İlk Derece Mahkemesi ·
İlk Derece Mahkemesi 2024/495 E. 2025/434 K.
- Mahkeme
- İlk Derece Mahkemesi
- Esas No
- 2024/495
- Karar No
- 2025/434
- Karar Tarihi
T.C. ANKARA 3. FİKRİ VE SINAİ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2024/495 Esas - 2025/434 TÜRK MİLLETİ ADINA KARAR VERMEYE YETKİLİ T.C. ANKARA 3. FİKRİ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : 2024/495 KARAR NO : 2025/434
DAVA : Marka (Manevi Tazminat İstemli) DAVA TARİHİ : 09/12/2024 KARAR TARİHİ : 18/11/2025 GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 17/12/2025
TALEP: Davacı vekili 09/12/2024 harç tarihli dava dilekçesi ve duruşmadaki beyanlarıyla özetle: Müvekkilinin temizlik ve hijyen ürünleri sektöründe Peros, ... başta olmak üzere Sev ve Halk, ..., ... .... .... gibi pek çok tanınmış markasının bulunduğunu, özellikle ... ... markası tüketiciler nezdinde etkili şekilde tanıtıldığını, müvekkilinin 2020/43207, 2020/154403, 2021/057246, 2021/0257242, 2022/040822 sayılı markalarının yanı sıra 2019 04505 sayılı şişe tasarımı ve 2020/02864 sayılı etiket tasarımının da bulunduğunu, müvekkilinin 2020 yılının ilk aylarından itibaren ... ... ve devamında ... ... markalı ürünlerin yoğun reklam ve tanıtımları ile ürünler tüketici nezdinde tanıttığını, araştırma raporlarına göre her iki evden birinde kullanılan ... SARI/MAVİ GÜÇ markalı ürünler üzerinde hiçbir marka olmaksızın renksiz silindir şişe ve kırmızı beyaz trigerli (sprey başlığı) içindeki ...SIVI rengi gösteren şeffaf şişe içindeki ürünün müvekkil ile ilişkilendirildiğini, müvekkili markasının sağladığı haklı şöhretten yararlanmak isteyen firmaların olduğunu, davalılardan Demirli firmasının 2010 yılından beridir evsel ve endüstriyel temizlik ürünleri üretim, alım satım alanında farklı sunuluş şekilleri farklı markalar ile üretim pazarlama ve satış işi ile iştigal ettiğini, bu firmanın müvekkili ürününü taklit ettiğini, diğer davalının ise DEMİRLİ tarafından üretilen ürünü, gerek internet sitesinden "https://ergulendustriyel.com /ferrcleanasi-guc-sari-guc-1000ml" ve gerekse de "TRENDYOL" isimli çevrimiçi satış portalı üzerinden "ASİ GÜÇ ..." markası ile ve "..." anahtar kelimesini de kullanarak müvekkili markalarını ihlal ettiğini, davalının “... Asi Güç ..." markalı ürünün reklam ve tanıtımını yapmakta olduğunu, Ankara 2.FSHHM 2024/36 D.İş dosyası ile bu durum tespit edildiğini, davaya konu ... ASİ GÜÇ markası ile üretilip satışa sunulan temizlik ürünlerinin bir bütün halinde piyasaya sunuluş şekillerinin müvekkilinin tescilli ... ... markası ile satışa sunduğu temizlik ürünlerinin tescilli markaları, etiket kompozisyon/dizayn özellikleri, sunuluş şekilleri ile iltibas yaratacak şekilde benzer olduğunu, davalılar kullanımlarının dürüstlük kurallarına aykırı olduğunu, davalı şirketin basiretli bir tacir sıfatıyla hareket etme yükümlülüğü olduğunu, davalı şirketin 2014/41376 numaralı markasının tescilli olmasının ihlale konu fiilleri hukuka uygun hale getirmediği gibi dava konusu ürün üzerinde kullanılan ASİ GÜÇ markasının da tescilli olmadığını ileri sürerek, marka ve tasarım hakkına tecavüzün ref ve men'ine, haksız rekabetin tespitine ve men'ine, üretim ve satışın durdurulması, toplatma ve imha ile 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu (SMK) uyarınca 60.000,00 TL manevi tazminatın davalılardan dava tarihinden itibaren işleyecek banka reeskont faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalı şirket vekili cevap dilekçesinde özetle: Davacı iddialarının kabulünün mümkün olmadığını, Ankara 2.Fikri ve Sinai Haklar Hukuk Mahkemesinin 2024/36 Değişik İş dosyasına taraflarınca itiraz edildiğini, ilgili dosyada düzenlenen 05.07.2024 tarihli raporda müvekkili kullanımlarının marka hakkını ihlal etmediğini, haksız rekabete yol açmadığının tespiti yapıldığını, her ne kadar bu ürünün üretimi, satış yapılamaması nedeniyle uzun süre önce müvekkili tarafından durdurulmuş ve internet sitesinden de kaldırılmışsa da her iki ürünün birbiriyle karıştırılmasının imkanı olmadığını, “sarı” ve “güç” kavramlarının kullanımının kimsenin tekeline bırakılamayacağını, bu ibarelerin sıfat olduğunu, kaldı ki müvekkilinin bu ibareyi hiçbir yerde kullanmadığını, müvekkilinin internet sitesi olan "www.demirlikimya.com" adlı internet sitesinde yer alan ... ibaresi bulunmayan ayırt edici, iltibas yaratmayan, karıştırmaya yol açmayan "ferr clean asi güç" ürününe ilişkin başlatılan işbu davanın reddine karar verilmesi gerektiğini savunarak, davanın reddini istemiştir. Dava dilekçesi davalı şahsa usulüne uygun olarak tebliğ edilmiş, davalı şahıs davaya cevap vermemiştir.
