İlk Derece Mahkemesi 2024/745 E. 2025/886 K.

T.C. ... 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ TÜRK MİLLETİ ADINA

T.C. ... 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO : 2024/745 Esas KARAR NO : 2025/886

HAKİM : ... ... KATİP : ... ...

DAVACI : ... - ... VEKİLİ : Av. ... - ... DAVALI : HASIMSIZ

DAVA : Zayi Belgesi Verilmesi DAVA TARİHİ : 23/10/2024 KARAR TARİHİ : 21/11/2025 GEREKÇELİ KARARIN YAZIM TARİHİ : 09/12/2025

Mahkememizde görülmekte olan Zayi Belgesi Verilmesi davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirket, elektrik üretimi alanında faaliyet gösterdiğini, şirketin 27/09/2024 tarihinde 2024 yılının Nisan, Mayıs ve Haziran aylarına ilişkin e-Defter kayıtları, berat dosyaları, muhasebe kayıtları ile yedeklerinin saklandığı ilgili veri tabanlarının çalışır durumda olmadığını, bahse konu kayıtların tutulduğu sunucu içerisinde kullanılan harddisklerin bozulduğunu tespit ettiğini, müvekkili şirket tarafından 27/09/2024 tarihinde verilerin kurtarılması amacıyla ...Bilişim Mühendislik Çözümleri ve İnşaat Proje Hizm. Sanayi Tic. Ltd. Şti'ne başvurulduğu, söz konusu Teknik Nokta Veri Kurtarma şirketinin kayıtların içerisinde bulunduğu sunucu ile harddiskleri incelediği, ...Veri Kurtarma şirketi tarafından yapılan inceleme sonucunda, “sunucu içerisinde kullanılan ... yapıdaki diskler üzerinde yapılan inceleme sırasında, veri kazıma ve veri kurtarma teknikleri kullanılarak yapılan veri kurtarma çalışmasının başarısız olduğuna” ilişkin 11/10/2024 tarihli Veri Kurtarma Analiz İşlem Özeti Raporu hazırlandığı, bahse konu rapordan anlaşılacağı üzere, sunucuda ve içerisindeki disklerde herhangi donanım kaynaklı sabit arızanın tespit edilmemiş olduğunu, oluşan durumun sunucu kaynaklı bir dosya sistemi arızası olabileceğinin öngörüldüğü söz konusu tespit neticesinde müvekkili şirketin kullandığı donanım ile ilgili tüm tedbirleri almasına rağmen kullanılan sunucunun dosya sistemi arızası sebebi ile veri kaybı yaşandığını, müvekkili şirket, e-Defter kayıtlarının işlem görememesi sebebiyle basiretli bir tacir gibi davranarak; kullanılan donanım yönünden tüm tedbirleri aldığını, veri kaybı olduğunu öğrenme tarihinde verilerin kurtarılması için yetkili ve alanında uzman bir veri kurtarma şirketine başvurduğunu ancak bu duruma rağmen defter ve belgelerin ziya uğradığı ve kurtulamadığını, söz konusu nedenlerden ötürü müvekkili şirket, Başkanlığa yazılı bildirimde bulunarak zayi olan e-Defter kayıtlarının yeniden oluşturulması, e-Defter ve berat dosyalarının, e-Defter uygulaması aracılığı ile Başkanlık sistemine yeniden yüklenmesi hususunda Başkanlıktan yazılı izin almak üzere zayi belgesi verilmesi için başvuruda bulunulduğunu, davanın kabulüne, müvekkili şirketin 2024 yılı Nisan, Mayıs ve Haziran aylarına ilişkin e-Defter kayıtları, berat dosyaları ve muhasebe kayıtlarının zayi olduğuna ilişkin belgenin verilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Dava, TTK 87/2 .maddesi gereğince davacının 2024 yılı Nisan, Mayıs ve Haziran aylarına ilişkin e-Defter kayıtları, berat dosyaları ve muhasebe kayıtlarının zayi olduğuna ilişkin belgenin verilmesi istemine ilişkindir. Deliller toplanmış, dosya bilirkişiye tevdi edilmiştir. Dosya mali müşavir bilirkişiye tevdi edilmiş, 15/04/2025 tarihli bilirkişi raporunda özetle; Huzurdaki dava, davacının 2024 yılı 04, 05 ve 06 aylarına ilişkin e-defter berat ve kayıtlarının tutulduğu sunucudaki harddiskin arızalanması nedeni ile verilerini kaybettiği iddiası ile bu aylara ilişkin e-defterlerini sisteme yeniden yükleyebilmek için zayi belgesi talebine ilişkin olduğunu, ... Sosyal Güvenlik Merkezinin 30.10.2024 tarihli cevabi yazılarında, “Merkezimize kayıtlı 02.1243660.006 sicil numaralı işyerine ait tescil bilgileri görüntüleme detayı ekte sunulmuş olup, işyeri sicil dosyasının 31.03.2016 tarihinde kanun kapsamından çıkarılıp, 17.12.2019 tarihinde iz olduğu anlaşılmıştır.”