İlk Derece Mahkemesi 2019/287 E. 2020/620 K.

T.C. İZMİR 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ ESAS NO : 2019/287 Esas KARAR NO : 2020/620 DAVA : Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) DAVA TARİHİ : 18/09/2019 KARAR TARİHİ : 22/12/2020 Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: DAVA : Davacı dava dilekçesinde özetle; davacının... isimli şahısla yaptığı bir alışverişe karşılık çek aldığını, çek sahibine gittiğini, zayi ettiği çekle ile ilgili olarak yeni bir çek yazmasını istediğini, ancak, Ankara'da bulunan hesabına konu çekin iptaline dair bir yazı getirdiği taktirde yeni bir çek vereceğini söylediğini, bu çekin bankadan tahsil edilmesinin mümkün olduğunu, bu nedenle çek iptali ve ödeme yasağı konulmasını talep etmiştir. DELİLLER: 1-...Bankası Anonim Şirketi Işıkkent Şubesi'ne ait, keşidecisi... olan,... seri numaralı, 25/09/2019 tarihli, 6.000,00-TL bedelli çek fotokopisi, 2-Türkiye Ticaret Sicil Gazetesi tarafından yapılan ilanların yer aldığı gazeteler, 3-Dava konusu çeklerin ait oldukları banka şubeleri nezdinde dava konusu çeklere ait olarak bulunan kayıtlar, 4-İzmir .... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyasında davacı tarafından açılan davaya ilişkin dava dilekçesi ve ekleri ile tevzi formu, 5-Sair deliller. DAVA KONUSU: Açılan dava,...Anonim Şirketi Işıkkent Şubesi'ne ait, keşidecis...olan,... seri numaralı, 25/09/2019 tarihli, 6.000,00-TL bedelli çekin zayi olması nedeniyle iptali talebine ilişkindir. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE: 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 651. maddesi "Kıymetli evrak zayi olduğu taktirde mahkeme tarafından karar verilebilir. Kıymetli evrakın zayi olduğu veya ziyanı ortaya çıktığı anda senet üzerinde hak sahibi olan kişi senedin iptaline karar verilmesini isteyebilir." hükmünü içermektedir. Zayi nedeniyle çek iptali davası açılabilmesi için öncelikle 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 780. ve 781. maddeleri uyarınca yasal unsurlara haiz bir çekin bulunması esastır. Bu unsurlara haiz olmayan bir belgenin kambiyo senedi vasfı taşımaması nedeniyle 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu hükümleri uyarınca zayi nedeniyle iptali istenilemez. Türk Ticaret Kanunu'nun 818. maddesinde poliçeye ilişkin hangi hükümlerin çek hakkında da uygulanacağına dair düzenlemeye ver verilmiştir. Bu düzenlemede yapılan atıf uyarınca Türk Ticaret Kanunu'nun poliçenin iptaline dair 757 ilâ 763. maddeleriyle 764. maddesinin birinci fıkrası hükümlerinin çekin iptalinde de uygulanması zorunludur. Zayi nedeniyle kıymetli evrak iptali, kıymetli evrakta hak ile çek arasındaki sıkı bağlılığın, çekin zayi edilmesi halinde ortaya çıkaracağı haksızlıkları önleme ihtiyacından doğmuştur, yetkili hamil veya lehtar tarafından zayi edilen çekin hak sahipliğini teşhis fonksiyonunu ortadan kaldırarak ve dilekçe sahibinin söz konusu hakka sahip olduğu konusunda bir karine yaratarak bu hakkı çekişmesiz olarak talep etmesini sağlamaya yönelik nizasız kaza yani hasımsız dava konusu bir işlemdir. Asliye Ticaret Mahkemesi tarafından verilecek iptal kararı ile birlikte borçlu, bono, poliçe veya çeki ibraz edilmeden ödeme imkanına kavuşmaktadır (Özkan Gültekin, Öğretide ve Uygulamada Kıymetli Evrakın Ziya ve İptali, Ankara-2006, s.51). Kıymetli evrak iptali veya çek iptali davalarında amaç, kıymetli evrakı ibraz mecburiyetinde olan ve çekin zilyetliğini kaybetmesi nedeniyle bu zorunluluğu yerine getiremeyen lehtar veya hamile hakkının mevcudiyetini kanıtlamak bakımından bir imkan sunmak, aynı zamanda lehtar veya hamilin çeki ibraz edememekten dolayı alacak hakkını kullanmaktan mahrum kalmasını önlemektir. