İlk Derece Mahkemesi 2023/484 E. 2024/461 K.

T.C. ANKARA 5. FİKRİ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2023/484 Esas - 2024/461 TÜRK MİLLETİ ADINA

T.C. ANKARA 5. FİKRİ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO : 2023/484 Esas KARAR NO : 2024/461

DAVA : Endüstriyel Tasarım (Endüstriyel Tasarımla İlgili Kurum Kararının İptali - Tasarımların Hükümsüzlüğü) DAVA TARİHİ : 30/10/2023 KARAR TARİHİ : 29/11/2024 GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 06/12/2024 Mahkememizde görülmekte bulunan Endüstriyel Tasarım (Endüstriyel Tasarımla İlgili Kurum Kararının İptali - Tasarımların Hükümsüzlüğü) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: DAVA: Davacı vekili 30/10/2023 tarihli dava dilekçesinde özetle; Müvekkilin iş bu davaya dayanak olan ... sıra numaralı tasarımların münhasıran hak sahibi olduğunu, davalı ... tarafından 16.08.2022 tarihinde ... başvuru numaralı çoklu tasarım başvurusunda bulunduğunu, çoklu tasarımın yayına müvekkil tarafından piyasadaki tasarımlar dayanak gösterilerek itirazda bulunulduğunu, ...’nun 25/08/2023 tarihli ... sayılı kararı ile itirazın kısmen kabulüne, kısmen reddine karar verildiğini, dava konusu tasarımların başvuru tarihi itibariyle yeni ve ayırt edici olmadığını, ilgili ürünlerin kuyumcu mankeni olduğu ve davalının tasarımında kullanılan formların müvekkiline ait tescilli tasarımlar ile ayırt edilemeyecek kadar benzer olduğunu, bu nedenlerle davalı ...’in ... sayılı 25.08.2023 tarihli kararının kaldırılarak “..... sıra numaralı tasarımın tescilinin devamına” yönündeki kısmının iptaline, ..... sıra numaralı tasarımların tescilinin hükümsüzlüğüne karar verilmesini talep etmiştir. CEVAP: Davalı ... vekili 17/11/2023 tarihli cevap dilekçesinde özetle; Davaya konu tasarımların tasarımları takı standı olması ve seçenek özgürlüğünün de kısıtlı olması nedeniyle tasarımlarda insan formunun kullanılmasının benzerlik olarak görülmediğini, tasarımların parçalarının birleşim şekilleri, açıları ve genel görünümlerinin ayırt edici bulunduğunu, bu nedenlerle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. Davalı ... vekili 09/01/2024 tarihli cevap dilekçesinde özetle; Müvekkilinin takılar için stand imalatı ve satışı konusunda sektörde faaliyet göstermekte olduğunu, son trendlere uygun şekilde özenle ve profesyonellikle üretimini sürdürmekte olduğunu, çeşitli reklam ve promosyon çalışmaları, katalog ve broşürler üzerinden de ürünlerini tanıtmış ve tüketiciye ulaştırmış bulunduğunu, müvekkilinin tasarımlarının yeni ve ayırt edici olmadığına ilişkin iddiaların soyut ve dayanaktan yoksun olduğunu, davacının kendi adına tescilli olduğunu iddia ettiği görsellerin hiçbirinin müvekkiline ait tasarımlar ile aynı veya benzer olmadığını belirterek; davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. UYUŞMAZLIK: Dava, 5000 sayılı ..... Vekilliği ile Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun m.15/C hükmüne göre açılan ... Kararının İptali ve 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu m.77 hükmüne göre açılan Tasarımların Hükümsüzlüğü istemine ilişkindir. Taraflar arasındaki uyuşmazlığın; davalı kurumun tesis ettiği ... sayılı ... kararının davacının itirazlarının reddine ilişkin kısmının hukuka uygun olup olmadığı, davalı şahsa ait ..... sayılı tasarımların yeni ve ayırt edici olup olmadığı, söz konusu tasarımların hükümsüzlüğünün gerekip gerekmediği hususlarına ilişkin olduğu tespit edilmiştir.