şeklinde, herhangi bir olumsuzluk içeren beyanda bulunulmadığı, ... Sektörel-2 Denetim Daire Başkanlığının 11.11.2024 tarih ve 40148 sayılı cevabi yazılarında, “İlgide kayıtlı yazınıza istinaden yapılan araştırmada; Hitit Vergi Dairesinin 544 063 6001 vergi kimlik numaralı mükellefi ...Enerji Tarım Hayv.İnş. San. Tic.A.Ş. hakkında Daire Başkanlığımızda devam eden veya bitmiş herhangi bir vergi incelemesinin mevcut olmadığı kayıtlarımızın tetkikinden anlaşılmıştır. ” şeklinde beyanda bulunulduğunu, Hitit Vergi Dairesi Müdürlüğünün 28.11.2024 tarih ve 694310 sayılı cevabi yazılarında, “....Başkanlığımız sistemlerinin kontrolü neticesinde; mezkür tebliğ kapsamında, ... vergi kimlik numaralı mükellef kurum tarafından 2024/04-045-06 aylarına ilişkin e-Defter ve berat dosyalarının ikincil kopyalarının saklanmak üzere yasal yükleme süresi içerisinde 10.10.2024 tarihinde Başkanlığımız Bilgi İşlem Sistemine yüklendiği, ilgili dönemler için Başkanlığımıza zayi konusunda başvurusunun olmadığı görülmüştür.” şeklinde beyanda bulunulduğunu, davacının verilerinin kurtarılması için ...Veri Kurtarma şirketinden yardım talep ettiği, bu şirketin 11.10.2024 tarih ve TFO1404 sayılı Teknik Raporunda; HP Marka ProLiant ML 3506 Gen 8 model CZ24281LXK seri nolu sunucuda takılı bulunan yine HP marka, EGO300FCVBF model, SOK2JF9M seri nolu hard disk ile HP marka, EGO300FCVBF model, SOK2HGES seri nolu hard disklerin incelendiği, Disklerin donanım olarak incelendiği ve muhasebe yazılımlarına ulaşıldığı, PC3000 express, Ace Laboratory, PC3000 Data Extractor ve Winhex yazılımlarının kullanıldığı rapor edildiğini, yapılan çalışma sonucunda incelenen hard disklerde defter beratları ve muhasebe kayıtları verilerinin çalışır durumda olmadığının tespit edildiği, sabit disklerde donanım kaynaklı arızaların olmadığı, sunucu kaynaklı dosya sistemi arızası olabileceğinin tespit edildiği raporlandığını, Tespit raporu incelendiğinde zayi belgesi verilmesi istenen verilerin bozulan sabit disklerde olduğunun tespit edildiği, ancak bu verilere erişilemediği anlaşılmadığını, diğer yandan e-defter sisteminin de bozulduğu iddia edilen verileri davacıya sağlamadığı, yani e-defterlerin yüklendiği sistemde sadece beratlara erişilebildiği, defter kayıtlarına erişilemediği tespit edilmediğini, davacının zayi belgesi istediği dönem 2024 yılının 04, 05 ve 06 aylarına ilişkin olup, davacı bu döneme ait verilerini sisteme yeniden yükleyebilmek için zayi belgesi talep ettiğini, yani yıllık genel beyanlar verilmemiş ve defterler kapatılmamıştır. Bu duruma göre verilerin kaybedildiği iddia edilen dönemler itibarı ile devlet, alacaklılar, satıcılar v.b. kesimler bakımından bir kayıp oluşturabilecek nitelikte olmadığını, her ne kadar sisteme ikinci nüshalarının yüklenmiş olmasına rağmen, 01.07.2024 tarihinden itibaren yapılan kayıtlarda, sistem tarafından verilen yevmiye numarasının 30.06.2024 tarihli muhasebe yevmiye kaydına ilişkin yevmiye numarasını takip etmediğini, zayi belgesi verilmekle, sistem tarafından; 30.06.2024 tarihli yevmiye numarasından başlamak üzere 7-8-9 ve müteakip ayların Yevmiye Defteri yevmiye numaraları birbirini takip edecek hale geleceğini, esasen Ticari defter kayıtlarında, herhangi bir kayıp ve hata bulunmadığı, zayi olan 3 aylık dönemin ikincil kopyaları kullanılarak sisteme süresinde yüklenmiş olduğu anlaşılmakta olup, sadece yevmiye numaralarının birbirini takip edebilmesine yönelik davacı şirket talebinin yerine getirilmesinde, şirketin mali bilgileri açısından herhangi bir kayıp vs yaşanmayacağı değerlendirilmediğini, zayi olan evraklara ilişkin yaptırılan inceleme sonucunda davacının 2024 yılı Nisan, Mayıs, Haziran aylarına ait e-defterlerine