İlk Derece Mahkemesi 2021/398 E. 2026/111 K.

T.C. İSTANBUL 18. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO: 2021/398 Esas KARAR NO: 2026/111

DAVA :Teminat Mektubu Bedelinin İadesi,Tazminat DAVA TARİHİ :08/03/2021 KARAR TARİHİ :19/02/2026

DAVA : Davacı vekili mahkememize ibraz etmiş olduğu dava dilekçesinde özetle ... olarak bahsettiği davalı ile , dava dışı ... arasında 05/04/2012 tarihinde Denizaltı Kurtarma Ana Gemisi Kurtarma ve Su Altı Sistemleri Tedarik Sözleşmesi (kısaca ...) ve kurtarma ve yedekleme gemileri ve su altı sistemleri tedarik sözleşmesi (kısaca ...) imzalandığını, her iki sözleşmenin 31. Maddesinde, sözleşmenin bazı yükümlülükler dışında kalan kısmını ileride kuracağı bir anonim şirkete devretmeye izinli olduğunu, bu kapsamda kısaca ... olarak bahsedilen yeni şirketin kurulduğunu, yeni kurulan şirketin %55 hissesinin ...'ye , %45 hissesinin davacı .....A.Ş ve ... Ailesi bireylerine ait olduğunu, ...'nin ... ile imzalamış olduğu sözleşmeyi 15/08/2012 tarihinde ...'ya devrettiğini, böylelikle ...'nın ...'ın yüklenicisi durumuna geldiğini, davacı ......A.Ş'nin sözleşmenin ilk kurulduğu 05/04/2012 tarihinde garantör sıfatıyla sözleşmeye imza attığını, sözleşmenin 9.4 ve 9.11 maddesi tahtında yüklenici konumuna gelen ...'nın davalı ...'a vermesi gereken teminat mektuplarının %50'sinin ... lehine ... adına düzenleterek davalıya verilmesini sağladığını, bu kapsamda müvekkilinin ... sözleşmesi için 488.268,00 Euro, ... sözleşmesi için 261.132,00 Euro olmak üzere 749.400 Euroluk kesin teminat mektubu verdiğini, kesin teminat mektupları tutarı kadar garantör sıfatıyla sözleşmeye imza koyduğunu, ayrıca davalıdan alınan avanslar için de ayrıca avans teminat mektubu verildiğini, sözleşmenin 31. Maddesine göre ...'ya devredilmeyen yükümlülükleri açısından ...'nin bu yükümlülükleri yerine getirirken bazı sıkıntılar ve gecikmeler yaşandığını, bu nedenle işlerin geciktiğini, ayrıca sözleşmelere konu gemilerin siparişçisi Savunma Sanayi Müsteşarlığının Muayene ve kabul süreçlerindeki tutumu nedeniyle yine ...'nin yabancı genel müdürünün süreci kötü yönetmesi nedeniyle de sorunun büyüdüğünü, malzemelerin ön görülen teslim tarihlerinde ciddi sarkmalar yaşandığını, ...'ın teminat mektubu silahını kullandığını, bu durumda ...'nın ortaklarının işi tamamen davalının kontrolüne devretmeyi teklif ettiklerini, sonunda da ... ve ... sözleşmelerinde taahhüt edilen işin davalı ...'a devredilmesine karar verildiğini, bu amaçla ... ve ... arasında 25/03/2014 tarihli protokol imzalandığını, tarafların protokol gereğince işi devretmek için işin devri protokolünü imzaladıklarını, protokol gereğince yapılması kararlaştırılan teminat mektuplarının revize edilmesinin bankalar tarafından kabul edilmemesi nedeniyle ... ve ... sözleşmelerinin 9.5, 9.6.1, 9.8.1, 9.8.2.1, 9.9.2.2 ve 9.9 maddelerinin ek sözleşme 22 ile tadil edildiğini, tüm bu sözleşmelerin 16/04/2012 tarihinde imzalandığını, ...'nın hisse devirlerinin 03/05/2014 tarihinde yapıldığını, taraflar arasında yapılan işin devri protokolünde davanın esasıyla ilgili olan ilkelerin dava dilekçesinin 4, 5 ve 6. Sayfalarında; V.2-...'ın yükümlülükleri başlıklı bölümde a, b, c, d bentlerinde, VII-1-...'un hakları başlıklı bölümde a, b, c, VIII-1 Sorumluluk ilkeleri başlıklı bölümde a, b, c bentleri ile dava dilekçesinde açıkladığını, bu maddeler birlikte değerlendirildiğinde dava dışı ...'nın işin davalının kontrolüne geçmesi karşılığında ...'nın ortakları olarak kesin teminat mektubu vermiş olan dava dışı ... ve müvekkili ...'un paylarını devrettikleri şirketin bu güne kadar yaptığı iş ve işlemlerden şirket kişiliği pay oranları nispetinde bölünerek ve her biri kendisinin iş ve eylemlerinden sorumlu olacağı sonucunun çıktığını, zaten ...'nin hiçbir zaman ...'ya devretmediği sözleşmenin bazı yükümlülüklerinin bulunduğunu, davalı şirketin, ...'nın kendisine devrinden sonra sözleşme konusu sistemlerin sahibi olduğu iddiasında olan diğer ortak ... ile işbirliği yapmak suretiyle işi tamamlamak için çalışmalara başladığını, sözleşmeye göre ... II Gemisinin tesliminden sonra tarafların mutabakatlarına uygun olarak oturup gecikmeler sebebiyle ceza hesaplaması yapması beklenirken, davalının 24/02/2016 tarihinde elindeki tüm teminat mektuplarını nakde çevrilmesi için müvekkilince verilen ... ... AŞ'ne ait toplam 749.400 Euro kesin, 250.000 Euro avans olarak verilen teminat mektuplarını nakde çevirdiğini ve akabinde de Kartal 12 Noterliği vasıtasıyla 29/02/2016 tarihinde keşide ettiği 004774, 004775 ve 004776 sıra numaralı 3 adet faturayı gönderdiğini, müvekkilinin de faturaları iade ettiğini, ayrıca müvekkilinin karşı tarafın sözleşmeye aykırı bu davranışı sebebiyle avans teminat mektuplarında müvekkilinin borcu olan tutardan daha fazla tahsil edilen 606.192,61 Euro'nun tahsili için .... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyası ile dava açtığını, davanın kabul edildiğini, istinaf talebinin reddedildiğini, dosyanın şimdi temyiz aşamasında olduğunu, tüm sözleşmelerde tarafların hak ve yükümlülükleri ile ilgili hükümlerin 1 ... ve ... sözleşmelerindeki hükümler başlığı altında dava dilekçesinin 6 ve 7 . Sayfalarında açıklandığını, davalının bu süreleri beklemeden 24/02/2016 tarihinde 1.249.000 Euro avans teminat mektupları ile toplam 749.400 Euro kesin teminat mektuplarını nakde çevirdiğini, 2 gün sonra 26/02/2016 tarihinde de davalının müvekkilinin hesabına 396.635,83 Euro'yu iade ettiğini, 2 işin devri protokolündeki hükümler;in dava dilekçesinin 7 ve 8. Sayfalarında açıklandığını, iki tanesi kesin iki tanesi avans teminat mektubu olan 4 adet teminat mektubu karşılığında davalının 1.998.400 Euro tahsil ettiğini, 26/02/2016 tarihinde 396.635,83 Euro'yu yeniden müvekkilinin hesabına aktardığını, buna göre davalının müvekkilinden 1.601.764,17 Euro tahsil ettiğini, bu paranın 749.400 Eurosu'nun kesin teminat mektubu karşılığı olduğunu, avans teminat mektupları tutarları toplamı 1.249.000 Euro'dan iade edilen 396.635,83 Euro'nun mahsubundan ve kalan avans borcu olan 246.171,57 Euro'nun da mahsup edilerek kalan 606.192,61 Euro için yukarıda belirtildiği şekilde .... Asliye Ticaret Mahkemesinde dava açtıklarını, davalı tarafın yukarıda belirtildiği üzere 3 adet fatura göndererek gecikme cezası hesabı yaparak müvekkiline toplam 1.261.140,03 Euro ceza hesapladığını, faturaların iade edildiğini, davalının bu haksız girişimi neticesinde müvekkilinin uğramış olduğu zararın 538.057,79 Euro olduğunu, bu miktar ile birlikte mektupların haksız şekilde paraya çevrilmesi neticesinde müvekkili şirketin acz içine düşmüş olması nedeniyle şimdilik 1.000 Euro'nun tahsili istediklerini, gecikme cezalarının izahı ve hesabının dava dilekçesinin 10, 11 ve 12, sayfasında yapıldığını buna göre ... ve ... sözleşmelerinde her bir geminin imalatı kapsamında dava dışı ...'nin yüklendiği ve bazılarını davacı şirketin ortağı olduğu ...'ya devrettiği işlerin 11 ayrı kalemde açıklandığını, buna göre ... tarafından keşide edilen faturalarda belirtilen ceza kalemlerinin tamamının hatalı olduğunu, faturaların her bir ile birebir karşılaştırma yaptıkları hesap tabloları incelendiğinde görüleceği üzere davacı şirketin sorumlu olduğu ceza miktarının ... sözleşmesi için 147.183,51 Euro , ...-1 için 36.142,35 Euro, ...-2 için 28.016,35 Euro olmak üzere toplam ceza tutarının 211.342,21 Euro olduğunu, davalı ise ... için 780.481,94 Euro ceza, ... 1 için 236.652,21 Euro ceza bedeli, ... 