İlk Derece Mahkemesi 2019/705 E. 2025/752 K.

T.C. ... 10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2019/705 Esas - 2025/752 TÜRK MİLLETİ ADINA YARGILAMA YETKİSİNİ KULLANAN T.C. ... 10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR ESAS NO : 2019/705 Esas KARAR NO : 2025/752

BAŞKAN : .... ÜYE : .... ÜYE : .... KATİP : ...

ASIL DAVA : DAVACILARI : 1- ... : 2- ... ... ... VEKİLLERİ : Av.... Av... DAVALI : ...... VEKİLİ : Av. .... DAVA : Tazminat DAVA TARİHİ : 25/12/2019

Birleşen ... 9. Asliye Ticaret Mahkemesi'in 2021/408 Esas sayılı dosyası: DAVACI : ...... VEKİLİ : Av... DAVALILAR : 1- ... ... ...... 2- ...... VEKİLİ : Av... DAVA : Alacak DAVA TARİHİ : 02/07/2021

Birleşen ... 6. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2023/849 Esas sayılı dosyası: DAVACILAR : 1- ... .... 2- ... ...... VEKİLİ : Av. ... DAVALI : .... VEKİLİ : Av. ... DAVA : İtirazın İptali DAVA TARİHİ : 11/12/2023 KARAR TARİHİ : 19/11/2025 KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 15/12/2025

Mahkememizde görülmekte olan asıl ... birleşen davalarda tazminat, itirazın iptali ... alacak davalarının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: ASIL DAVA : Davacılar vekili, taraflar arasında 24/07/2018 tarihinde 2 adet 'Kayaş- Irmak- Kırıkkale- Çetinkaya Elektirifikasyon Projesi Kapsamında Yapılacak Olan Trafo Merkezlerine ... Nakil Hattı Çekilmesi Proje ... Yapım İşi Kapsamında Irmak TM ... İzzettin TM'yi Besleyecek Olan 2 adet ... Nakil Hattı Yapım İşi" sözleşmesi akdedildiğini, sözleşme hükmüne göre imzadan itibaren 10 gün içinde yer tesliminin yapılması gerektiğini, ancak davalının kamulaştırma işlemini yaparak yer teslimi yapması gerekirken buna uymadan 25/07/2018 tarihinde yer teslimini yaparak müvekkillerinin işe başladığını, ancak kamulaştırılmayan arazilerin sahipleri tarafından müvekkillerinin engellendiğini, mal sevkiyatının yapılmadığını, süre uzatım talep hakkını saklı tutarak çözüm için davalıya başvurulduğunu, çözüm olarak başka direk sahalarında çalışma yapılmasının ... acil kamulaştırma yapılacağının bildirildiğini, 04/12/2018 tarihinde müvekkillerinin engellemeleri bildirilerek kamulaştırma bitinceye kadar geçecek sürenin ek süre olarak verilmesini istediğini, 04/07/2019 tarih ... 08/07/2019 tarihli yazılarla talebin yinelendiğini, ancak işin ilerlemesi bakımından sözleşmede hüküm olmadığı halde, bazı taşınmaz sahiplerine müvekkillerinin ödemeler yaptığını, davalının buna rağmen çalışma programına uyulmadığı gerekçesiyle uyarı yazıları gönderdiğini, kontrollü yapılan işlerle ilgili olarak düzenlenen fatura karşılıklarının zamanında ödenmediğini, müvekkillerinin zor duruma sokulduklarını, diğer müvekkili ... firmasının konkordato ilan etmek zorunda kaldığını, bu durumlara rağmen davalının 04/07/2019 tarihli ... E. 228349 sayılı yazısıyla sözleşmeyi 47/17 ... 47/18. maddelerini gerekçe göstererek haksız şekilde feshettiğini, oysa sözleşmeye uygun yer tesliminin yapılmadığını, kamulaştırmanın tamamlanmadığını, haklı süre uzatım taleplerinin dikkate alınmadığını, hak edişlerinin zamanında yapılıp ödenmediğini, bunun da gecikmelere neden olduğunu, davalının sözleşmenin feshinde tam kusurlu bulunduğunu ileri sürerek, haksız fesih nedeniyle sözleşmenin ifası için yapılan alacak kalemleri için, şimdilik her biri için 100,00'er TL'den 800,00 TL'nin ödeme tarihlerinden itibaren avans faizleri ile birlikte, haksız fesih nedeniyle uğranılan kâr kaybı için şimdilik 1.000,00 TL belirsiz alacağın dava tarihlerinden itibaren avans faizi ile birlikte tahsiline, sözleşme ile davalı kuruma verilen ... haksız fesihle irad kaydedilen 698.203,00 TL kesin teminatın idarenin kusurlu olması nedeniyle müvekkil şirketlerine iadesine karar verilmesini talep ... dava etmişlerdir. CEVAP : Davalı vekili, davacıların arabuluculuğa başvurmadığını, dava konusu uyuşmazlıkta idari yargının görevli olduğunu, ileri sürülen iddialarının basiretli tacirle bağdaşmadığını, kamulaştırmaların sözleşmelerde bahsedildiğini, sözleşmede bunların ayrıntılı olarak açıklandığından kamulaştırma ile karşılaşılan sorunların ivedilikle çözüldüğünü, davanın ihbar edilmek istenen Teiaş'ın Kırıkkale 2. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2018/207 Esas-2019/30 Karar sayılı kararı ile hükme bağlanan dosya ile bu durumun sabit olduğunu, direk temellerinin tamamlanmış olduğu noktalara kamulaştırma engeli bulunmadığı halde, direk dikimi ... tel çekimi işinin gerçekleştirilmediğini, mazeretsiz çalışma yapılmadığını, ikmal ihalesi yapıldığını, işin kabul aşamasına geldiğini, davacıların 19/03/2019 tarihinde mevzuata dayalı olarak işin tasfiyesini istediklerini, sonrada işi sahada bıraktıklarını, başvurunun olumsuz sonuçlanması sebebiyle süre uzatım şartlarının oluşmadığını, sözleşmenin müvekkilince usul ... yasaya uygun feshedildiğini, alacak iddiasının gerçeği yansıtmadığını savunarak, davanın reddini istemiştir. Birleşen ... 9. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2021/408 Esas sayılı dosyası: DAVA : Davacı vekili, taraflar arasında 24/07/2018 tarihinde sözleşme imzalandığını, davalılara yer tesliminin yapıldığını, işin yapılması bakımından uyarıldıklarını, işin tasfiyesi talebinde bulunduklarını, edimlerini yerine getirmemeleri nedeniyle sözleşmenin feshedildiğini, hak edişlerin belirlendiğini, sözleşmenin 4.101.716,20 TL'lik kısmıyla ilgili herhangi bir işlem yapılmadığını, davalıların müvekkilinden 2.677.604,53 TL olan alacağının bloke edildiğini, davalıların yarım bıraktıkları işlemlerin tamamlaması için dava dışı firmayı ihale edildiğini, fiyat farkıyla birlikte 17.528.790,85 TL hak ediş tutarının oluştuğunu, davalıların kusuruyla oluşan zarardan sorumlu olduklarını, eksik iş ... bakiye alacak mahsup edildiğinde 10.749.470,12 TL zarar tespit edildiğini, başvuruya rağmen ödeme yapılmadığını, davalıların karşılaştıkları sorunların ivedi çözüldüğünü, ihalede yasaklanma kararının iptali için açılan davanın reddinin buna delil teşkil ettiğini, kamulaştırmanın halen devam ettiğini ileri sürerek, 10.749.470,12 TL'nin sözleşmenin fesih tarihinden itibaren işleyecek ticari faiziyle birlikte tahsiline karar verilmesini talep etmiştir. CEVAP : Davalılar vekili, asıl davadaki dilekçelerinde açıkladıkları vakıalarını tekrar ederek, 686 adet parselden 1 adedinin kamulaştırma kararı alındığını, yer tesliminin usulüne uygun yapılmadığını, davacının sözleşmesinin feshinde tam kusurlu bulunduğunu, hak ediş bedelinden 171.864,33 TL'nin de halen ödenmediğini, istemin yersiz olduğunu savunarak, davanın reddini istemiştir. Birleşen ... 6. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2023/849 Esas sayılı dosyası: DAVA : Davacılar vekili, asıl davadaki vakıaları tekrar ederek, taraflar arasında sözleşme imzalandığını, davalı tarafından haksız feshedildiğini, 13/05/2019 tarihli ... 3 nolu hak ediş bedelinin ödenmediğini ileri sürerek, 3.021.712,20 TL'nin fatura tarihi itibariyle işleyecek avans faiziyle birlikte tahsiline karar verilmesini talep ... dava etmiştir. CEVAP : Davalı vekili, sözleşmenin haklı nedenlerle feshedildiğini, davacıların iş yerini terk ettiklerini, davacı hak edişinin zararının mahiyeti nedeniyle ödenmediğini, istemin zamanaşımına uğradığını savunarak, davanın reddini istemiştir. KANITLAR : Taraflar arasında imzalanan 24/07/2018 tarihli sözleşme ... ekleri ibraz edilmiştir. Ödeme belgeleri, karşılıklı yazışma örnekleri, hak ediş belgeleri ... teminat mektubu örneği sunulmuştur. İşin yapılacağı yere ait istimlak paftası ile istimlak yapılan ... yapılmayan yerlere ait istimlak evrakları getirtilip incelenmiştir. Arabuluculuk anlaşamama tutanakları ibraz edilmiştir. Davalı-birleşen davada davacı tarafın fesih yazı ile ihtarname örneği sunulmuştur. Davacılar-birleşen davalarda davalılar ... davacılar uzman görüşü ibraz etmişlerdir. Mahkememizce resen belirlenen elektrik mühendisi, harita mühendisi ... nitelikli hesaplama uzmanı bilirkişi heyetinden rapor alınmış, alınan raporda; sözleşme, ekleri, yazışmalar ile tüm belgeleri incelediklerini, TEİAŞ yetkililerince 18/03/2019 tarihinden sonra sahada herhangi bir çalışma yapılmadığının tutanakla tespit edildiği ifade edilmişse buna ilişkin tutanağa rastlanılmadığı, davacının 09/03/2019 tarihli tasfiye talep yazısının, davalı idare tarafından davacıya gönderildiği iddia olunan 13/23.06.2019 sayılı ihtarın ... de onaylı iş programının dosya içerisinde yer almadığı yönünde ön rapor mahiyetinde görüş bildirmişlerdir. Eksiklikler ikmalinden sonra tarafların da itirazları doğrultusunda dosya aynı bilirkişi kuruluna tevdi edilmiş, alınan ek raporda; kök raporda yer verilen tespit ... değerlendirmelerin aynen korunduğu, sözleşmede tarafların hak, yetki ... sorumluluklarının belirlendiği, bir kısım taşınmazların kamulaştırılması yapılmamış ise de davacı-birleşen davalarda davalı ... davacı iş ortaklığının bu durumu bildiği, esasen 4734 sayılı KİK'nin 62. maddesi uyarınca yapılan işin niteliği gereği kamulaştırma tamamlanmadan ihalenin yapılabileceği, kamulaştırmasız el atma .../veya acele kamulaştırma yapılarak işlemlere devam edileceği, davacılar-birleşen davalarda davalılar ... davacıların, bu durumu bildikleri mevzuat itibariyle 19/03/2019 tarihinde tasfiye talebinde bulundukları, anılan başvuruda uygun yer tesliminin yapılmadığı iddiasını ileri sürmedikleri, sahada taşınmazlara girilemediğine dair tutanağa rastlanılmadığı, davalı İdarece kamulaştırma işlemleri tamamlanmadan ihalesi