İlk Derece Mahkemesi 2023/483 E. 2025/173 K.

T.C. ... 3. FİKRİ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2023/483 Esas - 2025/173 TÜRK MİLLETİ ADINA KARAR VERMEYE YETKİLİ T.C. ... 3. FİKRİ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO : 2023/483 KARAR NO : 2025/173

DAVA : Endüstriyel Tasarım (Endüstriyel Tasarımın Hükümsüzlüğünden Kaynaklanan) DAVA TARİHİ : 20/12/2023 KARAR TARİHİ : 15/05/2025 GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 15/06/2025

BİRLEŞTİRİLEN Bakırköy 2.FSHHM'nin 2023/246 Esas, 2024/88 K. SAYILI DOSYASI

DAVA : Endüstriyel Tasarım (Maddi Tazminat İstemli) DAVA TARİHİ : 25/12/2023

ASIL DAVADA TALEP: Asıl davada davacı vekili 20/12/2023 harç tarihli dava dilekçesi ve duruşmadaki beyanlarıyla özetle: Davalı/birleşen davacının plastik sektöründe herhangi bir yeniliği ve ayırt ediciliği olmayan, dünyada farklı ülkelerde farklı firmalar tarafından üretilen, tescil edilen ve piyasaya sürülmüş olan, ‘kaşıklık’ olarak bilinen bir tasarımı tescil ettirerek, müvekkili firmaya Üsküdar 17. Noterliğinden 04.12.2023 tarih ve 51980 yevmiye nolu ihtarnameyi gönderdiğini, ‘kaşıklık’ tasarımını Türkiye’de tescil ettiren davalı/birleşen davacının tescil başvurusundan önce (2017-2018-2019 ve 2020 yılında) kamuya açıklanmış olan tasarımlar olduğunu, dava dışı ...Ltd.’nin bir İtalyan şirketi olduğunu ve şirketin kendi internet sitesinde, söz konusu kaşıklığın, 2017 yılından itibaren üretimde ve kullanımda olduğunun, ürünün altına yapılan yorumlardan anlaşıldığını, benzer pek çok örneğin bulunduğunu ve bu tasarımlar karşısında davalı tasarımının yeni ve ayırt edici olmadığını, işbu davanın açılmasından sonra davalının ... .... .... esas sayılı dosyasıyla tedbir ve tazminat talepli dava açmasının davalının tasarım tescilinde kötü niyetli olduğunu gösterdiğini, davalı gibi bazı sektör firmalarının, bu ürünleri kötü niyetli bir şekilde tescil ettirerek rakip firmalar üzerinde bu tescillerine dayanarak baskı oluşturmaya çalışmakta olduğunu, davalının beyanlarının aksine, dava konusu tasarım ile dünyada piyasaya sürülen ürünler incelendiğinde kaşıklık ve bıçaklığın ayrı ayrı veya birlikte davalının tescilinden önce dünyada piyasaya sürülmüş hatta tescil de ettirilmiş bulunduğunu ileri sürerek, davalı adına tescilli 2021/006972 sayılı tasarımının hükümsüzlüğüne karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

ASIL DAVADA CEVAP: Davalı-birleşen davada davacı şirket vekili özetle: Müvekkili şirkete ait tescilli tasarımın hem bıçaklık hem de kaşıklık şeklinde tasarlanmış olup bu itibarla davalının dava dilekçesinde sunmuş olduğu tasarımlarla kıyaslandığında tamamen farklı olduğunu, müvekkili şirkete ait dava konusu tasarımın yenilik unsuruna sahip olduğunu ve davacı/birleşen davalı yanın yenilik bakımından haksız ve hukuki dayanaktan yoksun iddialarının kabulünün mümkün olmadığını, davacı/birleşen davalı yanın dava dilekçesinde sunmuş olduğu görseller ile müvekkili şirkete ait tasarım kıyas edildiğinde müvekkili şirkete ait tasarımın bilgilenmiş kullanıcı üzerinde bıraktığı genel izlenim bakımından farklı olduğunu, müvekkiline ait tescilli tasarımın bu anlamda ayırt edici niteliğe sahip olduğunu, kendi tasarımları ile hükümsüzlüğe gerekçe olarak gösterilen tasarımların sadece kaşık ve bıçakların konulacağı kısımların boyutu bakımından benzerlik gösterebilecek olduğunu ve bu durumun dahi seçenek özgürlüğünün kısıtından kaynaklandığını, müvekkiline ait tasarıma bakıldığında bıçak yerleştirilecek alanın daha dalgalı ve uzun şekilde tasarlandığını, kaşık konulacak kısımların ise ortadan ikiye bölünmek suretiyle düzenlenerek tamamen farklı şekilde oluşturulduğunu savunarak, asıl davanın reddini talep etmiştir.