MUHAKEME: HMK kapsamında "Yazılı Yargılama Usulü " uygulanmıştır.
UYUŞMAZLIĞIN TESPİTİ, UYGULANACAK HÜKÜMLER VE DİĞER HUSUSLAR Davanın; tescilli marka ve tasarım hakkı ihlali ile haksız rekabet iddiasına dayalı tespit, men, ref, satışın durdurulması, toplatma, imha ve manevi tazminat ile ilan istemlerinden ibaret olduğu anlaşılmıştır. Davanın açılmasıyla birlikte, tarafların karşılıklı dilekçeleri tebliğ olmuş, sundukları deliller toplanmış, davada dayanılan sınai mülkiyet haklarına ilişkin bilgi ve belgeler TÜRKPATENT'ten celp edilmiş, dava şartları incelenmiş, ön inceleme duruşması yapılmış, hak düşürücü süre bakımından eksiklikler bulunmadığı tespit edilmiş, taraflar sulhe teşvik edilmiş, arabulucuya gitme hakları hatırlatılmış, sonuç alınamaması üzerine uyuşmazlık konuları tespit edilmiş, tahkikat icra olunmuş, 06/08/2015 tarihli ve 29437 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanarak yürürlüğe giren Bölge Adliye ve Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Cumhuriyet Başsavcılıkları İdari ve Yazı İşleri Hizmetlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmeliğin 201/2 nci maddesi hükmü de gözetilerek, taraflara yargılamanın geneliyle ilgili son sözleri de sorulmuş, sözlü olarak iddia ve savunmada bulunma olanağı tanınmıştır.
6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu'nun 29 ve 149. maddeleri şu şekildedir: Marka hakkına tecavüz sayılan fiiller Madde 29- (1) Aşağıdaki fiiller marka hakkına tecavüz sayılır: a) Marka sahibinin izni olmaksızın, markayı 7 nci maddede belirtilen biçimlerde kullanmak. b) Marka sahibinin izni olmaksızın, markayı veya ayırt edilemeyecek kadar benzerini kullanmak suretiyle markayı taklit etmek. c) Markayı veya ayırt edilemeyecek kadar benzerini kullanmak suretiyle markanın taklit edildiğini bildiği veya bilmesi gerektiği hâlde tecavüz yoluyla kullanılan markayı taşıyan ürünleri satmak, dağıtmak, başka bir şekilde ticaret alanına çıkarmak, ithal işlemine tabi tutmak, ihraç etmek, ticari amaçla elde bulundurmak veya bu ürüne dair sözleşme yapmak için öneride bulunmak. ç) Marka sahibi tarafından lisans yoluyla verilmiş hakları izinsiz genişletmek veya bu hakları üçüncü kişilere devretmek. (2) 19 uncu maddenin ikinci fıkrası hükmü tecavüz davalarında def’i olarak ileri sürülebilir. Bu durumda kullanıma ilişkin beş yıllık sürenin belirlenmesinde dava tarihi esas alınır.
Sınai mülkiyet hakkı tecavüze uğrayan hak sahibinin ileri sürebileceği talepler MADDE 149- (1) Sınai mülkiyet hakkı tecavüze uğrayan hak sahibi, mahkemeden aşağıdaki taleplerde bulunabilir: a) Fiilin tecavüz olup olmadığının tespiti. b) Muhtemel tecavüzün önlenmesi. c) Tecavüz fiillerinin durdurulması. ç) Tecavüzün kaldırılması ile maddi ve manevi zararın tazmini. d) Tecavüz oluşturan veya cezayı gerektiren ürünler ile bunların üretiminde münhasıran kullanılan cihaz, makine gibi araçlara, tecavüze konu ürünler dışındaki diğer ürünlerin üretimini engellemeyecek şekilde elkonulması. e) (d) bendi uyarınca elkonulan ürün, cihaz ve makineler üzerinde kendisine mülkiyet hakkının tanınması. f) Tecavüzün devamını önlemek üzere tedbirlerin alınması, özellikle masraflar tecavüz edene ait olmak üzere (d) bendine göre elkonulan ürünler ile cihaz ve makine gibi araçların şekillerinin değiştirilmesi, üzerlerindeki markaların silinmesi veya sınai mülkiyet haklarına tecavüzün önlenmesi için kaçınılmaz ise imhası. g) Haklı bir sebebin veya menfaatinin bulunması hâlinde, masrafları karşı tarafa ait olmak üzere kesinleşmiş kararın günlük gazete veya benzeri vasıtalarla tamamen veya özet olarak ilan edilmesi veya ilgililere tebliğ edilmesi. (2) Birinci fıkranın (e) bendinde belirtilen talebin kabulü durumunda, söz konusu ürün, cihaz ve makinelerin değeri, tazminat miktarından düşülür. Bu değerin kabul edilen tazminat miktarını aşması hâlinde, aşan kısım hak sahibince karşı tarafa ödenir. (3) Birinci fıkranın (g) bendinde belirtilen talebin kabulü durumunda ilanın şeklî ve kapsamı kararda tespit edilir. İlan hakkı, kararın kesinleşmesinden sonra üç ay içinde talep edilmezse düşer. (4) Coğrafi işaret ve geleneksel ürün adları bakımından manevi zararın tazmini talep edilemez.
