İlk Derece Mahkemesi 2023/425 E. 2025/670 K.

T.C. ... 10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2023/425 Esas - 2025/670 TÜRK MİLLETİ ADINA YARGILAMA YETKİSİNİ KULLANAN T.C. ... 10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR ESAS NO : 2023/425 KARAR NO : 2025/670

BAŞKAN : ... ÜYE :.... ÜYE : ... KATİP : ....

DAVACI : .... VEKİLLERİ : Av... Av... Av... DAVALI : .... VEKİLLERİ : Av... Av... DAVA : Alacak DAVA TARİHİ : 02/09/2022 KARAR TARİHİ : 22/10/2025 KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 19/11/2025

Mahkememizde görülmekte olan alacak davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: DAVA : Davacı vekili, taraflar arasında 'Mavi Bina A-B-C Blokları Revizyon Projelerinin Hazırlanması İşi'ne dair 22/02/2021 tarihli sözleşme imzalandığını, anılan projenin aşamalar halinde tamamlanacağının kararlaştırıldığını, müvekkilinin 1. ... 2. aşamasını tamamladığını, hak edişlerini aldığını, 3. aşamaya dahil 'Şematik Planlama Projesi'nin de tamamlanarak 30/07/2021 tarihinde davalıya teslim edildiğini, yaklaşık 1 yıl süre geçmesine rağmen onay verilmediği gibi ne zaman verileceğine dair bilginin de sunulmadığını, süreci süreci hızlandırmak için 03/09/2021 tarihli yazı ile davalıya başvurulduğunu, 01/10/2021 tarihli cevapta, doğrudan ayıp iddiasında bulunulmaksızın, bir takım hususların ileride yaşanacak gelişmelere, görüş ... yönetsel kararlara bağlı olarak değişebileceği belirtilerek genel müdürlük makamının uygun görüşünün oluşmasının ardından ilerleyen süreçte onaylanabilecek ... gerek duyulması durumunda konsept proje çalışmasına devam edilebileceğinin bildirildiğini, daha sonra 25/11/2021 tarihli başvurunun da cevapsız bırakıldığını, müvekkili firmanın haklı ... geçerli bir sebep olmaksızın bekletildiğini, mimari proje çalışmalarında aşamalar tamamlanırken sonraki safhaların hazırlık ... üretimlerinin yapıldığını, bu arada çalışma gereği konsept proje aşamasının da tamamlandığı gibi uygulama proje aşaması 'yıkım, döküm ... metrajlarının' da hazırlandığını, müvekkilinin emek ... zaman kaybının olduğunu, onayda bekletildiğini, 01/03/2022 tarihli ihtarname çekilerek anılan aşamaların hazır olduğu, teslim alınmasının ... bedelinin ödenmesinin gerektiğinin talep edildiğini, ihtara cevap verilmediğini, hizmet bedelinin tahsili amaçlı arabulucuk görüşmelerinin sonuçsuz kaldığını, arabuluculuk aşamasında davalının sözleşmeyi sonlandırma teklifinde bulunduğunu, belirsiz olduğundan kabul edilmediğini, davalının duyarsız kaldığını, müvekkilinin, 29/06/2022 tarihli ... 7869 yevmiye numaralı ihtarnameyi göndererek ifayı red, ücret ... kar kaybının ödenmesini talep ettiğini, ancak müspet bir dönüş olmadığını, davalının, müvekkili ile akdedilen 22/02/2021 tarihli sözleşmede onayın süreye tabi bulunmamasını keyfi olarak kullandığını, sözleşmedeki hakkın kötüye kullanma durumunun söz konusu olduğunu ileri sürerek ... ıslah isteminde bulunarak, şematik planlama projesi için 642.000,00 TL+KDV'nin, yapılan diğer aşamalara ilişkin işler için şimdilik 100,00 TL+KDV'nin, TBK 125/2 maddesine istinaden 1.027.200,00 TL+KDV kâr kaybının davalıdan tahsiline, her bir alacak kalemine arabuluculuk son tutanaklarının imzalandığı tarih