Davanın açılmasını müteakip tarafların dilekçeleri karşılıklı tebliğ olunmuş, sundukları deliller alınmış, tasarım tescil ve başvuru dosyaları ile alâkalı kayıtları getirtilmiş, dava şartları incelenmiş, ön inceleme duruşması yapılmış, hak düşürücü süre bakımından eksiklik bulunmadığı tespit edilmiş, taraflar sulhe teşvik olunmuş, arabulucuya gitme hakları hatırlatılmış, sonuç alınamaması üzerine uyuşmazlık konuları tespit edilmiş, tahkikat icra olunmasını müteakip, özel veya teknik hususlar bakımından bilirkişi kök ve ek raporu aldırılmış, 06/08/2015 tarih 29437 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Bölge Adliye ve Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Cumhuriyet Başsavcılıkları İdari ve Yazı İşleri Hizmetlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmelik'in 201/2. maddesi hükmü de gözetilerek taraflara tahkikat ve yargılamanın geneliyle ilgili son sözleri de sorulmuş; sözlü iddia ve savunmada bulunma olanağı tanınmıştır. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE: İşlem dosyasının tetkikinde; davalı şahsın 16.08.2022 tarihinde ..... sayılı çoklu tasarım başvurusunda bulunduğu, .....'nın 09.01.2023 tarih ... sayılı ...'nde tescilin yayımlandığı, davacının 09.03.2023 tarihli dilekçesi ile tasarımların yayınına itiraz ettiği, davalı şahsın 10.04.2023 tarihli itiraza karşı görüş dilekçesi ibraz ettiği, ...'nun ... sayılı kararı ile; kısmen kabul, kısmen ret kararı verildiği, verilen kararın davacı marka vekiline 29.08.2023 tarihinde tebliğ edildiği, yasal iki aylık hak düşürücü süre içinde eldeki davanın açıldığı anlaşılmıştır. Tasarım, bir ürünün veya onun bir kısmının görmek veya dokunmak gibi insan duygularıyla fark edilen görünümüdür. Görünüm, ürünü veya onun üstündeki süslemeyi oluşturan çizgilerin, özel şekillerin, çevre çizgisinin, renklerin, biçimin ve/veya malzemenin sonucudur. 6769 sayılı SMK’nın 56. maddesinde koruma koşulları düzenlenmiş olup, bir tasarımın tescili için yeni ve ayırt edici nitelikte olması gerektiği vurgulanmıştır. 6769 sayılı SMK’nın 56/4. maddesine göre bir tasarımın “yeni” olması o tasarımın aynısının daha önce dünyanın herhangi bir yerinde kamuya sunulmamış olması anlamına gelir. Eğer herhangi iki tasarım arasında sadece küçük ayrıntıda farklılık varsa o tasarımlar aynı kabul edilir. Yenilik değerlendirmesinde temel alınan kriter mutlak yenilik, yani dünyada yenilik ilkesidir. Yenilik mutlaktır; çünkü, tescili istenen tasarımın aynısının kamuya sunulması halinde, Türkiye’de dünyanın neresinde, ne zaman yapılmış olursa olsun, yenilik ortadan kalkar. Bundan tescil başvurusunda bulunan tasarımcının haberinin bulunup bulunmaması, hiçbir etki yapmaz. Ayırt edicilik kriterini düzenleyen 56/5. Madde uyarınca, “Bir tasarımın bilgilenmiş kullanıcı üzerinde bıraktığı genel izlenim; a) Tescilli tasarım için başvuru veya rüçhan tarihinden önce, b)Tescilsiz tasarım için tasarımın kamuya ilk sunulduğu tarihten önce, kamuya sunulmuş herhangi bir tasarımın aynı kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimden farklı ise bu tasarımın ayırt edici niteliğe sahip olduğu