SMK'nın 29. maddesinde önce 7. maddeye gönderme yapılarak, belirtilen maddede sayılan hallerin birer tecavüz olduğu belirtilmekte, devamında ise kısmen tekrar yoluyla marka hakkına tecavüz sayılan diğer haller sıralanmaktadır. SMK'nın 7/2(a) maddesinde "Tescilli marka ile aynı olan herhangi bir işaretin, tescil kapsamına giren mal veya hizmetlerde kullanılması" hali düzenlenirken 29/1(b) maddesinde marka sahibinin izni olmaksızın markayı ya da ayırt edilemeyecek kadar benzerini kullanmak suretiyle markayı taklit etmek durumu düzenlenmiştir.
6769 sayılı SMK'nın tasarım hakkına tecavüzü düzenleyen 81. maddesi ise; "(1) Aşağıda belirtilen fiiller tasarım hakkına tecavüz sayılır: a) Tasarım sahibinin izni olmaksızın bu Kanun hükümlerine göre koruma kapsamındaki bir tasarımın kullanıldığı veya uygulandığı ürünün aynısını veya genel izlenim itibarıyla ayırt edilemeyecek kadar benzerini üretmek, piyasaya sunmak, satmak, sözleşme yapmak için öneride bulunmak, ticari amaçla kullanmak veya bu amaçlarla bulundurmak, başka bir şekilde ticaret alanına çıkarmak, ithal işlemine tabi tutmak." hükmünü haizdir. Ticaret hayatında kullanılan bir ürünün, tescilli bir tasarımdan doğan hakları ihlal edip etmediğinin tespiti için öncelikle karşılaştırılan tasarımların seçenek özgürlüğü ve teknik zorunlulukları yönünden değerlendirme yapılmalı ve bu değerlendirmeler ışığında ihlale konu olduğu iddia olunan tasarımların, davacı yan adına kayıtlı tasarımlar ile karşılaştırması yapılmalıdır.
Mahkememizce uzman bilirkişi heyetinden alınan 05/09/2025 havale tarihli raporda özetle; "- Davalıların “... ASİ GÜÇ” şeklindeki markasal unsurlar içerir ürün ambalajının davacı yanın tescilli markalarından doğan hakları ihlal etmediği, - Bununla birlikte davalıların internet siteleri, sosyal medya hesapları ve e-ticaret platformlarında “... ASİ GÜÇ” şeklin markasal ibare içerir ürün tanıtımlarının “... ASİ GÜÇ ...” veyahut tek başına “...” ibareleri ile gerçekleştirmesinin, davacı yanın başta 2020 43207 sayılı “...” ibareli markası olmak üzere “...” ibaresini ihtiva eden tescillerinden doğan hakları ihlal edeceği, - Davalı yanın fiili kullanımlarının, davacı adına tescilli 2020 02864 sayılı etiket tasarımını ihlal etmeyeceği ANCAK 2019 04505 sayılı şişe ambalaj tasarımından doğan hakları ihlal edeceği,
- Bununla birlikte yine ayrıntıları rapor içerisinde açıklandığı üzere davalı yanın fiili kullanımının, davacıya ait fiili ürün / ambalaj kullanımları ile haksız rekabete sebebiyet verebilecek düzeyde benzerlik taşıdığı, - Rapor hazırlanma tarihi itibariyle http://www.ergulendustriyel.com/ https://www.facebook.com/ photo/?fbid= 132303586215554&set=pb.10008 3077402973.-220752000 , https://www.instagram.com/ ergulendustriyelhijyen/ ve https://www.trendyol.com/ .../asi-guc-sari-guc-1000ml-p-828945803 linklerininin aktif olarak ihlale konu herhangi bir paylaşım ihtiva etmediği, " ifade edilmiştir.
Davalı vekilinin, yeni heyetten rapor ya da ek rapor alınması talebi HMK 30 uncu madde kapsamında değerlendirilerek, sunulan rapor denetlenebilir, içeriği de ihtisas mahkemesi hakimliğince olumlu veya olumsuz değerlendirilebilir kabul edilerek, usul ekonomisi ilkesi göz önüne alınarak talebin kabulü halinde yargılama gereksiz uzayacağından, reddedilmiştir.