itibariyle avans faizi uygulanmasına karar verilmesini talep ... dava etmiştir. CEVAP : Davalı vekili, belirsiz alacak davasının koşullarının olmadığını, sözleşmede kurum onayı alındıktan sonra diğer aşamaya geçileceğine dair hüküm bulunduğunu, yine ödemelerin de pursantaj ... kurum onayına bağlı olduğunu, tacir davacının sözleşme hükümleriyle bağlı bulunduğunu, şematik projenin onaylanmadığını, mevcut haliyle de kabulünün mümkün olmadığını, kaldı ki hizmet bedelinin yazılı bulunduğunu, ayıp ihbarının da yapıldığını, diğer taleplerinin de dayanağının bulunmadığını, sözleşmenin süresinin dolmadığını savunarak, davanın reddini istemiştir. KANITLAR : Arabuluculuk son tutanağı sunulmuştur. 22/02/2021 tarihli....Hazırlanmasına ilişkin ... taraflarca imzalanmış sözleşme ile eklerinin örnekleri sunulmuştur. 14/06/2021 tarihli 1 nolu hak ediş raporu ibraz edilmiştir. Mavi Bina Revizyon Projesi, proje süreci değerlendirme yazısı sunulmuştur. Beyoğlu 15. Noterliği'nin 10/03/2022 tarih ... 2656 yevmiye ile 29/06/2022 tarih ... 7869 yevmiye numaralı ihtarnameleri örnekleri ibraz edilmiştir. Mimarlar Odası Başkanlığı'ndan dava konusu işe ilişkin esas olmak üzere 2021 yılında davaya konu benzer bir mimari proje için elde edilebilecek net kar oranı sorulmuştur. Taraflar arası yazışma örnekleri sunulmuştur. Mahkememizce resen belirlenen mimar- gayrimenkul değerleme uzmanı, borçlar hukuku ... muhasebe alanında uzman bilirkişi heyetinden rapor alınmış, düzenlenen bu raporda; şematik planlama projesinin sözleşme ... eklerine uygun olarak davacı yüklenici tarafından tamamlanarak davalı işverene teslim edildiği, dolayısıyla davacı firmanın bu aşamanın karşılığı olan ... pursantaj tablosunda işin % 10'luk bedeline karşılık gelen KDV hariç 535.000,00 TL'yi hak ettiği, 22/02/2021 tarihli taraflar arasındaki sözleşmenin açık şekilde feshedilmediği, taslak halinde fesih yazışmalarının yapıldığı, dava açılmakla sözleşmenin eylemli olarak feshedildiğinin kabul edilmesinin gerektiği, sözleşme bedelinin %30'nun kar sayılması iddiasına dair bilgi ... belge sunulmadığı, TBK'nın 408. maddesi uyarınca kar kaybı belirlemeye yönelik donelerin olmadığı yönünde görüş bildirmişlerdir. Ek rapor alınması yönünde karar verilmiş, salt nitelikli hesap bilirkişi tarafından kendi alanıyla ilgili ek rapor sunulmuş, anılan raporda; aynı yönde görüş bildirilmiştir. Raporun gerek içerik olarak hüküm kurmaya elverişli olmaması ... ek raporun usulüne uygun düzenlenmemesi karşısında, taraf vekillerinin itirazları da dikkate alınarak, yeniden nitelikli hesaplamalar, mali müşavir ... mimar bilirkişilerinden oluşan heyetten rapor alınmış, düzenlenen bu raporda; taraflar arasındaki sözleşmenin 22/02/2021 tarihli olduğu, 5.350.000,00 TL+KDV götürü bedelli bulunduğu, davalının 'Mavi Bina A-B-C Bloklarının Mimari, Statik, Mekanik ... Elektrik Revizyon Projelerinin Hazırlanması Alım İşi'ne ait olduğu, yapılan işlere ait hizmet bedellerinin pursantaj oranlarına göre ödeneceği, davalının, her hangi bir aşamanın tesliminden sonra, bir sonraki aşamaya geçilmeden işi durdurabileceği, bu durumda teslim alınan aşamanın karşılığının tedarikçiye ödeneceği, iş eksikliği nedeniyle tedarikçinin herhangi bir tazminat talep