BİRLEŞEN DAVADA TALEP: Birleşen dava bakımından davacı vekili dilekçe ve beyanlarında özetle: Müvekkili adına tescilli 2021/006972 tescil numaralı tasarımın davalı tarafından izinsiz kopyalanarak bildirilen adreste ve internet adresinde teşhir ve satışa sunulduğunu, davalının müvekkilin tasarım tescilinden doğan haklarını ihlal ettiğini, davalı eylemlerinin aynı zamanda haksız rekabet teşkil ettiğini ileri sürerek; tecavüzün tespiti ile durdurulmasına, sonuçlarının giderilmesine, davalının eylemlerinin haksız rekabet teşkil ettiğinin tespitine, önlenip yasaklanmasına, haksız rekabet neticesi olan maddi durumun ortadan kaldırılmasına, 15.000,00 TL maddi tazminatın ve 30.000,00 TL manevi tazminatın faiziyle birlikte davalıdan tahsiline, hükmün ilanına, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

BİRLEŞEN DAVADA CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesi ve beyanlarında özetle: Müvekkili şirket tarafından davacı aleyhine eldeki asıl dava ile davalı adına tescilli 2021/006972 sayılı tasarımın hükümsüzlüğü talepli dava açıldığını, dava konusu tasarımın yenilik ve ayırt edicilik unsurlarını haiz olmadığını, dava konusu tasarım ile dünyada piyasaya sürülen ürünler incelendiğinde, hem kaşıklık hem de bıçaklığın ayrı ayrı davacının tescilinden önce dünyada piyasaya sürüldüğünü, hatta tescil de ettirildiğini savunarak, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

MUHAKEME: HMK kapsamında "Yazılı Yargılama Usulü " uygulanmıştır.

UYUŞMAZLIĞIN TESPİTİ VE DİĞER HUSUSLAR Asıl davanın, davalı adına tescilli 2021/006972 sayılı tasarımın hükümsüzlüğü istemi; birleşen davanın ise davacı adına tescilli 2021/006972 tescil numaralı tasarımına tecavüz iddiasına dayalı maddi ve manevi tazminat ile tasarım hakkına tecavüz ve haksız rekabetin tespit, men, ref'i istemlerine ilişkindir. Davanın açılmasıyla birlikte, tarafların karşılıklı dilekçeleri tebliğ olmuş, sundukları deliller toplanmış, dava konusu başvuruya ilişkin bilgi ve belgeler TÜRKPATENT'ten celp edilmiş, dava şartları incelenmiş, ön inceleme duruşması yapılmış, hak düşürücü süre bakımından eksiklikler bulunmadığı tespit edilmiş, taraflar sulhe teşvik edilmiş, arabulucuya gitme hakları hatırlatılmış, sonuç alınamaması üzerine uyuşmazlık konuları tespit edilmiş, tahkikat icra olunmuş, 06/08/2015 tarihli ve 29437 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanarak yürürlüğe giren Bölge Adliye ve Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Cumhuriyet Başsavcılıkları İdari ve Yazı İşleri Hizmetlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmeliğin 201/2 nci maddesi hükmü de gözetilerek, taraflara yargılamanın geneliyle ilgili son sözleri de sorulmuş, sözlü olarak iddia ve savunmada bulunma olanağı tanınmıştır.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE Taraflar arasındaki uyuşmazlığın; asıl davada davalı adına tescilli 2021/006972 sayılı tasarımın hükümsüzlük koşullarının oluşup oluşmadığı; birleşen davada davalı eylemlerinin davacı adına tescilli 2021/006972 sayılı tasarıma davalı tarafından tecavüz edilip edilmediği temelinde maddi ve manevi tazminat istemleri ile sair istemlere ilişkin olduğu anlaşılmıştır.

Mahkememizce uzman bilirkişi heyetinden alınan 16/04/2024 havale tarihli raporda özetle; "1) Davalıya ait 2021 006972/1 sayılı tasarımın Amazon satış sitesinde satışa sunulan kaşıklık ve alan ...Ltd.’e ait 2 parça ve alt tablanın birleşmesinden oluşan modül karşısında yenilik niteliklerini taşıyor olsa bile, bilgilenmiş kullanıcı gözünde ayırt edicilik niteliklerini taşımadığı, bu açıdan bakıldığında da mesnet tasarımlar karşısında davalı tasarımının hükümsüzlük koşullarının oluştuğu, 2) Davalı tasarımlarının hükümsüzlüğüne gerekçe olarak gösterilen 'CN202021407501' ve ‘CN213551413U’ tasarım tescil numaralı Çin patentlerinin ve “USD932847S1" numaralı Amerkan patentinin yayımlanma tarihlerinin Davalıya ait 2021 006972/1 sayılı tasarımın başvuru tarihinden sonra olması nedeniyle söz konusu patentlerin yenilik ve ayırt edicilik incelemesinde dikkate alınamayacağı, 3) Tasarımların yenilik ve ayırt edicilik kriterlerine sahip olup olmadığına ilişkin önceki tasarımlarla yapılan değerlendirmede, birden fazla tasarım birleştirilerek kıyaslama yapılamayacağı, her bir tasarımın ayrı ayrı kıyaslanması gerektiği, 4) Somut olayda kısmi hükümsüzlük müessesesinin uygulanmasının mümkün olmadığı" ifade edilmiştir.