kabul edilir.” Bir tasarımın ayırt edici nitelikleri o tasarıma has, yani sadece o tasarıma ait özelliklerdir. Yine 56/5. maddeye göre tasarımlar arasındaki kıyaslama bilgilenmiş kullanıcı tarafından yapılacak olup, 56/6. maddeye göre ayırt edici niteliğin değerlendirilmesinde, tasarımcının tasarımı geliştirmede sahip olduğu seçenek özgürlüğünün derecesi dikkate alınacaktır. Bilgilenmiş kullanıcı, tasarımı kullanarak bilgi sahibi olmuş, tasarımı tanıyan, deneyim sahibi kullanıcı demektir. Bilgilenmiş kullanıcı, sıradan bir kullanıcının gözden kaçırabileceği tasarımın önemli özelliklerini fark eder. Ama bir tasarım uzmanı kadar da bilgi birikimine sahip olmadığı için ayrıntılarla ilgilenmez. Seçenek özgürlüğü kavramı ile ilgili olarak, koruma dışı hallerin değerlendirildiği 58/2. Maddede “Koruma kapsamının değerlendirilmesinde, tasarımcının tasarımı geliştirmede sahip olduğu seçenek özgürlüğünün derecesi dikkate alınır.” ifadesi yer almaktadır. Bir ürün, tasarımcısına ne kadar seçenek özgürlüğü bırakıyorsa koruma kapsamı da o denli genişler; seçenek özgürlüğü ne denli darsa koruma kapsamı da o denli daralır. Bir ürün işlevini yerine getirebilmesi için ancak belirli bir şekilde tasarlanması zorunluysa, bu ürünün tasarımı hiç koruma görmez. Belirtilen açıklamalar ışığında tarafların iddia ve savunmaları, tasarım tescil başvuru dosyası, itiraza/hükümsüzlüğe mesnet gösterilen dokümanlar, hukuki nitelendirme hariç özel veya teknik hususlarda tespitler barındıran bilirkişi kök ve ek raporu ile tüm dosya kapsamına göre; Somut olaya konu tasarımlar; takı teşhir stantları olup genel olarak insan bedenine ait özellikle “...” kısmının soyutlamalarıdır. Bu haliyle taraf ürünlerinin zaten öykündüğü referans aynı olduğundan benzer niteliklere sahip olması olağandır. Bu açıdan bakıldığında mühim olan öykündüğü referansa sadık kalarak detaylardaki farklılaşma olmalıdır. Buna bağlı olarak, seçenek özgürlüğü bakımından benzer başlıktaki takı standı örnekleri incelendiğinde; malzeme ve ürün formları ile detayları tasarımcının seçenek özgürlüğü kapsamında değerlendirilmiştir. Davaya konu tasarım ürünlerinin geniş kitleler tarafından bilinemeyeceği, bu ürünlerin "takı" sektöründe faaliyet gösteren kişilerle sınırlı bilinirliğe sahip olduğu varsayımından hareketle kuyumculuk sektöründe çalışan ve vitrin düzenlemeden sorumlu satış elemanları veya bu alanda faaliyet gösteren işletme sahiplerinin bilgilenmiş kullanıcı olabileceği kanaatine varılmıştır. Davaya konu ... no’lu tasarımlar ile davaya mesnet olup bilirkişi kök raporunda tablolanan ..... sayılı tasarımlar karşılaştırıldığında; raporda kırmızıyla işaretlenen ve takı (yüzük) takmak üzere oluşturulan kısımlar dışında tasarımların bilgilenmiş kullanıcı nezdinde genel izlenim itibariyle benzer olduğu kanaatine varılmıştır. Bu kısımların ise teknik fonksiyonu yani takıyı tutma fonksiyonunu yerine getirme amacıyla konulduğu değerlendirildiğinden ve teknik fonksiyonun şekillendirdiği görünüm özelliklerinin tasarım koruması dışında kaldığı açık oldğuundan karşılaştırmada dikkate alınmamıştır. Bu nedenle de bu kısımların