edemeyeceğinin kararlaştırıldığı, sözleşmede genel işin pursantaj oranlarının belirlendiği, buna göre hazırlık ... ön etüd çalışmaları ile zonlama işi aşamasının %10, şematik planlama ile konsept proje işi aşamasının %30 (şematik planlama %10, konsept proje %20), kesin proje işi aşamasının %15 ... uygulama ... detay projesi işi aşamasının ise %45 olarak belirlendiği, hazırlık ... ön etüd çalışmaları ile zonlama iş aşamasının (%10) teslim edildiği, davacının ödemesini aldığı, şematik planlama ile konsept işi aşamasının şematik planlama kısmının (10) teslim edildiği, onaylanmadığı ... ödemenin yapılmadığı, onay süresinin yaklaşık 1 yılı aştığı, onayının makul süreyi geçtiği, sözleşme süresinin ise zaten 270 gün olduğu, şematik planlama bakımından davacının KDV dahil (5.350.000,00 TLx%10+ %20 KDV) 642.000,00 TL'yi talep edebileceği, sözleşmenin tamamı esas alındığında, yapılan iş sonrası bakiye iş kısmı ... %20 kar marjı dikkate alınarak KDV dahil 1.027.200,00 TL kar kaybının belirlendiği, davalının ayıp ihbarının olmadığı, onay almadan sonraki aşamaya geçilemeyeceği, davacının, onay almadan sonraki aşamalar nedeniyle yaptığı masrafları talep edemeyeceği, davacının TBK'nın 125/2. maddesine göre talep hakkının olamayacağı, alacaklının temerrütü hükümlerinin uygulanması gerektiği, esasen sözleşmenin etaplara bölündüğü, sonraki aşama için onayın gerektiği ... davacının kar kaybını talep edemeyeceği hususları görüş olarak bildirmişlerdir. GEREKÇE : Dava, eser sözleşmesinden kaynaklı şematik planlama projesi bedelinin, sözleşmeye güvenilerek yapılan masraflar ile kar kaybının tahsili istemine ilişkindir. Somut uyuşmazlıkta taraflar arasında 22/02/2021 tarihli, 5.350.000,00 TL+KDV götürü bedelli, davalıya ait 'Mavi Bina A-B-C Bloklarının Mimari, Statik, Mekanik ... Elektrik Revizyon Projelerinin Hazırlanması Alımı İşi'ne dair eser sözleşmesi imzalandığı, bu sözleşmede davalının işveren, davacının yüklenici sıfatının olduğu, yapılan işlere ait hizmet bedellerinin pursantaj oranlarına göre ödeneceğinin, davalının, her hangi bir aşamanın tesliminden sonra bir sonraki aşamaya geçilmeden işi durdurabileceğinin, bu durumda teslim alınan aşamanın karşılığının tedarikçeyi ödeneceğinin, iş eksikliği nedeniyle tedarikçinin herhangi bir tazminat talep edemeyeceğinin kararlaştırıldığı, tarafların hak, yetki ... sorumluluklarının belirlendiği, sözleşmede genel işin pursantaj oranlarının tespit edildiği, buna göre hazırlık ... ön etüd çalışmaları ile zonlama işi aşamasının %10, şematik planlama ile konsept proje işi aşamasının %30 (şematik planlama %10, konsept proje %20), kesin proje işi aşamasının %15 ... uygulama ... detay projesi işi aşamasının ise %45 olarak belirlendiği, hazırlık ... ön etüd çalışmaları ile zonlama iş aşamasının (%10) teslim edildiği, davacının bu kısma dair ödemesini aldığı, şematik planlama ile konsept işi aşamasının şematik planlama kısmının teslim edildiği, uzunca süre onaylanmadığı ... ödemenin yapılmadığı, onay süresinin yaklaşık 1 yılı aştığı, davacının ihtarname keşide ettiği, daha sonra TBK'nın 125/2. maddesine dayalı ihtarname çektiği, davalının onay aşamasını beklediği yönünde beyanda bulunduğu, daha sonra davacının işbu davasını