Ankara 2. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinin 2024/36 D.İş sayılı dosyasında düzenlenen 10.07.2024 tarihli bilirkişi raporunda özetle; "Marka Hakkına tecavüz iddiaları bakımından Aleyhine tespit istenenlerin ürünleri üzerindeki FERR CLEAN ASİ GÜÇ şeklindeki markasal kullanımların veya marka veya ürün yanındaki ... şeklindeki tanımlayıcı kullanımların, tespit isteyenin ..., YELLOW POWER, ... SARI GÜÇ, ... ... ŞEKİL, ... ... 5 SANİYEDE HER YÜZEYDE ETKİLİ GÜÇ markaları ile karıştırılma ihtimali/iltibas yaratmadığı, Tasarım hakkına tecavüz iddiaları bakımından Aleyhine tespit istenen FERR CLEAN ASİ GÜÇ ürünlerinin etiketi ve şişesi ile tespit isteyenin 2020 02846/1 sıra numaralı etiket tasarımı ve 2019 04505/1 sıra numaralı şişe tasarımı arasında karıştırılma ihtimali bulunmadığı ve karşı tarafın ürünlerinin etiketi ve şişesinin tespit isteyenin bu tasarımları karşısında yeni ve ayırt edici olduğu, Haksız Rekabet İddiaları açısından Aleyhine tespit istenenler tarafından üretilen ... .... .... GÜÇ ürünlerinin, tespit isteyen adına tescilli YELLOW POWER, ... ..., ... ... ŞEKİL, ... ... 5 SANİYEDE HER YÜZEYDE ETKİLİ GÜÇ markaları ve 2020 02846/1, 2019 04505/1 sayılı tasarımlar ile karıştırılmaya yol açmadığı ANCAK Aleyhine tespit istenenin FERR CLEAN ASİ GÜÇ marka ...renkli ürünleri ve tanımlayıcı nitelikteki ... ibarelerinin tespit isteyenin ... ... marka ...renkli ürünleri ve tespit isteyenin 2020 43207 sayılı ... markasıyla karıştırılmaya neden olduğu/iltibas yarattığı, " ifade edilmiştir.
DEĞERLENDİRME MARKA HAKKINA TECAVÜZ İDDİASI AÇISINDAN Davacı yanın 2011/38529, 2018/113735, 2021/057246, 2020/43207, 2021/057242, 2021/053796 sayılı markaları başta olmak üzere dava dilekçesinde yer verdiği markalarının tamamının 03. sınıfta tescilli olduğu ve bu sınıf kapsamında “Beyazlatma ve temizlik amaçlı maddeler: deterjanlar, çamaşır suları, çamaşır yumuşatıcıları, leke çıkarıcılar bulaşık yıkama maddeleri”nin yer aldığı görülmüştür. Davalı yanın fiili kullanımlarına konu ürünün de yağ ve kir sökücü bir temizlik malzemesi olduğu noktasında tereddüt bulunmamaktadır. Bu halde gerek davacı gerekse de davalı firma tarafından piyasaya sürülen ürünlerin genel anlamda “temizlik ürünleri” olduğu, başka bir ifadeyle her iki taraf ürününün de birebir aynı – aynı tür ihtiyaçlara yönelik, pazarlama biçimleri benzer, satış noktaları ortak, yanyana ve aynı raflarda satışa konu edilebilecek, birbiri ile doğrudan rekabet ilişkisi bulunan, birbirleri yerine seçilebilecek ürünleri oldukları aşikardır. Davacı yanın tescilli “...” markalarının temel kullanım örneği iki kırmızı çizgi arasında ve yine kırmızı renkte"..." şeklinde olup, davacı yanın fiili ürün kullanımı ise 2019/04505 sayısı ile tescilli şişe tasarımı da kullanılmak suretiyle "... ...+şekil" şeklindedir. Davacı yan bu kullanımda aynı zamanda 2020/02864 sayısı ile tescilli ve "... ... Ultra Degreaser Cleaner+şekil" şeklindeki görsele haiz etiket/ambalaj tasarımına da yer vermektedir. Dolayısıyla davacı yanın hem “...” hem “maksimum güç/...” hem şişe tasarımı hem de etiket tasarımını kümülatif bir şekilde uyguladığı bir ürün ile ilgili pazarda faaliyet gösterdiği görülmüştür.
