İlk Derece Mahkemesi 2023/781 E. 2026/310 K.

T.C. BAKIRKÖY 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2023/781 Esas KARAR NO : 2026/310

DAVA : Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) DAVA TARİHİ : 10/08/2023 KARAR TARİHİ : 24/03/2026 GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 07/04/2026

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; Davacı şirketin 10.08.2022 tarihinde şirket devir sözleşmesi ile ..... Tekstil San. ve Tic. Ltd. Şti.'yi tüm aktif ve pasifleri ile birlikte o dönem şirketin tek pay sahibi ve yetkilisi olan diğer davacı .......'dan, şirket devri sözleşmesi incelendiğinde dava konusu çek boş ve imzasız bir şekilde .......'e teslim edildiği, davalı ..... Dokuma İplik Tekstil Makina San. ve Tic. Ltd. Şti. 13/12/2022 tarihinde .......'ın kendilerine .... Bankasına ait ..... nolu hesap için alınmış, ..... çek nolu, 14.09.2022 keşide tarihli 718.250,00TL bedelli dava konusu çeki verdiğini, ve çekin karşılığının çıkmaması sebebiyle cezalandırılmasını talep ettiği, Bursa ..... İcra Ceza Mahkemesi ..... Esas sayılı dosyası üzerinden yapılan yargılama neticesinde her ne kadar çek üzerindeki imzanın müvekkile ait olmadığı savunmasında bulunmuş iseler de savunmalarının dikkate alınmadığı ve suç tarihi itibariyle keşideci olarak gözüken .......'ın, Ticaret Sicil Gazetesi kayıtlarına göre de davacı şirket yetkilisi olarak gözükmesi gerekçesi ile iddia edilen suçu işlediği, keşide tarihinde Ticaret Sicil Gazetesi'ne göre şirket yetkilisi olarak davacı .......’ın göründüğü, dava konusu çek keşide tarihinden önce davacı şirkete devredildiği, davacı şirketin zilyetliğinde bulunan çek kötü niyetli şahısların eline geçerek, davacı şirketin rızası dışında kullanıldığı, şirketin devredildiği ve yeni yetkilisine ilişkin ilan Ticaret Sicil Gazatesi'nde çıkmadan o dönem Ticaret Sicil Gazetesi'ne göre şirket yetkilisi olarak görünen .......'ın imzasının taklit edilerek sahte çek tanzim edildiği, işbu sebeplerle müvekkili şirketin dava konusu çek sebebiyle herhangi bir borcunun bulunmadığı, davacı şirketin hiçbir zaman davalı şirketler ile ticari ilişki içerisinde bulunmadığı, davalarının kabulü ile davacı şirketin davalılara karşı borçlu olmadığının tespitini, davacı .......'dan imza örneklerinin alınmasına tensip ile karar verilmesini, konusunda uzaman bilirkişi marifeti ile ..... Bankasına ait .... nolu hesap için alınmış, ..... çek nolu, 14/09/2022 keşide tarihli 718.250,00 TL bedelli çek üzerindeki keşideci imzasının davacı müvekkili .......'a ait olmadığının tespitini, .... Bankası ..... Şubesine ait ..... nolu hesap için alınmış, ..... çek nolu, 14.09.2022 keşide tarihli 718.250,00TL bedelli çekin davacı şirkete iadesine, mümkün olmadığı taktirde iptaline karar verilmesini talep ve dava etmişlerdir. Davalı .... Dokuma İplik Tekstil Makina Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi vekili cevap dilekçesinde özetle; davaya konu ..... bank ..... Şubesine ait 14.09.2022 keşide tarih 718.250,00-TL ..... çek numaralı çekin davalı şirkete ciro silsilesi ile geldiği, davalı şirketin diğer davalı ..... Dış Tic Ltd Şti'den ilgili çeki ödeme aracı olarak aldığı, akabinde 14.09.2022 tarihinde çek tahsil için bankaya ibraz edildiğinde karşılığının bulunmadığının çekin arkasına derç edildiği, ödenmeyen çek nedeniyle Bursa ..... İcra Ceza Mahkemesi .... K sayılı ilam ile sanık hakkında karşılıksız çek keşide etmek suçundan mahkumiyet hükmü verildiği, sanık ....... tarafından kararın istinaf edildiği ve Bölge Adliye Mahkemesi .... Ceza Dairesi ..... E ......k sayılı ilamıyla sanığın istinaf başvurusunu