İlk Derece Mahkemesi ·
İlk Derece Mahkemesi 2024/230 E. 2026/958 K.
- Mahkeme
- İlk Derece Mahkemesi
- Esas No
- 2024/230
- Karar No
- 2026/958
- Karar Tarihi
T.C. İSTANBUL 15. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/230 Esas KARAR NO : 2026/958
DAVA : Tazminat (Sözleşmeden Kaynaklanan) DAVA TARİHİ : 15/03/2023 KARAR TARİHİ : 12/11/2026
Mahkememizde görülen Tazminat (Sözleşmeden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılamasında; GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirket ile davalı şirket arasında davalı şirket tarafından ... İç Hatlar’da müvekkiline ait “...” markası adı işletme faaliyetinde bulunulması amacıyla 08/07/2019 tarihli 10 (on) yıl süreli Franchise Sözleşmesi ve “Franchise Sözleşmesine Ek Protokol” akdedildiğini, Davalı şirket bu süreçte müvekkil şirketin prestijinden ve ... ile olan ilişkisinden istifade etmek suretiyle Havalimanı ile kira sözleşmesi akdettiğini, müvekkili şirketin sayesinde ... Havalimanında işletme faaliyetinde bulunabilme hakkını elde ettiğini, bu hususun davalı şirket ile Havalimani işletmesi arasında imzalanan Kira Sözleşmesi’nin 2. Maddesinde de yer aldığını, mecurun davalı şirkete “...” adı altında faaliyette bulunmak üzere kiralandığı düzenlendiğini, davalı şirketin bu süreçte müvekkili şirketin prestijinden ve ... ile olan ilişkisinden istifade etmek suretiyle Havalimanı ile kira sözleşmesi akdettiğini, bir başka ifadeyle müvekkili şirket sayesinde ... Havalimanında işletme faaliyetinde bulunabilme hakkını elde ettiğini, bu hususun davalı şirket ile Havalimanı işletmesi arasında imzalanan Kira Sözleşmesi’nin 2. Maddesinde de yer aldığını, mecurun davalı şirkete “...” adı altında faaliyette bulunmak üzere kiralandığı düzenlendiğini, Taraflar, 08/07/2019 tarihli “Franchise Sözleşmesine Ek Protokol” kapsamında Franchise işletmesinin açılış sürecinde projeyi hazırlayacak mimarın müvekkili şirket tarafından belirlenmesi, proje ve tadilat işlemlerinin tamamının müvekkil şirket tarafından gerçekleştirilmesi, karşılığında yatırım maliyetinin davacı tarafından toplam 160.000,00 USD + KDV olmak üzere 18 ay içerisinde eşit paylar ile ödenmesi, ödeme için 8.888,00 USD bedelli 18 adet senetin davalı tarafından tanzim edilerek müvekkile tevdi edilmesi ve bu süreçte Franchise Veren’in yatırım maliyetinin artması halinde bu bedellerinde yatırım bedeline eklenmek suretiyle davalıya fatura edilmesi konularında mutabakata varıldığını, müvekkili şirket tarafından işletmenin iç mimari yapımı ve dizaynı tamamlandıktan sonra davalı şirket anahtar teslim şekilde ... İç hatlarda müvekkiline ait “...” markası altında işletme faaliyetine başladığını, davalı şirketin devam eden süreçte müvekkili markası altında müvekkilinin yaptığı yatırımla ve müvekkilinin ... içerisinde davalıya sağladığı lokasyonda işletme faaliyetinde bulunmasına ve yüksek gelirler elde etmesine rağmen borçlarını ifa etmekten imtina ettiğini, bu sebeple müvekkil şirket tarafından vadesi geçmiş olan senetlerden 01/04/2020 vade tarihli tarihli 10.906,48-USD bedelli senetin ... 7. Noterliği’nden 03/04/2020 tarihinde 5853 yevmiye no ile, 01/05/2020 vade 10.906,48-USD bedelli senet ... 7. Noterliği’nden 06/05/2020 tarihinde ... yevmiye no ile, 01/06/2020 vade tarihli 10.906,48 USD bedelli senet ise .... Noterliği’nden 03/06/2020 tarihinde 17022 yevmiye no ile protesto edildiğini, devam eden süreçte, davalı şirketin borçlarını ödemekten imtinaya devam etmesi üzerine müvekkil şirket tarafından .... Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 2020/... Değişik İş sayılı dosyası ile borçlular aleyhine ihtiyati haciz kararı alındığını, söz konusu karar .... İcra Müdürlüğü’nün 2020/... Esas sayılı takip dosyası ile icraya konulduğunu ve davalı hakkında haciz tatbik edildiğini, davalının edimlerini yerine getirmemesi, kusurlu ve kötü niyetli eylemleri ile yatırım bedeline ilişkin Ek Protokolde düzenlenen borçlarını ödememesi açıkça sözleşmeye aykırılık teşkil ettiğini, sözleşmenin müvekkili tarafından haklı nedenle feshine gerekçe oluşturduğunu, müvekkilinin alacağını tahsil edememiş olmakla birlikte marka ve ticari itibarını muhafaza edilebilmek sözleşmeyi fesih etmek mecburiyetinde kaldığını, bu süreç sonunda tarafınca cezai şart ve tazminat talebiyle ticari arabuluculuğa başvurulduğunu, arabuluculuk süreci anlaşmama ile neticelendiğini, davalı şirketin sözleşme ile belirlenen cezai şartı ve müvekkil şirket aleyhinde oluşan gelir kaybını ( ciro bazlı “... Fee” ödemeleri ve ürün satışlarınden doğması gereken gelir dahil olmak üzere ) tazmin etmesi ve ayrıca sözleşme uyarınca belirlenen cezai şart bedelini ödemesi gerektiğini, Borçlar Kanunu hükümleri ve yerleşik Yargıtay İçtihatları uyarınca müvekkil şirketin Sözleşmede yer alan cezai şart bedelleriyle birlikte sözleşme süresi boyunca oluşan gelir mahrumiyetinin tazminini talep edebileceği izahtan vareste olduğunu, tüm bu nedenlerle ve davalının taraflar arasında imzalanmış olan Franchise Sözleşmesi’nin müvekkil tarafından haklı sebeple feshine sebep olan davalı şirket hakkında fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik; öncelikle; tarafınca ikame edilen işbu tazminat davasının daha önce davalı tarafından açılmış olan ve işbu dava ile doğrudan ilişkili olan .... Asliye Ticaret Mahkemesinin 2020/... Esas Sayılı dosyası ile birleştirilmesine karar verilmesini, tazminat davasının kabulü ile, 200.000,00-TL cezai şart bedelinin ve şimdilik 100.000,00-TL olmak üzere bilirkişiler tarafından tespit edilecek müvekkil şirketin sözleşme sonuna kadar yoksun kaldığı gelir kaybının tahsilini, yargılama giderleri ile ücreti vekaletin karşı tarafa tahmiline, karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Franchise Sözleşmesinin feshinin haksız olduğunu, müvekkili şirketin pandemi koşullarında, mücbir sebeplerle ödemelerinde geciktiğini ayrıca Franchise Sözleşmesinin usulsüz olduğunu, davacının, bu tek belirlenen fesih usulüne uymaksızın ve zorunlu fesil gidermek için müvekili şirket'e tanınan imkanları kullanmasını beklemeksizin Franchise Sözleşmesini feshettiğini, sözleşmenin haksız feshi sonrası cezai şart talep edilemeyeceğini, sözleşmenin feshi sonrası bir olumlu zarar (müspet zarar) kalemi olan kar mahrumiyeti feshedilen Franchise Sözleşmesinde özel bir tazminat türü olarak Franchise Sözleşmenin feshi sonrası bir olumlu zarar (müspet zarar) kalemi olan kar mahrumiyeti feshedilen Franchise Sözleşmesinde özel bir tazminat türü olarak Franchise veren aleyhine düzenlenmediğinden talep edilemeyeceğini, bir an için, Franchise Sözleşmesi'nin haklı feshedildiği sonucuna ulaşılırsa bu halde tazminat ancak Franchise Sözleşmesinin yürürlükte kaldığı 3 aylık dönemdeki net satışla: üzerinden Davacı'nın Franchise Veren olarak sözleşme yükümlülüklerini yerine getirirken yapacağı fakat sözleşmenin feshi nedeniyle yapmaktan kaçındığı giderler (reklam, tanıtım, eğitim ve personel istihdamı vb) mahsup edilerek ölçülülük ilkesi uyarınca hesap edilebileceğini, feshin haklılığı irdelenirken pandeminin yarattığı mücbir sebep olgusu detaylıca incelenmesi gerektiğini, müvekkili şirketin ... Havalimanındaki işletmesinin bu süreçte kısıtlamaları ve kafe restoranların idari kararlarla kapatılmaları sonucu sınırlı bir biçimde faaliyet göstermesi de üstüne hava yolları tarafından ilave tedbirlerle uçuşlarda yapılan yolcu sayısı kısıtlamaları da eklenenince 2020 Haziran'dan işletmenin bulunduğu ... 