Davalı vekilince bilirkişi raporunda çelişki bulunduğu beyan edilmiş olup Mahkememizce uzman bilirkişi heyetinden alınan 31/05/2024 havale tarihli raporda özetle; "1- Dava konusu tasarımın CN202021407501 patent dokümanında yer alan görsele nazaran yeni olduğu ancak ayırt edici niteliği haiz olmadığı; 2- Mutlak yenilik araştırmasında dava konusu tasarımın yenilik niteliğini etkileyecek başka bir tasarıma ulaşılmadığı" ifade edilmiştir.

Mahkememizce farklı uzman bilirkişi heyetinden alınan 18/09/2024 havale tarihli ek raporda özetle; "1- CN202021407501 patent dokümanında yer alan görseldeki ürünün kamuya sunma tarihinin dava konusu tasarımın tescil başvurusundan sonra olduğu; 2- Kök raporda yapılan karşılaştırmalar doğrultusunda mesnet gösterilen diğer tasarımlar bakımından yenilik ve ayırt ediciliği etkileyen başkaca bir tasarıma ulaşılamadığı konusunda görüşümüzün değişmediği;" ifade edilmiştir.

Mahkememizce uzman bilirkişi heyetinden alınan 13/12/2024 havale tarihli ek raporda özetle; "1- Dava konusu 2021-006972 Nolu tasarımın yenilik ve ayırt edici niteliğine ilişkin görüşümüzde herhangi bir değişiklik bulunmadığı; 2- Kısmi hükümsüzlük müessesesinin somut olayda uygulanamayacağı;" ifade edilmiştir.

Davacı vekilince sunulan İstanbul Medeniyet Üniversitesi Hukuk Fakültesi Fikri Mülkiyet Hukuku Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Doç. Dr. Cahit Suluk'tan alınan 21/10/2024 tarihli uzman görüşüünde özetle; "1. Davalıya ait 2021/006972 sayılı dava konusu tasarım yeni ve ayırt edici nitelikte değildir. Zira davalı, daha önce kamuya sunulan dava dışı Joseph Ltd. firmasına ait iki tasarımı yan yana getirmek suretiyle bu tasarımı tescil ettirmiştir. Bu eylemde herhangi bir özgünlük yoktur, tasarıma ayırt edici nitelik katmamaktadır. Bu nedenle de hükümsüzlük şartlarını taşımaktadır. Aksi faraziyeden hareket edilse bile AB-Türk tasarım hukukunda kısmi hükümsüzlük müessesesi pozitif metinlere germiştir (SMK 68/5; 77/2). Bu yüzden davalıya ait tasarımın bir kısmı/porsiyonu hükümsüz kılınacaktır. Kalan kısım ise Joseph'in diğer tasarımı nedeniyle yenilik dahi taşımayacağı için hükümsüz kılınmalıdır." ifade edilmiştir.

Asıl davada davalı birleşen davada davacı vekilinin, yeni heyetten rapor alınması talebi HMK 30 uncu madde kapsamında değerlendirilerek, sunulan rapor denetlenebilir, içeriği de ihtisas mahkemesi hakimliğince olumlu veya olumsuz değerlendirilebilir kabul edilerek, usul ekonomisi ilkesi göz önüne alınarak talebin kabulü halinde yargılama gereksiz uzayacağından, reddedilmiştir.

