İlk Derece Mahkemesi 2023/277 E. 2025/314 K.

T.C. İstanbul Anadolu 13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2023/277 KARAR NO : 2025/314

DAVA : Alacak (Ticari Satıma Konu Malın İadesi) DAVA TARİHİ : 19/04/2023 KARAR TARİHİ : 14/04/2025

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Ticari Satıma Konu Malın İadesi) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: DAVA/TALEP; Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili şirket, -----bayisi olan ------20.01.2020 tarihinde 120.950,00 TL bedelle ---- marka --- model kamyonet tipli aracı satın aldığını ve kullanmaya başladığını, müvekkili şirket, aracı aldıktan hemen sonra sorunlar baş göstermeye başladığını, Davaya konu araç gerek müvekkilin kendisi tarafından gerekse çekici tarafından onlarca kez yetkili servise götürüldüğünü ve müvekkilin kullanımından daha fazla serviste kaldığını, dava konusu araç müvekkili tarafından defalarca kez servise götürüldüğünü ve müvekkilin kullanımından çok serviste kaldığını, müvekkili araçtan beklediği faydayı sağlayamadığını, taraflarınca arabuluculuk yoluna başvurulduğunu ancak anlaşamama ile sonuçlandığını, arabuluculuk sürecinden sonra 06.03.2023 tarihinde yine araçta yağ eksiltme yapması ve motorunda sıkıntı olmasından dolayı yetkili servise götürüldüğünü, arabanın bu sorunu halihazırda devam ettiğini, müvekkili araçtan istenen verimi hiç bir zaman alamadığını ve aracı sürekli servise götürmek zorunda kaldığını, araç neredeyse 1 yıl kadar serviste kaldığını, müvekkil, aracı aldığı tarihten bu güne kadar bakıldığında araç neredeyse çoğu zaman serviste kaldığını, müvekkils maddi olarak mağduriyetler yaşadığını, müvekkili aracın serviste kaldığı süre kadar garantisinin uzatılmasını talep etmişse de davalılar tarafından olumlu bir cevap alamadığını, bunun üzerine taraflarınca 03.12.2022 tarihinde ----- Adliyesi Arabuluculuk Bürosuna başvuru yapıldığını ancak anlaşamama ile sonuçlandığını, bu nedenlerle; davanın kabulüne, müvekkil şirket adına kayıtlı ---- plaka sayılı, ---- model ----- model kamyonet tipli aracın gizli ayıplı olması nedeniyle 0 km misli ile değiştirilmesine, iş bu dava dosyası için yapılacak yargılama giderlerinden ve vekalet ücretinden davalıların müştereken ve müteselsilen sorumlu tutulmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP /TALEP : Davalı -----. vekili cevap dilekçesinde özetle; Davacı taraf, söz konusu taleplerini yalnızca satıcı konumundaki kimseye karşı yöneltebileceğini, davacı tarafın iddiaları hakkında ithalatçı/distribütör firma konumundaki müvekkil şirkete başvurulması mümkün olmayacağını, dava konusu aracın satın alındığı firmaya Borçlar Kanunu hükümlerince başvurulması gerektiğini, müvekkili şirket son kullanıcılara doğrudan araç satış ve servis hizmeti sunulması faaliyetinde bulunmadığını, davacının talepleri zamanaşımına uğradığını, davacı taraf yasal yükümlülüklerine aykırı davranarak kendisine tanınan yasal süre içerisinde müvekkil şirkete herhangi bir bildirimde bulunmadığını, dava konusu aracın güncel olarak 3 yıldan uzun bir süredir trafikte olduğu ve davacı yanın iddiaları dikkate alındığında, müvekkil şirkete süresinde bir bildirim yapılmadığının, dava konusu araçta müvekkil şirkete atfedilebilecek bir problem bulunmadığını, davacı yan ücretsiz onarım hakkını kullandığını, bu nedenlerle; huzurdaki davanın reddi ile vekalet ücreti ve yargılama giderlerinin davacı taraf üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir. Davalı------vekili cevap dilekçesinde özetle; Huzurdaki davada tbk'nın 231.maddesinde yer alan 2 yıllık zamanaşımı süresi geçtiğinden davanın zamanaşımı nedeni ile reddi gerektiğini, davacı tarafından müvekkili şirkete herhangi bir ayıp ihbarı yapılmadığını, davaya konu araç müvekkili şirket tarafından 0 km olarak satın alındığını ve kısa bir süre sonra da davacı/alıcıya yine 0 km olarak satılmış olduğundan müvekkili şirketin hukuki sorumluluğundan bahsedilemeyeceğini, davaya konu ----- plakalı araç, davalı müvekkili şirket tarafından ----- 0 km olarak satın alındığını, davalı müvekkil şirketin 0 km olarak satın aldığı aracı 18 gün sonra davacıya yine 0 km olarak satması nedeni ile herhangi bir kusurunun veyahut sorumluluğunun olmasının mümkün olmadığını, davacı tarafından aracın satın alınmasından 3 sene sonra gizli ayıp iddiası ile açılan dava dürüstlük kuralına aykırı olduğunu, davacı taraf seçimlik haklarından ücretsiz onarım hakkını kullanmış olup başkaca seçimlik hak kullanmasının mümkün olmadığını, davacı taraf tüketici değil tacir olup basiretli davranma yükümlülüğü bulunduğunu, bu nedenlerle; davanın reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER: Arabuluculuk Son Tutanağı, Servis kayıtları, Araç trafik kayıtları, bilirkişi raporları.