yapılan “Kayaş-Irmak-Kırıkkkale-Çetinkaya Elektrifikasyon Projesi Kapsamında Yapılacak Olan Trafo Merkezlerine ... Nakil Hattı Çekilmesi Proje ... Yapım İşi Kapsamında Irmak TM ... İzzettin TM’yi Besleyecek olan 2 adet ... Nakil Hattı Yapım İşinin ” davacı-birleşen davalarda davalı ... davacı iş ortaklığınca sözleşmede belirtilmesi üzerine bilerek ihaleye girildiği, kamulaştırmazsız el atma yöntemi ile araziye el atılarak tesisleşme yoluna gidilme yolunun seçildiği, bu sebeple de arazide girilemeyen direk yerinin olması halinde, diğer direğe geçilmesinin istenildiği ... araziye girilemeyen taşınmaz için 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 27. maddesi uyarınca acele el koyma yoluna gideceği davacı iş ortaklığı beyanından anlaşılmakta olduğu, kök raporda da belirtildiği üzere 5 adet direk yeri için 27. madde kararı alındığı, dava konusu hatlardan 154 kV İzzetin TM - Kalecik TM ... Nakil hattına ait 114 direk yerine isabet eden taşınmazdan 111 direğin isabet ettiği taşınmaza kamulaştırmasız el atma yöntemi ile girildiği, İdarenin bu yöntemi kullandığının bilindiği ... kamulaştırmasız el atma yöntemini kullanırken bu hususun İdare kontrolünde arazide davacı iş ortaklığınca yerine getirildiği, dava konusu işte zeminde hafriyat ... alt montaj yapılarak kamulaştırmasız el atılırken üst montajının ... tel çekiminin yapılamadığına yönelik idare kontrolörleri tarafından imza atılmasa dahi sahada taşınmazlara girilemediğine dair tutanağın bulunmadığı, tasfiye talebinde arazilere girilemediğinden hiç bahsedilmediği gibi araziye girilemediğine dair yazılarında sonradan yazıldığı, hiç çalışmaya başlanılmayan diğer hat 154 kV TCDD Irmak TM - Kalecik TM ... Nakil hattına ilişkin ise hiçbir tutanağın ... yazışmanın dahi bulunmadığı nazara alındığında kamulaştırma yapılamadığından bahisle araziye girilerek çalışılamadığı iddiasının dosya kapsamına uygun olmadığı değerlendirilmekle nihai takdirin sayın mahkemeye ait olduğu, ayrıca, 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 62. maddesinin c) bendi kapsamında davalı İdarece kamulaştırma yapılmadan ihaleye çıkıldığı ... kamulaştırmazsız el atma yöntemi ile araziye el atılarak tesisleşme yoluna gidilme yolunun seçildiği ... davacı iş ortaklığının kendi beyanında da bahsettiği üzere 1 adet taşınmazda kamulaştırma yapıldığından hareketle 114 direkten 111 direğin isabet ettiği taşınmaza kamulaştırmasız el atma yöntemi ile girildiği, İdarenin bu yöntemi kullandığının bilindiği ... kamulaştırmasız el atma yöntemini kullanırken arazide de davacı iş ortaklığınca yerine getirildiği dosyada mevcut iken usulüne uygun yer tesliminin yapılıp yapılmadığının bilinmemesinin mümkün olmadığı, sözleşme imzalanmasını müteakiben kamulaştırma işlemlerinin yapılıp yapılmadığının sorgulanarak usulüne uygun yer tesliminin yapılması istenebilecekken davacı iş ortaklığı tarafından ihale konusu işin tasfiyesinin kabul edilmemesi üzerine usulüne uygun yer tesliminin yapılmadığı iddiasının kabul edilebilir nitelikte olmadığı hususlarını görüş olarak bildirmişlerdir. İtirazlar üzerine, dosyanın yeni seçilen nitelikli hesaplama uzmanı, elektrik mühendisi, harita ... kadastro mühendisi bilirkişi bilirkişi heyetinden rapor alınmış, alınan raporda; asıl dava kapsamında; sözleşme kapsamındaki 144 direğin 111 adedinin davacı yükleniciler tarafından alt montajlarının tamamlanmış olduğu, sözleşme kapsamında yapılması gereken 33 direk alt montaj, 144 direk üst montaj ... iletken çekimlerini yapmadığı, yüklenicinin yaptığı iş oranının % 64,75 ... iş miktarının 7.535.000 TL olduğu, yüklenicinin onaylı iş proğramının çok gerisinde kaldığı ancak, sözleşme eki özel teknik şartnamede kamulaştırma işlemlerinin devam etmekte olduğuna yer verilmesine karşılık, işin yapımına engel koyan taşınmaz sahiplerine karşı 26/12/2018-27/12/2018-20/11/2019 tarihlerinde 6 ayrı kamulaştırma davası açıldığı, bu davalardan 5'i için mahkemelerce fesih öncesi karar verilmiş olmakla birlikte, davalar kapsamında mahkemelerce belirlenen ücretlerin yatırılarak yükleniciye bildirim yapılarak yer teslimi yapılmadığı, sözleşme feshinden çok sonra kalan 276 taşınmaz için 2021-2022 yıllarında dava dışı TEİAŞ tarafından kamulaştırma davaları açıldığı, bu kapsamda yüklenicinin teklif verme aşamasında davalı idare tarafından yanıltıldığı, davalı idarenin iş proğramında direk alt montaj ... direk üst montaj başlama ... bitirme tarihleri itibariyle direklerin montajının yapılacağı sahaları kamulaştırma işlemleri yapılarak işin yapımına engel teşkil etmeyecek şekilde fiili yer teslimi yapması gerekirken, bu edimini yerine getirmediği, bu çerçevede iş proğramının geçersiz hale geldiği ... yer teslimleri sağlandıktan sonra revize iş proğramı