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 757. maddesinde kıymetli evrakın iptali ve önleyici önlemler konusunda düzenleme yapılmıştır. Yapılan düzenleme uyarınca kıymetli evrakı iradesi dışında elinden çıkan kişi muhatabın poliçeyi ödemekten men edilmesi amacıyla ödeme yeri veya hamilin yerleşim yerindeki Asliye Ticaret Mahkemesi'ne başvurabilir. Mahkeme, ödemeyi men eden kararında ayrıca muhataba vadenin gelmesi üzerine poliçe bedelini tevdii etmeye izin verir ve tevdii yerini gösterir. Türk Ticaret Kanunu'nun 758. maddesinde yapılan düzenleme uyarınca poliçeyi eline geçiren kişinin bilinmesi durumunda mahkeme dilekçe sahibine iade davası için uygun bir süre vereceği düzenlenmiş, verilen süre içinde dava açılmazsa mahkemenin muhatap hakkındaki ödeme yasağını kaldıracağı belirlenmiştir. Türk Ticaret Kanunu'nun 759. maddesi hükmüne göre de poliçeyi eline geçiren kişinin bilinmemesi halinde poliçenin iptaline karar verilmesi istenebilir. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 18/04/2012 tarih ve 2012/4860 Esas 2012/6267 Karar sayılı ilamı ile de kıymetli evrakın zayi nedeniyle iptaline ilişkin davalarda görevli mahkemenin Asliye Ticaret Mahkemesi olduğu belirlenmiştir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 2013/11-1884 Esas 2015/1059 Karar sayılı ilamında aynen; ''6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun iptali düzenleyen "Önleyici önlemler" başlıklı 757. maddesinde; (1) İradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten menedilmesini isteyebilir (2) Mahkeme, ödemeyi meneden kararında muhataba, vadenin gelmesi üzerine poliçe bedelini tevdi etmeye izin verir ve tevdi yerini gösterir." hükmü düzenlenmiştir. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun "İade davası" başlıklı 763. maddesinde ise; '' (1) Elden çıkan poliçe mahkemeye sunulursa, mahkeme, iade davası açması için dilekçe sahibine uygun bir süre verir. Dilekçe sahibi bu süre içinde dava açmazsa, mahkeme, poliçeyi, sunmuş olana geri verir ve muhatap hakkındaki ödeme yasağını kaldırır." düzenlemesine yer verilmiştir. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun "İptal kararı" başlıklı 764. maddesi uyarınca; ''Elden çıkan poliçe, verilen süre içinde mahkemeye sunulmazsa, iptaline karar verilir. Poliçenin iptaline karar verilmiş olmasına rağmen, dilekçe sahibi kabul edene karşı poliçeden doğan istem hakkını ileri sürebilir.'' 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 651/2 maddesi uyarınca, kıymetli evrakın zayi olduğu veya ziyanın ortaya çıktığı anda senet üzerinde hak sahibi olan kişi senedin iptalini karar verilmesini isteyebilir.'' denilmiştir. Anılan maddeler ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararı uyarınca, çekin iptaline ilişkin dava açma hakkı, çeki kaybeden yetkili hamile aittir. Çekin hamili çekin iptal davasını olumlu şekilde sonuçlandırdıktan sonra çek bedelini çekin keşidecisinden talep edebilir. Dava dilekçesindeki açıklamalar ve dava dilekçesine ekli çek suretleri göz önünde bulundurulduğunda, davacının dava konusu çekleri yetkili hamil sıfatıyla elinde bulundurduğu ve davanın açılışı sırasında dava konusu çeklere ilişkin çek iptali davası açmakta hukuki yararı bulunduğu ortadadır. Çek iptali davalarına özgü gerekli ilanların yapılması amacıyla Türkiye Ticaret Sicil Gazetesi'ne müzekkere yazılarak dava konusu çeklere ilişkin ilanların yapılması sağlanmış ve ilanların yapıldığı gazete suretleri dosya arasına alınmıştır. ...Anonim Şirketi Işıkkent/İzmir Şubesine müzekkere yazılarak ...Bankası Anonim Şirketi Işıkkent Şubesi'ne ait, keşidecisi ... olan, ... seri numaralı, 25/09/2019 tarihli, 6.000,00-TL bedelli çekin keşide tarihi itibariyle ibraz edilip edilmediği, ibraz edilmesi halinde hangi tarihte ve kim tarafından ibraz edildiğinin, ödeme yapılması halinde kime, ne miktar ödeme yapıldığının bildirilmesi ile birlikte ibraz edilmesi halinde çekin arkalı önlü onaylı bir örneği ile ibraz edene ait varsa kimlik bilgisi ya da ticari unvanını gösterir belge örnekleri ile ilgili belge örneklerinin gönderilmesinin istenilmiş, müzekkere cevabında... Anonim Şirketi Işıkkent Şubesi'ne ait, keşidecisi... olan,... seri numaralı, 25/09/2019 tarihli, 6.000,00-TL bedelli çekin bankalar arası takas sistemi ile...Türk Anonim Ortaklığı aracılığıyla sorulduğu mahkememize bildirilmiştir. ... Türk Anonim Ortaklığı'na müzekkere yazılarak ... Anonim Şirketi Işıkkent Şubesi'ne ait, keşidecisi... olan,...seri numaralı, 25/09/2019 tarihli, 6.000,00-TL bedelli çekin keşide tarihi