İlk Derece Mahkemesi 2024/90 E. 2024/404 K.

T.C. ANKARA 5. FİKRİ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2024/90 Esas - 2024/404 TÜRK MİLLETİ ADINA

T.C. ANKARA 5. FİKRİ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO : 2024/90 Esas KARAR NO : 2024/404

DAVA : Endüstriyel Tasarım (Endüstriyel Tasarımla İlgili Kurum Kararının İptali) DAVA TARİHİ : 27/02/2024 KARAR TARİHİ : 21/10/2024 GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 25/10/2024 Mahkememizde görülmekte bulunan Endüstriyel Tasarım (Endüstriyel Tasarımla İlgili Kurum Kararının İptali) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: DAVA: Davacı vekili 27/02/2024 tarihli dava dilekçesinde özetle; ... kararına konu olan ve müvekkiline ait ... sıra sayılı tasarımın bir sweatshirt tasarımı olduğunu, söz konusu tasarımın mutat nitelikte bir sweatshirt formunda ön kısımda cepleri olan, kapüşonlu, yaka kısmı iplikli yapıda ve tasarıma sahip olan ve aslen tasarımsal kimliğini veren unsurlardan birisinin de göğüs kısmındaki stilize bir yazım biçimini haiz “...” kelimesi ve bu kelimenin hemen altında konumlandırılan “...” ibaresi ile köprü görselinden oluşan logo olduğunu, davacının bu başvuru ile mutat sweatshirt tasarımı üzerinde bir hak elde etmediğinin aşikar olduğu, değerlendirmenin tasarımın bütününe hakim olan tasarımsal unsurlar itibariyle yapılması gerektiğini, davalı yanın işlem dosyasında dayandığı tasarımların, kimisinin fermuarlı ve yan cepli veya ön cepli olduğunu, tasarımların mutat kapüşonlu sweatshirtler olduğunu, bu sweatshirtlerin hiçbirisinin yaka kısmında iplikli yapısının bulunmadığını, ... kelimesinin düz harf karakterleri ile ve yine england kelimesine ve birleşik krallık bayrağına yer verildiğini, tasarımlar bu hali ile karşılaştırıldığında, harcıalem sweatshirt formları esas alınarak karşılaştırma yapılmasının hatalı olduğunu, bu tür tasarımlarda tasarımların üzerinde yer alan unsurların korunacağını, delil olarak sunulan sweatshirt tasarımlarında kullanılan logolarla, dava konusu tasarımda kullanılan logonun farklı olduğunu, bütünsel algı itibarıyla bilgilenmiş kullanıcı nezdinde tamamen farklı tasarımsal kimlikler taşıdığının gözlemlenebileceğini, en temel formdaki sweatshirt, t-shirt, ceket, pantolon vs giyim özelinde (ki somut uyuşmazlıktaki tasarımların da en temel formlara haiz olduklarının açık olduğunu), bilgilenmiş kullanıcı algısında yenilik ve ayırt edicilik açısından dikkat çekecek unsurun, mutat formlar üzerindeki desenler olacağını, sonuç olarak, davacı başvurusunun reddi yönünde verilen ... kararına konu teşkil eden tasarımların, davacı tasarımının yenilik ve ayırt ediciliğini ortadan kaldırmadığını ileri sürerek, dava konusu ... sayılı ... kararının iptalini talep etmiştir. CEVAP: Davalı ... vekili 08/03/2024 tarihli cevap dilekçesinde özetle; Kurum ... tarafından, başvuruya konu ... sıra numaralı tasarım ile itiraza mesnet önceki tarihli tescilli yurt dışı tasarımlar ile önceki tarihte kamuya sunulan ürünlere ait fotoğraflardan, lacivert renkli fermuarsız ön cepli sweatshirte ait görsellerin genel izlenim itibariyle benzer olduğunun tespit edildiği, davacı tarafından belirtilen farklılıkların tasarımı ayırt edici kılmayan, ayrıntı seviyesinde farklılıklar olduğu, bu nedenle müvekkil Kurum tarafından yapılan değerlendirmeyi ve oluşan kanaati etkiler nitelikte bulunmadığı, dava konusu karar ile, ... sıra numaralı tasarım ile itiraza gerekçe olarak gösterilen tescilli yurt dışı tasarımların bilgilenmiş kullanıcı nezdinde genel izlenim itibarıyla aynı olduğu ve itiraza konu tasarımların itiraz gerekçesi karşısında ayırt edici olmadığı gerekçesi ile söz konusu tasarımın hükümsüzlüğüne karar verildiği, Kurum tarafından iş bu karar verilirken, tasarımların sweatshirt olmaları için gereken şartların oluşturduğu teknik