Davalı yanın ihlale konu olan temel kullanım örneği ise "... Asi Güç" şeklindedir. Anılan üründe markasal algıyı üstlenen ilk ibare herhangi bir somut anlama sahip olmayan “FERR” kelimesi ve İngilizce “temizlik” anlamına gelen “Clean” sözcüklerinin kullanımı ile oluşturulmuş “...” markası olup anılan ibarenin davalı şirket adına 2014/41376 sayısı ve "..." ibareli ile 03. sınıf emtialarda tescilli olduğu görülmüştür. Bununla birlikte, davalı kullanımında ayrıca “ASİ GÜÇ” ibaresi de yer almakta olup her ikisi de Türkçe ve somut anlamlara haiz kelimelerle yaratılmış bu kombinasyonun da markasal bir vasıf yüklenecek şekilde kullanıldığı görülebilmiştir. “GÜÇ” ibaresi temizlik ürünleri yönünden ürünün etkinliği yönünde tüketiciye olumlu bir mesaj verir nitelikte kullanılan bir ibare olarak ilgili sektör için vasıf bildirici bir unsurdur. Bu bağlamda dava konusu ürün üzerindeki kullanımda esas markasal unsurlar olan “...” ve “...” ibareleri arasında kırmızı renk kullanımının dışında herhangi bir görsel, işitsel ve kavramsal benzerlik bulunmamakta olup gerek harf dizilimleri gerek okunuşları itibariyle birbiri ile karşılaştırılabilir ibareler değillerdir. Yine her iki ürünün de temizleyici ürün kategorilerindeki ürünler oluşlarından kaynaklı sektörel kullanımları bulunan yağ ve kir sökücü, “ultra degreaser cleaner” (ultra yağ çözücü temizleyici) veyahut “güç” gibi ibareler taşıyor olmaları da bir benzerlik sebebi değildir. Bununla birlikte davalı yanın özellikle ürün ambalaj kullanımının genel mizanpajı itibariyle, davacı yanın fiili kullanımlarına yanaştığı değerlendirilmekle beraber, bu durumun yarattığı sonuçlar itibariyle dahi 6769 sayılı Kanun kapsamında aranılan koşullar itibariyle davalı kullanımlarının, davacı tescilli markalarından doğan hakları ihlal etmeyeceği, SMK m. 7/2 kapsamında bir iltibas riski ve dolayısıyla buna bağlı ortaya çıkabilecek bir hak ihlalinin mevcut olmadığı kanaatine varılmıştır. Bununla birlikte davalı tarafların bir diğer kullanım biçiminde ise “...” ibaresi doğrudan yer almıştır. Özellikle "http://www.ergulendustriyel.com/" web sitesindeki tanıtım görsellerinde "..." ibaresinin yer almakta olduğu, keza yine Ergül Endüstriyel Hijyen’e ait olduğu değerlendirilen https://www.facebook.com/photo/?fbid= 132303586215554&set=pb.1000830774 02973.-220752000 linkinde yer aldığı anlaşılan 2022 tarihli paylaşımlarda doğrudan “...” ibareli ürün tanıtımlarının yapıldığı, yine https://www.instagram.com/ergulendustriyelhijyen/ Instagram hesabı paylaşımlarındam 2022 yılında yapıldığı görülen bazı paylaşımlarda ürün tanıtımlarının “...” ibaresi ile yapıldığı (listelenen ürünlerde “... ASİ GÜÇ” ürün görselinin yer aldığı), ayrıca https://www.trendyol.com/.../asiguc-sari-guc-1000ml-p-828945803 linkinde yer alan Trendyol satış hesabında da ürün tanıtımım “ASİ GÜÇ ...” ibareleri ile tanıtım çalışmalarının yapıldığı görülebilmektedir. Bahsi geçen kullanımların hiçbiri işbu rapor tarihi itibariyle erişilebilir değil ise de ve özellikle Facebook ile Instagram sosyal medya hesaplarındaki paylaşım 2022 yılına ait ise de...2. FSHHM’nin 2024/36 Değişik İş dosyasında düzenlenen rapor tarihi itibariyle bahsi geçen kullanımlar tespit edilmiştir. Anılan web siteleri ve sosyal medya hesapları ile e-ticaret platformlarında sergilenen ürünlerin "... Asi Güç" örneğindeki ürün olmakla birlikte http://www.ergulendustriyel.com/ web sitesinde ve https://www.trendyol.com/.../asi-guc-sari-guc-1000ml-p-828945803 linkinde yer alan Trendyol satış hesabında bu ürünün “... ASİ GÜÇ SARI GÜÇ” şeklinde tanıtım ve pazarlamasının yapıldığı, Instagram ve Facebook sosyal medya hesaplarından yapılan tanıtımlarda ise doğrudan “...” şeklindeki kullanımar ile tanıtımlarının yapıldığı görülebilmiştir. Her ne kadar davalı tarafın itirazlarında belirttiği gibi “sarı” ve “güç” ibareleri münferiden ayırt edicilikleri zayıf ibareler olarak değerlendirilebilir ise de bu iki ibarenin birleşik kullanımı olan “...” şeklindeki tamlama, davacı adına 2020/43207 sayısı ile birebir tescilli olup ayrıca 2021/057246 sayılı, 2021/0257242 sayılı markalarda da “...” üst markası yanındaki münhasır ayırt edici ibarelerdir. Dolayısıyla anılan ibare, davacı adına tescilli olduğu sürece, bu ibarenin birebir şekilde ve temizlik ürünleri kategorisindeki kullanımı, davacı yanın tescilli markaları ile iltibas yaratacak mahiyetteki kullanımlar olarak değerlendirilmelidir. Başka bir ifadeyle davalı yanın “...” şeklindeki kullanımı veyahut “ASİ GÜÇ” şeklindeki kullanımı, davacı yanın “...” ya da “...” şeklinde tescilli markalarından doğan hakları ihlal etmeyecek iken, davalı yanın “...” ibaresini de bu unsurların yanına eklemek suretiyle gerçekleştirdiği tanıtım ve pazarlamaya yönelik paylaşımları, davacı yanın özellikle 2020/43207 sayılı "..." ibareli markası başta olmak üzere bu ibareyi içerir markalarının tescil ile sahip olduğu korumadan doğan hakları ihlal edecektir. Bu çerçevede davacı yanın “...” tescilli markasını taşıyan "... ..." ibaresine benzer şekilde bir görsel ile tanıtımı yapılan davalı ürünlerinin “... ASİ GÜÇ ...” şeklinde bir bütün olarak ya da tek başına “...” olarak gerçekleştirilen reklam ve tanıtımlarının 6769 s. Kanun 7/2-b ve 7/3-ç ve d düzenlemeleri kapsamında davacı tescilli markalarından doğan hakları ihlal edecek olduğu kanaatine varılmıştır.