DEĞERLENDİRME Davalı/birleşen davacı Omak Ev Gereçleri ve Isıtma Sistemleri San. Tic. Ltd. Şti. adına tescilli ve hükümsüzlük konusu tasarımın 09/06/2021 tarih ve 2021 006972 sayı ile tescilli tekli kaşıklık tasarımı olduğu, tasarımda 4 adet siyah beyaz görsel olduğu ve tasarımın halen geçerli olduğu tespit edilmiştir. SMK’ya göre “Tasarım, ürünün tümü veya bir parçasının ya da üzerindeki süslemenin çizgi, şekil, biçim, renk, malzeme veya yüzey dokusu gibi özelliklerinden kaynaklanan görünümüdür” (SMK md. 55/1). Maddede bahsi geçen görünüm sadece gözle görülüp fark edilen görünüm olmayıp, insanın beş duyusu ile algılayıp farkına varabileceği ve maddede “her türlü bütün” olarak tanımlanan görsellerdir. Söz konusu davadaki ürüne ait görünümün bıraktığı genel izlenimin tamamı 55. maddedeki “görünüm” ifadesi içinde değerlendirilmelidir. Yine aynı Kanunun 56/1 maddesi gereğince, bir tasarımın tescil edilebilmesi için “yenilik” ve “ayırt edici nitelik” kriterlerini taşıması gerekmektedir. “Yenilik” kriteri madde 56/4’de “Bir tasarımın aynısı, başvuru veya rüçhan tarihinden önce dünyanın herhangi bir yerinde kamuya sunulmamış ise o tasarım yeni kabul edilir. Tasarımlar sadece küçük ayrıntılarda farklılık gösteriyorlarsa aynı kabul edilir” şeklinde tanımlanmıştır. “Ayırt edici nitelik” kriteri ise madde 56/5’de “Bir tasarımın bilgilenmiş kullanıcı üzerinde bıraktığı genel izlenim; başvuru veya rüçhan tarihinden önce, kamuya sunulmuş herhangi bir tasarımın aynı kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimden farklı ise bu tasarımın ayırt edici niteliğe sahip olduğu kabul edilir” şeklinde tanımlanmıştır. Ayırt edici niteliğe ilişkin olarak değinilmesi gereken bir diğer husus, “bilgilenmiş kullanıcı” kavramıdır. Bilgilenmiş kullanıcı; tasarımı kullanarak bilgi sahibi olmuş, tasarımı tanıyan, deneyim sahibi kullanıcı olarak tanımlanmaktadır. Bilgilenmiş kullanıcı olarak tespit edilen kişilerin birer uzman olmadıkları kabul edilmekte; aksine daha önce ilgili tasarımla karşılaşmış olağan bir kullanıcı olması gerekmektedir. Gerçekten de bilgilenmiş kullanıcı, söz konusu ürünün doğası, görünümü ve teknik olarak sahip olduğu zorunlu özellikleri hakkında bilgi sahibi olan ve başka bir deyişle ürün hakkında uzman kadar olmasa da temel düzeyde bilgi sahibi olan kişidir. Bu bağlamda bilgilenmiş kullanıcının her somut olay için ayrı ayrı tespit edilmesi gerekir. Bilgilenmiş kullanıcılar birer uzman olmayacakları için tasarımın detaylarındaki küçük farklılıklara dikkat etmeyecek ancak alım tercihlerini etkileyecek hususlarda yapılan değişiklikleri fark edebilecek kişilerdir. Yine aynı Kanunun 56/6 maddesinde “Ayırt edici niteliğin değerlendirilmesinde, tasarımcının tasarımı geliştirmede sahip olduğu seçenek özgürlüğünün derecesi dikkate alınır.” ifadesi geçmektedir. “Seçenek özgürlüğü” ibaresiyle kastedilen, tasarımcının tasarımına ayırt edici nitelik kazandırabilmesi için bir serbest hareket alanının bulunmasıdır. Bunun değerlendirilmesi nesnel olup, kişiden kişiye değişmez. Bir tasarım ne kadar seçenek özgürlüğü taşıyorsa, o kadar hukuki korumayı hak eder. Bir başka ifadeyle seçenek özgürlüğü, tasarımın uygulandığı ürünün işlevini yerine getirebilmesi için zorunlu olan tasarım unsurları dışında tasarım unsurlarının bulunması demektir. Seçenek özgürlüğü yoksa tasarımın korunması zaten mümkün değildir ki bu husus 6769 sayılı Kanunun 58/4-b-c maddelerinde, teknik fonksiyonunun gerçekleştirilmesi için zorunlu unsurların koruma kapsamı dışında kalması olarak açıkça ifade edilmektedir.