dikkate alınmaması sonucu ortaya çıkan benzerliğin, bilgilenmiş kullanıcı gözüyle yapılacak genel izlenim değerlendirmesinde farklı olarak düşünülemeyeceği, bu nedenle de davaya mesnet tasarımlarla karşılaştırıldığında hükümsüzlüğü istenen ... no’lu tasarımların yenilik ve ayırt edicilik niteliğine sahip olmadığı kanaati oluşmuştur. Buna karşılık .....no’lu tasarımların şekil itibariyle farklılık gösterdiği, bilgilenmiş kullanıcı gözünden yapılacak genel izlenim değerlendirmesinde, birbirlerine kıyasla farklı olduklarının anlaşılabileceği, çeşitli geometrik yapıların kullanılması nedeniyle birbirlerinden farklı görünüm özelliklerine sahip olduğu, davacı delillerinde, bu tasarımlar ile aynı veya benzer bir tasarıma ulaşılamadığı, bu nedenle de ... no'lu tasarımların yeni ve ayırt edici niteliğe sahip oldukları değerlendirilmiştir. Davaya konu ..., ..... no’lu tasarım görselleri ile davaya mesnet olup bilirkişi kök raporunda tablolanan ..... sayılı tasarımlar karşılaştırıldığında; görüleceği üzere tüm tasarımlar insan formlarının şekillendirilmesi ile oluşmuştur. Bu husus teknik fonksiyonun zorunlu kıldığı görünüm özelliği olarak değerlendirilebilir. Buna karşılık tasarımlar üzerinde özellikle farklılık arz eden kısımlar kök raporda kırmızı ile işaretlenmiştir. Kök raporda işaretlenen kısımlardan da açıkça görüleceği üzere, davaya konu belirtilen tasarımlar ile davaya mesnet gösterilen tasarımlar arasında, özellikle arka kavis, öndeki girinti-çıkıntı bulunmayan kavisli hat, insan boynu şeklinde yapılandırılmış kısımlar, kol bölgesindeki eğilim veya keskin yapıların kullanılması dikkate alındığında, davaya konu belirtilen tasarımların mesnet tasarımlardan farklı olduğu, ayrıca bilgilenmiş kullanıcı gözünden yapılacak incelemede bu farklılıkların ayırt edici niteliği gösterdiği kanaatine varılmıştır. Davaya konu ... sayılı tasarım ile mesnet ... sayılı tasarımlar karşılaştırıldığında; Dava konusu tasarım ile mesnet tasarımların her ikisi de takı standı tasarımıdır. Her ikisi de insan vücut formunda şekillendirilmiştir. Buna karşılık insan vücudu formunda şekillendirilmiş olması sebebiyle tasarımcının seçenek özgürlüğünün sınırlı olması söz konusudur. Hal böyleyken özellikle boyun kısmındaki yuvarlak/sivri formlar, standın ayak kısmındaki eğim, boyun yapısının şekillendiriliş biçimi ve keskin hatlı taban dikkate alınarak, mesnet tasarımlar nezdinde hükümsüzlüğü talep edilen ... no’lu tasarımın yenilik ve ayırt edici niteliği haiz olduğu kanaatine varılmıştır. Davaya konu ... sayılı tasarım ile mesnet ... sayılı tasarımlar karşılaştırıldığında; Dava konusu tasarım ile mesnet tasarımların her ikisi de takı standı tasarımıdır. Her ikisi de insan vücut formunda şekillendirilmiştir. Buna karşılık insan vücudu formunda şekillendirilmiş olması sebebiyle tasarımcının seçenek özgürlüğünün sınırlı olması söz konusudur. Hal böyleyken özellikle boyun kısmındaki yuvarlak/sivri formlar, omuz kısmındaki oyuntulu bölüm, standın ayak kısmındaki eğim, boyun yapısının şekillendiriliş biçimi ve keskin hatlı taban dikkate alınarak, mesnet tasarımlar nezdinde hükümsüzlüğü