2 için 244.005,88 Euro olmak üzere toplam 1.261.139,60 Euro ceza bedeli faturası kestiğini, ana tedarik sözleşmesine göre müvekkilinin garantörlüğünün zaten kesin teminat mektupları ile sınırlı olduğunu, buna rağmen bu tutarı aşan kısmın avans teminat mektuplarından tahsil edildiğini, fazla tahsilat için .... ATM'de dava açtıklarını, bu davanın konusunun ise kesin teminat sebebiyle uğradıkları zarar ve diğer zararların tazminine ilişkin olduğunu, müvekkilinin hukuka aykırı olarak yaklaşık 2.000.000 Euro teminat mektubunun nakde çevrilince teminat mektubunu kullandığı ... ... A.Ş sonra da kredi kullandığı diğer bankalara olan ödemelerini yapmakta zora düşerek bankalarla çok kötü koşullarda temdit sözleşmeleri imzalamak zorunda kaldığını, sonrasında da borcunu çeviremediği için kanuni takibata uğradığını, rehinli taşınmazların ihale suretiyle satışa konu edildiğini ve acze düştüğünü, müvekkilinin davalının eylemleri nedeniyle ... ... A.Ş'ne toplam 306.479,10 Euro faiz ödediğini, yukarıda açıklandığı üzere iki adet kesin teminat mektubunun nakde çevrilmesi sonucunda bu iki mektup sebebiyle 538.057,79 Euro fazladan tahsilat yapıldığını (Kesin teminat mektupları toplamı 749.400 Euro olup , davacının hesabına göre ceza tutarının 211.342,21 Euro olduğu iddia edildiğinden; 749.400 -211.342,21 = 538.057,79 Euro şeklinde hesaplandığı anlaşılmaktadır) belirterek 538.057,79 Euro fazla tahsilat ile teminat mektuplarının haksız paraya çevrilmesi sonucunda acze düşüldüğü iddiasıyla oluştuğu iddia edilen zarardan şimdilik 1.000 Euro toplamı olan 539.057,79 Euro'nun faiziyle birlikte tahsilini talep etmiştir. CEVAP : Davalı vekilince mahkememize ibraz edilen cevap dilekçesinde, müvekkilinin ... ile imzaladığı eser sözleşmesi gereğince ... , ...-1 , ...-2 olmak üzere 3 geminin tedariki ve müsteşarlığı teslimi borcunun üstlenildiğini, ardından üstlendiği edimin alt eser sözleşmesi mahiyetinde olmak üzere 05/04/2012 tarihinde ... ile iki adet sözleşme imzalandığını, sözleşmenin 31. Maddesine göre de ...'ye bazı sözleşme yükümlülükleri dışındaki kalan kısımları kuracağı bir şirkete devretme serbestçesi getirildiğini, sözleşmenin 9 a ve b bentlerinde teminat mektuplarının hükme bağlandığını, 05/04/2012 tarihli sözleşmenin müvekkili ile ... arasında olduğunu, davacı ...'un ise bu sözleşmede garantör olarak imzasının bulunduğunu, 9.11 maddesine göre "........'un 9.4 maddede belirlenen kesin teminat mektubu tutarının %50'si tutarında teminat mektubu vereceği, ...'un garantörlüğünün teminat mektubu miktarı ile sınırlı olduğu " hükmünün bulunduğunu, dolayısıyla kesin teminat mektubunun %50'si tutarınca ...'un sözleşmeyi garantör olarak imzaladığını, daha sonra sözleşmenin 31. Maddesi gereğince ...'nın kurulduğunu, ...'nın %55'ini ...'ye %45'ini ise ...'a ait olduğunu, ... ile ... arasında 15/08/2012 tarihli imzalanan protokol ile ilk sözleşmedeki devri mümkün olmayan yükümlülüklerin ...'ya devredildiğini, daha sonra müvekkilinin avans ödemelerini söz konusu devir nedeniyle ...'ya yaptığını, bunun karşılığında ...'nın ise sözleşmenin 9. Maddesine uygun olarak hazırlattığı avans ve kesin teminat mektuplarını verdiğini, buna göre sözleşmenin 31. Maddesi de dikkate alınarak devredilemeyen yükümlülüklerden ...'nin devredilen yükümlülüklerden ...'nın sorumlu olduğunu, ayrıca ...'un kesin teminat mektuplarının %50'si kadar garantör sıfatının bulunduğunu, bunların yanında ...'ya yapılan avans ödemeleri neticesinde avans teminat mektuplarının da bir kısmının da ... tarafından verildiğini, ancak ... ve ...'nın süresinde edimlerini ifa etmediklerini, bu nedenle müvekkilinin yüklü miktarda sözleşme cezaları ödemek zorunda kaldığını, daha sonra yapılan görüşmeler neticesinde ...'nın pay sahipleri olan ... ve ...'un ...'nın tüm paylarını müvekkiline devrettiklerini, böylelikle ...'nın müvekkiline geçtiğini, taraflar arasında önce 25/03/2014 tarihli protokol imzalandığını, bu protokol gereğince teminat mektuplarının revize edilmesinin kararlaştırıldığını, bu amaçla işin devri protokolü imzalandığını, buna göre 15 Ağustos 2012 tarihinde devredilen sözleşmenin uygulanmasından doğan gecikmeler sebebiyle, ...'nın hisselerini blok olarak devrinin ve tarafların hak ve yükümlülüklerinin düzenlendiğini, ...- ...- ...'ın sorumluluklarının devir tarihi itibariyle belirle hale getirilmesinin kararlaştırıldığını, tedarik sözleşmelerinde ...'un ...'ya yapılacak avans ödemeleri nedeniyle garantör sıfatına yer verilmemişken işin devri protokolünde ...'un hem avans ödemeleri hem de ...'nın diğer borçlarından "Devrettiği paylar nispetinde" sorumlu tutulduğunu, bu hususun protokolün VII.2.2 maddesinden de net olarak anlaşılacağını, buna göre "..., ...'nın ...'dan aldığı avans ve peşin peşinat ödemelerinde yapılan hesap mutabakatı sonucunda kendisine borç olarak yazılan 328.228,57 Euro'yu ...'nın hisse devrinden itibaren 4 ay içerisinde 4 eşit taksitte ödeyecektir. Yine protokolün VII.2.9 "... , ...'nın hisseleri devretmeden önceki dönemem ait olmak şartı ile , ...'nın daha sonradan ortaya çıkacak tüm borçlarından devrettiği hissesi nispetinde sorumlu olacağını peşinen kabul eder" denildiğini, bu hükme paralel olarak V.2.1 ve V.2.2 deki hükümlerin bulunduğunu, buna göre V.2.1 de "Tedarik sözleşmeleri kapsamındaki gecikmeler ... ile ... arasında imzalanan 25/03/2014 tarihli protokolün ek-1'inde belirtilen teslim tarihlerine göre hesaplanacak olup gecikmelerin nedenleri tedarik sözleşmeleri kapsamı projelerin tamamlanmasından sonra taraflar arasında değerlendirilecektir. ...'nın devralınmasından sonra ek-1 de belirtilen tarihlerde daha fazla gecikme olması halinde sorumluluk devralana aittir" V.2.2 de "..., ... ve ...'un bu sözleşme ile miktar olarak belirlenmiş sorumlulukları dışında tedarik sözleşmesi kapsamında doğabilecek sorumlulukları, ...'daki hisseleri oranında değerlendirilecek ve tarafların yükümlülükleri buna göre hesap edilecektir" ayrıca protokolün V.1.5 maddesinin de bulunduğunu buna göre işin devri protokolü ile birlikte imzalanan ek sözleşme- 22'de tedarik sözleşmesinin 9. Hükmünün de değiştirildiğini, avans ve kesin teminat mektuplarının güvence oluşturma şartları arasındaki farkın ortadan kaldırıldığını, işin devri protokolü ile birlikte, yüklenici borcunun ...'daki payı oranındaki %45'lik kısmından davacının sorumlu olduğunu, ...'un artık garantör değil, asıl borçlu- yüklenici durumuna geldiğini, buna rağmen avans ödemesinden iade edilmesi gereken kısım ile 25/03/2014 tarihli protokol ve ek-1 de yer alan hükümlere göre hesaplanan gecikme cezalarını davacının ödemeye yanaşmadığını, bunun üzerine tedarik sözleşmelerinin 9. Maddesi uyarınca ...'dan teslim alınan teminat mektuplarının tamamının nakde çevrildiğini, fazlasının ise 26/02/2016 tarihinde davacıya iade edildiğini, davacı tarafından avans teminat mektubunun yalnızca avans borcu nedeniyle paraya çevrilebileceği iddiasıyla .... Asliye Ticaret Mahkemesinde dava açıldığını, verilen kararın Yargıtay denetimi aşamasında olduğunu, her iki davanın konusunun aynı olması nedeniyle iş bu davanın derdestlik nedeniyle reddi gerektiğini, ilk davanın kısmi dava olarak da açılmadığını, ilk davanın kısmi dava olduğu sonucuna varılsa bile belirtilen dosyanın sonucunun beklenmesi gerektiğini, davacının talebinin zamanaşımına uğradığını, BK 147/1-b.6 da belirtilen zamanaşamı süresinin geçtiğini, teminat mektuplarının 24/02/2016 tarihinde paraya çevrildiğini, bu davanın ise 5 yıllık süreden sonra 08/03/2021 tarihinde açıldığını, işin devri protokolü ile birlikte ...'nın müvekkiline karşı borcunun ne olduğu ve davacının bu borcun ne kadarından sorumlu olduğunun tespitinin çözüme kavuşturulması gereken sorun olduğunu, tedarik sözleşmeleri uyarınca yüklenicinin gecikme cezalarını ödemekle sorumlu olduğunu, sözleşmenin 14.1 maddesinde yüklenicinin gecikme cezalarına ilişkin sorumluluğunun sözleşme bedelinin %20'si ile sınırlandığını, her iki sözleşme bedeli toplamının 24.980.000 Euro olup bunun %20'sinin 4.996.000 Euro olduğunu, protokolün V.2.1'i gereğince tedarik sözleşmeleri kapsamındaki gecikmelerin 25/03/2014 tarihli protokolün ek-1 inde belirilen teslim tarihlerine göre hesaplanacağını, gecikme sürelerinin zaten belirlendiğini, bu borcun da %45'inin davacı tarafından ödenmesi gerektiğini, toplam cezanın davacının %45'lik payına düşen kısmının; ... bakımından 780.481,94 Euro, ...