İlk Derece Mahkemesi 2024/876 E. 2025/677 K.

T.C. ... 12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas - Karar No: 2024/876 Esas - 2025/677 T.C. ... 12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ ESAS NO : 2024/876 Esas KARAR NO : 2025/677 T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A K A R A R

DAVALI : HASIMSIZ DAVA : Zayi Belgesi Verilmesi DAVA TARİHİ : 17/12/2024 KARAR TARİHİ : 14/10/2025 KARAR YAZIM TARİHİ : 14/10/2025 Mahkememizde görülen yukarıda yazılı davanın yapılan açık yargılaması sonunda; DAVA : Davacı vekili dava dilekçesinde, müvekkili şirket olan ...Altyapı A. Ş.'nin muhasebe kayıtlarının tutulduğu birimde 02/12/2024 tarihinde meydana gelen elektrik arızası nedeniyle 10/2023, 11/2023 ve 12/2023 dönemlerine ait e-Defter dosyaları ile bunlara ilişkin berat dosyalarının bulunduğu hard diskin hasar gördüğünü, hasar gören hard diskten veri kurtarılması için...Bilgi ve İletişim Sistemleri Ltd. Şti.'ne başvurulduğunu, ancak anılan şirket tarafından düzenlenen 06/12/2024 tarihli rapor ile disk yüzeyindeki hasar nedeniyle verilere erişilmesinin mümkün olmadığının bildirildiğini, bu durumun mücbir sebep niteliğinde olduğunu ve ziyaın öğrenilme tarihinden itibaren yasal süre içerisinde işbu davanın açıldığını, Türk Ticaret Kanunu ve ilgili tebliğ hükümleri uyarınca, zayi olan ticari defter ve belgeler için mahkemeden zayi belgesi alınması gerektiğini belirterek, müvekkili ...Altyapı A. Ş.'nin 10/2023, 11/2023 ve 12/2023 dönemlerine ait e-Defter dosyaları ile bunlara ilişkin berat dosyalarının zayi olduğunun tespiti ile bu duruma ilişkin zayi belgesi verilmesini istemiştir. CEVAP : Dava hasımsız olarak açıldığından davaya cevap verilmemiştir. DELİLLER : Gelir İdaresi Başkanlığı yazı cevabı, Seğmenler Vergi Dairesi Müdürlüğüseğmenler, ... Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü, bilirkişi raporu, dava dosyasında bulunan diğer deliller. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE: Dava, zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir. 6102 s. TTK 82 maddede yapılan düzenlemede; her tacir, kanunen tutulması zorunlu olan ticari defter ve kayıtlarını 10 yıl süre ile saklamak zorundadır. 82. maddeye göre, her tacir; ticari defterlerini, envanterleri, açılış bilançolarını, ara bilançolarını, finansal tablolarını, yıllık faaliyet raporlarını, topluluk finansal tablolarını ve yıllık faaliyet raporlarını ve bu belgelerin anlaşılabilirliğini kolaylaştıracak çalışma talimatları ile diğer organizasyon belgelerini, alınan ticari mektupları, gönderilen ticari mektupların suretlerini, 64. maddenin birinci fıkrasına göre yapılan kayıtların dayandığı belgeleri, sınıflandırılmış bir şekilde saklamakla yükümlüdür. TTK'nın 82. maddesinde yer alan neler için zayi belgesi verilmesi istenebileceği tahdidi olarak gösterilmemiş, bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgelerden söz edilmiştir. (YUHD., 08.12.2014 tarih, 2014/12543 Esas, 2014/19170 Karar). Yine TTK'nın 64. maddesinin (4). fıkrasındaki, "Pay defteri, yönetim kurulu karar defteri ve genel kurul toplantı ve müzekkere defteri gibi işletmenin muhasebesi ile ilgili olmayan defterler de ticari deferlerdir." hükmü uyarınca maddede sayılan şirketin muhasebesi ile ilgili olmayan defterlerinin de bu anlamda ticari defterlerden olduğu anlaşılmaktadır. Öte yandan 82. maddenin 7. fıkrasında bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgelerin hangi hallerde zıyaa uğrarsa zayi belgesi verilmesini isteyebileceği düzenlenmiştir. Bu haller yangın, su baskını ve yer sarsıntısı gibi mücbir haller ile hırsızlık gibi tacirin iradesi dışında gerçekleşen vaktalar olup madde metninde "gibi" sözcüğüyle benzer olayların kastedildiği, zıya