2. DAVACI YANIN TESCİLLİ TASARIM HAKKININ İHLALİ İDDİALARININ DEĞERLENDİRİLMESİ Somut olayda davacı yanın 2020/02864 sayısı ile tescilli "... ... Ultra Degreaser Cleaner" şeklindeki tasarımının, salt bir ambalaj/etiket tasarımı olduğu, görselin sol kısmının etiket bilgilerinin yer aldığı bölüm olduğu, sağ kısmının ise esasen etikete, tasarımsal kimliğini sağlayan ve nihai kullanımda, bilgilenmiş kullanıcının dikkatini çekecek kısım olduğu, dolayısıyla böyle bir tasarım açısından değerlendirmelerin, tasarımın bu yönü itibariyle yapılması gerekeceği, ambalaj/etiket tasarımları açısından sınırsız seçenek özgürlüğünün mevcut olduğu, bu ürünlerin bilgilenmiş kullanıcılarının etiketin uygulanacağı nihai ürünün kullanıcısı olacağı, dolayısıyla ürüne bağlı değişkenlik gösterecek olmakla birlikte günlük hayatta yaygın olarak birçok farklı ambalajlı ürün ile karşı karşıya kalan son kullanıcıların bilgilenmiş kullanıcılar olarak görülebileceği değerlendirilmiştir. Davalı yanın delil tespiti dosyasına konu kullanım örneğindeki "... Asi Güç" şeklindeki ambalajı çevreleyen ürün ambalaj kullanımının davacı adına tescilli tasarımda mevcut markasal kullanım örneğine renk ve yazım itibariyle benzer bir kullanımı ihtiva ettiği görülmekte ise de bütün olarak davacı ambalaj tasarımındaki unsurlar ile karşılaştırılabilir düzeyde ortak unsurlar taşımadığı, dolayısıyla davacı yanın tasarımından doğan hakları ihlal edecek nitelikte bir benzerlik içerisinde olmadığı, davacı yanın "... ... Ultra Degreaser Cleaner" şeklindeki tescilli tasarımının, tasarımsal kimliğini taşıyan bölümlerin düşük düzeyde benzerlerinin/kurgusal açıdan benzerlerinin davalı ürününde yer alıyor olmasının tek başına bir hak ihlaline yol açmayacağı, dolayısıyla davalı ürün ambalajı üzerindeki etiketin, salt tasarımsal açıdan incelendiğinde, davacı tescilli tasarımından yeterli düzeyde uzaklaştığı değerlendirilmiştir. Keza yine davacı yanın tescilli şişe tasarımı ile de davalı kullanımına konu şişe tasarımının da karşılaştırılması gerekmiştir. Davacı adına tescilli 2019/04505 sayılı şişe tasarımı ve davalı taraf ürüne karşılaştırılmasında; davacı tarafın dayanak tasarımında sprey başlığının bulunmadığı, her iki tasarımda da ambalaj gövdesinin dip kısmının katmanlı şekilde oluşturulduğu ve silindirik formda tabandan düz olarak yükseldiği tespit edilmiştir. Gövdenin yaklaşık ¾’lük bölümünde dikey bir yapı söz konusu olup, üzerinde bombe bulunmayan bu gövde boyun kısmına yaklaştıkça daralarak katmanlı bir görünümle şişe ağzını oluşturmuştur. Her ne kadar davacı tasarımında “...” ibaresi üst boyun bölümüne yerleştirilmiş olsa da, markasal niteliğe sahip bu unsurun tasarımsal karşılaştırmaya doğrudan etkisi olmadığı değerlendirilmiştir. Ayrıca, davacıya ait neredeyse birebir aynı şişe ambalaj formunun davalı ürün tasarımında da kullanıldığı görülmüştür. Ambalaj tasarımlarındaki seçenek özgürlüğü oldukça geniş olup, silindirik formdaki şişe en yaygın formlardan biri olmakla birlikte; gövde yapısındaki bombeler, kavisler, daralma ve genişlemelerle kolaylıkla farklılaşma sağlanabilecekken, mevcut benzerlik oranı dikkate alındığında, davalının davacı adına tescilli tasarıma konu görsel ile ayırt edilemeyecek derecede benzer bir tasarımı kullandığı ve böylece davacının tescilli tasarımından doğan haklarının ihlal edildiği sonucuna ulaşılmıştır.