-1 bakımından 244.005,88 Euro, ...-2 bakımından 236.652,21 Euro olmak üzere toplam ceza bedelinin 1.261.140,03 Euro olduğunu, davacı tarafından verilen avans ve teminat mektupları toplamının (avans 1.249.000 Euro + kesin 749.400 Euro =) 1.998.400 Euro olduğunu, davacının müvekkile karşı borcunun ise gecikme cezası 1.261.140,83 Euro + avans açığı bedeli 246.171 Euro + avans karşılığı bono bedeli 94.452,75 Euro olmak üzere toplam 1.601.763,78 Euro olduğunu, davacı tarafından verilen tüm teminat mektupları paraya çevrildikten sonra fazlası olan 393.635,83 Euro'nun davacıya iade edildiğini, davacının ileri sürdüğü kesin teminat mektuplarını haksız şekilde nakde çevrilmesi durumunun söz konusu olmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir. DELİLLER VE GEREKÇE : Dava, davalı tarafça fazla gecikme cezası kesildiği iddiası ile , gecikme cezasının tahsili amacıyla davacıya ait kesin teminat mektuplarının nakde çevrilmesi nedeniyle açılan teminat mektubu bedelinin iadesi ayrıca teminat mektubunun nakde çevrilmesi nedeniyle davacı tarafın uğramış olduğu zararın tazmini talebine ilişkindir. Deliller ; ... Sözleşmesi, ... Sözleşmesinin bazı hükümlerinin tadiline dair 16 Nisan 2014 tarihli ek-22 başlıklı ek sözleşme, ... Sözleşmesi, ... Sözleşmesinin bazı hükümlerinin tadiline dair 16 Nisan 2014 tarihli ek-22 başlıklı ek sözleşme, ... VE ... Sözleşmelerinin ...’ ya devrine dair sözleşme ve tercümesi, 25 Mart 2014 tarihli PROTOKOL ve ekleri, İşin Devri Protokolü , Şirket Hisse Devir Anlaşması Ve Ekleri, Nakde çevrilen 2 adet kesin, 2 adet avans teminat mektupları fotokopileri, Davalıya tebliğ edilen 7 Temmuz 2014 tarihli teyit mektubu ile gönderi ve tebliğ evrakı, Davalının yukarıda belirtilen ihtar ekinde tebliğ ettiği ve iade edilen 3 adet gecikme cezası faturaları, davacı tarafından davalıya cevaben .... Noterliğinden keşide edilen 08 Mart 2016/... numaralı ihtarı, davalının keşide ettiği ve davacı tarafından iade edilen faturalardaki ceza konusu iş kalemleri ile ilgili açıklama ve tahsili gereken gerçek ceza tutarlarına dair karşılaştırma tablosu, Ana Tedarik Sözleşmeleri gereğince toplam üç gemi için gecikmelerle ilgili hesaplamalara esas olmak üzere dava konusu taahhüt işine ait çalışma özeti tabloları, Şirket ortakları arasında ... nın ve projenin yönetimi ile ilgili mail yazışmaları, .... Noterliği’nin 24 Aralık 2013 tarihli ... yevmiye nolu ... cevabi ihtarı, ... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... E. ... K sayılı dosyasından verilmiş olan 12.07.2017 tarihli kararı, davacının ... ... A.Ş. levent şubesi nezdindeki kredi hesabına dair. 2016, 2017, 2018,2019 ve 2020 hesap hareketleri, dosya kapsamında tarafların ticari defter ve kayıtları ile söz konusu projenin evrak ve iç yazışmaları üzerinde bilirkişi incelemeleri. Mahkememizin ... karar sayılı 11/03/2021 tarihli kararı ile ; "TTK nın 1352 maddesinin c bendinde"Deniz alacağı”; aşağıda sayılan hususların birinden veya birkaçından doğan istem anlamına gelir: Kurtarma faaliyeti veya her türlü kurtarma sözleşmesi, çevre zararı tehdidi oluşturan bir gemi veya gemideki eşya ile ilgili kurtarma faaliyeti için ödenecek özel tazminat." belirtilmiştir. TTK nın 5.maddesinin 2.fıkrasında "Bir yerde asliye ticaret mahkemesi varsa, asliye hukuk mahkemesinin görevi içinde bulunan ve 4 üncü madde hükmünce ticari sayılan davalarla özel hükümler uyarınca ticaret mahkemesinde görülecek diğer işlere asliye ticaret mahkemesinde bakılır. Bir yerde ticaret davalarına bakan birden çok asliye ticaret mahkemesi varsa, iş durumunun gerekli kıldığı yerlerde Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulunca, asliye ticaret mahkemelerinden biri veya birkaçı münhasıran bu Kanundan ve diğer kanunlardan doğan deniz ticaretine ve deniz sigortalarına ilişkin hukuk davalarına bakmakla görevlendirilebilir." ticari davalar ve çekişmesiz yargı işlerinin görüleceği mahkemeler değerlendirilmiştir. Davanın 6102 Sayılı TTK nın 1352/1-c.maddesinde düzenlenen hükümden dolayı kurtarma sözleşmesine dayalı olup, görevli mahkeme Deniz İhtisas Mahkemesi sıfatı ile görev yapan Ticaret Mahkemesi olduğundan , HMK 114 ve 115.maddeleride dikkate alınarak mahkememizin görevsizliğine, dosyanın deniz ticareti davalarına bakmakla görevli İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesine gönderilmesine" denilerek; "1-HMK 6100 Sayılı 114/1-c ve 115/2 maddeleri uyarınca dava şartı noksanlığından davanın USULDEN REDDİNE 6100 sayılı HMK nın 20. Maddesi uyarınca görevsizlik kararının kesinleşmesinden itibaren iki hafta içerisinde davacı tarafın müracatı halinde dosyanın görevli İstanbul 17. Asliye Ticaret (Denizcilik İhtisas Mahkemesi sıfatıyla) Mahkemesine gönderilmesine, " şeklinde karar verildiği görülmüştür. Yukarıda belirtilen mahkememizce verilen gerekçeli karar davacı vekilince istinaf edilmiştir. İstanbul BAM 13 H.D.'nin 2021/817 esas 2021/790 karar 27/05/2021 tarihli kararı ile ; "Dava, Denizaltı Kurtarma Ana Gemisi Kurtarma ve Sualtı Sistemleri Tedarik Sözleşmesi ve Kurtarma ve Yedekleme Gemileri Kurtarma ve Sualtı Sistemleri Tedarik Sözleşmesi kapsamında davacı tarafça verilen teminat mektuplarının nakde çevrilmesi sonucu uğranıldığı belirtilen zararın tazmini istemine ilişkindir. Denizcilik İhtisas Mahkemelerinin, 6102 sayılı TTK' nın görev hususunu düzenleyen 5/2. maddesi uyarınca, bu Kanundan ve diğer kanunlardan doğan deniz ticaretine ve deniz sigortalarına ilişkin hukuk davalarına bakmakla görevli oldukları, davacı tarafça talep edilen alacağın, TTK'nın 1352 maddesinde sayılan deniz alacaklarından olmadığı, uyuşmazlığın yukarıda belirtilen sözleşmeler kapsamında malzeme veya yazılım ve/veya hizmet tedarikinine ilişkin ticari alım satımdan kaynaklandığı, dolayısıyla uyuşmazlığın niteliği dikkate alındığında, çözümünde 6102 sayılı TTK'nın deniz ticareti hükümlerinin uygulanma imkanı bulunmadığı gözetilerek, taraf delilleri toplanılarak işin esasına girilip sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde Denizcilik İhtisas Mahkemesine görevsizlik kararı verilmesi doğru görülmemiştir. Açıklanan nedenlerle, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile, HMK'nın 353/1-a.3 maddesi uyarınca ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak, davanın yeniden görülmesi için dosyanın mahkemesine iadesine" denilerek mahkememizce verilen 11/03/2021 tarihli ve 2021/159 Esas 2021/197 Karar sayılı kararının kaldırılarak dosyanın mahkememize iadesine karar verilmiştir olup , dosya mahkememizin 2021/398 nolu esasına kaydı yapılmıştır. Uyuşmazlık Noktaları : Davanın zamanaşımına uğrayıp uğramadığı, taraflar arasında imzalanan asıl sözleşme , devir sözleşmeleri ve ek protokoller kapsamında davacının sözleşmedeki konumunun ( garantör, yüklenici yada garantör + yüklenici) ve kapsamının ne