DELİLLERİN DEĞERLENDİİRLMESİ VE GEREKÇE: Dava konusu uyuşmazlık davacının satın aldığı araçta ayıp bulunup bulunmadığı, var ise niteliğinin ne olduğu, ayıp ihbarının süresinde yapılıp yapılmadığı, ayıba dayalı hakların zamanaşımına uğrayıp uğramadığı, aracın misli ile değiştirilmesi veya bedel iadesi talebinin haklı bulunup bulunmadağı noktasında toplandığı hususlarındadır.Arabuluculuk dava şartı bakımından yapılan değerlendirmede; Dosyaya ibraz edilen Hukuk Uyuşmazlıklarında Dava Şartı Arabuluculuk Son Tutanağının incelenmesinde; ----- Arabuluculuk Bürosu, Büro dosya numarası ------- ve arabuluculuk numarası ---- numaralı yapılan başvurunun taraflarla ilgili olduğu, tarafların görüşmeye katıldığı ve fakat anlaşma sağlanamadığından 03/02/2023 tarihli son tutanağın düzenlendiği, bu haliyle arabuluculuk dava şartının yerine getirilmiş olduğu görülmüştür. Husumete ilişkin itirazların değerlendirilmesinde; "Davalılardan ---- satılan aracın distrübütörü/ ithalatçısı olduğu ve aracın davacıya diğer davalı tarafından satıldığı anlaşılmaktadır. Davacı ile davalı------arasında doğrudan bir satış ilişkisi bulunmamaktaysa da ithalatçı firma olarak üreticinin sorumluluğu ilkesi çerçevesinde sorumlu olması nedeniyle aracın davanın pasif husumetten reddi gerektiği yönündeki davalı----- istinaf nedeni yerinde görülmemiştir." şeklindeki ----- BAM ---- HD ---- Esas ----- Karar sayılı ilamında da belirtildiği üzere, her ne kadar davalı ----- satıcı değil ithalatçıfirma olsa da üreticinin sorumluluğu ilkesi çerçevesinde dava konusu iddialar kapsamında sorumluluğunun değerlendirilmesi gerektiğinden davalı tarafın husumete ilişkin itirazlarının reddine karar vermek gerekmiştir. Ayıp ihbarı ve Zamanaşımı defi bakımından yapılan değerlendirmede; 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu(TTK)'nun 23/1-c maddesi; "Malın ayıplı olduğu teslim sırasında açıkça belli ise alıcı iki gün içinde durumu satıcıya ihbar etmelidir. Açıkça belli değilse alıcı malı teslim aldıktan sonra sekiz gün içinde incelemek veya incelettirmekle ve bu inceleme sonucunda malın ayıplı olduğu ortaya çıkarsa, haklarını korumak için durumu bu süre içinde satıcıya ihbarla yükümlüdür. Diğer durumlarda, Türk Borçlar Kanununun 223 üncü maddesinin ikinci fıkrası uygulanır." şeklinde düzenlenmiştir.6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu(TBK)'nun 223/2. Maddesine göre ise, alıcı gözden geçirmeyi ve bildirimde bulunmayı ihmal ederse, satılanı kabul etmiş sayılır. Ancak, satılanda olağan bir gözden geçirmeyle ortaya çıkarılamayacak bir ayıp bulunması hâlinde, bu hüküm uygulanmaz. Bu tür bir ayıbın bulunduğu sonradan anlaşılırsa, hemen satıcıya bildirilmelidir; bildirilmezse satılan bu ayıpla birlikte kabul edilmiş sayılır. Satıma konu araç ile ilgili olarak, bilirkişi raporu ile de tespit edildiği üzere yağ yakma şikayeti ile ilgili olarak 14.04.2020-08.09.2021-29.06.2022-02.12.2022 ve 06.03.2023 tarihlerinde olmak üzere 5 kez servise başvuru yapıldığı, 06.03.2023 tarihinde, servisin yağ yakma problemini tespit ederek, motorun sökülerek incelenmesi gerektiğini ve merkezden yardım talep ettiği, motor arızaları ile ilgili muhtelif şikayetlerle ( yağ yakma dahil ) 14.04.2020-01.06.2020-11.06.2020-26.01.2021-28.07.2021-04.08.2021-15.09.2021-13.01.2022-29.06.2022-03.08.2022-22.08.2022-18.11.2022-06.03.2023 tarihlerinde olmak üzere 13 kez servise başvuru yaptığı, arıza başvuruları içinde olmak üzere 03.08.2022-18.11.2022 tarihlerinde motor arızası ile ilgili olarak 2 kez yolda kalarak, çekici ile servise getirildiği, bu haliyle davaya konu arıza nedeniyle aracın davacı tarafça muhtelif tarihlerde ve çekici ile servise getirilerek servis tarafından işleme alınması ile ayıp ihbarının süresi içerisinde yapılmış olduğu görülmüştür. Zamanaşımı defi