erişilemediği, bu defterlerin elektronik olarak zayi olduğu anlaşılmakta olup, dosya arasındaki tüm deliller ve teknik inceleme ve değerlendirme içeren teknik rapor birlikte değerlendirildiğinde; TTK'nın 82/7.maddesi şartları oluşup oluşmadığı hususunun mahkemenin takdirinde olduğu sonucuna ulaşıldığını sonuç olarak her ne kadar sisteme ikincil nüshalarının yüklenmiş olmasına rağmen, 01.07.2024 tarihinden itibaren yapılan muhasebe kayıtlarda, sistem tarafından verilen yevmiye numarasının 30.06.2024 tarihli muhasebe yevmiye kaydına ilişkin yevmiye numarasını takip etmediği, zayi belgesi verilmekle, sistem tarafından; 30.06.2024 tarihli yevmiye numarasından başlamak üzere 7-8-9 ve müteakip ayların Yevmiye Defteri yevmiye numaraları birbirini takip edecek hale geleceği, esasen Ticari defter kayıtlarında, herhangi bir kayıp ve hata bulunmadığı, zayi olan 3 aylık dönemin ikincil kopyaları kullanılarak sisteme süresinde yüklenmiş olduğu, yevmiye numaralarının birbirini takip edebilmesine yönelik davacı şirket talebinin yerine getirilmesinde, şirketin mali bilgileri açısından herhangi bir kayıp vs. Eksiklik yaşanmayacağı, - Zayi olan dönemlere ilişkin yaptırılan inceleme sonucunda davacının 2024 yılı Nisan, Mayıs, Haziran aylarına ait e-defterlerine erişilemediği, bu defterlerin elektronik olarak zayi olduğu, dosya arasındaki tüm deliller ve teknik inceleme ve değerlendirme içeren teknik rapor birlikte değerlendirildiğinde, TTK'nın 82/7.maddesi şartları oluşup oluşmadığı hususunun mahkemenin takdirinde olduğu sonucuna ulaşıldığı rapor edilmiştir. Dosyanın elektronik yüksek mühendisi bilirkişiye verilerek hem uyuşmazlık kapsamında hem de davacı şirketin 27/09/2024 tarihinden önce elektronik defter genel tebliği 7/1 maddesi gereğince 2024 yılı Nisan, Mayıs ve Haziran aylarına ilişkin e-defter kayıtları, berat dosyaları ve muhasebe kayıtlarının ve yedeklerinin saklandığı veri tabanlarının muhafaza edildiği e-defter saklama hizmeti veren özel entegratör kuruluşların hizmetinden faydalanıp faydalanılmadığı yönünde gerektiğinde ticari defterler üzerinde şirkette inceleme yapılarak rapor düzenlenmesi istenilmiş, 20/10/2025 tarihli raporda özetle; dava konusu işlemlerin ...uzman ve yetkilileri tarafından kurtarma sürecinde yapılan işlemler; 1- Cihaz içerisindeki disklerin fiziksel durumu kontrol edildiği, etiketlendiği ve laboratuvar kaydı alındığı, 2- Kaydı alınan disk donanımsal ve mantıksal incelemeleri yapıldığı, 3- Problem tespiti sonrası klasör yapısı ve ulaşılan dosyalar incelendiği, belirtilen cihaz ve diskler üzerinde müşteri onayı ile veri kurtarma amacı İle uygulandığı, 11.10.2024 4- Ulaşılan dosyalar içerisinde gerekli muhasebe veri tabanları test edildiği, 2- Kullanılan yazılımlar: PC3000 Express, Ace Laboratory PC3000 Data Extractor, Ace Laboratory Winhex C-Sonuç 27.09.2024 tarihinde laboratuvarımıza belirtilen sunucu içerisindeki 2 diski kabul edildiği, verilere, muhasebe ile ilişkili uygulama ve dosyalara ulaşılamadığı müşterimiz tarafından belirtildiği, sunucu içerisinde kullanılan ... yapıdaki diskler üzerinde yapılan inceleme sırasında, veri kazıma ve veri kurtarma teknikleri kullanılarak detaylı bir inceleme gerçekleştirilmiş ve işlem sonucunda yapılan veri kurtarma çalışması başarısız olarak tamamlandığı, sunucuya ait ... diskler üzerindeki klasörler içerisindeki dosyalarda, e-defter, berat dosyaları, muhasebe kayıtları ve ilgili veri tabanlarının çalışır durumda olmadığı tespit edildiği, örnek dosyalar alınarak yapılan çalışmada da ilgili muhasebe verilerinin bozuk olduğu ve çalışmaz durumda olduğu görüldüğü, sunucuda ve içerisindeki disklerde herhangi bir donanım kaynaklı sabit arıza tespit edilmediği, oluşan durumun sunucu kaynaklı bir dosya sistemi arızası olabileceği öngörülmediği, bu rapor, yukarıda adı geçen müşterinin talebi üzerine düzenlenmiş olduğu, herhangi bir önyargıdan ve etkiden bağımsız olarak ...Mühendisleri tarafından hazırlandığı, denilerek muhasebe kayıtlarının geri kazanılamadığı yazıldığı, T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığı'nın Vergi Denetim Kurulu Başkanlığı ... Sektörel-2 Denetim Daire Başkanlığı'nın 11.11.2024 tarihli yazısında; yapılan araştırmada Hitit Vergi Dairesinin ... .... .... kimlik numaralı mükelllefi ...Enerji Tarım Hayv.