açtığı, davalının, davanın reddini savunduğu hususları uyuşmazlık konusu değildir. Taraflar arasındaki çekişme, davacının, davalıya teslim ettiği şematik planlama projesini sözleşme ... eklerine uygun teslim edip etmediği, bu kısım itibariyle ücrete hak kazanıp kazanmadığı, sözleşmenin ayakta olup olmadığı, değilse kim tarafından haksız olarak feshedildiği, davacının ayrıca sözleşmenin diğer aşamaları için yaptığı hazırlık giderleri ile kar kaybı talep edip edemeyeceği yönlerinde toplanmaktadır. Somut olayda uyuşmazlık, eser sözleşmesinden kaynaklanmaktadır. Eser sözleşmesi, taraflarına haklar sağlayan ... borçlar yükleyen tam iki taraflı iş görme akdidir. Ana edim olarak yüklenici, yapımını üstlendiği eseri sözleşmeye, eklerine, teknik ... sanatsal ilkeler ile amacına uygun imal edip iş sahibine teslim, iş sahibi de kararlaştırılan bedeli ödemekle yükümlüdür. Yüklenici teslimi, iş sahibi de bedeli ödediğini ispat etmelidir. İddia, savunma, taraflar arasındaki sözleşme ... ekleri, bu sözleşme kapsamında teslim edilen proje ... ekleri, ödeme belgesi, davacı ihtarları, öncesi karşılıklı yazışmalar ... bilirkişi raporları kapsamından, davacının yüklenici, davalının işveren olarak aralarında 22/02/2021 tarihli sözleşmeyi imzaladıkları çekişmesizdir. Yine sözleşme hükümleri ... eklerinden, edimlerin etaplara ayrıldığının, ödemenin pursantaja göre yapılacağının kararlaştırıldığı, hazırlık ... ön etüd çalışmaları ile zonlama işi aşamasının yapılarak davacı tarafından davalıya teslim edildiği, %10 kısma isabet eden bu iş bedelinin ödendiği, şematik planlama ile konsept proje işi aşamasının %30 (şematik planlama %10, konsept proje %20), şematik planlama kısmının teslim edildiği, ancak uzun süre onay verilmediği gibi, davalı tarafından bir ayıp ihbarının bulunmadığı ... bedelinin ödenmediği yönleri de sabittir. Taraflarca ayrıca ... açıkça sözleşmenin feshedilmediği de ortadadır. Tacir taraflar, sözleşme hükümleriyle bağlıdırlar. Öncelikle belirtilmek gerekir ki, davacı, ikinci aşamanın 1. kısmıyla ilgili olarak onay aldıktan sonra şematik planlama projesini sözleşme ... eklerine uygun olarak davalıya teslim etmiştir. Davalı ayıp ihbarında bulunmamış ... ödeme yaptığını da kanıtlamamıştır. O halde, davacının, bu kalem istemi yerinde görülmüş, bilirkişi raporunda belirtildiği üzere, KDV dahil olarak 642.000,00 TL şematik planlama projesi bedeli alacağı kabul edilmiştir. Yukarıda açıklandığı üzere, sözleşme etaplara ayrılmış olup, davalının onayına bağlı olarak ilerleme şartına bağlı kılınmıştır. Bu durum karşısında, davacının, açıkça onay verilmeden sonraki aşamalarla ilgili olarak yaptığı masrafların bedelinin tahsili istemi yerinde görülmemiştir. Davadan önce sözleşme, ayrıca ... açıkça taraflarca feshedilmemiştir. Ancak, anılan sözleşmede, davalının, her hangi bir aşamanın tesliminden sonra, bir sonraki aşamaya geçilmeden işi durdurabileceği, bu durumda teslim alınan aşamanın karşılığının tedarikçeyi ödeneceği, iş eksikliği nedeniyle tedarikçinin herhangi bir tazminat talep edemeyeceği yönünde hükme yer verilmiştir. Davacının, şematik planlama projesini teslim ettikten sonra, sözleşme süresi 270 gün olmasına rağmen davalının yaklaşık 1 yıllık süre geçmesine