YENİLİK VE AYIRT EDİCİLİK İNCELEMESİ Davacının ilk sunduğu görsel Amazon web sitesi: (https://www.amazon.com/Faridabio-Silverware -Organizer-Cuttlery- Expandable/dp /B08Z3Z QMJ1/ref= sr_1_2?crid= 34GOPV3DUU4Q3 &keywords=faridabio&qid= 1701845095 &sprefix= faridabi %2Caps%2C305 &sr=8-2&th=1). Linki verilmiş olan sayfa bir alışveriş sitesine aittir. Bu tarz sitelerde süreç içerisinde yeni görsel eklemek, görsel değiştirmek mümkündür. Böyle olunca da mesnet alınabilecek bir tasarım için yorumların tarihine bakılırsa, ilgili sayfada yapılan ilk yorumun tarihi değil ilk görsel içeren yorumun hangi tarihte olduğu ve içerdiği görselin ne olduğu önem kazanmaktadır. İlgili sayfa incelendiğinde görsel içeren ilk yorumun 20.07.2021 tarihli olduğu görülmüştür. Bu tarih dava konusu tasarımın başvuru tarihi olan 09/06/2021'den sonra olduğu anlaşılmıştır. Bu açıdan ilgili sayfada yapılmış olan yorumlar üzerinden ilgili tasarımın mesnet alınamayacağı kanaati oluşmuştur. Bunun üzerine ilgili sayfaya yüklenen fotoğrafların tarihlerinin araştırılmasına geçilmiştir. İnceleme esnasında yukarıda ifade edilen durumu destekler şekilde yüklenen fotoğrafların farklı tarihlere ait olduğu görülmüştür. İlgili sitedeki 3 farklı görselin yükleme tarihleri sırası ile 18.03.2021, 01.08.2022 ve 08.01.2023 tür. İlk görselin yükleme tarihi (18.03.2021), dava konusu tasarımın başvuru tarihi olan 09.06.2021 den önceye dayanmaktadır. Bu durumda ilgili görsel ve bu görselde yer alan tasarımı farklı açılardan içeren görsellerin hükümsüzlük değerlendirmesinde mesnet alınabilir nitelikte olduğu kanaati oluşmuştur. Sayfa incelendiğinde sayfada yer alan tüm görsellerin dava konusu tasarımla karşılaştırılabilir olduğu görülmüştür. Dava konusu tasarımların yenilik ve ayırt edicilik incelemesi tasarım başvuru tarihinden önce kamuya sunulmuş olan ve açık tarih kaydı ihtiva eden deliller üzerinden yapılmalıdır. Bu kapsamda yapılan incelemede davalı/birleşen davacının tasarımının koruma/başvuru tarihinin 09/06/2021 tarihi olmasına karşın, davacı/birleşen davalının hükümsüzlüğe gerekçe olarak gösterdiği 'CN202021407501' ve ‘CN213551413U’ sayılı Çin patentlerinin bu tarihten sonra 29/06/2021 tarihinde yayımlanarak kamuya sunulduğu tespit edilmiştir. Tarihsel öncelik sonralık koşulu sağlanmadığından söz konusu patentlere dayanılarak davalı tasarımının hükümsüzlüğünün talep edilmesi mümkün olmadığından incelemede bu patentler dikkate alınmamıştır. Öte yandan her ne kadar bu patentlerin başvuruları davalı tasarımından önce 16/07/2020 tarihinde yapılmış ise de kamuya sunmanın kabulü için patentin başvurusunun yapılması değil yayımlanması gerektiğinden, davacı/birleşen davalının “Davalının tasarımına konu edilen kaşıklık, ürünler, 16.07.2020 tarihinde Çin’de 'CN202021407501' ve ‘CN213551413U’ tasarım tescil numarasıyla, Application filed by Yangjiang Aoda Industry And Trade Industrial Co ltd adına tescil edilmiştir.” şeklindeki beyanını da kabul edilebilir nitelikte bulunmamıştır. Aynı şekilde hükümsüzlüğe mesnet gösterilen "USD932847S1" numaralı patent dokümanının da yayınlanma tarihinin davalının tasarım başvurusundan sonra 12.10.2021 olması nedeniyle, söz konusu patent de incelemede dikkate alınmamıştır. Uyuşmazlığın esasının incelenmesine geçmeden önce; davalı adına tescilli tasarım açısından hükümsüzlüğe mesnet gösterilen tasarımlara dayanılarak kısmi hükümsüzlüğün mümkün olup olmadığı incelenmiştir. Bu konuda davacı tarafından sunulan mütalaada kısmi hükümsüzlük mümkün denirken dosyada mevcut ilk bilirkişi raporuna ek bilirkişi raporunda ise hükümsüzlüğe mesnet tasarımlara dayanılarak kısmi hükümsüzlüğün mümkün olmadığı yönünde görüş bildirilmiştir. Bu hususta; hükümszlüğe gerekçe olarak gösterilen tasarımlara dayanılarak kısmi hükümsüzlüğün mümkün olmadığını değerlendirilmiştir. Zira mevzuatımızda kısmi hükümsüzlüğü düzenleyen SMK m.77/2 tasarımlar bakımından kısmi hükümsüzlüğe ancak SMK m. 64/6-b ve ç’de yer alan hükümsüzlük sebepleri ile, bir fikri mülkiyet hakkının yetkisiz kullanımı halinde izin vermektedir. SMK m. 64/6 b maddesi kamu düzenine ve genel ahlaka aykırı tasarımları, SMK m. 64/6-ç ise, Paris Sözleşmesinin 2 nci mükerrer 6 ncı maddesi kapsamında yer alan hükümranlık alametleri ile bu kapsam dışında kalan ancak kamuyu ilgilendiren, dinî, tarihî ve kültürel değerler bakımından halka mal olmuş işaretlerin izinsiz kullanımı hallerini düzenlemektedir. Somut olayda ise bir fikri mülkiyet hakkının yetkisiz kullanımı ile düzenlemede belirtilen diğer durumlar bulunmamaktadır. Zira davacı taraf hükümsüzlük sebebi olarak sadece tasarımın yenilik ve ayırt edici niteliğinin bulunmaması gerekçesine dayanmıştır. Bu nedenle somut olay bakımından kısmi hükümsüzlük müessesesinin uygulanmasının mümkün bulunmadığı kanaatine ulaşılmıştır. Akabinde uyuşmazlığın esası bakımından; yenilik ve ayırt edicilik değerlendirmelerine geçmeden önce tasarımcının seçenek özgürlüğünün ve bilgilenmiş kullanıcının belirlenmesi gerekmektedir. Kaşıklık görsellerinin incelenmesi neticesinde kaşıklıkların çerçeve açısından tezgah çekmecelerine uyumlu olması gerekmekle birlikte kaşıklığın iç tasarım açısından çok çeşitli şekillerde üretilebildiği dolayısıyla bu ürünlerde tasarımcının seçenek özgürlüğünün bulunduğu kanaatine ulaşılmıştır. Ayrıca bilgilenmiş kullanıcı olarak ürünü kullanan ve ürün hakkında bilgi sahibi olan tüketici grubu olarak belirlenmiştir. Bu tespitler kapsamında huzurdaki asıl davanın konusu Davalı/Birleşen Davacı tasarımı ile hükümsüzlük gerekçesi tasarımlar aşağıda karşılaştırılmıştır: Dava konusu 2021/006972 – 1 nolu tasarım ile Amazon satış sitesinden ulaşılan hükümsüzlüğe mesnet tasarım Davalı tasarımı ile hükümsüzlüğe mesnet tasarım incelendiğinde her iki tasarımın da kaşıklık tasarımı olduğu görülmüştür. Dava konusu tescilli tasarım incelendiğinde görseller içerisinde kaşıklıkların biri iki bölümlü diğeri 3 bölümlü bir yapıda olduğu görülmektedir. Bu görsellerin tasarımın modüler yapısını göstermek