haline ilişkin sınırlı sayıda bir düzenlemenin sözkonusu olmadığı da anlaşılmaktadır. Ancak, hangi olaya dayandırılsa dayandırılsın zayi iddiasının samimi ve inandırıcı olması, hayatın mutad cereyanına açıkca aykırı düşmemesi ve tacirin gerekli özen ve dikkati göstermesine karşın zıyaanın gerçekleşmesi gerekir. (YILIHD., 10/01/2018 tarih, 2016/6084 Esas, 2018/155 Karar). Hasımsız olarak açılan zayi nedeniyle iptal davaları sonuçları itibariyle sadece davacı taraf yönünden değil, davada taraf olmayan kimseler bakımından da sonuç doğuran dava türlerindendir. Bu bakımdan mahkemece bu tür davalarda yapılacak incelemeler, sadece davacı tarafın iddia ve delilleri ile sınırlandırılmamalıdır. Zira 82/7. maddesinde açıkça mahkemenin gerekli gördüğü delillerin toplanmasına emredebileceği de belirtilmekle resen bir araştırma yapılabileceği düzenlenmiştir. Zayi belgesi verilmesi istenilen belgelerin, bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu belgelerden olup olmadığı tespit edilmeli, TTK'nın 82. maddesinde yazılı afet kavramına davacıya kusur izafe edilemeyecek olan ve irade dışında meydana gelen olayların girebileceği gözetilmelidir. Zira, sözkonusu madde hükmüne göre bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defter ve kağıtlar; yangın, su bankını veya yer sarsıntısı gibi bir afet sebebiyle ve kanuni müddet içerisinde ziyaa uğrarsa, Kendisine bir vesika verilmesini isteyebilecektir. Tacirin belgelerini muhafazada gerekli dikkat ve özeni gösterip göstermediği, tasdike tabi defterlerin tasdik edilip edilmediği, davacıya ait defterler hakkında soruşturma bulunup bulunmadığı ve iddia edilen olayın meydana geldiği yerin tacirin faaliyette bulunduğu yerlerden olup olmadığı hususlarının araştırılarak, ticaret sicil kayıtları getirtilmek suretiyle olayın şüpheden uzak bir şekilde meydana gelip gelmediğinin tespiti gerekir (YHGK., 16.03.2016 tarih, 2014/827 Esas, 2016/311 Karar; YI1HD., 07.12.2010 tarih, 2009/6486 Esas, 2010/12598 Karar). Ayrıca TTK m. 82 hükmü uyarınca tacir saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgelerin zıyaa uğradığını öğrendiği tarihten itibaren "otuz gün içinde" ticari işletmesinin bulunduğu yer ticaret mahkemesinden zayi belgesi verilmesini istemelidir. Ticari işletmenin bulunduğu yerdeki ticaret mahkemesinin yetkisi, kamu düzenine ilişkin olup kesin yetkidir ve maddede öngörülen bu süre hak düşürücü süre olup mahkemece her iki hususun da resen dikkate alınması gerekmektedir (YI1HD., 13/11/2018 tarih, 2017/1467 Esas, 2018/7030 Karar; TTK m. 82/7). Öte yandan 30923 Sayılı Elektronik Genel Defter Tebliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğin 7.1. maddesinde de "E-defter tutanlar, Vergi Usul Kanununda belirtilen "mücbir sebep" halleri nedeniyle e-defter veya beratlarına ait kayıtlarının bozulması, silinmesi, zarar görmesi veya işlem görememesi ve e-defter ve berat dosyalarının muhafaza edildiği e-defter saklama hizmeti veren özel entegratör kuruluşlardan veya başkanlıktan ikincil örneklerinin temin edilemediği hallerde söz konusu durumların öğrenilmesinden itibaren tevsik edici bilgi ve belgeleri ile birlikte 15 gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yetkili mahkemesine başvurarak kendisine bir zayi belgesi verilmesini istemelidir. Mahkemeden zayi belgesinin temin edilmesini müteakip, zayi belgesi ile birlikte durumun başkanlığa yazılı olarak bildirilmesi ve başkanlık tarafından istenilen bilgi ve belgelerin (talep edilecek bilgi ve belgeler e-defter uygulama kılavuzunda açıklanır) ibraz edilmesi halinde mükelleflerin zayi olan e-defter kayıtlarının yeniden oluşturulması ve bunlara ait yeni oluşturulan e-defter ve berat dosyalarının e-defter uygulaması