturalar, Fatura No: .... Tarih: 13.03.2023 Satıcı: .... Taahhüt İnşaat A.Ş. Alıcı: ..... İnşaat – ..... Tutar: 971.789 TL bedelli E-Arşiv Fatura, .... A.Ş. tarafından düzenlenen; Hesap Özeti Tarih: 05.06.2015 Referans: ..... Konu: Tel Çit Uygulaması Genel Toplam: 8.513,70 TL Hesap Özeti, Cari Hesap Hesap Kodu:320.001.094 Hesap Adı: .... İnşaat ..... Ticari Defter Kayıtları ve Tespit Edilen Faturalar ..... numaralı faturalar, 2013-2014-2015-2016-2017-2018-2019-2020-2021 ve 2022 yıllarına ait Yevmiye Defteri, Defter-i Kebir, Envanter Defteri, Fatura Koçanları, Hakediş Dosyaları, Cari Hesap Ekstreleri, KDV Beyannameleri, Muhtasar Beyannameler, BA-BS Formları, Banka Ekstreleri, Tahsilat Makbuzları, Site Yönetimi ile ilgili hakediş ve malzeme dosyalarının zayi belgesi verilmesi talep edilebilecek belgelerden olduğu, talebe konu diğer belgelerinin TTK m.82/7 uyarınca zayi belgeri verilmesi talep edilebilecek belgelerden olmadığı anlaşılmakla açılan davanın kısmen kabul kısmen reddine karar verilmiş ve aşağıda belirtildiği şekilde hüküm tesis edilmiştir. HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere: AÇILAN DAVANIN KISMEN KABULÜ İLE ; -Seri: A Sıra No: ....., Tarih: 20.08.2015 Açıklama: Hakediş Bedeli Alıcı: .... Tekstil İşl. San. ve Tic. A.Ş. Genel Toplam: 2.050.000 TL, -Seri: A Sıra No: ....., Tarih: 03.09.2015, Açıklama: Hakediş Bedeli, Alıcı: ..... Tekstil İşl. San. ve Tic. A.Ş., Genel Toplam: 1.000.000 TL, -Seri: A Sıra No: .... Tarih: 02.02.2018 Alıcı: ..... Konakları Site Yönetimi Genel Toplam: 118.000 TL bedelli faturalar -Fatura No: ..... Tarih: 13.03.2023 Satıcı: .... Taahhüt İnşaat A.Ş. Alıcı: ..... İnşaat – .... Tutar: 971.789 TL bedelli E-Arşiv Fatura, -.... A.Ş. tarafından düzenlenen; Hesap Özeti Tarih: 05.06.2015 Referans: .... Konu: Tel Çit Uygulaması Genel Toplam: 8.513,70 TL Hesap Özeti -Cari Hesap Hesap Kodu:..... Hesap Adı: ..... İnşaat ..... Ticari Defter Kayıtları ve Tespit Edilen Faturalar ..... numaralı faturalar, -..... ve 2022 yıllarına ait Yevmiye Defteri, Defter-i Kebir, Envanter Defteri, Fatura Koçanları, Hakediş Dosyaları, Cari Hesap Ekstreleri, KDV Beyannameleri, Muhtasar Beyannameler, BA-BS Formları, Banka Ekstreleri, Tahsilat Makbuzları, Site Yönetimi ile ilgili hakediş ve malzeme dosyalarının ZAYİ OLDUĞUNUN TESPİTİNE, fazlaya ilişkin istemin REDDİNE, 1-Alınması gereken 732,00 TL harçtan peşin alınan 179,90 TL harcın mahsubu ile bakiye 552,10 TL eksik harcın davacıdan alınarak hazineye gelir KAYDINA, 2-Davacı tarafça sarf edilen yargılama giderlerinin davacı üzerinde BIRAKILMASINA, 3-Davacı tarafça yatırılan ve kullanılmayan bakiye gider avansının karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya İADESİNE, Dair davacı vekilinin yüzüne karşı, kararın tebliğ tarihinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemelerinde İstinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı.16/06/2026

Katip ......

Hakim ......