zorunlulukların da dikkate alındığı, ihtilaf konusu tasarımlarda, kol, etek ucu, yaka gibi detaylar ile birlikte deseni oluşturan yazı karakteri ve deseni oluşturan parçaların bir araya geliş şeklinin de aynı olduğu tespit edildiğinden dava konusu tasarımların ayırt edici olmadığı kanaatine ulaşıldığı ifade edilmiş ve davanın reddine karar verilmesi talep edilmiştir. Davalı ... vekili 29/03/2024 tarihli cevap dilekçesinde özetle; Süresinde açılmayan davanın dava şartı yokluğu nedeniyle reddine karar verilmesi gerektiği, dava konusu tasarımın yeni ve ayırt edici niteliklere sahip olmadığı, itiraza konu tasarımın ayırt edilemeyecek kadar benzerlerinin halen sınai haklar bakımından ... nezdinde davalının babası ... adına ve İngiltere resmi kurumu olan ..... (...) nezdinde davalı adına tescilli olduğunu, dilekçedeki tabloda da bu hususun görülebileceğini, ... numaralı başvurudaki sweatshirt tasarımıyla gerekçe gösterdikleri tüm sweatshirt tasarımlarının tıpkı ... nezdinde tescilli ... numaralı tasarım gibi ayniyet derecesinde benzer görüntüde olup hiçbir yenilik ve ayırt edicilik içermeyecek şekilde başvuruya konu edildiğini, aynı durumun ... nezdinde davalının babası ... adına tescilli ... numaralı ve davacının yaptığı başvuru neticesinde ... tarafından red kararı verilen ... numaralı “... ” isimli marka açısından da geçerli olduğunu, davacının tasarımını oluşturan “... " ibaresinin kelime unsurları ve şekil unsurunun birebir aynı şekilde ve aynı sırada olduğunu, davacının tasarımında yer alan "..." ibaresi ile de birebir aynı olacak şekilde haksız bir tasarım başvurusunun yapıldığını ve kötü niyetin var olduğunu, davacı tarafından 13.07.2022 tarihinde ... nezdinde başvurusu yapılan ... ve ... numaralı tasarımlar bakımından da geçerli olduğunu, ... numaralı tasarım ile dava konusu tasarımın birebir aynı olduğunu, davacının önce ... nezdindeki fikri mülkiyet ofisinde akabinde de ... nezdinde aynı tasarıma ilişkin başvuruda bulunduğunu, bunun yanında sadece sweatshirt rengini değiştirerek yine 13.07.2022 tarihinde ... nezdinde ... numaralı aynı başvuruda bulunduğunu, itirazlarına gerekçe olarak gösterilen, “...” ibareli lacivert renkli düz ve fermuarlı sweatshirlerin ... nezdinde itiraza konu tasarım başvurusundan 8 ay önce, aynı tasarıma sahip “...” ibareli kırmızı renkli fermuarlı sweatshirt tasarımının ... nezdinde itiraza konu tasarım başvurusundan 6 yıl önce ve ... nezdinde ... numarası ile davalının babası ... adına tescilli “...” ibareli marka için 12.03.2014 tarihli ve ..... sayılı markalar bülteninde yayınlanarak bu marka başvurusunun itiraza konu tasarım başvurusundan 9 yıl önce tescil edildiğini, ... nezdinde itiraz konusu tasarımın birebir aynısından oluşan “... ” ibareli markanın tescili için yapılan başvurunun yeni SMK hükümlerine aykırılık nedeniyle reddedilen marka ibaresinin itiraz konusu tasarım ile tescil edilmek istendiğini, “... ” ibareli ... nezdinde başvurusu yapılan ... numaralı tasarımın dava konusu tasarımla birebir aynı olan yine ... nezdinde başvurusu yapılmış olan ... numaralı dava konusu tasarımdan yalnızca farklı renge sahip tasarımların itiraza konu tasarım başvurusundan 2 ay önce tescil edildiğini, ileri sürerek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. UYUŞMAZLIK: Dava, 5000 sayılı ..... Vekilliği ile Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun m.15/C hükmüne göre açılan ... Kararının İptali istemine ilişkindir. Taraflar arasındaki uyuşmazlığın; davalı kurumun tesis ettiği ... sayılı ... kararının hukuka uygun olup olmadığı, davacıya ait ... sayılı tasarımın mutlak anlamda "yeni" olup olmadığı, davacıya ait tasarım ile hükümsüzlüğe mesnet gösterilen tasarımların bilgilenmiş kullanıcı nezdinde genel izlenim itibariyle benzer olup olmadıkları, hususlarına ilişkin olduğu tespit edilmiştir.