2020 Ocak-Ekim arasındaki yolcu trafiğinde %52'lik düşüş yaşadığını, davacı dilekçesinde müvekkil şirketin kendilerini telafisi güç zararlara uğrattığını ifade ettiğini, asıl zarara uğrayan tarafın müvekkil şirket olduğunu, müvekkil şirketin, Covid-19 pandemisinin etkisiyle hizmet sektöründeki çoğu işletme gibi çok ciddi zararlara uğradığını, büyük umutlarla yaptığı Sözleşme'den bir fayda sağlayamadığını, tam tersine Sözleşme'nin haksız olarak feshedilmesi ile birlikte cebri icra tehdidi altında kaldığını, Pandemiden dolayı alınan tedbir kararları, insanların sosyal ortamlarda durmaktan korkması ve kaçınması hizmet sektörüne ciddi zararlar verdiğini, müvekkilinin etkilendiğini, neredeyse hiç iş vapamadığı bir dönemde gelir elde edemezken birçok giderle karşı karşıya kaldığını, davacının, fesih işleminde Sözleşme'de belirlenen usule riayet etmemiş olduğunu, bu yönüyle de sözleşme feshi haksız olduğunu, davacı tarafça sözleşmenin haksız olarak feshedildiğini, sözleşmenin feshi ile birlikte cezai şartın talep edilemeyeceğini, davacı tarafın kar mahrumiyeti talebi birçok yönden hukuka aykırı olduğunu, sözleşmenin feshi ile birlikte kar mahrumiyetinin talep edilemeyeceğini, Sözleşme'nin feshi ile birlikte kar mahrumiyeti talep edilemeyeceğine yönelik itirazlar tekrarla davacının kar mahrumiyeti alacağı iddiasına ilişkin süre ve hesaplama talebinin hakkaniyete aykırı olduğunu, davacı'nın müvekkil şirket yetkilisi Mehmet Yılmaz'ın işletmedeki taşınır malları kaçırmaya çalıştığına ve iflas döneminde gelir kaçırdığına yönelik iddialarının gerçek dışı olduğunu, tüm bu nedenlerle; davanın esastan reddini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı taraf üzerinde bırakılmasını talep etmiştir. Dava: Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan Alacak İstemine İlişkindir. Somut uyuşmazlığın; sözleşmeden kaynaklanan tazminat istemine ilişkin olduğu anlaşılmıştır. Yargılama devam ederken davacı vekilinin 11.11.2026 havale tarihli dilekçesi ile davasını geri aldığını beyan etmiş, davalı vekilince işbu geri alma talebine açıkça muvafakat edilmiştir. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (HMK) 123/1. maddesi uyarınca; davacı, hüküm kesinleşinceye kadar ancak davalının açık rızası ile davasını geri alabilir ve bu takdirde davanın açılmamış sayılmasına karar verilir. Medeni usul hukukunda tasarruf ilkesinin (HMK m. 24) bir görünümü olan davanın geri alınması, uyuşmazlığın esasına ilişkin haktan kesin olarak vazgeçme sonucunu doğuran davadan feragatten (HMK m. 307) farklı olarak, maddi hukuk anlamında hakkı ortadan kaldırmaksızın yalnızca mevcut derdest yargılama ilişkisini sona erdiren ve ileride yeniden dava açma imkânını saklı tutan bir usul işlemidir. Somut uyuşmazlıkta henüz şekli anlamda kesinleşmiş bir hüküm bulunmadığı gibi, kanunun aradığı en temel şart olan davalının açık muvafakatinin de gerçekleştiği anlaşılmakla; davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına ve HMK'nın 123/1. maddesi gereğince davanın açılmamış sayılmasına karar vermek gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle; Davanın AÇILMAMIŞ SAYILMASINA, Karar tarihinde yürürlükte bulunan harçlar tarifesi uyarınca alınması gereken 732,00-TL harcın peşin yatırılan 5.123,25-TL harçtan mahsubu ile bakiye 4.391,25-TL harcın talep halinde davacıya iadesine, 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun 18/A-13 maddesinin "...Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen ve taraflarca karşılanan arabuluculuk ücreti, yargılama giderlerinden sayılır..." hükmü gereği 3.120,00-TL arabuluculuk ücretinin davacıdan tahsili ile hazineye gelir kaydedilmesine, Taraf beyanları doğrultusunda herhangi bir taraf lehine vekalet ücreti takdirine yer olmadığına, Yargılama giderlerinin taraflar üzerinde bırakılmasına, Yatırılan ve bakiye kalan gider avansının kararın kesinleşmesi sonrası talep halinde yatıran taraflara iadesine, Mahkememizin bu kararına karşı gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde, Mahkememize ve Mahkememize gönderilmek üzere başka yer mahkemesine dilekçe verilmek suretiyle İstanbul BAM ilgili Hukuk Dairesince incelenmek üzere istinaf yoluna başvuru hakkı bulunduğuna dair verilen karar, hazır olan taraf vekillerinin yüzüne karşı verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. 12/11/2026
Katip ... E-imzalıdır
Hakim ... E-imzalıdır