amaçlı birlikte tek tasarıma eklenmiş olduğu değerlendirilmiştir. Tasarımların 1 modülü benzer şekilde 4 gözlü, göz içleri aşağıya doğru eğimli inen ceplere sahip yapıdadır. Modül üst kısmında gözleri tanımlayan alanlar benzer şekilde köşeleri hemen hemen aynı oranlarda yuvarlatılmış dikdörtgenler şeklinde kurgulanmıştır. Orta iki göz içleri yine benzer şekilde aşağıya inen eğimli bir yüzeye, eğimli yüzeyin aşağıya indiği kısımda bir boşluğa ve ilgili gözü ikiye bölen seperatöre sahiptir. Alt gözler de gene benzer şekilde seperatörler ile 3 parçaya ayrılmıştır. Farklı olarak dava konusu tasarımın üst gözü de 2 parçaya ayrılmışken mesnet tasarımda üst göz tek parça halindedir ve seperatör olarak bahsedilen kısımların köşesi dava konusu tasarımda yuvarlatılmamıştır. Tasarımların diğer bir modülü boş bir hazne olarak tasarlanmıştır. Bu hazneler istenildiğinde ürünün altına kaydırılmak sureti ile ortadan kaldırılabilmektedir. Bu kısmın köşelerinin yuvarlatılmış olması benzerdir. Bu kısımda farklı olarak mesnet tasarımın alt kısmında çizgisel elemanlar yer almaktadır ve dışa bakan yan kenarında bir girinti yer almaktadır. Dava konusu tasarımda mesnet tasarımdan farklı olarak iki eğimle aşağı doğru inen, kesikler atılarak çoklu göz oluşturulmuş bir modül daha yer almaktadır. Tasarımın bütünlüğünü sağlayan ana yapıya bakıldığında her iki tasarımda da benzer şekilde köşeleri yuvarlatılmış, birbiri üstüne binen iki katmanlı bir yapının olduğu görülmektedir. Bu yapılar arasındaki fark üst yüzeye geçiş kısmındaki biçim kararındadır. Yapılan inceleme ve değerlendirme sonucunda, tasarımların bütününe bakıldığında, tasarımlara ana karakterini veren noktalardaki benzerlikler karşısında farklılıkların detay seviyesinde kaldığı ve dava konusu tasarımın mesnet tasarımın bir versiyonu olarak algılanabileceği görüşüne varılmıştır. Sonuç olarak; dava konusu tasarımın mesnet tasarım karşısında yenilik niteliklerini taşıyor olsa bile, bilgilenmiş kullanıcı gözünde ayırt edicilik niteliklerini taşımadığı, bu açıdan bakıldığında da davalıya ait 2021/006972 – 1 nolu tasarımın Amazon satış sitesinde satışa sunulan kaşıklık tasarım karşısında hükümsüzlük koşullarının oluştuğu kanaati oluşmuştur. Öncelikle belirtmek gerekir ki her ne kadar aynı firma tarafından aynı gün başvurusu yapılmış olsa bile farklı tasarımların bir arada hayal edilmesi ve bu şekilde birleştirilerek karşılaştırmaya esas alınması yaklaşımı mahkememizce benimsenmemiştir. Zira tasarımların yenilik ve ayırt edicilik kriterlerine sahip olup olmadığına ilişkin önceki tasarımlarla yapılan değerlendirmede, birden fazla tasarımın özelliği birleştirilerek kıyaslama yapılamaz, her bir tasarım ayrı ayrı kıyaslanır (Avrupa Birliği Adalet Divanı Kararı, C-345/13, Karen Millen Fashions vs Dunnes Stores et al., 19/06/2014). Bu kapsamda huzurdaki dava konusu 2021 006972/1 sayılı tasarım değerlendirilirken de tasarım bütünlüğü diğer bir deyişle genel görünümü esas alınmıştır. Parçalara ayırıp, her parçanın kamuya daha önce sunulup sunulmadığını değerlendirmek tasarım tescilinin genel görünüm kapsamında değerlendirmek biçimindeki temel yaklaşımına aykırıdır. Açıklanan nedenlerle, davaya konu tasarımı karşılaştırılırken tasarımın çeşitli kısmımlarını değil, tüm görsel unsurlarıyla oluşturduğu kompozisyonu değerlendirilmiştir. 90080501320022 sayılı tasarım açısından bakıldığında, her iki tasarımın da 3 bölmeli bir kaşıklık tasarımı olduğu anlaşılmıştır. Dava konusu tasarım ve mesnet tasarım bir bölümünde 4 gözlü bir alan yer almaktadır ve bu gözler her iki tasarımda da aşağıya doğru eğimlidir. Farklı olarak dava konusu tasarım ilgili bölüm üst kısmında gözleri tanımlayan alanlar köşeleri yuvarlatılmış dikdörtgenler şeklinde kurgulanmıştır, göz içleri aşağıya inen eğimli bir yüzeye, eğimli yüzeyin aşağıya indiği kısımda bir boşluğa ve ilgili gözü ikiye bölen seperatöre sahiptir. Tasarımın bütünlüğünü sağlayan ana yapıya bakıldığında dava konusu tasarımda farklı olarak köşeleri yuvarlatılmış, birbiri üstüne binen iki katmanlı bir yapının olduğu, dava konusu tasarımda ise köşeli bir kutu formunun olduğu görülmüştür. Tasarımlar arasındaki farklılıklar dava konusu tasarıma yenilik ve ayırt edicilik kriterlerini katacak niteliktedir. 90080501320023 sayılı tasarım açısından bakıldığında bu tasarımın dava konusu tasarım orta kısmında yer alan bölüm ile karşılaştırılabileceği değerlendirilmiştir. Her iki tasarımda da 4 gözlü bir alan yer almaktadır ve bu gözler her iki tasarımda da aşağıya doğru eğimlidir. Farklı olarak dava konusu tasarım ilgili bölüm üst kısmında gözleri tanımlayan alanlar köşeleri yuvarlatılmış dikdörtgenler şeklinde kurgulanmıştır, göz içleri aşağıya inen eğimli bir yüzeye, eğimli yüzeyin aşağıya indiği kısımda bir boşluğa ve ilgili gözü ikiye bölen seperatöre sahiptir. Tasarımlar arasındaki farklılıklar dava konusu tasarıma yenilik ve ayırt edicilik kriterlerini katacak niteliktedir. 90080501320023 sayılı tasarım açısından bakıldığında bu tasarımın dava konusu tasarım sağ kısmında yer alan bölüm ile karşılaştırılabileceği düşünülmüştür. Her iki tasarımda da kesikler atılarak çoklu göz oluşturulmuş birbirini takip eden iki seviyeli bir katman yaklaşımı olduğu görülmüştür. Mesnet tasarımda farklı olarak bu iki katmanın ulaştığı en alt noktanın biraz ilerisinde bir miktar yüksekliğe sahip yeni bir katmanın yer aldığı görülmektedir. Dava konusu tasarımda bahsi geçen kesikli katmanlar eğimli bir şekilde aşağıya inerken mesnet tasarımda bu inişlerin dik bir formda olduğu görülmektedir. Dava konusu tasarım bölüm köşeleri yuvarlatılmışken mesnet tasarımda tamamen köşeli bir yapı yer almaktadır. Tasarımlar arasındaki farklılıkların, dava konusu tasarıma farklı bir karakter kattığı ve dava konusu tasarımın yenilik ve ayırt edicilik niteliklerini taşımasını sağladığı değerlendirilmiştir. Sonuç olarak yukarıdaki mesnet tasarımlar karşısında dava konusu tasarımın yenilik ve ayırt edicilik niteliklerini taşıdığı kanaati oluşmuştur.