olduğu, ... tarafınan devir edilmeyen işlerdeki gecikmeden , davacının konumu itibari ile sorumlu olup olmadığı, davalı tarafından kesilen gecikme cezası konulu fatura bedellerinin doğru olup olmadığı, davacının gecikme cezalarından sorumluluk oranlarının belirlenmesi ve davacı tarafından verilen kesin teminat mektuplarının davalı tarafça paraya çevrilmesi nedeni ile, davacıdan fazla para tahsil edilip edilmediği, fazla para tahsil edilmiş ise teminat mektuplarının paraya çevrilmesi nedeni ile davacının acz içine düşüp düşmediği, bu nedenle zarara uğrayıp uğramadığı , uğramış ise zarar miktarının tespiti noktalarında uyuşmazlık toplanmaktadır. Dava dışı ... ile davalı arasında imzalanan 05/04/2012 tarihli Denizaltı Kurtarma Ana Gemisi (... ) Kurtarma Ve Sualtı Sistemleri Tedarik Sözleşmesi dosyaya sunulmuş olup incelendiğinde, ...'dan yüklenici , davalı taraftan ise ... olarak bahsedildiği, sözleşme konusunun Denizaltı Kurtarma Ana Gemisi Tasarım Üretim ve Teslimine ilişkin olduğu, sözleşme bedelinin 16.275.600Euro olarak tespit edildiği, teminatlar ile ilgili düzenlemenin sözleşmenin 9.maddesinde yer aldığı, 9.4. Maddesinde "iş bu madde kapsamında verilecek ve sözleşme bedelinin %6'sı tutarında olan kesin , süresiz ve ilk talepte ödenecek kesin teminat mektupları sözleşme imza tarihinden itibaren 45 gün içerisinde İstanbul Tersanesine sunulacaktır." sözleşmenin 9.5.maddesinde ise, " ..., malzemeleri geçici kabulünden sonra yüklenicinin yazılı talebinin takiben 30 gün içinde , kesin teminat mektubu bedelinin %50'sini madde 7'de belirtilen sözleşme bedelinden düşecektir. " denildiği, sözleşmenin 9.6.maddesinde avans ve avans teminat mektubu hususunun düzenlendiği, 9.9.maddesinde, teminat mektuplarının nakde çevrilmesi ile ilgili düzenleme bulunduğu, 9.11.maddessinde "iş bu sözleşmeye söz konusu edimlerin yerine getirilmesi için ... Denizcilik Mühendislik İnşaat Sanayi ve Ticaret Aş sözleşmenin garantörü olarak gayri kabili rücu ve iş bu sözleşmede belirtilen hükümlere ve eklerine uygun olarak hazırlanacak madde 9.4'te belirtilmiş olan kesin teminat mektubu tutarının %50'si tutarındaki teminat mektubunun ...'ne sözleşme imza tarihinden itibaren 45 gün içerisinde verecektir, ... ... Aş'nin garantörlüğü teminat mektubunun verildiği andan itibaren ve teminat mektubunun miktarı ile sınırlıdır. " denildiği, sözleşmenin 14.maddesinde gecikme cezalarının düzenlendiği, 14.1.maddesinde " malzemelerin ek9'daki teslimat takviminde belirtilen sürede teslim edilmemesi halinde , yüklenici gecikilen her gün için ek9'daki kalem (her biri bir satırda ) olarak belirtilen teslim edilecek ekipmandan gecikenlerin (gönderilecek malzemeleri ek9'da belirtilmiş satır bazındaki toplam değeri üzerinden hesaplanacaktır) bedelinin %0,03 oranında cezayı İstanbul Tersanesine ödeyecektir. Kümülatif gecikme cezaları iş bu sözleşme bedelinin %20'sini aşmayacaktır, yüklenici yukarıda belirtilen ceza hükümlerini madde 12.3'e göre yerine getirecektir. ... ,yükleniciye 30 güne kadar cezasız süre verecektir " denildiği, sözleşmenin 31.maddesinde ise "....yukarıda yer alan paragraf hükümlerine bakılmaksızın ... , İş bu sözleşmenin akdedilmesinden sonra ivedilikle yüklenicinin iş bu sözleşmeyi ve sözleşmeden doğan hak, menfaat , borç , sorumluluk ve yükümlülüklerini, Tuzla Deri ve Endüstri Serbest Ticaret Bölgesinde iştiraki olarak kuracağı ve çoğunluk hissesine sahip olacağı ve iş bu sözleşme süresince çoğunluk hissesini idame edeceği, bir anonim şirkete devin ve temlik edebileceğini..." denildiğini, sözleşmenin 31.maddesinin devamında sözleşmenin devir edilemeyecek yükümlülüklerinin tek tek sayıldığı tespit edilmiştir. Sözleşmenin ... ile davalı şirket arasında imzalandığı, sözleşmeye davacı şirketin ise garantör olarak imza attığı tespit edilmiştir. Bu sözleşmenin eki mahiyetinde düzenlenen ek-22 başlıklı sözleşme incelendiğinde, sözleşmenin ..., ... ve ... arasında imzalandığı, sözleşmenin 2.2.maddesine göre , " tedarik sözleşmesinden doğan hak ve hükümlülüklerin ... ve ... arasında 15 Ağustos 2012 tarihinde imzalanan devir protokolü ile , tedarik sözleşmesinin 31.maddesi uyarınca ve ...'nin belirli ve değiştirilemez nitelikteki sorumlulukları devam etmek kaydı ile ... tarafından ...'ya yine tedarik sözleşmesinin 31.maddesindeki hükümler dairesinde devir edilmiştir." denildiği, bu ek sözleşmenin tedarik sözleşmesinin eki olduğu, sözleşmenin 4.1.maddesi incelendiğinde, tedarik sözleşmesindeki 9.5.maddesinin iptal edildiği, 9.6.1.maddesinin şu şekilde değiştirildiği, " avans ve kesin teminat mektupları, ikinci ... gemisinin geçici kabulünün üzerinden 3 ay geciktikten sonra yüklenicinin yazılı talebini takiben 30 gün içinde serbest bırakılacaktır. " denildiği, 9.8.1 ve alt maddeleri ile 9.8.2.1 ve 9.8.2.2 maddelerinin iptal edildiği tespit edilmiştir. ... ile davalı arasında imzalanan 05/04/2012 tarihli Kurtarma Ve Yedekleme Gemileri (...) Kurtarma Sualtı Sistemleri Tedarik Sözleşmesi incelendiğinde, yine ...'nin yüklenici olduğu, sözleşme konusunun sözleşmenin 2.maddesinde düzenlendiği, sözleşme bedelinin 8.704.400Euro olduğu, yine diğer sözleşmede olduğu gibi sözleşme bedelinin %6'sı oranında kesin teminat mektubu verileceğinin yazılı olduğu, aynen diğer sözleşmede olduğu gibi sözleşmenin 9.11.maddesinde ...'un verilmesi gereken kesin teminat mektubunun %50'si tutarındaki teminat mektubunu garantör olarak vermesi ile ilgili hüküm bulunduğu, gecikme cezalarının diğer sözleşmede olduğu gibi sözleşmenin 14.maddesinde düzenlendiği, yine diğer sözleşmede olduğu gibi 31.maddesinde sözleşmenin devrinin düzenlendiği aynı maddenin devamında devir dışında kalan hususların sıralandığı, sözleşmeyi davacı şirketin garantör olarak imzaladığı, bu sözleşmeye ek olarak imzalanan ek-22 başlıklı ek sözleşmenin , diğer sözleşmenin (... ) ek 22 başlıklı sözleşmesi ile aynı hükümleri taşıdığı, ana sözleşmedeki iptal edilen hükümlerinde aynı olduğu ve sözleşmenin ... , ... ve .... Aş tarafından imzalandığı tespit edilmiştir. Devir protokolü başlıklı sözleşme incelendiğinde, ... ve ... arasında düzenlendiği, sözleşme maddelerine göre ... ile ... arasında imzalanan ... ve ... başlıklı tedarik sözleşmelerinden bahsedilerek yine bu sözleşmelerin 31.maddesine atıf yapılarak , ...'nin bu sözleşmeyi veya sözleşmenin herhangi bir kısmını veya sözleşmeden doğan hak , menfaat , borç , sorumluluk ve yükümlülüklerden herhangi birini yada tamamını ...'nin çoğunluk hissesine sahip iştiraki olarak Tuzla Deri ... Bölgesinde kuracağı ve sözleşmelerin müddeti aralığında ana hissedarı olarak kalacağı bir Anonim şirkete devirebilecek ve söz konusu devrin geçerli olması için ...'nin onayının gerekmeyeceği belirtilerek bu doğrultuda ...'nin ana hissedar olduğu, ... şirketinin 10 Temmuz 2012 tarihinde kurulduğu, ana sözleşmenin 31.maddesinde listelenin ...'nin deviredilemez hükümlülükleri hariç olmak üzere ana sözleşmedeki bütün hak ve yükümlüklerin ...'ya devir edildiği yönünde hüküm bulunduğu görülmüştür. ... ... AŞ ile ... ... Teknolojik Ürünler Sanayi ve Ticaret Aş (...) arasında imzalanan 25/03/2014 tarihli protokol incelendiğinde, 05/04/2012 tarihli ... ve ... tedarik sözleşmelerinin, ...'nın ... tarafından devir alınmasına ilişkin hususların bu protokolde düzenlendiği, "... şirketinin %100 hissesi a ve b grubu ortaklar tarafından ... ve/veya İstanbul Denizcili'nin belirleyeceği gerçek yada tüzel kişilere aynı ayna mevcut ilmuhaberlerin cirosuz ve devir sözleşmesi ile devir edilecektir. " , ...'nın mevcut ortakları şirket devri yapılmadan önce