İlk Derece Mahkemesi 2024/229 E. 2026/129 K.

T.C. BAKIRKÖY 2. FİKRİ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ

ESAS NO : 2024/229 Esas KARAR NO : 2026/129

DAVA : Endüstriyel Tasarım (Endüstriyel Tasarım Hakkına Tecavüzden Kaynaklanan) DAVA TARİHİ : 07/11/2024 KARAR TARİHİ : 01/07/2026 KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 17/07/2026

Mahkememizde görülmekte bulunan Endüstriyel Tasarım (Endüstriyel Tasarım Hakkına Tecavüzden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: DAVA : Davacı vekili dava dilekçesi ile, davacı Şirketin temellerinin 1994 yılında atıldığını, davacı şirketin ayak sağlığını, rahatlığını, kaliteyle birlikte konforu hedef alarak terlik ve ayakkabı sektörüne girmiş olan ve Türkiye’nin bilinirliği yüksek, köklü bir markası olduğunu, nitekim bir süre önce davalı tarafından davacı şirketin tescilli taban tasarımı olan .... ve ... numaralı tasarımının .... markası ile piyasaya sunulduğunu, satışının yapıldığını, ticari saikle kullandığı veya bu saiklerle elde bulundurulduğu duyumu alındığını, bunun sonucunda talep üzerine, davalı hakkında Bakırköy .... Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinin .... D.İş sayılı dosyası üzerinden delil tespiti yaptırıldığını, bu dosya kapsamında alınan ekteki bilirkişi raporu ile; "Yapılan değerlendirme sonucunda tespit isteyen tarafa ait .... ve ... numaralı tasarımlar ile aleyhine tespit istenen davalıya ait olduğu iddia edilen terlik arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı, bu sebep ile benzer olarak algılandıkları sonucuna varılmıştır." kanaatine varıldığını, davalı şirketin, davacı itibar ve şöhretinden, uzun yıllar süren ürün ve kalite oluşturma gayretinden haksız surette yararlanarak kazanç elde ettiğini, davacının tüm tüketici nezdinde büyük ilgi ve tüketim yarattığı tasarımın haksız kullanımı nedeniyle müvekkili aleyhine müşteri ve gelir kaybına neden olmakta, haksız kazanç elde ettiğini, davalının aynı hizmet sektöründe iltibas yaratacak şekilde kullanmak şeklindeki davranışlarının ağırlığı ile müvekkili şirketin ve tasarımının piyasadaki imajı ile; güvende ve manevi ticari varlığında meydana gelen kayıp ve zarar durumu dikkate alınmak sureti ile müvekkilinin manevi zarara uğradığı çok açık olduğunu, açıklanan nedenlerle, tasarım hakkına tecavüz fiillerinin tespit ve durdurulmasına, tasarım hakkına tecavüzün giderilmesine, davalı tarafın .... numaralı tasarıma yönelik üretiminin engellenmesine, üretilmiş olan ürünlere el konularak toplatılmasına, el konularak toplatılan ürünlerin masrafı davalılardan alınmak suretiyle imhasına, davalının eylemlerinin aynı zamanda haksız rekabet oluşturması nedeniyle haksız rekabetin tespitine ve men'ine, uğradığı zararın tazminine, zarar giderimi olarak; zarar ve davalıların elde ettiği menfaat dava başında belirlenmesine olanak bulunmadığından, HMK’nun 107. maddesi gereğince belirsiz alacak davası niteliğinde olarak ileride tespit edilecek zarar miktarı üzerinden davanın ikmal edilmesi saklı kalmak üzere şimdilik maddi tazminat olarak; 50.000 TL Sınai mülkiyet hakkına tecavüz edenin elde ettiği net kazanç dikkate alınarak hesaplama yapılmasına, net kazancın hesaplanarak tazminat miktarının belirlenmesinin mümkün olmaması halinde ise sınai mülkiyet hakkı kapsamında kazancın hesaplanmasında hakkaniyete uygun muhtemel gelirin hesaplanmasına ve 50.000 TL manevi zararın haksız rekabet tarihinden itibaren işleyecek reeskont faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalıya usulüne uygun tebligata rağmen davaya cevap vermediği görülmekle davanın reddini istediği kabul edilmiştir. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE; Türk Patent ve Marka Kurumu'ndan dava konusu davacıya ait .... tescil numaralı tasarımın tüm işlem dosyası celp olunmuştur. Davaya dayanak Mahkememizin .... değişik iş dosyası dosya arasına alınmış, bilirkişilerin 09/10/2024 tarihli raporlarında; " https://www... url adreslerinde terlik ürünlerinin tanıtım ve satışının yapıldığı, linklerin yer aldığı, linklerin ....com, ...com ve ....com kayıtlarından .... tarafından yüklenmiş olduğu, https://www....com/.... ve https://www....com/...-air-taban-rahat-kadin-terlik-.... linklerinde görülen terlik ürünü tasarımının .... numaralı tasarım ile genel izlenimleri itibarıyla benzer oldukları, ttps://www....com/....-ortopedik-air-taban-rahat-kadin-terlik-...., https://www...com/...-air-taban-rahat-kadin-terlik-... ve https://www....com/....-taban-rahat-kadin-terlik-.... linklerinde görülen terlik ürünü tasarımının .... numaralı tasarım ile genel izlenimleri itibarıyla benzer oldukları, dosya ekinde sunulan ve karşı tarafa ait olduğu iddia edilen terlik ürününün tasarımının talep eden tarafa ait numunenin tasarımı ve .... numaralı tasarımı ile genel izlenimleri itibarıyla benzer olduğu, dosya ekinde sunulan ve karşı tarafa ait olduğu iddia edilen diğer terlik ürününün tasarımının talep eden tarafa ait numunenin tasarımı ve ... numaralı tasarımı ile genel izlenimleri itibarıyla benzer olduğu" hususlarını tespit ve rapor ettikleri görülmüştür. Dosya, davalının, davacıya ait .... tescil numaralı tasarımlarından doğan haklarına tecavüzünün ve haksız rekabetinin bulunup bulunmadığı, maddi ve manevi tazminat koşullarının oluşup oluşmadığı, oluştuysa maddi tazminat miktarı hususlarında rapor tanzimi için bilirkişi heyetine tevdi edilmiş, bilirkişiler 29/05/2025 tarihli raporlarında; "Davacı tarafa ait .... numaralı tasarım tescili ile Davalı tarafa ait “.... Ortopedik Air Taban Rahat Kadın Terlik” arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde farklılıklar bulunmadığı, bu sebep ile benzer olarak algılandıkları, Davacı tarafa ait .... numaralı tasarım tescili ile Davalı tarafa ait “.... Ortopedik Air Taban Rahat Kadın Terlik” arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde farklılıklar bulunmadığı, bu sebep ile benzer olarak algılandıkları, Bu eksende davalı yan tarafından gerçekleştirildiği anlaşılan kullanımların davacı yana ait tescilli tasarımlardan kaynaklanan hakları ihlal eder ve davacı yana ait tasarımlara tecavüz teşkil eder mahiyette olduğunun değerlendirilebileceği, Mali yönden yapılan incelemede; davacının seçimlik hakkını kullandığı 6769 sayılı SMK m. 151/2-b) “Sınai mülkiyet hakkına tecavüz edenin elde ettiği net kazanç” seçeneğine göre, talep edebileceği maddi tazminat miktarının 7.500,00 TL olarak hesap edildiği, Davalının dava konusu ürünleri dava dışı firmalardan satın aldığı, net kazancının hesabında birim alış fiyatının tespit edilemediği, tüm ürün satışlarının karlılık oranına göre hesaplama yapılabildiği, dava konusu ürünlere ilişkin cirosunun, davacının tasarımından etkilenme oranının, tarafların dava konusunu içeren tasarım ve lisans sayısı, tanınmışlık ve bilinirlik düzeyi, pazar payı, satış miktarı ve satış tutarı ile kullanım süresi değerlendirmelerine göre, varsayıma dayalı olarak yapılmış olduğu, dolayısıyla, Mahkeme tarafından, yapılan hesaplamanın yeterli olmadığına karar verilmesi halinde, davacı tarafın maddi tazminat talebinin Borçlar Kanunu 50. ve 51. maddelerine göre belirlenmesi hususunun Mahkemenin takdirinde olduğu" hususlarını tespit ve rapor etmişlerdir. Dava, davalının, davacıya ait ... numaralı tasarımlarından doğan haklarına tecavüzünün ve haksız rekabetinin tespiti, durdurulması ve giderilmesi ile maddi ve manevi tazminat talebine yöneliktir. SMK'nun 55.md'sine göre tasarım, ürünün tümü veya bir parçasının ya da üzerindeki süslemenin çizgi, şekil, biçim, renk malzeme veya yüzey dokusu gibi özelliklerinden kaynaklanan görünümüdür. Burada kanun koyucu patent ve faydalı modelden farklı olarak fonksiyona değil, görünüme koruma bahsetmiştir. Bu nedenle tecavüz iddiaları da ürünün "görünümü" nazara alınarak değerlendirilmelidir. Bir tasarımın koruma kapsamı belirlenirken o tasarımın bilgilenmiş kullanıcı gözünde oluşturduğu genel izlenim ile bariz bir benzerlik gösteren bütün tasarımların birlikte dikkate alınması gerekir. Kıyaslanan tasarımlar arasında sadece küçük ayrıntılarda farklılık varsa tasarımların aynı olduğu kabul edilir. Yine bir tasarımın bilgilenmiş kullanıcı üzerinde bıraktığı genel izlenim ile herhangi bir tasarımın böyle bir kullanıcı üzerinde oluşturduğu genel izlenim arasında genel bir farklılık varsa tasarım ayırd edici niteliğe sahip demektir. Burada, tasarım alanında, özellikle dikkat edilmesi gereker husus korumanın, görünüm, şekil, doku ve ergonomi gibi özelliklere hasredilmesidir. Tasarım hakkı ürün ve eşyaların teknik işlevini değil, dış görünümünü konu etmektedir. Bilirkişi heyetince taraf tasarım ve kullanımları arasında yapılan inceleme ve değerlendirmede, davacı tarafa ait .... numaralı tasarım tescili ile davalı tarafa ait “.... Ortopedik Air Taban Rahat Kadın Terlik” arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde farklılıklar bulunmadığı, bu sebep ile benzer olarak algılandıkları; Davacı tarafa ait ... numaralı tasarım tescili ile Davalı tarafa ait “.... Ortopedik Air Taban Rahat Kadın Terlik” arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde farklılıklar bulunmadığı, bu sebep ile benzer olarak algılandıkları, dolayısıyla davalı yan tarafından gerçekleştirildiği anlaşılan kullanımların davacı yana ait tescilli tasarımlardan kaynaklanan hakları ihlal ettiği ve davacı yana ait tasarımlara tecavüz teşkil ettiğinin sonuç ve kanaatine varıldığı nedeniyle sübut bulan davacının davasının kabulü ile davalının, davacıya ait ... numaralı tasarımından doğan haklarına tecavüzün tespiti, durdurulmasına ve tecavüzün giderilmesine, tecavüz teşkil eden bilirkişi raporu da görsellerine yer verilen ürünlere el konulmasına , el konulan ürünlerin masrafı davalı tarafından karşılanmak üzere imhasına karar vermek gerekmiştir. Mali yönden yapılan incelemede davalının dava konusu ürünleri dava dışı firmalardan satın aldığı, net kazancının hesabında birim alış fiyatının tespit edilemediği, tüm ürün satışlarının karlılık oranına göre hesaplama yapılabildiği, dava konusu ürünlere ilişkin cirosunun, davacının tasarımından etkilenme oranının, tarafların dava konusunu içeren tasarım ve lisans sayısı, tanınmışlık ve bilinirlik düzeyi, pazar payı, satış miktarı ve satış tutarı ile kullanım süresi değerlendirmelerine göre, varsayıma dayalı olarak yapılmış olduğu, tecavüz sonucu davacının uğradığı zararın seçimlik hakkına göre hesaplanabilmesi için hesap uzmanı bilirkişiden alınan raporlarda, yapılan hesaplamaların mevcut delil durumuna göre tam ve eksiksiz bir hesaplama mümkün olamadığı anlaşıldığından tecavüz fiilinin ağırlığının, derecesi, süresi, boyutu ve ağırlığı, davacının uğradığı zarar, tarafların ticari hacimleri ve somut olayın özellikleri hep birlikte nazara alınarak BK 50-51.gereği 10.000,00 TL maddi tazminata hükmedilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine ulaşılmıştır.