talep edilen ... no’lu tasarımın yenilik ve ayırt edici niteliği haiz olduğu kanaatine varılmıştır. Davaya konu ... sayılı tasarım ile mesnet ... sayılı tasarımlar karşılaştırıldığında; dava konusu tasarım ile mesnet tasarımların her ikisi de takı standı tasarımıdır. Her ikisi de insan vücut formunda şekillendirilmiştir. Buna karşılık insan vücudu formunda şekillendirilmiş olması sebebiyle tasarımcının seçenek özgürlüğünün sınırlı olması söz konusudur. Hal böyleyken ... no’lu tasarımla karşılaştırılması neticesinde özellikle boyun kısmındaki tam-yarım yuvarlak formlar nedeniyle iki tasarımın birbirleri karşısında yeni olduğu; buna karşılık diğer benzerliklerin (eğimli form, ayak yapısı, kol/omuz oyuntusu) ... no’lu tasarım bakımından bilgilenmiş kullanıcı gözüyle ayırt ediciliği sağlamayacağı kanaatine varılmıştır. Davaya konu ... no'lu tasarım ile davaya mesnet olup bilirkişi kök raporunda tablolanan ..... sayılı tasarımlar karşılaştırıldığında; tüm tasarımlar insan formlarının şekillendirilmesi ile oluşmuştur. Bu husus teknik fonksiyonun zorunlu kıldığı görünüm özelliği olarak değerlendirilebilir. Buna karşılık tasarımlar üzerinde özellikle farklılık arz eden kısımlar kök raporda kırmızı ile işaretlenmiştir. Buna göre; hükümsüzlüğü talep edilen tasarım ile hükümsüzlüğe mesnet gösterilen tasarımlar arasında, özellikle arka kavis, öndeki girinti-çıkıntı bulunmayan kavisli hat, insan boynu şeklinde yapılandırılmış kısımlar, kol bölgesindeki eğilim veya keskin yapılan kullanılması dikkate alındığında hükümsüzlüğe mesnet tasarımdan farklı oldukları, bu nedenle dava konusu tasarımın, bu tasarımlar karşısında yeni olduğu, ayrıca bilgilenmiş kullanıcı gözünden yapılacak incelemede bu farklılıkların ayırt edici niteliği gösterdiği kanaatine varılmıştır. Davaya konu ... no'lu tasarım ile davaya mesnet ... sayılı tasarımlar karşılaştırıldığında; dava konusu tasarım ile mesnet tasarımların her ikisi de takı standı tasarımıdır. Her ikisi de insan vücut formunda şekillendirilmiştir. Buna karşılık insan vücudu formunda şekillendirilmiş olması sebebiyle tasarımcının seçenek özgürlüğünün sınırlı olması söz konusudur. Hal böyleyken özellikle boyun kısmındaki yuvarlak/sivri formlar, omuz kısmındaki oyuntulu bölüm ve omuz kısmından aşağıya inen vücut formlarının şekillendiriliş biçimi, standın ayak kısmındaki eğim ve taban hatları dikkate alınarak, mesnet tasarımlar nezdinde hükümsüzlüğü talep edilen ... no’lu tasarımın yenilik ve ayırt edici niteliği haiz olduğu kanaatine varılmıştır. Davaya konu ... no’lu tasarım görselleri ile davaya mesnet olup bilirkişi kök raporunda tablolanan ..... sayılı tasarımlar karşılaştırıldığında; hükümsüzlüğü talep edilen tasarımlar ile hükümsüzlüğe mesnet gösterilen tasarımlar arasında, özellikle arka kavis, öndeki girinti-çıkıntı bulunmayan kavisli hat, stant üzerinde eğimli veya keskin yapıların kullanılması dikkate alındığında hükümsüzlüğe mesnet tasarımlardan farklı olduğu ve yeni olduğu, ayrıca bilgilenmiş kullanıcı gözünden yapılacak incelemede bu farklılıkların ayırt edici niteliği gösterdiği bu nedenle de, hükümsüzlüğü