reddetdiği ve karşılıksız çek keşide etme suçundan sanık hakkındaki mahkumiyet hükmünün kesinleştiği, davacının dosyaya sunduğu 10.08.2022 tarihli adi nitelikteki şirket devir sözleşmesinin niteliği itibariyle adi nitelikte yapılmış olması sebebiyle hukuki olarak huzurunuzdaki işbu mahkemede hiçbir değerinin bulunmadığı, kanunun aradığı şekilde "noter onaylı" olarak yapılmamış olan şirket devir sözleşmesinin de hukuki değerinin bulunmadığı, dosyaya sunulmuş olan adi şirket devri sözleşmesini kabul etmedikleri ve gereği dikkate alınmamasını talep ettikleri, ticaret sicil gazetesine göre .......'ın çek keşide tarihinde şirket yetkilisi olduğunu beyan etmiş ancak adi ortaklık sözleşmesi ile devri yapılamayacak olan şirket hisse devrini sanki TTK'nın aradığı anlamda noter onaylı bir devir var olarak kabul edilerek davalının şirkette bağının kalmadığından bahisle yetkili olmadığı dönemde attığı imzadan sorumlu olmayacağı varsayımına dayandığı, davacı ....... Tekstil'in 03.10.2022 ..... sayı ..... sayfada yer alan Türkiye Ticaret Sicil Gazetesi ilanına göre 15.09.2022 tarihli 3 sayılı genel kurul kararına göre şirkette pay devri yapıldığı, işbu Genel Kurul kararının 29.09.2022 tarihinde noterde tescil ettirildiği ve ilanının da 03.10.2022 tarihinde yapıldığı dikkate alındığında çekin keşide tarihi olan 14.09.2022 tarihinde davacı .......'ın açıkça şirket yetkilisi olduğu, davalı şirketi yine kendi davalı şirketi devir almış gibi ifade kullanıp aynı metnin içerisinde çeklerin boş ve imzasız olarak ....... isminde bir şahsa teslim edildiğini dile getirdiği, ancak aynı madde içerisinde .......'ün şirketi devraldığından hiç bahsetmediği, davacılar vekili dava dilekçesinde bahsettiği gibi çekler müvekkili şirketinin elinden rızası dışında çıkmış ise çeklerle ilgili olarak zayinden kaynaklı hukuk mahkemelerinde Hasımsız Çek İptali davası açmamış ayrıca kendi dilekçesi içerisinde ....... isimli şahsa da teslim ettiğini beyan ettiği dikkate alındığında da kişi ile ilgili olarak da savcılığa suç duyurusunda bulunmadığı, dava konusu çek davalı şirkete ticari mal satımından dolayı ciro silsilesi ile geldiği çek üzerinden de görüleceğini çek keşidecisi çeki ..... Dış Tic Ltd Şti'ne keşide etmiş olup çekin ciro silsilesi ile geldiği, davalı Türk Ticaret Kanunu gereği ciro silsilesi ile kendisine geçen çekin kendinden bir önceki cirantasının imzasını huzurda almakla yükümlü olduğu, çek keşidecisinin haksız ve mesnetsiz imzaya yönelik itirazlarını kabul etmediklerini, dosyada yetkisizlik kararı verilerek Bursa Nöbetçi Asliye Ticaret Mahkemesi'ne gönderilmesine, dava şartı arabuluculuk itirazlarını tekrarla davanın reddini, haksız ve mesnetsiz işbu davanın esastan reddini, işbu davanın açılmasında ve borcun ödenmemesinde tamamen kötü niyetli olan davacının İ.İ.K. md 72/4 uyarınca asıl alacağın %20’ sinden az olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmolunmasıne karar verilmesini talep etmişlerdir. Davalı ..... Dış Ticaret Limited Şirketi davaya yanıt vermemiştir. Taraflarca gösterilen deliller toplanmış, İTO kayıtları çıkarılarak dosya kapsamına alınmış, Bursa ..... İcra Ceza Mahkemesi ..... E ..... K sayılı dosyası, Ticaret Sicil Müdürlüğü kayıtları celbedilmiş, imza incelemesine esas olmak üzere Davacı tarafın ıslak imzaları alınmış, mukayeseye konu ıslak imzaları ilgili kurumlardan celbedilmiş ve çek aslı üzerinde imza incelemesi yaptırılmıştır. Dosyaya sunulan 15/05/2025 tarihli bilirkişi raporunda; ıslak imza teriminden “elle ve kalem yardımıyla atılan (imza makinesi, fotokopi, montaj veya kaşe ile oluşturulmayan) orijinal imza” anlaşılmaktadır. İşbu