Dava konusu 2021/006972 – 1 nolu tasarım ile dosyaya sunulan mesnet tasarımların ait olduğu dava dışı şirket ürün numunesi Öncelikle belirtmek gerekirki dosyaya sunulmuş numuneler bir önceki değerlendirmede yer alan ...Ltd.’e ait tescilli tasarımların sahibi firmaya ait olsa da aynı firmaya ait tesciller ve numunelerin kısmen de olsa farklılaştığı değerlendirilmiştir. Her ne kadar benzer mantıkta bir yaklaşım ile tasarlanmış olsalar da aynı firmaya ait numunenin tasarlanması esnasında çok sayıda detay farkına gidilmiştir ve bu farklılıklar da bahsi geçen numuneye kısmen de olsa farklı bir tasarım karakteri katmıştır. Bu noktadan hareket ile dava konusu tasarım ve numunede yer alan tasarımlar aşağıda karşılaştırılmıştır. Dava konusu tescilli tasarım incelendiğinde görseller içerisinde biri iki bölümlü diğeri 3 bölümlü bir yapının olduğu görülmektedir. Bu görsellerin tasarımın modüler yapısını göstermek amaçlı birlikte tek tasarıma eklenmiş olduğu tarafımızca düşünülmektedir. Mesnet tasarımda da benzer bir modüler yapı yer almaktadır. Tasarımların 1 modülü benzer şekilde 4 gözlü, göz içleri aşağıya doğru eğimli inen ceplere sahip yapıdadır. Modül üst kısmında gözleri tanımlayan alanlar benzer şekilde köşeleri hemen hemen aynı oranlarda yuvarlatılmış dikdörtgenler şeklinde kurgulanmıştır. Üst üç göz içleri gene benzer şekilde aşağıya inen eğimli bir yüzeye, eğimli yüzeyin aşağıya indiği kısımda bir boşluğa ve ilgili gözü ikiye bölen seperatöre sahiptir. Farklı olarak dava konusu tasarım alt gözü 3 parçaya ayrılmışken mesnet tasarımda üst göz iki parça halindedir ve seperatör olarak bahsedilen kısımların köşesi dava konusu tasarımda yuvarlatılmamıştır. Tasarımların diğer bir modülü boş bir hazne olarak tasarlanmıştır. Bu hazneler istenildiğinde ürünün altına kaydırılmak sureti ile ortadan kaldırılabilmektedir. Bu kısmın köşeleri yuvarlatılmış olması benzerdir. Bu kısımda farklı olarak mesnet tasarım dışa bakan yan kenarında bir girinti yer almaktadır. Ayrıca dava konusu tasarımdan farklı olarak mesnet tasarımda diğer kenarda da istenildiğinde boş bir hazne yer alabilmektedir. Dava konusu tasarımda mesnet tasarımdan farklı olarak iki eğimle aşağı doğru inen, kesikler atılarak çoklu göz oluşturulmuş bir modül daha yer almaktadır. Mesnet tasarımda ise bu modül yerinde 2 gözlü bir kısım yer almaktadır. Tasarımın bütünlüğünü sağlayan ana yapıya bakıldığında her iki tasarımda da benzer şekilde köşeleri yuvarlatılmış, birbiri üstüne binen iki katmanlı bir yapının olduğu görülmektedir. Bu yapılar arasındaki fark üst yüzeye geçiş kısmındaki biçim kararındadır. Yapılan inceleme ve değerlendirme sonucunda, tasarımların bütününe bakıldığında, tasarımlara ana karakterini veren noktalardaki benzerlikler karşısında farklılıkların detay seviyesinde kaldığı ve dava konusu tasarımın mesnet tasarımın bir versiyonu olarak algılanabileceği görüşüne varılmıştır. Sonuç olarak; dava konusu tasarımın mesnet tasarım karşısında yenilik niteliklerini taşıyor olsa bile, bilgilenmiş kullanıcı gözünde ayırt edicilik niteliklerini taşımadığı, bu açıdan bakıldığında da mesnet tasarım karşısında hükümsüzlük koşullarının oluştuğu kanaati oluşmuştur.