yapılması gerekirken bu hususa uyulmayarak ... süre uzatımları sağlanmayarak sözleşmenin fesih edildiği, davalı idare tarafından davacının yaptığı iş karşılığı düzenlenen ... onaylanan ara hak edişlerdeki iş bedellerini sözleşme hükümlerine göre zamanında ödemesi gerekirken bu edimini de yerine getirmediği, bu durumun yüklenicinin kalan işleri zamanında yapamamasına etki edecek mahiyette olduğu, sözleşmenin davalı idare tarafından, TBK, sözleşme ... YİGŞ hükümlerine uygun olmayacak şekilde fesih edildiği, davacının yaptığı iş karşılığı tasfiye hak edişi kapsamında 3.215.891,04 TL talep edebileceğinin hesaplandığı, davacının sözleşmenin ifası için yapılan masraflar kapsamında; sözleşme damga vergisi, all risk sigorta poliçesi, KİK payı ile ilgili olarak 11.776,45 TL, davacının mahrum kalınan kar kaybı için 205.085,81 TL talep edebileceğinin hesaplandığı, davalı idare tarafından nakde çevrilen teminat bedeli olan 698.203,00 TL bedelin nakde çevrilme tarihi olan 05/07/2019 tarihinden itibaren faizi ile birlikte davacı tarafından talep edilmesi hususunun mahkemenin takdirinde olduğu, birleşen 2015/486 Esas sayılı dava kapsamında; sözleşmenin davacı idare tarafından TBK, sözleşme ... YİGŞ hükümlerine uygun olmayacak şekilde fesih edilmiş olması nedeniyle davacının dava kapsamında bir talep hakkı olmayacağının düşünüldüğü, mahkemenin heyetimiz görüş ... kanaatinin aksine sözleşmenin haklı nedenlerle fesih edildiği yönünde kanaate varması halinde, yerleşik Yargıtay ilamlarına göre davacının kalan işlerin ihalesini önceki ihaledeki usule uygun yapmaması nedeniyle, ilk ihalede davalı teklifinden sonraki 2. en iyi teklif kapsamında varsa ortaya çıkan kaçırılan fırsattan doğan zararını talep edebileceği, dosyada ilk ihaleye konu dokümanlar bulunmaması nedeniyle hesaplama yapılamadığı yönünde görüş bildirmişlerdir. Raporlar arası çelişkilerin giderilmesi ... itirazların değerlendirilmesi bakımından Mahkememizce resen belirlenen elektrik mühendisi, harita ... kadastro mühendisi ... hukuk öğretim üyesinden oluşan bilirkişi heyetinden rapor alınmış, alınan raporda; asıl dava yönünden, dava konusu uyuşmazlığın davalı idare ile davacı yüklenici arasında 24/07/2018 tarihinde akdedilen Kayaş-Irmak-Kırıkkale-Çetinkaya Elektrifikasyon Projesi Kapsamında Yapılacak Olan Trafo Merkezlerine ... Nakil Hattı Çekilmesi Proje ... Yapım İşi Kapsamında; Irmak TM ... İzzettin TM'yi Besleyecek Olan 2 adet ... Nakil Hattı Yapım İşine İlişkin Sözleşmeden kaynaklandığı, davalı idarenin sözleşme hükümleri gereğince ihaleden önce kamulaştırma işlemlerini tamamlayarak usulüne uygun yer teslimi yapmadığı konusunda bir uyuşmazlığın bulunmadığı, ancak davalının usulüne uygun yer teslimi yapmamasına rağmen davalı idarenin işin tamamlanmadığı gerekçesi ile sözleşmeyi feshettiği, bu durumda sözleşmenin feshinin haklı olup olmadığı konusundaki takdir yetkisinin Mahkemeye ait olduğu, sözleşmenin feshinin haksız fesih olarak kabulü halinde, davacı yüklenicinin davalı iş sahibince nakde çevrilen 19/07/2018 tarih ... 698.203,00 TL bedelli kesin teminat mektubu bedelinin davalı iş sahibinden tahsilini talep edebileceği, davacının kar mahrumiyeti talep hakkının bulunup bulunmadığının tespiti için, sözleşmenin feshinin haklı mı haksız mı olduğunun tespitinin gerektiği, sözleşmenin feshinin haksız fesih olduğunun kabulü halinde, davacı yüklenicinin TBK'nın 408. maddesi hükümleri gereğince kar mahrumiyetini talep edebileceği, ancak dava dosyasında yer alan mevcut bilgi ... belgelerin, anılan TBK hükmüne uygun bir kar mahrumiyeti hesabı için elverişli olmadığından buna ilişkin bilgi ... belgelerin dosyaya ibrazından sonra denetime elverişli bir hesap yapılabileceği, davacı yüklenicinin, ihale dokümanı satın alma bedeli, ihale kararı üzerinden ödenen damga vergisi bedeli, sözleşmeye ilişkin ödenen damga vergisi bedeli, all risk sigorta poliçe bedeli, şantiye masrafları, teminat için ödenen komisyon bedeli ... KİK katılım payı bedellerinin davalı iş sahibinden tahsili talebinin; takdir yetkisinin Mahkemeye ait olmakla birlikte, haklı ... yerinde olmadığı, birleşen dava yönünden; taraflar arasında akdedilen sözleşmenin davalı idare tarafından feshinin haklı fesih olarak kabulü halinde, davalının maruz kaldığını iddia ettiği zararı ispatlaması şartıyla talep edebileceği, davacının talep edebileceği işbu zararın hukuki niteliği itibariyle menfi zarar olmasından dolayı, özellikle davalının yaptığını iddia ettiği 2. ihaleye ilişkin bütün bilgi ... belgelerin de dosyaya ibrazının gerektiği yönünde görüş bildirmişlerdir. Dosya aynı bilirkişilere tevdi edilerek ek rapor alınmış, alınan raporda, işbu görevlendirmeden sonra ... 6. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2023/849 Esas sayılı dosyasının işbu asıl dava ile birleştirilmesine karar verildiği, birleşen dosyanın dilekçeler safahatında olduğu, “Birleşen dosya yönünden usül işlemleri tamamlandığında gerekirse aynı heyete verilerek, birleşen dosya yönünden de rapor alınmasının ön inceleme duruşmasında değerlendirilmesine” karar verildiği, ancak henüz dilekçeler safhası tamamlanmadığı gibi; ön inceleme duruşmasının da yapılmadığı, birleşen davada, hakedişe dayalı fatura alacağının tahsilinin talep edildiği, ancak sözleşmenin de feshedilmiş olduğu da dikkate alındığında işbu birleşen dava ile asıl davanın birbirinden ayrı değerlendirilemeyeceği, bu nedenle tarafların ticari defter ... kayıtları üzerinde inceleme de yapılarak alacak borç durumu konusunda rapora katkı sağlayacak bir mali müşavir bilirkişinin de eklenmesi ile dava konusu uyuşmazlığın tamamına ilişkin, birleşen davalar da dâhil olmak üzere denetime elverişli gerekçeli karara esas olacak bir raporun hazırlanmasının daha isabetli olacağı hususlarını görüş olarak bildirmişlerdir. 3. Bilirkişi kuruluna mali müşavir eklenmiş, bilirkişi heyetinin tam olarak toplanamadığı, nitelikli hesap bilirkişisinin katılmadığı açıklanarak, diğer heyet üyeleri görüş bildirmiş, düzenlenen bu ek raporda; ayrı ayrı hak edişler değerlendirilerek davacılar-birleşen davalarda davalılar ... davacıların birleşen dosyadaki hak edişinin tutarının 3.171.302,63 TL olabileceği açıklanmıştır. Telif amaçlı olarak oluşturulan, ancak bilirkişi kurulunun aralarında uyuşmazlık çıkmasıyla nedeniyle tamamının katılım ile düzenlenmeyen, esasen sonradan açılan ... birleşen ... 6. ATM dosyasında incelemeyi da tam olarak kapsamayan ... denetime elverişli bulunmayan 3. bilirkişi raporu hükme esas alınacak nitelikte olmaması nedeniyle yeniden dosya mahkememizce resen belirlenen nitelikli hesap uzmanı, elektrik mühendisi, SMM ... harita mühendisinden oluşan bilirkişi kuruluna tevdii edilerek kök ... ek rapor alınmış, bu raporda; davanın tarafları arasında 24/07/2018 tarihinde Kayaş-Irmak-Kırıkkale-Çetinkaya Elektrifikasyon Projesi Kapsamında Yapılacak Olan Trafo Merkezlerine ... Nakil Hattı Çekilmesi Proje ... Yapım İşi Kapsamında Irmak TM ... İzzettin TM'yi Besleyecek Olan 2 adet ... Nakil Hattı Yapım İşine Ait sözleşme imzalandığı, uzman görüşünün de değerlendirildiği, 25/07/2018 tarihinde yer tesliminin yapılmış olduğu, yer teslimi tarihi itibariyle ... iletim hattının güzergahında yer alan taşınmazların tamamının kamulaştırma işlemleri henüz tamamlanmamış olmasına karşın hem sözleşmenin eki olan “Özel Teknik Şartname ... Genel Hususlar” bölümünün 3.21 maddesi hem “4734 Sayılı Kamu İhale Kanunu'nun” 62/c maddesi gereği ... iletim hattının güzergahında yer alan taşınmazların tamamındaki kamulaştırma işlemleri henüz tamamlanmadan yer teslimi yapılmasında herhangi bir hata olmadığı, dosyaya sunulan hak ediş rakamları göz önüne alınarak hesaplanan işin tamamlanma oranlarına bakıldığında geç kalınmasının kamulaştırma işlemlerinden kaynaklanmayıp özellikle sahada çalışmamasından ... geç imalat sebebiyle oluştuğu, geç kalınma fiilinin birleşen davanın davacısı kurum tarafından uyarı yazıları ile kayda geçirildiği, buna rağmen uyarıların dikkate alınmadığı, 4 numaralı hak ediş (kesin hesap hak edişi) tarihi olan 22/10/2019 itibariyle sadece 111 direğin temel imalatı gerçekleştirilmiş olduğu, bunlara ait direk üst imalatları, tel çekimleri, gergi takımları, askı takımları, ek kutusu, damper imalatlarının hiçbirinin yapılmadığı hususlarında davacı yüklenicinin kusurlu olduğu, davalı İdarenin de sözleşmede yer alan ödeme yükümlülüğüne aykırı davranması, hakediş ödemelerini sözleşmede yer alan şekilde zamanında yapmaması nedeniyle kusurlu bulunduğu, bu durumda tarafların sözleşmenin feshinde ortak kusurlu oldukları, taraflar fesihte ortak kusurlu olduklarından asıl davada davacı yüklenicinin zarar tazmini ... kar kaybı talebinde bulunamayacağı, iş sahibi tarafından teminat mektubunun irat kaydedilmesi mümkün olmadığından, asıl davada davacıların sadece irat kaydedilen teminat mektubu bedelini talep edebileceklerinin tespit edildiği, birleşen 2021/408 Esas sayılı dava, İdare tarafından açılan birleşen 2021/408 Esas sayılı davada idarenin talebinin menfi (olumsuz) zarar talebi olduğu, taraflar ortak kusurlu olduğundan idarenin menfi zararının tahsiline ilişkin şartlarının oluşmadığının tespit edildiği, birleşen 2023/849 Esas sayılı dava, asıl dava davacılarının 3. hak edişten alacaklarının 2.562.402,39 TL, 23/10/2019 tarih ... A-4 sıra numaralı fatura tutarı olarak da 171.866,33 TL olmak üzere toplam 2.734.268,72 TL alacakları bulunduğu, asıl dava davalısı idarenin bu tutarı bloke ettiği hususlarını görüş olarak bildirmişlerdir.