bakımından yapılan değerlendirmede;Dava konusu aracın yukarıda belirtilen şekilde servis tarafından ücretsiz onarılması nedeniyle araçtaki ayıp davalı tarafça kabul edilmiş durumdadır. Bilirkişi raporunda da arızanın gizli ayıp niteliğinde olduğu tespit edilmiştir. (---- BAM ---- HD ---- Esas---- Karar sayılı ilamı)Ayıba karşı tekeffül borçlarında zamanaşımı TBK'nın 231/1. maddesine göre malın tesliminden itibaren 2 yıldır. Davaya konu araç 20.01.2020 tarihinde satın alınmış olup, yağ yakma şikayeti ile ilgili olarak araç arızaları 14.04.2020-08.09.2021-29.06.2022-02.12.2022 ve 06.03.2023 tarihlerinde henüz zamanaşımı ve garanti süresi dolmadan meydana gelmiştir. TBK'nın 154/1-1 maddesinde borçlunun borcu ikrar etmiş olması zamanaşımını kesen sebepler arasında düzenlenmiştir. Araç arıza üzerine hemen 14.04.2020-08.09.2021-29.06.2022-02.12.2022 ve 06.03.2023 tarihlerinde 5 kez servise getirilmiş ve 06.03.2023 tarihinde ücretsiz onarıma başlanmış olup, bu haliyle aynı şikayete dayalı olarak aracın servise götürüldüğü 14.04.2020-08.09.2021-29.06.2022-02.12.2022 tarihleri itibariyle de ayıp kabul edildiğinden aracın servise getirildiği tarihler itibariyle zamanaşımının kesildiğinin kabulü gerekir. Buna göre dava tarihi itibariyle zamanaşımı süresi dolmadığından bu yöndeki itirazlar yerinde görülmemiştir.Otomotiv alanında uzman bilirkişiden alınan 30.03.2024 tarihli bilirkişi raporunda özetle; motorda ortaya çıkan arızanın, aracın satın alınması sonrasında ortaya çıktığı, aracın satın alınması esnasında davacı tarafından tespit edilmesi ve görülmesi mümkün olmadığından gizli ayıp niteliğinde olduğu, arızanın aracın tamamını ayıplı hale getirmediği tespit edilmiştir. ---- HD nin ----- Esas ------Karar sayılı ilamı; "Araçtaki arızaların kısmen giderilmesine rağmen sıfır km alınan aracın kısa sürede çok sayıda tamir görmüş olması nedeniyle, TBK'nın 219 ve 227. maddeleri kapsamında satıcının sorumluluğu bulunmaktadır. TBK'nın 227/4.maddesine göre, alıcının, sözleşmeden dönme hakkını kullanması hâlinde, durum bunu haklı göstermiyorsa hâkim, satılanın onarılmasına veya satış bedelinin indirilmesine karar verebilir. Ancak sıfır km olarak alınan aracın kısa sürede çok sayıda arıza yapması ve bu arızalar nedeniyle dosyada bulunan iş emirlerinde görüldüğü şekliyle uzun süre tamirde kalması nedeniyle alıcının, satın alınan araçtan umduğu faydayı elde edemeyeceği ve alıcının bu aracı kabule zorlanamayacağına ilişkin mahkeme kararı yerindedir." şeklindedir. Somut olayda, dava konusu aracın davalı----- Şirketinin bayisi olan diğer davalı------ 20.01.2020 tarihinde 120.950,00 TL bedelle satın alındığı, Satıma konu araç ile ilgili olarak, bilirkişi raporu ile de tespit edildiği üzere yağ yakma şikayeti ile ilgili olarak 14.04.2020-08.09.2021-29.06.2022-02.12.2022 ve 06.03.2023 tarihlerinde olmak üzere 5 kez servise başvuru yapıldığı, 06.03.2023 tarihinde, servisin yağ yakma problemini tespit ederek, motorun sökülerek incelenmesi gerektiğini ve merkezden yardım talep ettiği, motor arızaları ile ilgili muhtelif şikayetlerle (yağ yakma dahil) 13 kez servise başvuru yaptığı, arıza başvuruları içinde olmak üzere 03.08.2022-18.11.2022 tarihlerinde motor arızası ile ilgili olarak 2 kez yolda kalarak, çekici ile servise getirildiği, yine yapılan bilirkişi incelemesi sonucu mevcut durumda motordaki yüksek kompresyon kaçağı sebebi ile motorun revizyon gerektirecek durumda olduğu, silindirlerdeki aşınma sebebi ile piston takımı, segman takımı, krank mili, ana ve kol yatak takımları ile soğutma sistemi parçalarının detaylı kontrolleri yapılarak araçta komple motor değişimi yapılması gerektiğinin ve aracın gizli ayıplı olduğunun tespit edildiği görülmüştür. Bu haliyle, dava konusu aracın muhtelif zamanlarda rapor ile tespit edilen ve dava