3. HAKSIZ REKABET İDDİALARININ DEĞERLENDİRİLMESİ Uyuşmazlık kapsamında tartışılan ve haksız rekabet düzenlemelerinin yer aldığı genel kanun niteliğindeki Türk Ticaret Kanunun (TTK)'nın 54. maddesi ise haksız rekabeti "Rakipler arasında veya tedarik edenlerle müşteriler arasındaki ilişkileri etkileyen aldatıcı veya dürüstlük kuralına diğer şekillerdeki aykırı davranışlar ile ticari uygulamalar” olarak tanımlamaktadır. TTK m. 55 düzenlemesinde başlıca haksız rekabet halleri örnekseme metodu ile belirtilmiştir. Madde düzenlemesinde belirtilen başlıca haksız rekabet halleri; dürüstlük kurallarına aykırı reklamlar ve satış yöntemleri ile diğer hukuka aykırı davranışlar (kötüleme, avantaj sağlama, hakkı olmayan unvanları, meslek, derece ve sembolleri kullanma, karıştırılmaya neden olma, karşılaştırma ya da üçüncü kişiyi benzer yollarla öne geçirme, tedarik fiyatının altında fiyatla satışa sunma yoluyla aldatma, gerçek değer hakkında yanıltma, karar verme özgürlüğünü sınırlama, nicelik ve nitelikte yanıltma, hukuki işlemlere ilişkin kamuya yapılan ilanın açık olmaması, tüketici kredilerine ilişkin açık beyanda bulunmamak, yanıltıcı sözleşme formüllerini kullanmak), sözleşmeyi ihlale veya sona erdirmeye yöneltmek, başkalarının iş ürünlerinden yetkisiz yararlanmak, üretim ve iş sırlarını hukuka aykırı olarak ifşa etmek, iş şartlarına uymamak, dürüstlük kurallarına aykırı işlem şartlarını kullanmak olarak belirtilmiştir. İlgili düzenlemede özellikle 55/1-a 4 maddesinde "Başkasının malları, iş ürünleri, faaliyetleri veya işleri ile karıştırılmaya yol açan önlemler almak" fiili kanunda açıkça düzenlenmiş haksız rekabet düzenlemeleri olarak yer almaktadır. Tarafların fiili kullanım biçimleri karşılaştırıldığında, her iki tarafın da ürünlerini benzer tasarıma sahip, saydam ambalaj şişeler içinde tüketiciye sunduğu; şişe içerisindeki temizleyici ürünlerin sıvı renklerinin benzer şekilde ...tonlarında olduğu görülmüştür. Ayrıca, her iki üründe de kırmızı renkte bir sprey başlık kapağı, kapak üzerinde konumlanmış beyaz başlık gövdesi ve hem çıkış deliğinde hem de tetikte kullanılan kırmızı renk detayları bulunmaktadır. Benzer şekilde, her iki ürünün etiketlerinde kırmızı renkle yazılmış markalar ...zemin üzerinde yer almaktadır. Kullanılan markasal unsurlar farklılık gösterse dahi, ambalaj bütünlüğü bakımından bu düzeydeki yakınlığın herhangi bir teknik gereklilikten veya ilgili mevzuattan kaynaklanan bir zorunluluktan ileri geldiği şeklinde bir değerlendirme yapılamamıştır. Bu çerçevede, davalı tarafa ait fiili ürün kullanımının, davacı yanın fiili ürün kullanımı ile doğrudan doğruya benzerlik taşıdığı, tarafların faaliyet gösterdiği sektörde birbirinden çok farklı şişe form, renk ve yine etiketleme biçimlerine sahip ambalajların ticari mevkide kullanıldığı bir durumda taraf ürünlerinin bütüne hâkim renk, ambalaj görselleri ve genel kompozisyondaki bu güçlü benzerlik karşısında yeterli bir farklılık yaratmadığı, keza yine yukarıda da belirtildiği üzere davalı tarafça kullanılan şişe ambalaj tasarımının dahi benzer olduğu, tarafların faaliyet gösterdiği sektörde birbirinden çok farklı şişe formunda ve yine etiketleme biçimlerine sahip ambalajların ticari mevkide kullanıldığı bir durumda tasarımsal farklılıkların, bütüne hakim renk, ambalaj görselleri ve genel kompozisyondaki güçlü benzerlik karşısında yeterli bir farklılık yaratmadığı değerlendirilmiştir. Bu halde davacıya ait markalar ve bu markaları taşıyan ürünlerin fiili kullanım biçimleri/pazardaki kurumsal imajlar ile davalıya ait ürünün fiili kullanımı bir bütün olarak ele alındığında, davalı ürününde şişe ambalaj, ambalaj üzerindeki etiketlerin konumu, kelime unsurlarında ve bütünsel kombinasyonda kullanılan renk, saydam şişe içerisinde kullanılan sıvının bütünsel algıyı etkileyen renk tonu, ürün başlık tasarımı ve bu tasarımda kullanılan renklerin ve renklerin kullanımındaki ayniyet halinin; birebir aynı ihtiyaçlara yönelik olan, aynı satış noktalarında, yan yana satılacak olan bu ürünlerin hitap ettiği ortalama dikkat ve algı seviyesine haiz herhangi bir market tüketicisi tarafından ilk algıda benzerlik kurulmasını sağlayacak düzeyde olduğu değerlendirilmiştir. Bu halde ortalama bir market tüketicisinin taraf ürün kategorisi olan temizlik ürünlerini satın almak için bu ürünleri incelerken, ambalajlar üzerinde farklı markalar yer alsa da ürünü ilk önce gözleme dayalı, ambalaj/şişe renk kombinasyonu ve yapısından ötürü algılayarak tercih edeceği, davalıya ait ambalajın da yarattığı ilk algının doğrudan davacı ürünlerini çağrıştıran ve bu çağrışım ile tüketiciyi yönlendiren bir yapıya sahip olduğu, davalıya ait bu kullanımın, tespit isteyene ait kullanımlar ile haksız rekabete sebebiyet verebilecek ve tüketicinin yanılmasına yol açabilecek sonuçlar doğurmasının mümkün olduğu, tüketicinin bu ürünü doğrudan davacı ürünü ile eşdeğer sonuçlar elde edebileceği ve aynı ihtiyacı karşılamaya yönelik bir ürün olarak göreceği, bu durumun ise haksız rekabet düzenlemeleri kapsamındaki “Başkasının malları, iş ürünleri, faaliyetleri veya işleri ile karıştırılmaya yol açan önlemler almak" fiili olarak değerlendirilebileceği kanaatine varılmıştır.