Davanın açılmasını müteakip tarafların dilekçeleri karşılıklı tebliğ olunmuş, sundukları deliller alınmış, tasarım tescil ve başvuru dosyaları ile alâkalı kayıtları getirtilmiş, dava şartları incelenmiş, ön inceleme duruşması yapılmış, hak düşürücü süre bakımından eksiklik bulunmadığı tespit edilmiş, taraflar sulhe teşvik olunmuş, arabulucuya gitme hakları hatırlatılmış, sonuç alınamaması üzerine uyuşmazlık konuları tespit edilmiş, tahkikat icra olunmasını müteakip, bilirkişi heyetinden özel veya teknik hususlara ilişkin rapor alınmış, 06/08/2015 tarih 29437 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Bölge Adliye ve Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Cumhuriyet Başsavcılıkları İdari ve Yazı İşleri Hizmetlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmelik'in 201/2. maddesi hükmü de gözetilerek taraflara tahkikat ve yargılamanın geneliyle ilgili son sözleri de sorulmuş; sözlü iddia ve savunmada bulunma olanağı tanınmıştır. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE: İşlem dosyasının tetkikinde; davacının 05.09.2022 tarihinde ... sayılı tasarım başvurusunda bulunduğu, ...'nın 24.11.2022 tarih 401 sayılı ...'nde başvurunun ve tescilin yayımlandığı, davalının 03.02.2023 tarihli dilekçesi yayına itiraz ettiği, davacı tarafından 08.03.2023 tarihli karşı görüş dilekçesi ibraz edildiği, ... sayılı kararı ile; "İtirazın kabulüne ve ... sıra numaralı tasarımın tescilinin hükümsüzlüğüne” şeklinde oybirliği ile karar verildiği, verilen kararın davacı marka vekiline 28.12.2023 tarihinde tebliğ edildiği, yasal iki aylık hak düşürücü süre içinde eldeki davanın açıldığı anlaşılmıştır. Tasarım, bir ürünün veya onun bir kısmının görmek veya dokunmak gibi insan duygularıyla fark edilen görünümüdür. Görünüm, ürünü veya onun üstündeki süslemeyi oluşturan çizgilerin, özel şekillerin, çevre çizgisinin, renklerin, biçimin ve/veya malzemenin sonucudur. 6769 sayılı SMK’nın 56. maddesinde koruma koşulları düzenlenmiş olup, bir tasarımın tescili için yeni ve ayırt edici nitelikte olması gerektiği vurgulanmıştır. 6769 sayılı SMK’nın 56/4. maddesine göre bir tasarımın “yeni” olması o tasarımın aynısının daha önce dünyanın herhangi bir yerinde kamuya sunulmamış olması anlamına gelir. Eğer herhangi iki tasarım arasında sadece küçük ayrıntıda farklılık varsa o tasarımlar aynı kabul edilir. Yenilik değerlendirmesinde temel alınan kriter mutlak yenilik, yani dünyada yenilik ilkesidir. Yenilik mutlaktır; çünkü, tescili istenen tasarımın aynısının kamuya sunulması halinde, Türkiye’de dünyanın neresinde, ne zaman yapılmış olursa olsun, yenilik ortadan kalkar. Bundan tescil başvurusunda bulunan tasarımcının haberinin bulunup bulunmaması, hiçbir etki yapmaz. Ayırt edicilik kriterini düzenleyen 56/5. Madde uyarınca, “Bir tasarımın bilgilenmiş kullanıcı üzerinde bıraktığı genel izlenim; a) Tescilli tasarım için başvuru veya rüçhan tarihinden önce, b)Tescilsiz tasarım için tasarımın kamuya ilk sunulduğu tarihten önce, kamuya sunulmuş herhangi bir