rağmen sessiz kalması, sonra davacının bu sürede hareketsiz beklemesi, alacaklının temerrütü hükümlerine başvurmaması, işin niteliği ... sözleşme bir bir bütün olarak değerlendirildiğinde, artık davalının sonraki aşamalar için onay vermediğinin, bu halde davacının tazminat ... kar kaybı talep edemeyeceğinin kabulü gerekmektedir. Bu durum karşısında, davacının davasının kısmen sabit olduğu, şematik proje bedeli alacağının bulunduğu, bu alacak bakımından 27/05/2022 tarihinin temerrüt tarihi olarak esas alındığı, davalının önceden temerrüte düşürüldüğü, taleple bağlı kalındığı, tacirler arası eser sözleşmesinde avans oranında temerrüt faizi talep edilmesinde bir yanlışlık görülmediği sonucuna varılarak aşağıdaki şekilde hüküm kurmak gerekmiştir. HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-Davacının davasının kısmen kabulüne, 642.000,00 TL alacağın 27/05/2022 tarihinden itibaren işleyecek avans oranında temerrüt faiziyle birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, diğer istemlerin reddine, 2-492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince, alınması gereken 43.855,02 TL nispi karar ... ilam harcı için peşin alınan 10.967,18 TL ile 17.540,30 TL tamamlama harcı toplamı 28.507,48‬ TL'nin mahsubu ile noksan olan 15.347,54‬ TL'nin davalıdan tahsili ile Hazineye irad kaydına, 3-Davacı tarafça yatırılan 10.967,18 TL peşin harç ile 17.540,30 TL tamamlama harcı toplamı 28.507,48‬ TL'nin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, 4-Arabuluculuk aşamasında kabul edilen talep yönünden harcanan 1.560,00 TL'nin davalıdan tahsili ile Hazineye irad kaydına, karar kesinleştiğinde bu yönde vergi dairesine müzekkere yazılmasına, 5-Arabuluculuk aşamasında reddedilen talep yönünden harcanan 1.560,00 TL'nin davacıdan tahsili ile Hazineye irad kaydına, karar kesinleştiğinde bu yönde vergi dairesine müzekkere yazılmasına, 6-Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca davacı yararına kabul edilen miktar üzerinden hesaplanan 100.300,00 TL nispi vekalet ücretinin davalıdan alınarak kendisini vekil ile temsil ettiren davacıya verilmesine, 7-Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca davalı yararına reddedilen miktar üzerinden hesaplanan 155.808,00 TL nispi vekalet ücretinin davacıdan alınarak kendisini vekil ile temsil ettiren davalıya verilmesine, 8-Davacı tarafça yapılan 80,70 TL başvuru harcı ile 23.211,5‬0 TL posta/tebligat/bilirkişi ücreti gideri toplamı 23.292,2‬0 TL yargılama giderinden davanın kabul ... red oranına göre hesaplanan taktiren 8.958,54 TL'nin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, bakiyesinin davacı üzerinde bırakılmasına, 9-Davalı tarafından yapılan 200,00 TL yargılama giderinden davanın kabul ... red oranına göre hesaplanan taktiren 76,92 TL'nin davacıdan tahsili ile davalıya verilmesine, bakiyesinin davalı üzerinde bırakılmasına, 10-Taraflarca yatırılan gider avansının kullanılmayan kısmının karar kesinleştiğinde iadesine, Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde ... Bölge Adliye Mahkemesinde İstinaf yolu açık olmak üzere 22/10/2025 tarihinde oy birliği ile karar verildi.

Başkan ... e-imzalıdır Üye ... e-imzalıdır Üye ... e-imzalıdır Katip ... e-imzalıdır