4. MANEVİ TAZMİNAT TALEBİ BAKIMINDAN DEĞERLENDİRME Yukarıda açıklanan gerekçelerle manevi tazminat yönünden yapılan değerlendirmede; marka hakkına tecavüz kapsamında SMK 159/1-ç ve 150. madde hükümleri dikkate alınarak; davacı markasının imajının zedelendiği kanaati hasıl olmakla, ihlâl olunan hakkın mahiyeti, ihlalin etkileri, ihlalin ulaştığı kitle, fiilin ve kusurun ağırlığı, paranın satın alma gücü, ibraz olunan belgeler ve eylemin gerçekleştirilme biçimi karşısında davacı lehine 30.000,00 TL manevi tazminat takdirinin uygun olacağı değerlendirilmiş, aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur.
Taraflarca sunulan belgeler ile tüm deliller incelenmiş, alınan rapor ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek davanın kısmen kabulüne karar verilmesi gerektiği kanaatine varılmış ve aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM:
1-Davanın KISMEN KABULÜNE,
2-Davalılar eylemlerinin davacının marka hakkına tecavüz ve haksız rekabet teşkil ettiğinin tespitine,
3-Davalıların tecavüz teşkil eden eylemlerinin REF ve MEN'İNE
4-Davalıların "asi güç" , "..." ibareli kullanımlarının her türlü internet sanal ortamında DURDURULMASINA ve bu ibareleri içeren tanıtım vasıtalarının TOPLATILMASINA,
5-"Fer clean asi güç" ibaresini taşıyan ürünlerin TOPLATILMASINA ve ambalajlarının İMHASINA,
6-30.000,00 TL manevi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek reeskont faizi ile birlikte davalı şirketten tahsil edilerek davacıya verilmesine,
7-Karar kesinleştiğinde hüküm özetinin, masrafı davalılardan alınarak, Türkiye genelinde yayın yapan tirajı yüksek bir gazetede bir defa İLANINA,
8-Fazlaya dair istemin REDDİNE,
9-Alınması gereken 2.049,30 TL harçtan peşin alınan 853,88 TL harcın mahsubu ile 1.195,42 TL bakiye karar harcın davalılardan tahsili ile hazineye gelir kaydına,
10-Kabul edilen maddi nitelikteki talepler yönünden davacı kendisini vekille temsil ettirdiği için AAÜT uyarınca 55.000,00TL vekalet ücretinin davalılardan alınarak davacıya verilmesine, 11-Kabul edilen manevi tazminat yönünden 30.000,00 TL vekalet ücretinin davalılardan alınarak davacıya verilmesine,
12-14/03/2025 tarihinde Resmi Gazetede yayımlanan Anayasa Mahkemesinin 25/12/2024 tarih 2024/29 E. 2024/226 K. sayılı ilamı uyarınca manevi tazminat talebinin kısmen reddi yönünden davalı taraf lehine Avukatlık Ücreti verilmesine yer olmadığına,
13-Kabul oranının takdiren davacı lehine 1/2 olarak belirlenmesine, davacı tarafından yapılan ve aşağıda dökümü gösterilen 16.867,28 TL yargılama giderinden payına düşen 8.433,64 TL’nin davalılardan alınarak davacıya verilmesine, kalanının davacı üzerinde bırakılmasına, Dair verilen karar, davacı ve davalı şirket vekilinin yüzüne karşı, diğer davalının yokluğunda 6100 sayılı HMK'nun 341. ile 345. Maddelerine göre tebliğinden itibaren iki haftalık süre içinde...Bölge Adliye Mahkemesine İstinaf Kanun Yoluna dilekçe ile başvurulabileceğine yönelik karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. 18/11/2025
Davacı Masraf Dökümü: İlk Masraf 1.342,28.-TL Posta Masrafı 1.525,00.-TL Bilirkişi Ücreti 14.000,00.-TL Toplam 16.867,28.-TL