Yine ihlal edilen hakkın boyutu, süresi, davalının kusurunun derecesi ve tarafların mali durumları nazara alınarak 10.000,00 TL manevi tazminatın yeterli ve dengeleyici olacağı kanaatine ulaşılmıştır. Davacının haksız rekabete ilişkin iddiaları yönünden ise Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 14/03/2022 tarih, .... esas ve .... karar sayılı içtihadı nazara alınarak TTK'nun 55/1-a-4 bendinin somut olayda uygulama yeri olmayacağı, özel kanun olan SMK'nun uygulanması ve özel kanun hükümlerinin korumasının yeterli olduğu kanaatiyle haksız rekabetten kaynaklanan davanın da reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. H Ü K Ü M : Yukarıda açıklanan gerekçelerle; 1-Davacının tecüvüze yönelik davasının kabulü ile, -davalının, davacıya ait ... numaralı tasarımından doğan haklarına tecavüzün tespiti, durdurulmasına ve tecavüzün giderilmesine, -tecavüz teşkil eden bilirkişi raporu da görsellerine yer verilen ürünlere el konulmasına , el konulan ürünlerin masrafı davalı tarafından karşılanmak üzere imhasına -Davacının haksız rekabete yönelik davasının reddine -Davacının maddi ve manevi tazminata yönelik davalarının kısmen kabulü ile, Türk Borçlar kanunu 50-51 maddesi uyarınca takdir edilen 10.000 TL maddi tazminatın ve 10.000 TL manevi tazminatın haksız fiil tespit tarihi olan 09.10.2024 tarihinden itibaren işleyecek reeskont faiziyle birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin taleplerinin reddine 2-Alınması gereken 1.366,20 TL harçtan, peşin alınan 427,60 TL harcın mahsubu ile bakiye 938,60 TL harcın davalıdan alınarak hazineye irad kaydına, 3-Davacı kendisini vekille temsil ettirmekle Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre kabul edilen tecavüzün tespiti davası yönünden 55.000,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 4-Davacı kendisini vekille temsil ettirmekle Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre kabul edilen maddi tazminat davası yönünden 10.000,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 5-Davacı kendisini vekille temsil ettirmekle Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre kabul edilen manevi tazminat davası yönünden 10.000,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 6-Davacı tarafça yapılan 21.000,00 TL bilirkişi ücreti, 1.124,36 TL posta-tebligat masrafı olmak üzere toplam 22.124,36 TL yargılama giderinden, davanın kabul ve reddi oranında hesaplanan 7.743,53 TL'sinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, bakiyesinin davacı üzerinde bırakılmasına, 7-Davacı tarafça yatırılan 427,60 TL başvurma harcı, 427,60 TL peşin harç olmak üzere toplam 855,20 TL harç giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 8-Karar kesinleştiğinde kalan gider avansının yatıran tarafa iadesine, Kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf yolu açık olmak üzere davacı vekilinin ve davalının yüzlerine karşı verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı.01/07/2026

Katip ... Hakim ...