GEREKÇE : Asıl dava, taraflar arasındaki sözleşmenin haksız feshedildiği iddiasına dayalı, sözleşme nedeniyle yapılan masraf kalemleri ile kar kaybı zararının tazmini ile irat kaydedilen teminat mektubu bedelinin istirdadı, birleşen dava, sözleşmenin haklı nedenle feshedildiği iddiasına dayalı tazminat istemi ... birleşen diğer dava ise, anılan sözleşmeden kaynaklı bakiye hak ediş alacağının tahsili istemlerine ilişkindir. Somut uyuşmazlıkta davacı-birleşen davalarda davalı ... davacı adi ortaklığı oluşturan şirketler ile davalı-birleşen davalarda davacı ... davalı İdare arasında 24/07/2018 tarihinde 2 adet 'Kayaş- Irmak- Kırıkkale- Çetinkaya Elektirifikasyon Projesi Kapsamında Yapılacak Olan Trafo Merkezlerine ... Nakil Hattı Çekilmesi Proje ... Yapım İşi Kapsamında Irmak TM ... İzzettin TM'yi Besleyecek Olan 2 adet ... Nakil Hattı Yapım İşi" sözleşmesi akdedildiği, anılan sözleşmede davacı-birleşen davalarda davalı ... davacı adi ortaklığı oluşturan şirketlerin yüklenici, davalı-birleşen davalarda davacı ... davalı İdarenin işveren sıfatının olduğu, 25/07/2018 tarihinde yer tesliminin yapıldığı, işin ifa edileceği direk dikilecek ... tel çekilecek güzergahtaki taşınmazlarla ilgili kamulaştırma işlemlerinin tam olarak tamamlanmadığı, bir takım sorunlar çıktığı, yazışmalar yapıldığı, davacı-birleşen davalarda davalı ... davacı adi ortaklığı oluşturan şirketlerin, davalı-birleşen davalarda davacı ... davalı tarafından özellikle işin ilerlemesi noktasında gecikmeler olduğu yönünde uyarıldıkları, davacı-birleşen davalarda davalı ... davacı adi ortaklığı oluşturan şirketlerin işin tasfiyesi yönünde 19/03/2019 tarihinde karşı tarafa başvurdukları, kabul edilmediği, davalı-birleşen davalarda davacı ... davalı İdarenin süre vermesi sonrasında sözleşmeyi 04/07/2019 tarihinde feshettiği, davacı-birleşen davalarda davalı ... davacı adi ortaklığı oluşturan şirketlerin asıl davalarında kamulaştırma tamamlanmadan sözleşmenin yapıldığı ... teslimin gerçekleştirildiği, süreçte kamulaştırma sorunlarının çözülmediği, uygun ek süreler verilmediği, taşınmaz sahiplerinin taşınmazlara girişlerini engellemesi nedeniyle işin gereği gibi ifa edilemediği, ödemelerin zamanında yapılmayarak işin ilerlemesinin engellendiği gibi gerekçeler ileri sürerek sözleşmenin feshinin haksız olduğunu bildirdikleri, davacı-birleşen davada davalı ... davacı İdarenin ise, yüklenicilerin sözleşmeyi taşınmazların durumunu bilerek imzaladıkları, süresinde işi tamamlamayacaklarının ortaya çıktığı, tasfiye taleplerinin olduğu, kabul edilmediği, işi terk ettikleri, sözleşmenin haklı nedenle feshedildiğini savunduğu, teminat mektubunun irat kaydedildiği hususları uyuşmazlık konusu değildir. Çekişme, taraflar arasındaki eser sözleşmesinin davalı-birleşen davalarda davacı ... davalı İdare tarafından haklı nedenle feshedilip edilmediği, buna göre asıl ... birleşen davalarda ileri sürelen taleplerin yerinde bulunup bulunmadığı, mahkememizin yargı yolu bakımından görevli olup olmadığı, birleşen ... 6. ATM'nin 2023/849 Esas sayılı dosyasındaki davacılar talebinin zaman aşımına uğrayıp uğramadığı yönlerinde toplanmaktadır. Taraflar arasındaki uyuşmazlık, eser sözleşmesinden kaynaklanmaktadır. Eser sözleşmesi, taraflarına haklar sağlayan ... borçlar yükleyen tam iki taraflı iş görme akdidir. Ana edim olarak yüklenici, yapımını üstlendiği eseri sözleşmeye, eklerine, teknik ... sanatsal ilkeler ile amacına uygun imal edip iş sahibine teslim, iş sahibi de kararlaştırılan bedeli ödemekle yükümlüdür. Yüklenici teslimi, iş sahibi de bedeli ödediğini ispat etmelidir. Asıl davada davalı İdare vekili, yargı yolu itirazında bulunmuş ise de, davalı-birleşen davada davacı ... davalı İdarenin işletme niteliği olduğu, özel hukuk işlemi bakımından adli yargıya tabi bulunduğu, çekişmenin sözleşmenin imzasından sonraki ifa aşamasıyla ilgili olduğu ... uyuşmazlıkta adli yargıda bakılması gerektiği sonucuna varıldığından, yargı yolu itirazına itibar edilmemiştir. Öte yandan, birleşen ... 6. ATM'nin 2023/849 Esas sayılı dosyasındaki taleple ilgili olarak zaman aşımı def'inde bulunulmuş ise de, taraflar arasındaki sözleşmenin fesih tarihi ile dava tarihi dikkate alındığında, 5 yıllık zaman aşımı süresi dolmadığından, bu def de dikkate alınmamış ... davanın esası incelenmiştir. İddialar, savunmalar, sözleşme ... ekleri hükümleri, ticari defter ... kayıtlar, yazışmalar, mahkeme kararları, çekilen ihtarlar, düzenlenen faturalar, bilirkişi raporları ... tüm dosya kapsamından anlaşılacağı üzere, taraflar arasındaki eser sözleşmesinin davalı-birleşen davalarda davacı ... davalı İdare tarafından feshedildiği sabittir. Anılan sözleşme, ... hattı yapım işidir. Sözleşme ... eklerinde tarafların hak, yetki ... sorumlulukları ayrıntılı olarak hükme bağlanmıştır. Davacı-birleşen