tasarımın aynı kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimden farklı ise bu tasarımın ayırt edici niteliğe sahip olduğu kabul edilir.” Bir tasarımın ayırt edici nitelikleri o tasarıma has, yani sadece o tasarıma ait özelliklerdir. Yine 56/5. maddeye göre tasarımlar arasındaki kıyaslama bilgilenmiş kullanıcı tarafından yapılacak olup, 56/6. maddeye göre ayırt edici niteliğin değerlendirilmesinde, tasarımcının tasarımı geliştirmede sahip olduğu seçenek özgürlüğünün derecesi dikkate alınacaktır. Bilgilenmiş kullanıcı, tasarımı kullanarak bilgi sahibi olmuş, tasarımı tanıyan, deneyim sahibi kullanıcı demektir. Bilgilenmiş kullanıcı, sıradan bir kullanıcının gözden kaçırabileceği tasarımın önemli özelliklerini fark eder. Ama bir tasarım uzmanı kadar da bilgi birikimine sahip olmadığı için ayrıntılarla ilgilenmez. Seçenek özgürlüğü kavramı ile ilgili olarak, koruma dışı hallerin değerlendirildiği 58/2. Maddede “Koruma kapsamının değerlendirilmesinde, tasarımcının tasarımı geliştirmede sahip olduğu seçenek özgürlüğünün derecesi dikkate alınır.” ifadesi yer almaktadır. Bir ürün, tasarımcısına ne kadar seçenek özgürlüğü bırakıyorsa koruma kapsamı da o denli genişler; seçenek özgürlüğü ne denli darsa koruma kapsamı da o denli daralır. Bir ürün işlevini yerine getirebilmesi için ancak belirli bir şekilde tasarlanması zorunluysa, bu ürünün tasarımı hiç koruma görmez. Belirtilen açıklamalar ışığında tarafların iddia ve savunmaları, tasarım işlem dosyası, hükümsüzlüğe mesnet gösterilen dokümanlar, hukuki nitelendirme hariç özel veya teknik hususlarda tespitler barındıran bilirkişi raporu ile tüm dosya kapsamına göre; Dava konusu tasarım; "..." ürününe dair olup, bu ürünlerin kol ve gövdeyi örtecek baz form açısından benzerlik göstermeleri beklendik bir durumdur. Bileşenleri açısından bakıldığında ise; bel kısmında lastik, yaka kısmı, kol kısmı ve kol uçlarında lastik olması da ürünün temel yapısı gereği gene beklendik bir durumdur. Temel unsurların varlığı açısından benzerlik beklendik bir konu olsa da bunların nasıl tasarlandığı, birbirleri ile nasıl ilişkilendirildikleri tasarımcının seçenek özgürlüğüne sahip olduğu alanlardır. Bilirkişi raporunda yer verilen örneklerden de görüleceği üzere; sweetshirtler benzer bileşenlere sahip olsalar bile temel bileşenlerin birbirleri ile ilişkilendirilmeleri noktalarında tasarımcının seçenek özgürlüğünden bahsetmek mümkündür. Dava konusu tasarım "..." ürününe ilişkin olup, söz konusu ürünlerin internette (çevrimiçi satış kanalında) bulunabileceği, yediden yetmişe herkesin bu tip ürünlerin kullanıcısı olabileceği, bu bakımdan hemen her kesimden tüketicinin bu tasarım ile en azından bir kez karşılaşmış olabileceği, bilgilenmiş kullanıcının bu kimseler olacağı düşünülmektedir. Bilgilenmiş kullanıcı kitlesinin bu denli geniş ve spesifik kriterlere sahip olmadığı durumlarda farklılıkların daha somut ve fark edilebilir olması gerekmektedir. Mahkememizce aldırılan bilirkişi raporunda tablolaştırıldığı üzere; 1 numaralı