tedarik sözleşmeleri kapsamı dışındaki tüm borçlarını ödeyecek ve şirketi her türlü takyidattan ari olarak borçsuz devir edeceklerdir. ... mevcut ortakların arasındaki hissedarlar sözleşmesi fesih edilecek birbirlerini ibra edeceklerdir, tedarik sözleşmelerinin 31 maddesinde belirtilen deviredilemeyecek hükümlülükler ... tarafından yerine getirilecektir. Mevcut ortaklar tarafından tedarik sözleşmeleri kapsamında İstanbul Denizciliğe teslim edilmiş bulunan teminat mektupları , mevcut bedelleri ile mevcut ortakları kendi ad ve hesabına yeniden düzenlenecek ve revize edilen mektuplar İstanbul Denizciliğe sunulacaktır. Tedarik sözleşmeleri kapsamındaki gecikmeler iş bu protokolün ek-1'inde belirtilen teslim tarihlerine göre hesaplanacak olup, gecikmelerin nedenleri tedarik sözleşmeleri kapsamı projeleri tamamlanmasından sonra taraflar arasında değerlendirilecektir. ...'nın devir alınmasından sonra, EK-1'de belirtilen tarihlerde daha fazla gecikme olması halinde sorumluluk devir alana aittir." denildiği, sözleşmenin ekinde ek-1 (ekipman teslimat tarihleri ) , ek-2 (stok , demirbaş ve mizan listelerinin) yer aldığı , Ek-1'de teslimat tarihlerinin excel listesi halinde düzenlendiği ve ek-1'in altında da sözleşme taraflarının imzasının bulunduğu tespit edilmiştir. 11/04/2014 tarihli işin devri protokolü incelendiğinde, ... ... Aş , ... , ... ... Aş ve ... arasında imzalandığı, sözleşme konusunun düzenlendiği madde de " taraflardan ... ile ... arasında 05/04/2012 tarihinde akdedilen ve 31.maddesindeki deviredilemeyen yükümlülükler dışında kalan hak ve yükümlülükleri ile ... ve ...'un birlikte kurdukları şirket olan ...'ya 15 Ağustos 2016 tarihinde devir edilen sözleşmenin , uygulanmasından doğar gecikmeler sebebiyle, ...'nin hisselerinin blok olarak devrinin ve tarafların birbirlerine olan hak ve yükümlülüklerinin düzenlenmesidir " şeklinde tanımlandığı, sözleşmenin V.2.-...'ın yükümlülükleri başlıklı maddesinde "tedarik sözleşmeleri kapsamındaki gecikmeler ... ile ... arasında imzalanan 25/03/2014 tarihli protokolün ek-1'inde belirtilen teslim tarihlerine göre hesaplanacak olup, gecikmelerin nedenleri tedarik sözleşmeleri kapsamı projeleri tamamlanmasından sonra taraflar arasında değerlendirilecektir. ...'nın devir alınmasından sonra ek-1'de belirtilen tarihlerden daha fazla gecikme olması halinde sorumluluk devir alana aittir. ... , ... ve ...'un bu sözleşme ile miktar olarak belirlenmiş sorumlulukları dışında tedarik sözleşmesi kapsamında doğabilecek sorumlulukları , ...'daki hisseleri oranında değerlendirilecek ve tarafların yükümlülükleri buna göre hesap edilecektir." sözleşmenin devamı maddelerinde ...'un ...'a karşı sorumluluğunun , ...'daki hissesi nispetinde hesaplanmasını istemek hakkına sahiptir, ...,...'nın hisselerini devir etmeden önceki döneme ait olmak kaydı ile ...'nın daha sonradan ortaya çıkacak tüm borçlarından devir ettiği hissesi nispetinde sorumlu olduğunu kabul eder şeklinde düzenlemeler bulunduğu , sözleşmenin ekinde ... ve ...'nin borç tablosunun bulunduğu tespit edilmiştir. Şirket hisse devri anlaşması incelendiğinde, ... ve ... Denizcilik.. Aş tarafından , ... ... Teknolojik Ürünler San ve Tic Şirketinin kurulumu ile ilgili olduğu görülmüştür. ... tarafından .... Aş 'ye 29/02/2016 tarihli fatura ile 780.481,94Euro , aynı tarihli 244.005,88Euro, aynı tarihli 236.652,21Euro'luk gecikme cezası konulu faturalar kesildiği, sunulan deliller arasında ... ceza hesaplaması/... - ... karşılaştırma , ...-1 ceza hesaplaması/... - ... karşılaştırma , ...-2 ceza hesaplaması/... - ... karşılaştırma tablolarının sunulduğu, tablolar incelendiğinde davacının ceza tutarlarından sorumluluğunun %45 pay oranına göre hesaplandığı görülmüştür. ... tarafından ...'ya kesilen ve gecikme cezalı olan faturalar incelendiğinde, 25/12/2015 tarihinde 953.922,37Euro aynı tarihli 289.241,60Euro aynı tarihli 298.229,43Euro bedelli gecikme cezalı konulu faturalar kestiği görülmüştür. Tedarik sözleşmelerinden ... ile ilgili olan sözleşme miktarı 16.275.600Eoru , ... ile ilgili olan sözleşme miktarı ise 8.704.400Euro olduğu, toplam sözleşme miktarının 24.980.000Euro yaptığı, sözleşmelere göre sözleşme bedelinin %6'sı oranında (1.498.800Euro ) kesin teminat mektubu alınacağı, yine sözleşmeye göre davacının %50 payına isabet eden kesin teminat miktarının 749.400Euro olduğu anlaşılmaktadır. Davalı taraf ... Asliye Ticaret Mahkemesinde görülen ... esas sayılı dosya nedeniyle derdestlik itirazında bulunmuş olup, söz konusu dosya UYAP üzerinden alınıp incelendiğinde, davacısınn ..... AŞ , davalısının ... ... Aş olduğu, avans teminat mektuplarının nakde çevrilmesi nedeniyle haksız olarak alınan 606.192,61Euro'nun tahsili için dava açıldığı, mahkemece davanın kabulüne karar verildiği, istinaf ve yargıtay denetiminden geçerek kararın kesinleştiği, istinaf ilamında "asıl sözleşmenin değişikliğe uğramayan 9.11 maddesi gereğince davacının garantörlüğünün kesin teminat mektubu ile sınırlıdır, gecikme cezasının avans teminat mektubu kapsamında olduğuna ilişkin sözleşmede hüküm bulunmamaktadır. " şeklinde görüş bildirerek istinaf talebini reddettiği tespit edilmiştir. Mahkememiz dosyasına konu olan teminat mektuplarının, kesin teminat mektupları olduğu , diğer dosyada ise dava konusu olanın avans teminat mektubu olması nedeniyle, derdestlik itirazının reddine karar verilmiş yine , eser sözleşmelerinden kaynaklanan alacak davalarında 5 yıllık zaman aşımı süresi ön görülmüş olup, arabuluculuk süresinde geçen süre dikkate alınarak zaman aşımı defi de red edilmiştir. 20/01/2022 tarihli duruşmada alınan 3 nolu ara kararı gereğince, davalı tarafa gemilerin teslim tarihlerini bildirerek , teslim belgelerini sunması, ayrıca gecikme cezalı fatura bedellerinin , her bir fatura açısından nasıl hesaplandığını, sözleşme ve protokollerle bağlantı kurularak hesap yönteminin açıklanması ve gecikmeye ilişkin var ise tutanakların sunulması için süre verilmiştir. Davalı vekili bu ara kararı doğrultusunda dosyaya 10/02/2022 tarihli dilekçe sunmuş olup, tedarik sözleşmeleri gereğince davalının davacıdan toplam gecikme bedeli alacağının 1.261.140,03 Euro olduğunu, tedarik sözleşmesinin ekinde fiyat dağılım ağacı ve teslimat takviminin bulunduğunu, fiyat dağılım ağacında yüklenicinin tedarik edeceği ekipmanın değerlerinin belirlendiğini, teslimat takviminde ise ekipmanların hangi tarihlerde teslim edileceğinin belirlendiğini, tedarik sözleşmelerinin 14.maddesinde de gecikme cezalarının nasıl hesaplanacağı ile ilgili hüküm bulunduğunu, sözleşme hükmünde belirtilen sözleşme bedelinin , tedarik sözleşmelerinin 7.maddesinde belirlendiğini, Mossıp sözleşme bedelinin %20'sine isabet eden 3.255.120Euro'yu, ... sözleşmeleri için ise sözleşme bedelinin %20'sine isabet eden 1.740.880Euro'yu gecikme cezalarının aşamayacağı, teslimat takviminin başlangıç tarihinin ise tedarik sözleşmelerinin 3.1.65'te belirlendiğini, 25/03/2014 tarihli protokolün ek-1 nolu belgesinde tarafların gecikme süresi/gecikme cezası uygulanacak süre konusunda tarafların mutabık kaldıklarını, gecikme cezasının, tedarik sözleşmelerinde ekipmanların teslim tarihi olarak belirlenen süre ve 25/03/2014 tarihli protokolün ek-1'inde mutabık kalınan gecikme cezası hesaplanacak süreye uygun olarak gecikme cezası hesabının yapıldığını, davacının sorumluluğunun %45'lik kısım için hesaplandığını, belirterek gecikme cezaları ile ilgili yapılan hesaplamalara ait evraklar sunulmuştur. Dilekçe eki incelendiğinde, ek-1 nolu belge ile fiyat dağılım ağacı ile ilgili tablo sunulduğu, ek-2 nolu belgede teslimat takvimi ile ilgili belgelerin bulunduğu, ek-3 nolu belgede ise .... Aş ile ... arasında imzalanan protokol hükümlerine göre hesaplanan ... , ...