davalarda davalı ... davacı adi ortaklığı oluşturan şirketler ile karşı taraf, tacir sıfatına sahiptirler. Basiretli tacir olarak, sözleşmeyi hangi koşullarda imzaladıklarını bilmek durumundadırlar. Öte yandan, davalı-birleşen davalarda davacı ... davalı İdarenin, ihale mevzuatı bakımından ... iletim hattı işiyle ilgili olarak kamulaştırma işlemini tamamlamadan ihaleye çıkmasında, sözleşme imzalamasında ... yer teslim etmesinde bir usulsüzlük tespit edilmemiştir. Her ne kadar işin sürecinde davacı-birleşen davalarda davalı ... davacı adi ortaklığı oluşturan şirketler, bazı taşınmazlarla ilgili sahiplerince engellendiklerine yönelik iddia mevcut ise de bu durum kanıtlanmamıştır. Öte yandan, başvurular sonrası işveren davalı-birleşen davalarda davacı ... davalı İdarenin, sorun çözmede girişimlerinin olduğu, kamulaştırmaların devam ettiği, buna rağmen davacı-birleşen davalarda davalı ... davacı adi ortaklığı oluşturan şirketlerin işin ifasında geciktiği, uygun şekilde uyarıldıkları sabittir. Hatta sonrasında mevzuat hükümlerinden yararlanarak işin tasfiye edilmesini talep ettikleri, karşı tarafça kabul edilmediği de anlaşılmaktadır. Kural olarak, sözleşmenin feshinde davalı-birleşen davalarda davacı ... davalı haklı kabul edilmiştir. Ancak, birinci rapor sonrası düzenlenen raporlarda da açıklandığı üzere, işin gecikmesinde ... süresinde yapılmamasında davalı-birleşen davalarda davacı ... davalı İdare'nin hak edişleri tam ... zamanında ödememesinin etkisinin olduğu, başka bir anlatımla, sözleşmenin feshedilmesinde kusurunun varlığı doğru olarak belirlenmiş, mahkememizce, sözleşmenin feshinde her iki tarafında kusurunun varlığı kabul edilerek asıl ... birleşen davalar buna göre değerlendirilmiştir. Bu durum karşısında, asıl davada davacı-birleşen davalarda davalı ... davacı adi ortaklığı oluşturan şirketlerin, sözleşmenin feshinde kusurlarının bulunması nedeniyle menfi ... müspet zarar taleplerinin yerinde olmadığı kabul edilmiştir. Ancak, sözleşmenin feshinde davalı-birleşen davalarda davacı ... davalı İdare'nin de kusurlu olduğu kabul edildiğinden, irat kaydedilen teminat mektup bedelinin istirdadı talepleri yerinde görülmüş, karşı taraftan tahsili yönünde hüküm kurulmuştur. Asıl davada davacı-birleşen davalarda davalı ... davacı adi ortaklığı oluşturan şirketlerin menfi ... müspet zarar kalemlerine ayrı ayrı avans oranında temerrüt faizi talep edilmiş ise de, irat kaydedilen teminat mektubu kalemiyle ilgili faiz talep etmedikleri ... dava dilekçesinin genelinden temerrüt faizi talep edildiği sonucunu doğuracak bir açıklamaya rastlanılmamıştır. Her ne kadar sonraki aşamadaki bazı dilekçelerinde irat kayıt tarihinden itibaren faiz talep etmişler ise de, bu talebin karşı tarafça ayrıca ... açıkça kabulü olmadığı gibi, bu yönde harcı yatırılarak bildirilmiş bir ıslah beyanına da mevcut değildir. Bu nedenle, irat kaydedilen ... istirdadına karar verilen teminat mektubu bedeline temerrüt faizi işletilmemiştir. Az yukarıda açıklanan ... sözleşmenin feshine ilişkin kusur değerlendirmesi dikkate alınarak, birleşen ... 9. ATM'nin 2021/408 Esas sayılı dosyası bakımından da, davalı-birleşen davalarda davacı ... dava davalı İdarenin, sözleşmenin feshinde kusurunun tespit edilmesi nedeniyle tazminat isteminin koşulları oluşmadığından, reddi yönünde hüküm kurmak gerekmiştir. Birleşen ... 6. ATM'nin 2023/849 Esas sayılı dosyası değerlendirildiğinde; sözleşmenin feshedildiği sabittir. O halde, sözleşmenin tasfiyesi de yapılmalıdır. Davacı-birleşen davalarda davalı ... davacı adi ortaklığı oluşturan şirketler, sözleşmenin feshinde kusurlu da olsalar, yaptıkları işin bedelini tahsil hakkına sahiptirler. Davalı-birleşen davalarda davacı ... davalı İdare, açtığı davada açıkça karşı tarafın hak ediş alacağının bulunduğu ... zararların tahsili için bloke edildiğini kabul etmiştir. Sözleşme ... ekleri, hak edişler, düzenlenen faturalar, yapılan ödemeler ... tüm dosya kapsamı değerlendirilerek düzenlenen, denetlenebilen ... hükme esas alınan son raporda bu alacağın 2.734.268,72 TL olduğu açıklanmış ... anılan tutar mahkememizce de uygun bulunmuştur. Bu durum karşısında, açıklanan tutarın, davalı-birleşen davalarda davacı ... davalı İdareden tahsili gerekmiştir. Davacı-birleşen davalarda davalı ... davacı adi ortaklığı oluşturan şirketler, bu alacakla ilgili olarak karşı tarafı temerrüte düşüren ihtarname keşide etmiş olup, anılan ihtarın tebliğ tarihi ... verilen önel dikkate alındığında, 12/07/2019 tarihinde karşı tarafın temerrütün gerçekleştiği anlaşılmış, uyuşmazlığın tacirler arası eser sözleşmesinden kaynaklanması nedeniyle avans oranında temerrüt faizi talep edilmesinde bir yanlışlık görülmemiştir. Bu durum karşısında, asıl ... birleşen davalar hakkında aşağıdaki şekilde hüküm kurmak gerekmiştir.

HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; A-Asıl davada davacıların davasının kısmen kabulüne, nakde çevrilen teminat mektubu bedeli 698.203,00 TL’nin davalıdan tahsili ile davacılara verilmesine, diğer istemlerin reddine, 1-492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince, alınması gereken 47.694,25 TL nispi karar ... ilam harcı için peşin alınan 11.954,31 TL'nin mahsubu ile bakiye 35.739,94 TL'nin davalıdan tahsili ile Hazineye irad kaydına, 2-Davacı tarafça yatırılan 11.954,31 TL peşin harcın davalıdan tahsili ile davacılara verilmesine, 3-Arabuluculuk aşamasında harcanan 1.320,00 TL'den davanın kabul ... red oranına göre hesaplanan 1.316,56 TL'nin davalıdan, 3,44 TL'nin davacılardan tahsili ile Hazineye irad kaydına, karar kesinleştiğinde bu yönde vergi dairesine müzekkere yazılmasına, 4-Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca davacı yararına kabul edilen miktar üzerinden hesaplanan 110.730,45 TL nispi vekalet ücretinin davalıdan alınarak kendisini vekil ile temsil ettiren davacılara verilmesine, 5-Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca davalı yararına reddedilen miktar üzerinden hesaplanan 1.800,00 nispi vekalet ücretinin davacılardan alınarak kendisini vekil ile temsil ettiren davalıya verilmesine, 6-Asıl dosyada davacılarca yapılan 44,40 TL başvuru harcı ile 72.154,00 TL posta/tebligat/bilirkişi gideri toplamı 72.198,40 TL yargılama giderinden davanın kabul ... red oranına göre hesaplanan taktiren 72.010,68 TL'nin davalıdan tahsili ile davacılara verilmesine, bakiyesinin davacı üzerinde bırakılmasına, 7-Asıl davada davalı tarafça yapılan posta/tebligat/bilirkişi gideri toplamı olan 21.050,00 TL yargılama giderinin davanın kabul ... red oranına göre hesaplanan taktiren 54,76 TL'nin davacılardan tahsili ile davalıya verilmesine, bakiyesinin davalı üzerinde bırakılmasına, 8-Taraflarca yatırılan gider avansının kullanılmayan kısmının karar kesinleştiğinde ... talep halinde yatıranlara iadesine, B-Birleşen ... 9. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 2021/408 Esas sayılı dosyasında davacının davasının reddine, 1-492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince, alınması gereken 615,40 TL maktu karar ... ilam harcının peşin alınan 183.574,08 TL'nin indirilmesi ile arta kalan 182.958,68 TL'nin karar kesinleştiğinde ... talep halinde davacıya iadesine, 2-Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca davalılar yararına hesaplanan 1.047.473,51 TL nispi vekalet ücretinin davacıdan alınarak kendisini vekil ile temsil ettiren davalılara verilmesine, 3-Arabuluculuk aşamasında harcanan 1.360,00 TL'nin davacıdan tahsili ile Hazineye irad kaydına, karar kesinleştiğinde bu yönde vergi dairesine müzekkere yazılmasına, 4-Birleşen dosyada davacı tarafça yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına, 5-Taraflarca yatırılan gider avansının kullanılmayan kısmının karar kesinleştiğinde ... talep halinde yatıranlara iadesine, C-Birleşen ... 6. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 2023/849 Esas sayılı dosyasında; 1-Davacıların davasının kısmen kabulüne, 2.734.268,72 TL’nin temerrütün gerçekleştiği 12/07/2019 tarihinden itibaren işleyecek avans oranında temerrüt faiziyle birlikte davalıdan tahsili ile davacılara verilmesine, 2-492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince, alınması gereken 186.777,90 TL nispi karar ... ilam harcı için peşin alınan 35.203,27 TL'nin mahsubu ile noksan olan 151.574,63 TL'nin davalıdan tahsili ile Hazineye irad kaydına, 3-Davacı tarafça yatırılan 35.203,27 TL peşin harcın davalıdan tahsili ile davacılara verilmesine, 4-Arabuluculuk aşamasında harcanan 3.200,00 TL'den davanın kabul ... red oranına göre hesaplanan 2.895,36 TL'nin davalıdan, 304,64 TL'nin davacılardan tahsili ile Hazineye irad kaydına, karar kesinleştiğinde bu yönde vergi dairesine müzekkere yazılmasına, 5-Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca davacı yararına kabul edilen miktar üzerinden hesaplanan 397.454,93 TL nispi vekalet ücretinin davalıdan alınarak kendisini vekil ile temsil ettiren davacılara verilmesine, 6-Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca davalı yararına reddedilen miktar üzerinden hesaplanan 45.990,96 TL nispi vekalet ücretinin davacıdan alınarak, kendisini vekil ile temsil ettiren davalıya verilmesine, 7-Birleşen dosya davacısı tarafından yapılan 269,85 TL başvuru harcı ile 15,00 TL posta gideri toplamı 284,85 TL yargılama giderinden davanın kabul ... red oranına göre hesaplanan taktiren 257,73 TL'nin davalıdan tahsili ile davacılara verilmesine, bakiye kalan kısmın davacılar üzerinde bırakılmasına, 8-Taraflarca yatırılan gider avansının kullanılmayan kısmının karar kesinleştiğinde ... talep halinde yatıranlara iadesine, Dair, davacılar-birleşen davada davalılar ... davacılar vekili ile davalı-birleşen davalarda davacı ... davalı vekilinin yüzüne karşı, kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde ... Bölge Adliye Mahkemesinde İstinaf yolu açık olmak üzere 19/11/2025 tarihinde oy birliği ile karar verildi. Başkan ... e-imzalıdır Üye .... e-imzalıdır Üye ... e-imzalıdır Katip .... e-imzalıdır