İnş.San.Tic.A.Ş. hakkında devam eden veya bitmiş herhangi bir vergi incelemesinin mevcut olmadığının kayıtlarının tetkikinden anlaşıldığı yazıldığı sonuç olarak, davacı şirket bilgisayarında yapılan incelemede ; 2024 yılının Nisan, Mayıs ve Haziran aylarına ilişkin e-defter kayıtları, berat dosyaları, muhasebe kayıtları ile yedeklerinin paket dosyalar olarak bilgisayarlarda bulunmadığının görüldüğü, şirketin server kullanmadığı Turkcell'e ait bulut sisteminde verilerini sakladığının anlaşıldığı rapor edilmiştir. Bilindiği üzere; ilgili her tacirin saklamakla yükümlü olduğu ticari defter ve belgelerin zıyaı halinde 6102 sayılı TTK 82/7. maddesi uyarınca işletmesinin bulunduğu yer mahkemesinden zayi belgesi verilmesini istemesi mümkündür. Ancak zıyaın, saklamakla yükümlü olunan defter ve belgelere ilişkin olması ve bu defter ve belgelerin yangın, su baskını, yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde gerçekleşmesi gerekir. Ayrıca bu yöndeki talebin de zıyaın öğrenildiği tarihten itibaren 15 günlük hak düşürücü sürede yapılması gerekir. Diğer yandan tacirin, ticari belgelerini özenle saklama mecburiyeti vardır. Bu nedenle zayi belgesinin verilebilmesi için zıyaın TTK 82. maddesinde belirtilen hallerden biri sonucunda gerçekleştiğinin de ispatı zorunludur. Öte yandan, zayi belgesi istemine konu e-ticari defterler yönünden zayi belgesi talep edilebilmesi için davacının hukuki yararının bulunması zorunludur. Konu ile ilgili olarak ... Bölge Adliye Mahkemesi 21. H.D. Başkanlığı'nın 2021/482 esas, 2021/1098 karar sayılı ilamında da vurgulandığı üzere; zayi iddiasına konu e-ticari defterler ve beratlarının ikincil örneklerinin Gelir İdaresi Başkanlığı sisteminde muhafaza edilmesi durumunda defter ve beratların yedeklendiğini kabulü gerektiğinden, söz konusu sistemden zayi belgesi talep eden tacirin ticari defter ve berat kayıtlarını temin etmesi mümkündür. Bu durumda ise; zayi belgesi talep etmekte hukuki yararının mevcut olmadığı kabul edilmektedir. Bu bağlamda, dosyamızda Gelir İdaresi Başkanlığı Uygulama ve Veri Yönetimi Daire Başkanlığından gönderilen 28/11/2024 tarihli yazı yanıtı incelendiğinde; zayi belgesi istemine konu tüm e-defter beratlarının ikincil kopyalarının saklanmak üzere yasal yükleme süresi içinde Başkanlığın Bilgi İşlem Sistemine yüklendiği anlaşılmaktadır. Açıklanan gerekçelerle davacının işbu davayı açmakta hukuki yararı mevcut olmadığı kanaatine varılmakla; davanın 6100 sayılı HMK 114/1-h maddesi delaleti ile 115/2 m gereğince hukuki yarara ilişkin dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddine dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir. HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-Davanın hukuki yarar yokluğundan REDDİNE 2-492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 615,40 TL karar ve ilam harcından peşin alınan 427,60 TL mahsubu ile bakiye 187,80 TL harcın davacıdan alınarak hazineye irat kaydına, 3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına, 4-Davacı tarafından yatırılan gider avansından artan kısmın HMK'nun 333. maddesi uyarınca karar kesinleştiğinde davacı tarafa iadesine, Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde ... Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar, açıkça okunup, usulen anlatıldı. 21/11/2025

Katip ... e-imza

Hakim ... e-imza