raporda belirttiği (imza hatlarının kağıt yüzeyinde fulaj izi oluşturmaması; imzayı oluşturan hatların mürekkep akış oranında ve hatların kalınlığında değişim bulunmaması) tespitlerime dayanarak, inceleme konusu, ..... bank ..... Şubesine ait, keşidecisi “....... Tekstil Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi” olan, “İstanbul 14/09/2022” keşide yer ve tarihli, “....” numara ve “718.250 TL / Yediyüzonsekizbinikiyüzelli Türk Lirası” meblağlı, “..... dış tic ltd Şti” emrine yazılı çekteki keşideci imzasının ıslak imza olmadığı, kaşe ile basılarak oluşturulduğu sonucuna varılmıştır. İnceleme konusu, .... bank ..... Şubesine ait, “.....” seri numaralı çek çek aslındaki keşideci imzası ile davacı .......’ın mukayese imzaları aralarında genel biçimlendirme ve imza yolu itibarıyla benzerlik bulunması, bu kaşe imzanın davacı .......’ın hakiki imzaları model alınmak suretiyle üretildiğine/oluşturulduğuna karine kabul edilebilir ise de inceleme konusu çeke tatbik eden kişi bakımından bir tespitin grafolojik incelemelerle mümkün olamayacağı yönünde görüş bildirmiştir. Davalı tarafın ticari defterlerinin incelenebilmesi için Bursa Asliye Ticaret Mahkemesi'ne talimat yazılarak aldırılan ve dosyaya sunulan 17.10.2025 tarihli bilirkişi raporunda; Davalı .... Dokuma İplik Tekstil Mak. San. Tic Ltd Şti.’nin; 2022 yılı Ticari Defterlerin, 213 Sayılı Vergi Usul Kanunun 224 ve 225. maddeleri ile 6762 Sayılı eski T.T. Kanunun 66. Maddesi ve 6102 Sayılı - Yeni T.T. Kanunun 64. Maddelerine göre açılış ve kapanış tasdiki zorunlu Yevmiye defterlerinin 2022 yılı Yevmiye kapanış tasdiklerinin süresi içinde yaptırıldığı, usulüne uygun olduğu, sahibi lehine delil olma özelliği taşıdığı tespit edilmiştir. Davalı ..... Dokuma’nın Ticari Defter ve belgeleri incelendiğinde, çek silsilesindeki gibi, davacı ....... Tekstil’in dava dışı ..... e çeki ciro ettiği, .....’in de çeki davalı ..... Dokuma’ya ciro ettiği, son ciranta ..... tarafından 14.09.2022 tarihinde tahsil için bankaya ibraz ettiği ve çekin karşılığının olmaması gerekçesi ile .... Bankası ..... Şubesince çekin karşılıksız çıktığı gerekçesi ile çek arkasına şerh düşüldüğü yani çekin vurulduğu görülmüştür. Şirket hisse devrinden sözleşme ile çekin devir tarihinden, tahsil tarihine kadar olan dönemi özetlemek gerekirse; dava konusu 20296 numaralı çekin boş olarak 10.08.2022 tarihli özel bir sözleşme ile .......’ün teslim aldığı, Hisselerin devir tescil tarihi 03.10.2022 ve çekin vadesi 14.09.2022’dir. Yani hisse devir tescil tarihinden önce ..... bu çeki 14.09.2022 tarihinde defterine kayıt etmiş (yevmiye kayıt no:116) olup çekin vadesi ile defter kaydının aynı olması ticari hayatın olağan akışına uygun olmadığı ayrıca çek üzerindeki ....... Tekstil’in kaşesi üzerindeki imzanın tespitinin de belirli olmaması, Davacı .......’ın şirketin hisselerini ticaret sicil tescil tarihi olan 03.10.2022 itibari ile çek ve demirbaşları teslim etmeliydi, bu nedenle 3.şahıslara karşı şirketin mal varlığı ile birlikte tescil tarihi olan 03.10.2022 tarihine kadar sorumlu olduğu, .......’