-1 , ...-2 ile ilgili gecikme cezası fatura hesaplamasına ilişkin evrakların sunulduğu görülmüştür, söz konusu evraklarda tespit edilen gecikme cezalarının %45'inin hesaplanarak ... ceza fatura tutarı olduğu, kalan %55'inin ise ... gecikme cezası olduğuna yönelik hesaplamalar yapıldığı ve yapılan hesaplamalar neticesinde, davalı tarafından ...'a ve ...'ye ayrı ayrı faturalar kesildiği görülmüştür. Ek-3 nolu sunulan delil listesinde önce ... , ...-1 ve ... -2 ile ilgili teslim edilmesi gereken unsurların listesi verilerek , teslim tarihlerinin tablo halinde yer aldığı ekinde ki ceza faturası hesaplaması ile ilgili tablo incelendiğinde, ... , ...-1 ve ...-2 için tablolar hazırlandığı, söz konusu ceza faturası hesaplaması çizelgesi incelendiğinde, ilk listeye göre teslim edilmesi gereken unsurların yazılarak teslimat takviminin yazıldığı daha sonra, 30 günlük cezasız dönem tespit edilerek 30 günlük cezasız dönemin sonunun tespit edildiği, devamında teslim edilmesi gereken ekipmanın kontrata göre değerinin yazıldığı, günlük ceza tutarının belirlendiği, gecikme gün sayısının tespit edildiği daha sonra da gecikme cezasının parasal miktarının hesap edildiği toplam sonuca ulaşıldığı, en alt kısımda da belirlenen gecikme cezasının %45'i hesaplanarak bu miktarın ... tarafından karşılanması, kalan %55'inin ...'nin hissesine düşen gecikme cezası olduğu ve ayrıntılı hesaplama yapıldığı görülmüştür. Davalı tarafından , davacıya kesilen gecikme cezalı konulu faturalar toplamı 1.261.140,03Euro yapmaktadır. Davalı tarafından ...'ya kesilen gecikme cezalı konulu faturalar toplamı ise (953.922,37Euro + 289.241,60 Euro + 298.229,43Euro =) 1.541.393,40 Euro olup, her iki şirkete kesilen gecikme cezası toplam miktarı 2.802.533,43Euro yapmaktadır. 2.802.533,43Euro'nun %45 'ine isabet eden miktar ise 1.261.140,04Euro'ye denk geldiği tespit edilmiştir. Uyuşmazlık noktaları olarak belirlenen hususlarda rapor tanzim edilmesi amacıyla , taraflara ait ticari defter ve belgelerde incelenerek rapor hazırlanması amacıyla, dosya finans uzmanı, borçlar hukuku alanında nitelikli hesaplama uzmanı, gemi inşaat mühendisleri ve deniz hukuku alanında nitelikli hesaplama uzmanına tevdi edilmiş, bilirkişiler tarafından hazırlanan 03/02/2023 tarihli rapor incelendiğinde, "A- Taraflar arasında iki adet Sözleşme düzenlenmiştir. Bunlardan biri “Denizaltı Kurtarma Ana Gemisi (...) Kurtarma ve Sualtı Sistemleri Tedarik Sözleşmesi”, diğeri ise “Kurtarma ve Yedekleme Gemileri (...) Kurtarma ve Sualtı Sistemleri Tedarik Sözleşmesi” dir. Her iki Sözleşme'nin de 14. Maddesinde “GECİKME CEZALARI” başlığı altında yazılmış olan hüküm şöyledir: “Malzemelerin Ek 9'daki Teslimat Takviminde belirtilen sürede teslim edilmemesi halinde, Yüklenici, gecikilen her gün için Ek 9'daki kalem (herbiri bir satırda) olarak belirtilen teslim edilecek Ekipman'dan gecikenlerin (gönderilecek malzemelerin Ek 9'da belirtilmiş satır bazındaki toplam değeri üzerinden hesaplanacaktır) Bedelinin %0,03'ü oranında cezayı ...'ne ödeyecektir. Kümülatif gecikme cezaları bu Sözleşme Bedeli'nin %20'sini aşmayacaktır. Yüklenici, yukarıda belirtilen ceza hükümlerini Madde 12.3'e göre yerine getirecektir. ... yükleniciye 30 güne kadar cezasız süre verecektir.” Sözleşmelerin 7. Maddesi “SÖZLEŞME BEDELİ” başlıklı olup, ... sözleşme bedeli 16.275.600 Euro olduğundan, dolayısıyla gecikme cezalarının üst sınırı bu bedelin %20'si olan 3.255.120 Euro'yu aşamayacaktır. ... sözleşme bedeli ise 8.704.400 Euro olduğundan, dolayısıyla gecikme cezalarının üst sınırı bu bedelin %20'si olan 1.740.880 Euro'yu aşamayacaktır. İşbu Tedarik Sözleşmelerinin 4. Sayfasında, Sözleşmelerin eklerine yer verilmiştir. “Fiyat Dağılım Ağacı” EK-3 olarak; “Teslimat Takvimi” Ek-9 olarak yer almaktadır. Tedarik Sözleşmelerinin 3.1.65. Maddesinde, “Te: Teslimat Tarihinin başlangıç tarihidir ve taraflarca karşılıklı mutabakatla 1 Ocak 2012 olarak kabul edilmiştir. TC: Bu Sözleşmenin taraflarca akdedildiği tarihtir.” Hükmü mevcuttur. Bu bakımdan, “Teslimat Takvimi”nde ikinci kolonda Te + months (teslim tarihinden itibaren ay olarak belirlenmiş) teslimat zamanı 1 Ocak 2012 tarihinden itibaren hesaplanacaktır. Davalı İş Sahibi ile Yüklenici ... arasında akdedilen 25 Mart 2014 tarihli Protokol'ün ekinde (Ek-1) gecikme süresi ve gecikme cezası uygulanacak süre konusunda taraflar arasında mutabakata varılmıştır. B- Davalı Vekili tarafından dosyaya, 10.02.2022 kayıt tarihli dilekçesi ekinde, davacıdan toplam gecikme bedeli alacağının nasıl hesaplandığına dair dokümanlar sunulmuştur. İşbu Dilekçe ekinde (Ek-4a) olarak ... için yapılan hesap ve (Ek-4b) olarak da ...'ler için yapılan Hesap Tabloları bulunmaktadır. Bu Tablolar incelendiğinde, yukarıda (A) bendinde izah edilen hesap tarzına uygun olarak düzenlenmiş oldukları anlaşılmaktadır. Davalı tarafından yapılan işbu hesaplamalar sonrasında, gecikme bedelleri; ... için 780.481,94 Euro, ...-I için 244.005,98 Euro, ...-2 için 236.652,21 Euro olarak bulunmuştur. 3 Gemi için Toplam 1.261.140,03 Euro'ya tekabül eden bu gecikme cezası tutarlarının Sözleşmelerin 14. Maddesinde belirtilen “Kümülatif gecikme cezaları bu Sözleşme Bedeli'nin 9620'sini aşmayacaktır.” şartını sağladığı görülmektedir. Keza bu hesaplamalar yapılırken, Davacının payına düşlen %45 oranının dikkate alındığı anlaşılmaktadır. C- Davacı Vekili tarafından dosyaya, 09.03.2021 kayıt tarihli delil dilekçesi ekinde, “Ana Tedarik Sözleşmeleri gereğince üç gemi için gecikmelerle ilgili hesaplamalara esas olmak üzere, dava konusu taahhüt işine ait çalışma özet tabloları” açıklaması ile her bir gemi ve her bir taahhüt kalemi için 2 dosya halinde pek çok doküman sunulmuştur (Ek-14). Bu dokümanlar incelenmiş olup, görülen durum şöyledir: 1- ... Gemilerine ait muhtelif iş kalemleri için yapılan Gecikme Cezası Hesabına, Mühendislik Değişiklik Teklifi (MDT) formlarının eklendiği, ayrıca taraflar arasında yapılmış olan bazı yazışmaları ile muhtelif fiyat teklifi ve tabloların da eke konduğu görülmektedir. Anlaşıldığı kadarıyla, davacının, işler devam ederken davalı tarafından talep edilen muhtelif değişikliklerin o işin teslim süresini etkilediği yönünde beyan ve iddiası bulunmaktadır. MDT'lere bakıldığında;" denilerek rapor devamında önce ...-1ve 2 için değişikliğin tanımı ve bu tanımın altında da "değişikliğin ürün teslim takvimine etkisi " başlığı altında davacı tarafın düştüğü notun yer aldığını belirterek ...