itibariyle ibraz edilip edilmediği, ibraz edilmesi halinde hangi tarihte ve kim tarafından ibraz edildiğinin, ödeme yapılması halinde kime, ne miktar ödeme yapıldığının bildirilmesi ile birlikte ibraz edilmesi halinde çekin arkalı önlü onaylı bir örneği ile ibraz edene ait varsa kimlik bilgisi ya da ticari unvanını gösterir belge örnekleri ile ilgili belge örneklerinin gönderilmesinin istenilmiş, müzekkere cevabında...Bankası Anonim Şirketi Işıkkent Şubesi'ne ait, keşidecisi ... seri numaralı, 25/09/2019 tarihli, 6.000,00-TL bedelli çekin Siverek/Şanlıurfa Şubesi nezdinde 25/09/2019 tarihinde... tarafından ibraz edildiği mahkememize bildirilmiştir. Dava konusu çeklerin ilgili banka şubelerine ve mahkememize ibrazı sonucunda davacıya ... Türk Anonim Ortaklığı'na yazılan müzekkere cevabında ...bankası Anonim Şirketi Işıkkent Şubesi'ne ait, keşidecisi... seri numaralı, 25/09/2019 tarihli, 6.000,00-TL bedelli çekin... Anonim Ortaklığı Siverek Şubesi aracılığıyla ... tarafından ibraz edildiğinin Mahkememize bildirildiği anlaşılmakla, davacıya ...Anonim Şirketi Işıkkent Şubesi'ne ait, keşidecisi... seri numaralı, 25/09/2019 tarihli, 6.000,00-TL bedelli çeki elinde bulunduran ... TC Kimlik numaralı... karşı çek istirdat davası açmak ve davanın açıldığına ilişkin belgeleri Mahkememize sunmak üzere 1 aylık kesin süre verilmesine karar verilmiş, davacı kendisine verilen kesin süre içerisinde ilgili davaları açtığına dair bilgi ve belgeleri mahkememize sunmuştur. Davacının mahkememize sunduğu bilgi ve belgeler doğrultusunda İzmir ... Asliye Ticaret Mahkemesine müzekkere yazılarak davacı tarafından açılan davaya ilişkin dava dilekçesi ve ekleri ile tevzi formları dosya arasına alınmıştır. Tüm dosya kapsamı, tarafların iddia ve savunmaları, ...Anonim Şirketi Işıkkent Şubesi'ne ait, keşidecisi...olan, ... seri numaralı, 25/09/2019 tarihli, 6.000,00-TL bedelli çek fotokopisi, Türkiye Ticaret Sicil Gazetesi tarafından yapılan ilanların yer aldığı gazeteler, dava konusu çeklerin ait oldukları banka şubeleri nezdinde dava konusu çeklere ait olarak bulunan kayıtlar, İzmir... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyasında davacı tarafından açılan davaya ilişkin dava dilekçesi ve ekleri ile tevzi formu ve sair deliller birlikte değerlendirildiğinde, davanın Türkiye ...Anonim Şirketi Işıkkent Şubesi'ne ait, keşidecisi... seri numaralı, 25/09/2019 tarihli, 6.000,00-TL bedelli çekin zayi olması nedeniyle iptali talebine ilişkin olduğu, dava konusu çeklerin ilgili banka şubesine takas sistemi aracılığıyla ibraz edildiği, bu kapsamda dava konusu çeklerin zayi olduklarından bahsedilemeyeceği, davacının İzmir ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyası ile çeki elinde bulunduran üçüncü kişiye karşı çek istirdadı davası açtığı ve bu çerçevede iş bu davanın konusuz kaldığı anlaşılmakla, açılan davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-Açılan davanın konusuz kalması sebebiyle ESAS HAKKINDA KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA, 2-492 sayılı Harçlar Kanunu hükümleri gereğince karar tarihi itibariyle alınması gereken 54,40-TL karar ve ilam harcından, davanın açılışı sırasında peşin olarak yatırılan 44,40-TL harcın mahsubu ile bakiye 10,00-TL harcın davacıdan tahsili ile Hazineye gelir kaydına, 3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına, 4-Davacı tarafından yatırılan teminatın karar kesinleştiğinde yatırana iadesine, 5-6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 333. maddesi gereğince kullanılmayan gider avansının talep halinde ve karar kesinleştiğinde davacıya iadesine, Dair, davacının yüzüne karşı, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 345. maddesi gereğince gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftalık kesin süre içerisinde Mahkememize veya Mahkememize gönderilmek üzere bulunulan yer ya da başka bir yer Asliye Ticaret Mahkemesi'ne verilecek bir dilekçe ile başvurmak ve istinaf harç ve masraflarını karşılamak koşulu ile İzmir Bölge Adliye Mahkemesi'ne istinaf yasa yolu açık olmak üzere karar verildi. 22/12/2020

Katip ... E imza

Hakim ... eimza