Sonuç olarak; davalı yana ait 2021/006972 numaralı tasarımın, Amazon satış sitesinde satışa sunulan kaşıklık ve alan ...Ltd.’e ait 2 parça ve alt tablanın birleşmesinden oluşan modül karşısında yenilik niteliklerini taşıyor olsa bile, bilgilenmiş kullanıcı gözünde ayırt edicilik niteliklerini taşımadığı, bu açıdan bakıldığında da mesnet tasarımlar karşısında davalı tasarımının hükümsüzlük koşullarının oluştuğu değerlendirilmiştir. Bu noktada birinci heyetten alınan ikinci ek bilirkişi raporunda her ne kadar dava konusu tasarımın bütünlüğü esas alınıp, Joseph tasarımları karşısında dava konusu tasarımın yeni ve ayırt edici olduğu değerlendirmesi yapılmış ise de belirtilen değerlendirmenin yüzeysel ve çok kısa açıklama ile yapılması ve yeterli gerekçe bulunmaması dikkate alınarak; ikinci heyette yapılan değerlendirme isabetli bulunmuştur. Asıl davada; birleşen davada dayanılan tasarım hükümsüz kılındığından, birleşen dava esastan incelenmeksizin reddedilmiştir.

Taraflarca sunulan belgeler ile tüm deliller incelenmiş, alınan raporlar ile tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilmiş olup yukarıda açıklanan gerekçelerle, asıl davanın kabulüne, birleşen davanın reddine karar vermek gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM: I-Asıl davanın kabulü ile asıl davada davalı adına tescilli 2021/006972 sayılı tasarımın hükümsüzlüğüne ve sicilden terkinine, 1-Davada alınması gereken 615,40TL harçtan peşin alınan 269,85TL harcın düşümü ile 345,55TL bakiye karar harcın davalıdan tahsili ile Hazineye gelir kaydına, 2-Davacı kendisini vekille temsil ettirdiği için AAÜT uyarınca 40.000,00TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 3-Davacı tarafından yapılan aşağıda dökümü gösterilen 21.334,85‬TL yargılama giderlerinin davalılardan alınarak davacıya verilmesine, II-Birleşen davanın reddine, 1-Birleşen davada alınması gereken 615,40 TL harcın peşin alınan 768,49 TL harçtan mahsubu ile fazlaya ilişkin 153,09 TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde iadesine, 2-Birleşen davada davalı kendisini vekille temsil ettirdiği için AAÜT uyarınca 40.000,00TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, 3-Birleşen davada davacı tarafından yapılan yargılama giderinin kendi üzerinde bırakılmasına, 4-Tarafların yatırdıkları gider avanslarından kalan tutarın HMK 333/1 uyarınca karar kesinleştiğinde iade işlemi yapılmak üzere tebliğden itibaren 15 gün içinde, banka hesap numarası bildirildiğinde hesaba aktarılmasına, aksi halde PTT aracılığı ile adreste ödemeli olarak gönderilmesine, Dair verilen karar, taraf vekillerinin yüzüne karşı 6100 sayılı HMK'nun 341. ile 345. Maddelerine göre tebliğinden itibaren iki haftalık süre içinde ... Bölge Adliye Mahkemesine İstinaf Kanun Yoluna dilekçe ile başvurulabileceğine yönelik karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. 15/05/2025

Katip ... ¸e-imzalıdır

Hakim ... ¸e-imzalıdır

Asıl davada davacı Masraf Dökümü: İlk Masraf 578,10.-TL Posta Masrafı 1.256,75.-TL Bilirkişi Ücreti 19.500,00.-TL Toplam 21.334,85‬.-TL