-1 ve 2 için 5 bent altında değişikliğin tanımı ve altına düşülen davacı notlarına yer verildiği, raporun devamında "2- ... Gemisine ait muhtelif iş kalemleri için yapılan Gecikme Cezası Hesabına, Mühendislik Değişiklik Teklifi (MDT) formlarının eklendiği, ayrıca taraflar arasında yapılmış olan bazı yazışmaların da eke konduğu görülmektedir. Anlaşıldığı kadarıyla, davacının, işler devam ederken davalı tarafından talep edilen değişikliklerin o işin teslim süresini etkilediği yönünde beyan ve iddiası bulunmaktadır. MDT'lere bakıldığında;" denilerek raporun devamında ... için 4 bent altında "değişikliğin tanımı" devamında da davacı tarafından düşülen "değişikliğin ürün teslim takvimine etkisi " başlığı ile davacı tarafından sunulan evrakların dökümünün yapıldığı, raporun devamında davacının hesabına göre gecikme cezası hesabının raporun 12 sayfasında verildiği, davacının hesabına göre gecikme cezası miktarının 211.342,21Euro yaptığı, davalının hesabına göre - davacı hesabına düşen gecikme cezası miktarının 1.261.139,60Euro olduğunu , iki hesap arasında ciddi oranda fark bulunduğunu belirterek bilirkişilerin raporun devamında ; "Tarafların kendileri tarafından ve tek taraflı olarak yapmış olduğu bu hesaplardan hangisinin sağlıklı ve doğru olduğunu, dosyaya sunulmuş belgeler bakımından tespit edebilmek olanaklı değildir. zira, her iki tarafın da kendi kabullerinden hareketle yola çıkarak, bir hesap yöntemi uyguladığı görülmektedir. davacı taraf, yaptığı hesapların doğruluğunu kanıtlamaya yönelik olarak pek çok yazışma ve belgeyi dosyaya sunmuş; davalı taraf da hesaplamayı nasıl yaptığına dair hesap tablolarını ibraz etmiştir. tarafların birbirinden farklı şekilde yaptığı hesaplamalar, müştereken çalışılarak üzerinde mutabakat sağlanmış hesaplar değildir. bu nedenle, mukayeseli bir değerlendirme yapabilmek için, öncelikle tarafların, diğerinin hesabına ne yönde ve gerekçeyle katılmadığını kanıtlarıyla birlikte ortaya koymaları gerekmektedir. zira, yukarıda (a) bendinde ifade edildiği gibi, her iki sözleşme'nin 14. maddesinde “gecikme cezaları” başlığı altında yazılmış olan hükümler, sözleşmelerin 7. madde hükümleri ve 4. Sayfalarındaki ekler, genel prensipleri içermekte olup, iş devam ederken talep edilen/'yapılan değişiklikler, bunlara dair kabuller, bunların sürelere nasıl etki ettiği vb. unsurların bilinmesi gerekecektir." şeklinde bilirkişilerin görüş bildirdikleri, raporun devamında dava dilekçesi ve cevap dilekçesi dikkate alınarak özetleme yapıldığı, yine raporun devamında ... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... esas ... karar sayılı dosya ile ilgili özetleme yapıldığı, raporun devamında ;"Gecikme Cezalarının hangi durumlarda ödeneceği ve nasıl hesaplanacağı hususu Tedarik Sözleşmelerinin 14.1 nolu maddesinde belirtilmiştir. Davalı ile ... arasında daha sonra akdedilmiş olan 25.03.2014 tarihli Protokolde de (sayfa 3'de) ; “Tedarik Sözleşmeleri kapsamındaki gecikmeler, işbu Protokolün EK-1'inde belirtilen teslim tarihlerine göre hesaplanacak olup, gecikmelerin nedenleri Tedarik Sözleşmeleri kapsamı projelerin tamamlanmasından sonra taraflar arasında değerlendirilecektir” hükmüne yer verilmiştir. Raporumuzun Teknik Kısmında ise, şu anda dosyada var olan belgeler itibariyle Gecikme Cezalarının hesaplanmasının mümkün olmadığı, sonucuna varılmıştır. Bu durumlar karşısında kanaatimizce 2 farklı şekilde sonuca varılabilecektir. Şöyle ki; 1) Varılabilecek sonuçlardan biri şudur: İst.10.Ticaret mahkemesi Kararında (sayfa 6'da), davalı tarafça davacıya kesilen Ceza Faturalarının her iki tarafın ticari defterlerinde de kayıtlı olduğu, buna ilişkin davacının bir itirazının bulunmadığının tespit edildiği beyan edilmiştir. Bu tespitin yerinde olup olmadığı hususunun davacının ticari defterleri üzerinde inceleme yapılmak suretiyle incelenmesi ve bu inceleme sonucunda davalının davacı adına düzenlemiş olduğu (davalının cevap dilekçesi ekinde EK-7 olarak sunmuş olduğu) 3 adet Gecikme Cezası faturasının davacının ticari defterlerinde kayıtlı olduğu tespit edildiği takdirde; davacının bu Gecikme Cezası faturalarını benimsediği, dolayısıyla da bu Gecikme Cezası faturalarının toplam tutarı olan 1.261.140,03 Euro'yu davacıya ödeme borcu altına girdiği, davacının dava dilekçesinde kabul ettiği 211.342,21 Euro'luk Gecikme Cezası borcu tutarı düşüldüğünde, Kesin Teminat Mektuplarının davalı tarafından paraya çevrildiği tarih itibariyle davacının davalıya Gecikme Cezası faturalarından dolayı (1.261.140,03 — 211.342,21 =) 1.049.797,82 TL borcu bulunduğu için Kesin Teminat Mektuplarının haklı olarak paraya çevrilmiş olacağı, sonucuna varılabilecektir. 2) Varılabilecek sonuçlardan diğer ise şudur: davalı tarafından davacı adına düzenlenmiş olan 3 adet Ceza Faturası davacının defterlerine işlenmiş olsa bile, bu durumun, bu faturaların davacı tarafından benimsendiği (kabul edildiği) anlamına gelmeyeceği; bu nedenle davalının, işbu 3 adet fatura içeriğinde yer alan Gecikme Cezalarını Tedarik Sözleşmelerinin 14.1 nolu maddesi hükmüne istinaden talebe hak kazandığını ispat etmesi gerektiği, ispat edemediği takdirde, davacının kabul etmiş olduğu 211.342,21 TL ceza tutarını davacının Kesin Temir Mektuplarından tahsil edebileceği, geriye kalan tutarı ise davalıya iade etmekle yükümlü olacağı, dolayısıyla da davacının talebi gibi fazladan tahsil ettiği 538.057,79 TL'yi davacıya iade etmekle yükümlü olduğu, ayrıca işbu 538.057,79 TL'lik teminat mektubu tutarının haksız olarak tahsil edilmesi nedeniyle zarara uğradığını (faiz ödediğini ve/veya acze düştüğünü) davacı ispat ettiği takdirde, bu zararın tazminini de talep edebileceği, sonucuna varılabilecektir." şeklinde görüş bildirdikleri görülmüştür. Taraf vekillerince rapora karşı itiraz dilekçeleri verilmiştir. Mahkememizce , 04/05/2023 tarihli duruşmada alınan 1,2 ve 4 nolu ara kararlarında ; "1-Davacı vekiline , bilirkişi raporunun 13 sayfasında belirlendiği şekilde , davalı tarfaından hesaplanan gecikme cezasına ve hesabına hangi gerekçe ile katılmadığını açıklayarak yine kanıtlarını ortaya koyması için 2 hafta süre verilmesine, dilekçe sunulduğunda bir suretinin karşı tarafa tebliğine, 2-Hukuk genel kurulunun 08/02/2022 tarih 2021(19)/11-659 esas, 2022/82 karar ilamı gereğince, davacı vekilince 1 nolu ara karar gereğince yazılı açıklma yapıldığında davalı vekiline tebliği edilerek , davacı vekilinin hesap yöntemini ve kanıtlarına katılmadığı yönlerini belirterek delilleri ortaya koyması ve iddia ettiği gecikme cezası hesabının doğru olduğuna yönelik tüm kanıtlarını sunması için 2 hafta süre verilmesine, 4-1 ve 2 nolu ara kararların gerekleri yerine getirildiğinde , davacı - davalı - dava dışı ... nın ticari defter ve belgeleri HMK 218 maddesi gereğince yerinde incelenerek, dosyadaki mevcut delillere bu celse 1 ve 2 nolu ara kararı gereğince yapılacak açıklamalara taraf vekillerince bilirkişi raporuna karşı sunulan beyan ve itiraz dilekçeleri incelenerek, bilirkişilerce gecikme cezasının hesap yöntemini gösterir , gerekçeli ve denetime el verişli rapor ile gecikme cezası miktarlarının bilirkişilerce dosya kapasmına göre hesaplanması hususunda ek rapor istenilmesine, ayrıca davacının bir diğer talebi olan bilirkişilerce belirlenecek söz konusu gecikme cezasının tutarının , davacı şirket açısından davacının ekenomik mahfına ve aczine neden olup olmayacağının tenkisinin gerekip gerekmediğinin davacının ticari defter ve bilançolarına göre değerlendirilerek bu yönde de görüş bildirilmesinin istenilmesine, yine davacının söz konusu cezai şartı (kesin teminat mektubunun tahsili sureti ile ) ödemesinden dolayı acze düşmüş ise söz konusu acz nedeniyle zararı oluşup oluşmadığının ve miktarının tespit edilmesinin istenilmesine, " denilmiştir. Davacı vekili verilen ara kararı doğrultusunda dosyaya 17/05/2023 tarihli açıklama dilekçesi sunmuş, davalı vekilince de aynı hususa dair 01/09/2023 tarihli açıklama dilekçesi sunulmuştur. Aynı bilirkişi heyetince verilen 10/10/2023 tarihli ek bilirkişi raporu incelendiğinde ek raporda öncelikle tarafların itiraz dilekçelerinin özetlendiği daha sonra bilirkişi heyetinin kök rapordaki kanaatlerine yer verdiği daha sonra davacı vekilince verilen açıklama dilekçesine atıf yapılarak, her iki tarafın ispat yükünü birbirlerine attığını bu nedenle gecikme nedenlerini anlayabilmenin halen mümkün olmadığını, davacı vekilince sunulan 17/05/2023 tarihli beyan dilekçesinde , gemilerin siparişçisi olan ...'nın muayene ve kabul