dilekçesi ile ileri sürülen arıza nedeniyle defalarca servise girmesi sonucunda arızanın giderilememesi nedeniyle ayıplı olduğu, arızanın kullanma hatasından olmadığı, ayıbın gizli ayıp olduğu, tüm veriler birlikte değerlendirildiğinde araçta üretim hatasından kaynaklı ayıp bulunup ayıpsız misli ile değiştirilmesi koşullarının oluştuğu görülmüştür. Zira, davacı tarafın ayıpsız olduğu saikiyle aracı satın aldığı, davalıların dürüstlük kuralı ve faaliyet alanlarının araç satışı olması nedeniyle müşterilerinin araç alımı ile bekledikleri fayda ve memnuniyeti sağlamaları gerektiği, davacının aracı bu şartlar altında kullanmaya zorlanamayacağı anlaşılmakla dava konusu aracın aynı marka, model ve aynı özelliklere sahip ayıpsız misli ile değiştirilmesine, aracın davalıya iadesine, edimlerin aynı anda ifasına karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm tesis olunmuştur. Yargılama giderleri bakımından yapılan değerlendirmede; 6100 sayılı HMK'nin 331/1, 332/1 maddeleri gereğince aynı yasanın 323.maddesinde sayılan yargılama giderlerinin, davanın kabul edilmiş olması nedeniyle HMK m. 326 gereği davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacı tarafa ödenmesine karar verilmiştir. Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A maddesi ile Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliğinin 26/2. maddeleri gözetilerek dava öncesi Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen arabuluculuk ücretinin de yine davanın kabul edilmiş olması nedeniyle hazineye gelir kaydedilmek üzeredavalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmiştir.

HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-Davanın KABULÜ ile dava konusu davacı tarafa ait ---- plakalı -----model kamyonet tipli aracın aracın aynı marka model ve aynı özelliklere sahip ayıpsız misli ile değiştirilmesine, Davacıda bulunan dava konusu aracın her türlü takyidattan ari şekilde davalı satıcı ------iadesine, karşılıklı edimlerin aynı anda ifasına, 2-Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 8.262,09 TL karar ve ilam harcından baştan alınan 2.065,53 TL peşin harçtan mahsubuyla bakiye 6.196,56 TL karar ve ilam harcının davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile hazineye gelir kaydına, 3-Davacı tarafından yatırılan 179,90 TL başvurma harcı, 2.065,53 TL peşin harç toplamı ile yargılama gideri olarak yapılan 3.27,25 TL'nin davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacı tarafa ödenmesine, 4-Davacı kendisini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T. 13/1 maddesi uyarınca hesaplanan 30.000,00 TL nispi vekalet ücretinin davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacı tarafa ödenmesine, 5-Arabuluculuk Kanununun 18/A-(13).maddesi ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği’nin 26/2. Maddeleri ile AÜT uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 3.200,00 TL arabuluculuk ücretinin davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile hazineye gelir kaydına, 6-6100 sayılı HMK'nın 333. maddesi gereğince hükmün kesinleşmesinden sonra kullanılmayan gider avansının yatırana iadesine, ( Yazı İşleri Müdürü tarafından Bölge Adliye ve Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri İle Cumhuriyet Başsavcılıkları İdari ve Yazı İşleri Hizmetlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmeliğin 207/1 maddesi gereğince resen işlem yapılmasına,) Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı ; 6100 sayılı HMK'nin 341/1, 342, 343, 344 ve 345/1 maddeleri gereğince gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde istinaf harç ve giderleri yatırılmak suretiyle mahkememize veya başka bir yer mahkemesine verilecek dilekçeyle; ----- Bölge Adliye Mahkemesinde İstinaf Kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.