ün şirketin hisselerini ticaret sicil tescil tarihinden önce bu dava konusu çeki alıp kullanmasının ticari hayatın olağan akışına uygun olmadığı kanaati oluştuğu, ..... Dokuma İplik firmasının da çekin vade tarihi ile aynı gün kayıtlarına aldığı tespit edilmiş olup, bu durumun ticari hayatın akışına uygun olmadığı kanaati oluştuğu, işbu bilirkişi raporu dosyaya sunulan ve tarafların savunması, davalı defter ve belgelerinin muhasebe usul ve esaslarına göre incelenmesi, delillerin incelenmesi ile T.T.K ve V.U.K hükümlerine göre düzenlenmiştir, görüşü bildirilmiştir. Davacı tarafın ticari defterlerinin incelenmesi için aldırılan ve dosyaya sunulan 10/12/2025 tarihli bilirkişi raporunda, Davacının ticari defter ve belgelerinin inceleme günü olan 05.12.2025 tarihinde ibraz etmediği, yerinde inceleme talebi inceleme günü ve öncesi olmadığı Bu nedenle davacı tarafa ait ticari defterlerde inceleme tespit ve değerlendirme yapılamadığı görüşü bildirilmiştir. Tüm dosya ve toplanan deliller birlikte değerlendirildiğinde; Davacı ....... yönünden açılan dava menfi tespit ve Davacı ....... Tekstil Sanayi Ve Ticaret Ltd Şti yönünden ise açılan dava, TTK 792.madde uyarınca çek istirdatı davasıdır. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun “Elden çıkan çek” başlıklı 792. Maddesi, (1) Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790 ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.” hükmünü içermektedir. İstirdat davası olarak nitelenen bu dava özü itibariyle yalnızca kötü niyetli veya senedi iktisabında ağır kusuru bulunan kimselere karşı açılabileceği esası benimsenmiştir. Bu tür davalarda, davacının senedin rızası hilafına elinden çıktığını ve senedi elinde bulunduran şahsın kötü niyetli veya iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerekir (Öztan, Fırat: Kıymetli Evrak Hukuku, Ankara 2000, s. 294). Çekte hak sahibi olabilmek için yetkili hamil olmak gerekir. 6102 sayılı TTK’nın 790. maddesine göre, cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi, son ciro beyaz ciro olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılır. Bu maddeden de anlaşıldığı üzere bir çeki elinde bulunduran kişi yetkili hamil olduğunu yani çek üzerindeki hakkın kendisine ait olduğunu çek üzerinde bulunan birbirini takip eden geçerli ciro zinciri ile ispat edebilir. Açıklanan kanuni düzenlemeler ışığında somut olaya bakıldığında öncelikle Davacı ....... yönünden açılan menfi tespit istemi incelenecek olursa Davacı davaya konu .... bank ..... Şubesine ait, keşidecisi “....... Tekstil Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi” olan, “İstanbul 14/09/2022” keşide yer ve tarihli, “.....” numara ve “718.250 TL” meblağlı çekteki imzanın kendisine ait olmadığı iddiasıyla borçlu olmadığının tespitini talep etmiş ise de yargılama safahatında alınan grafolog bilirkişi raporuna göre " çekteki keşideci imzasının ıslak imza olmadığı, kaşe ile basılarak oluşturulduğu çek aslındaki keşideci imzası ile davacı .......’ın mukayese imzaları aralarında genel biçimlendirme ve imza yolu itibarıyla benzerlik bulunması, bu kaşe imzanın davacı .......’ın hakiki imzaları model alınmak suretiyle üretildiğine/oluşturulduğuna karine kabul edilebilir ise de inceleme konusu çeke tatbik eden kişi bakımından bir tespitin grafolojik incelemelerle mümkün olamayacağı" mütalaa edildiği ve bu nedenle her türlü şüpheden uzak ve açık biçimde çekteki imzanın Davacıya ait olmadığı tespit ve ispat edilemediğinden bu Davacı yönünden açılan davanın reddine karar verilmesi gerektiği anlaşılmıştır. Davacı ....... Tekstil Sanayi Ve Ticaret Ltd Şti yönünden açılan çek istirdatı davasında ise Davacı şirket dosyaya ibraz ettikleri 10.08.2022 tarihli şirket devir sözleşmesi başlıklı adi yazılı belgeye göre şirketi devraldıklarını, Dava konusu çekin ....... isimli kişiye boş ve imzasız olarak teslim edildiğini, daha sonrasında davacı şirketin zilyetliğinde bulunan çekin kötü niyetli şahısların eline geçerek, davacı şirketin rızası dışında kullanıldığını iddia ederek çekin iadesini veya iptalini talep etmekte olduğu, mahkememizce incelenen 10.08.2022 tarihli şirket devir sözleşmesi başlıklı adi yazılı belgede her şeyden önce şirketi devreden ve devralanın imzalarını ihtiva etmediği sadece çekleri teslim alan .......'