tabloda dava konusu tasarıma itiraz sebebi olarak gösterilen sweatshirt ile dava konusu tasarımın, görseller üzerindeki şekillerin dışında birbirine benzer oldukları, 3 numaralı tabloda dava konusu tasarıma itiraz sebebi olarak gösterilen (arka ve ön taraflarından çekilmiş fotolar) sweatshirtün ön yüzü fotoğraflı tasarım ile dava konusu tasarımın üzerlerindeki şekiller dışında birbirine benzer olduğu tespit edilmiştir. Karşılaştırılan tasarımlarda yer alan "..." sözcüğünün yazım stilinin birbirinden farklı olması ve başvuru tasarımında yer alan "..." ibaresinin esasen bir tasarımda bulunan ve markasal fonksiyon veya açıklama icra eden ibareler olmalarından kaynaklı olarak bilgilenmiş kullanıcı nezdinde ürün markası veya ürünün coğrafi kaynağı hususunda mesaj vereceği, bu durumun ise tasarımların genel görünümünün dikkate alınarak benzerlik değerlendirme yapılması noktasında marka veya açıklama mesajı veren bu ibarelerin değerlendirme dışında tutulması gerektiği kanaatine varılmıştır. Dava konusu tasarımın mutlak anlamda yeni olup olmadığı da mahkememizce re'sen araştırılmış olup, bilirkişi raporunda görselleştirildiği üzere; dava konusu tasarımın, önceki tarihli kamuya sunulmuş .....'taki tescilli tasarımlar karşısında yeni olmadığı, dava konusu tasarım ile önceki tarihli kamuya sunulmuş tasarımların; birebir aynı kapüşonlu, kapüşonun boyun kısmında kapüşon bağının yer aldığı, fermuarsız, uzun kollu ve orta (göbek) kısmında iki taraflı cep bulunan sweatshirt mahiyetinde oldukları kanaatine varılmıştır. Yukarıda izah edilen gerekçelerle; dava konusu tasarımın, önceki tarihli kamuya sunulmuş tasarımlar karşısında "yeni" ve "ayırt edici" olmadığı tespit edildiğinden, açılan davanın reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir. HÜKÜM: 1-Davanın REDDİNE, 2-Harçlar Kanunu uyarınca alınması gereken 427,60 TL maktu karar ve ilam harcı peşin alındığından ayrıca harç ikmaline yer olmadığına, 3-Davalılar kendilerini vekil ile temsil ettirdiklerinden karar verildiği tarihte yürürlükte bulunan AAÜT m.3 hükmü gereği hesaplanan 40.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalılara verilmesine, 4-Davacı tarafından yapılan 427,60 TL peşin harç, 427,60 TL başvurma harcı, 60,80 TL vekalet harcı, 9.000,00 TL bilirkişi ücreti, 290,00 TL posta-tebligat masrafı olmak üzere toplam 10.206,00 TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına, 5-Davalı ... tarafından yapılan 60,80 TL vekalet harç sarfiyatına ilişkin yargılama giderinin davacıdan alınarak davalı ...'a verilmesine, 6-HMK m.333 hükmü gereği karar kesinleştiğinde artan avansın yatıran tarafa re'sen iadesine, Dair, davacı vekilinin, davalı kurum vekilinin ve davalı şahıs vekilinin yüzüne karşı, HMK m.341 ve m.345 hükümleri gereği kararın taraflara tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde ..... Bölge Adliye Mahkemesi ilgili hukuk dairesi nezdinde İSTİNAF yasa yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.21/10/2024

Katip ..... E imzalıdır

Hakim ..... E imzalıdır