talep edilen ... numaralı tasarımların yeni ve ayırt edici niteliği haiz olduğu kanaati oluşmuştur. Yukarıda yer verilenler haricinde; dava konusu tasarımların mutlak anlamda yeni olup olmadıkları da bilirkişi heyeti marifetiyle re'sen incelenmiş olup, re'sen yapılan araştırma sonucunda, yukarıda yer verilenlerin haricinde, dava konusu tasarımların "yeni" olma özelliğini etkileyen, önceki tarihte kamuya sunulmuş herhangi bir doküman tespit edilememiştir. Yukarıda belirtilen gerekçelerle; davaya konu ..... numaralı tasarımların yeni ve ayırt edici olmadıkları, ... sayılı tasarımın ise ayırt edici olmadığı, davaya konu diğer tasarımların ise yeni ve ayırt edici oldukları tespit edildiğinden; davanın kısmen kabulüne karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

HÜKÜM: 1-Davanın KISMEN KABULÜ ile; ... sayılı tasarımlar bakımından ... sayılı ... kararının davacının itirazlarının reddine ilişkin kısmının İPTALİNE, 2-Dava konusu ... sayılı tasarımların HÜKÜMSÜZLÜĞÜNE ve SİCİLDEN TERKİN EDİLMESİNE, 3-6769 sayılı SMK m.79/4 hükmü uyarınca hükümsüzlük kararı kesinleştiğinde bir örneğinin re'sen ...'e gönderilmesine, 4-Harçlar Kanunu uyarınca alınması gereken 427,60 TL maktu karar ve ilam harcından peşin alınan 269,85 TL'nin düşümü ile alınması gereken 157,75 TL'nin müteselsilen davalılardan tahsili ile hazineye gelir kaydına, 5-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar verildiği tarihte yürürlükte bulunan AAÜT m.3 hükmü gereği hesaplanan 40.000,00 TL vekalet ücretinin davalılardan alınarak davacıya verilmesine, 6-Davanın kısmen reddolunması ve davalıların kendilerini vekil ile temsil ettirmeleri sebebiyle AAÜT m.3 hükmü gereği hesaplanan 40.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalılara verilmesine, 7-Davanın kabul ret oranının takdiren 1/2 olarak kabulüne, 8-Karar ve ilam harcının davanın yalnızca kabul edilen kesimi üzerinden alınması sebebi ile davacının peşin yatırdığı 269,85 TL peşin karar ve ilam harcının davalılardan alınarak davacıya verilmesine, 9-Davacı tarafından yapılan 269,85 TL başvurma harcı, 99,20 TL vekalet harcı, 9.000,00 TL bilirkişi ücreti, 725,00 TL posta ve tebligat masrafı olmak üzere toplam 10.094,05 TL yargılama giderinin 1/2'si olan 5.047,03 TL'nin davalılardan alınarak davacıya verilmesine, kalan 5.047,02 TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına, 10-Davalı ... tarafından yapılan 38,40 TL vekalet harç sarfiyatına ilişkin yargılama giderinin 1/2'si olan 19,20 TL'nin davacıdan alınarak davalı ...'ye verilmesine, bakiye 19,20 TL yargılama giderinin davalı ... üzerinde bırakılmasına, 11-HMK m.333 hükmü gereği karar kesinleştiğinde artan avansın yatıran tarafa re'sen iade edilmesine, Dair, davacı vekilinin ve davalı kurum vekilinin yüzüne karşı, davalı şahıs vekilinin yokluğunda, HMK m.341 ve m.345 hükümleri gereği kararın taraflara tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde ..... Bölge Adliye Mahkemesi ilgili hukuk dairesi nezdinde İSTİNAF yasa yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.29/11/2024

Katip ..... E imzalıdır

Hakim ..... E imzalıdır