ün imzasının bulunduğu, TTK 595 madde koşullarının bulunmadığı ve bu haliyle tarafları bağlayıcı ve kanunen geçerli bir sözleşme olmadığı, 15.09.2022'de Genel Kurulun yapılarak 03.10.2022'de ise Ticaret Siciline tescil edildiği ve bu şekilde Davacı limited şirkette devir işleminin yasallaştığı, Çekin vadesinin 14.09.2022 olduğu ve çek vadesinin tescil tarihinden önce olması nedeniyle çek keşide tarihinde şirket yetkilisi olan .......'nın sorumluluğunun devam etmekte olduğu, bir başka husus ise şirket devrinden sonra çekin kötü niyetli şahısların eline geçtiği iddia edilmiş ise de bunun ne şekilde olduğunun Davacının elinden rızası dışında nasıl çıktığının açıklanmadığı, bu konuda yapılmış bir suç duyurusu olmadığı gibi açılmış olan bir çek iptali davasının da bulunmadığı, ayrıca Davacı şirketin Davalı şirketler ile ticari ilişkisinin olmadığı iddia edilmiş ise de bu hususta mahkememizce yapılmak istenen ticari defter incelemesi sırasında Davacı taraf ticari defterlerini ibrazdan kaçınmıştır. Bunun aksine çekte ciranta olarak gözüken Davalı ..... Dokuma İplik Tekstil Mak. San. Tic Ltd Şti.’nin talimat yoluyla yapılan ticari defter incelemesine göre kendisinden önceki lehdar-ciranta olan Davalı ..... Dış Ticaret Limited Şirketi ile ticari ilişkisinin olduğu, davaya konu çekin bu şirketten alındığı ve çek giriş kaydının olmasına rağmen herhangi bir ödemenin olmadığının tespit edilmiş olduğu, buna ilaveten davaya konu çek incelendiğinde Davalı ..... Dış Ticaret Limited Şirketi'nin lehdar-ciranta ve Davalı .... Dokuma İplik Tekstil Mak. San. Tic Ltd Şti.’nin ciranta olmasına rağmen son ciranta ve yetkili hamilin .... olduğu, çek istirdatı davasının TTK 792.maddesine göre sadece son hamile karşı açılabileceği, açıklanan gerekçeler doğrultusunda açılan hukuka aykırı ve ispatlanamayan çek istirdatı davasının da reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. HÜKÜM:Yukarıda açıklandığı üzere; 1-Davanın REDDİNE, 2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan harçlar tarifesi uyarınca alınması gereken 732,00-TL maktu karar harcının, daha önce mahkememiz veznesine yatırılan 12.265,92-TL peşin harçtan düşülmesi ile, fazla alınan 11.533,92-TL harcın yatırana İADESİNE, 3-Davacılar tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde BIRAKILMASINA, 4-Davalı .... Dokuma İplik Tekstil Makina Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi tarafından yapılan 366,40-TL yargılama giderinin davacıdan alınarak bu davalıya verilmesine, 5-Davalı ..... Dokuma İplik Tekstil Makina Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi davada kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükteki bulunan AAÜT uyarınca red edilen miktar üzerinden hesaplanan 113.737,50 TL vekalet ücretinin davacılardan tahsili ile bu davalıya VERİLMESİNE, 6-Kullanılmayan gider avansının 6100 Sayılı HMK 333. maddesi uyarınca kararın kesinleşmesinden sonra yatırana İADESİNE, Dair, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 341 vd. maddeleri gereğince (5235 sayılı Kanunun 2. maddesi de dikkate alınarak) davacı vekili ve davalı vekilinin yüzlerine karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde mahkememize verilecek veya başka bir mahkeme aracılığıyla gönderilecek dilekçe ile İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi ilgili Hukuk Dairesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere açıkça okunup usulen anlatıldı. 24/03/2026

Katip ..... ☪ e-imzalıdır. ☪ Hakim .... ☪ e-imzalıdır. ☪