aracılığıyla başkanlık sistemine yeniden yüklenmesi için başkanlık tarafından yazılı izin verilir" hükmünü içermektedir. Aynı Tebliğin "e-Defter Dosyaları, Berat Dosyaları ve Muhasebe Fişlerinin Muhafaza ve İbrazı" başlıklı 4.4. maddesinin 1-e bendinde ise "e-Defter dosyaları ile bunlara ilişkin berat dosyalarının ikincil kopyalarının, gizliliği ve güvenliği sağlanacak şekilde e-Defter saklama hizmeti yönünden teknik yeterliliğe sahip ve Başkanlıktan bu hususta izin alan özel entegratörlerin bilgi işlem sistemlerinde ya da Başkanlığın bilgi işlem sistemlerinde 1/1/2020 tarihinden itibaren asgari 10 yıl süre ile muhafaza edilmesi zorunludur. e-Defter ve beratların teknik yeterliğe sahip ve Başkanlıktan bu hususta saklama izni verilen özel entegratörlerin bilgi işlem sistemlerinde muhafaza usulü ile muhafaza edilmesi sürecinde e-Defter uygulamasına dâhil olan mükellefler ve özel entegratörler tarafından uyulması gereken genel, gizlilik ve güvenliğe ilişkin usul ve esaslar, Başkanlık tarafından hazırlanarak edefter.gov.tr adresinde yayımlanan “e-Defter Saklama Kılavuzu ”nda açıklanır. e-Defter ve berat dosyalarına ait ikincil kopyalarının bu fikra uyarınca muhafazası için gerekli yükleme işlemlerinde bu Tebliğin (4.3.4) numaralı fıkrasında belirtilen süreler dikkate alınır" düzenlemesi yer almaktadır. Yapılan açıklamalar sonucu somut olay ele alındığında, zayi belgesi talep eden, ticari işletmesine ait 2023/10, 11, 12 dönemlerine ait e-defterlerinin meydana gelen elektrik arızası sebebiyle zarar gördüğü vakıasına dayandırdıkları anlaşılmaktadır.

Tüm dosya kapsamı bir bütün olarak değerlendirildiğinde, davacı şirkete ait 2023/10, 11, 12 dönemlerine ait e-defterlerin bulunduğu hard diskin, meydana gelen elektrik arızası sebebiyle 02.12.2024 tarihinde zarar gördüğü, davacıya ait defterler hakkında soruşturma bulunup bulunmadığına ilişkin SGK'ya yazılan cevabi yazıda, vergi denetimi ve soruşturma bulunmadığının bildirildiği görülmüştür. Sonuç olarak, davacının elinde olmayan TTK m. 82/7 hükmünde sınırlı olarak sayılmamış olan nedenlerle 2023/10,11,12 dönemlerine ait e-defterlerin zayi olduğu, davacı yanın gerekli özen ve dikkati göstermesine karşın elektrik arızasının meydana geldiği ve ticari defterlerin bulunduğu hard diskin zarar gördüğü, hard diskin kurtarılması için veri kurtarma hizmeti sağlayan...Bilgi ve İletişim Sistemleri Limited Şirketi'ne başvurulmuş ise de; incelenen hasar tespit tutanağının incelenmesinde; disk yüzeyindeki hasar nedeniyle verilere erişilmesinin mümkün olmadığının bildirildiğinin görüldüğü, bu anlamda davacı şirketin 2023/10, 11, 12 dönemlerine ait e- defterlerin zıyaa uğradığı anlaşılmakla, davacı yanın davasının kabulüne, davacı şirkete ait karar defterinin zayi olduğunun tespitine dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir. HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-Açılan davanın Kabulü İle, ...İnş. A.Ş'ye (eski ünvan ...Altyapı A.Ş.) ait 2023 yılı 10, 11 ve 12. Ay dönemleride dahil olmak üzere ilgili zaman dilimindeki e defter dosyaları ve bunlara ilişkin berat dosyalarının ZAYİ NEDENİYLE İPTALİNE, 2-Alınması gereken 615,40 TL maktu karar ve ilam harcından peşin alınan 427,60TL harcın mahsubu ile eksik kalan 187,8‬0TL harcın davacıdan tahsili ile hazineye irad kaydına, 3-Davanın mahiyeti gereği davacının karşıladığı yargılama harç ve giderlerinin üzerinde bırakılmasına, 4-Karar kesinleştiğinde alınan avansın harcanmayan kısmının re'sen yatırana iadesine, Dair, davacı vekilinin huzurunda verilen karar tebliğden itibaren iki haftalık süre içerisinde ... Bölge Adliye Mahkemesine istinaf kanun yolu açık olmak üzere açıkça okunup usulen anlatıldı.14/10/2025 ¸ e-imzalıdır ¸ e-imzalıdır