süreçlerindeki tutumu sebebiyle gemilere üretilen malzemelerde bazı gecikmeler yaşandığı, ayrıca ...'nın hakim ortağı konumunda olan ...'nin tayin ettiği şirketin yabancı genel müdürünün tüm süreci kötü yönetmesi nedeniyle sorunun büyüdüğü ve malzemelerin öngörülen teslim tarihlerinde ciddi sarkmalar yaşandığı yönünde beyanda bulunduğunu, işin geciktiği konusunda taraflar arasında uyuşmazlık bulunmadığını, gecikme cezasının tutarı konusunda mutabakata varmadıklarını, ek raporun devamında ise ; "Uyuşmazlığın temeli, gecikilen sürenin içinde davacının sorumlu olduğu sürenin ne kadar olduğudur. Davalının yaptığı hesaplamalar sonucu hazırladığı “... Projesi Gecikme Cezası Faturası Hesaplaması” Ve “ratshıip (...) Projesi Gecikme Cezası Faturası Hesaplaması” başlıklı tablolarda, her iş başlığı için gecikilen süreler yazılarak bulunan “gecikme gün sayısı”, “günlük ceza tutarı” ile çarpılmış ve her iş kalemi için ve sonucunda da o gemi için toplam ceza tutarı hesaplanmıştır. Davacının bu sürelere itirazı bulunmaktadır. İtirazlarına dayanak olarak da 09.03.2021 kayıt tarihli delil dilekçesi ekinde, “Ana Tedarik Sözleşmeleri gereğince üç gemi için gecikmelerle ilgili hesaplamalara esas olmak üzere, dava konusu taahhüt işine ait çalışma özet tabloları” açıklaması ile her bir gemi ve her bir taahhüt kalemi için 2 dosya halinde pek çok doküman sunmuştur. Kök raporumuzda da belirttiğimiz gibi, bu yazışmalardan, gecikilen sürenin ne kadar ve sorumlusunun kim olduğunu anlayabilmek mümkün değildir. Taraflar da bir araya gelip gecikmelerin nedenlerini masaya yatırarak, sorumlu olanı mutabakatla belirlemediğine göre ve Sayın Mahkemece Kurulumuzdan dosya bilgilerine göre bir gecikme cezası hesabı yapılması istenmiş olduğundan, yukarıda 10. Maddede belirtilen davacı beyanı ve taraflar arasındaki pek çok yazışmanın içeriği göz önüne alınarak, gecikilen sürelerden davacının 4 oranında sorumlu olduğunun kabul edilebileceğine Kurulumuz'ca kanaat getirilmiştir. Elbette bu oranın (veya hangi oranın uygulanması gerektiğinin) nihai takdiri Mahkemeye ait bulunmaktadır. Sayın Mahkeme de aynı kanaate varırsa, bu durumda, davalı tarafça yapılmış ve 3 gemi için toplam 1.261.140,03 Euro olarak hesaplanan gecikme cezasının 1/2'si olan 630.570,02 Euro'dan davacının sorumlu bulunduğu sonucuna varılacaktır." denildiği, söz konusu cezanın davacının mahfına ve aczine neden olacağının değerlendirildiği, davalı tarafından çözdürülen kesin teminat mektubu toplam bedelinin 749.400,00Euro olması nedeniyle bundan belirlenen 630.570,02Euro mahsup edildiğinde, davalı tarafın 118.829,98Euro tutarındaki kısmı fazladan tahsil ettiği sonucuna varıldığı yönünde kanaat bildirdikleri görülmüştür. Ek rapora karşı her iki taraf vekilince de itiraz dilekçeleri verilmiştir. Dosya daha önceki bilirkişiler dışında başka bir bilirkişi heyetine tevdi edilerek, uyuşmazlık noktaları olarak belirlenen hususlarda rapor tanzim edilmesi istenilmiştir. İkinci bilirkişi heyeti tarafından dosyaya sunulan 13/02/2025 tarihli heyet raporu incelendiğinde, bilirkişiler tarafından davacı şirketin, davalı şirketin, dava dışı ...'nın ticari defter ve belgelerinin incelenerek rapora geçirildiği, daha sonra davacı tarafça verilen avans teminat mektupları ve kesin teminat mektupları listesinin rapora geçirildiği, davalı şirket tarafından düzenlenen ceza faturaları ile ilgili ceza hesaplama tablolarına raporda yer verildiği, raporun 25 , 26 ve 27 sayfalarında yer alan tablo incelendiğinde, ... projesi ile ilgili gecikme cezalarının hesaplanma şekline yer verildiği, toplam gecikme cezası tutarının 2.802.533,42Euro olduğu, sözleşmelere göre bunun %45'i olan 1.261.140,04Euro'dan davacının kalan %55'lik 1.541.393,38Euro'luk gecikme cezasından davalının sorumlu olduğuna dair tablonun detaylı olarak açıklandığı, davacı tarafından hesaplanan gecikme cezası tutarının 211.342,21Euro olduğunu raporun devamında, ; "C)Davalı ile Davacı arasında ciddi oranda farklılıklar bulunmaktadır. Davalının bu hesapları yaparken gecikmelerin bütün sorumluluğunu davacıda olduğu kabulüyle yapılmakta olup dosya yazışmalarından sözleşme konusu işlerin geç tesliminden her iki tarafında kusurları ve sorumlulukları olduğu tespit edilmiştir. İşin uzaması ve her iki tarafın miktar hariç cezai şartta anlaşmaları davacı tarafın gecikme sebeplerinin kabulü olup bununda ...'nın hâkim ortağı konumunda olan ...'nin tayin ettiği şirketin yabancı genel müdürünün tüm süreci kötü yönetmesi sebebiyle sorunların büyüdüğü ve malzemelerin öngörülen teslim tarihinde ciddi sarkmalar yaşandığı, gemilerin siparişçisi olan Savunma Sanayi Müsteşarlığının muayene ve kabul süreçlerindeki tutumu sebebiyle gemilere üretilen malzemelerde bazı gecikmeler yaşandığı, iş devam ederken talep edilen/yapılan değişiklikler, bunlara dair kabüller,bu işlemlerin işin sürelerine nasıl etki ettiği vs. unsurların göz önüne alınması gereklidir. Tedarik Sözleşmelerinin 14.1 nolu maddesinde gecikme cezalarının hangi durumlarda ve nasıl hesaplanacağı konusunu belirlemiş olup buna göre Davalı ile ... arasında daha sonra akdedilmiş olan 25.03.2014 tarihli Protokolde; 'Tedarik Sözleşmeleri kapsamındaki gecikmeler, iş bu protokolün Ek-1'inde belirtilen (11 adet sistemin) teslim tarihlerine göre hesaplanacak olup, gecikmelerin nedenleri projelerin tamamlanmasından sonra taraflar arasında değerlendirilecektir.” Hükmüne yer verilmiştir. Tedarik sözleşmesinin teminat mektupları ile ilgili bazı maddelerini tadil eden Ek-22 başlıklı protokolde, teminat mektuplarının teslimi ...-2 gemisinin tesliminden üç ay sonraya ötelenmiş olup, buradan anlaşılan, gemilerin teslimi sonrasında tarafların bir araya gelerek gecikilen süre, bunun nedenleri ve sorumlularının tespiti üzerinde mutabakata varılmış müşterek bir hesaplama yapmalarına imkân tanınmış olmasıdır. Ancak davalı tarafça bu esaslara uyulmadığı, ...-2 Gemisinin geçici teslim tarihinden (27.12.2017) daha önce gecikme cezası hesabı yaparak teminat mektuplarını Şubat 2016 tarihinde nakde çevirdiği anlaşılmaktadır. Nitekim davalı bu hesaplamayı yaparken davacı ile görüşme yapmayıp ortak bir mutabakata girmemiştir. Sonuç olarak işler devam ederken davalı tarafından talep edilen muhtelif değişikliklerin yapılan işin teslim süresini etkilediği davacı tarafından beyan iddiasını güçlendirmektedir. Davalı ve davacının birbirlerinin gecikme cezası ve hesap yöntemlerine katılmadıkları gibi taraf vekilleri bu beyanlarında kendi yaptıkları hesabın doğru olduğunu ispat yükünün diğer tarafın kanıtlaması gerekeceğini savunmuşlardır. Mahkemece alınan bu taraf beyanları, gecikme cezasının hesaplanmasında taraflar arasında, mutabakatın sağlanamamış olduğunu, bu beyanlardan gecikme ceza nedenlerini anlayabilmenin mümkün olmadığı anlaşılmıştır. Tarafların bir araya gelip gecikmelerin nedenlerini masaya yatırarak, sorumlu olanı mutabakatla belirleyemediğine göre ve Mahkemece daha önceki kuruldan dosya bilgilerine göre bir gecikme cezası istenmiş olup verilen beyanlardan, gecikme cezası hesaplanmasında gecikme nedenleri anlaşılamamıştır. Bu nedenle cezaya neden olacak süreler için davalı/davacı için sorumluluk 14 oranında pay edilmiştir. Bu oranın nihai takdiri Sayın Mahkemeye bırakılmış olup, Mahkemede aynı kanaat varırsa, bu durumda üç gemi için toplam 1.261.140.03 Euro/2 olmak üzere 630.570.02 Euro'dan davalı ve davacının sorumlu bulunduğu sonucuna varılmıştır. Bu sonuç taraflar arasında kabul görmemiştir." denildiği daha sonra "genel inceleme tespitler " bölümünde sözleşme maddelerinin irdelendiği ve bu kısmın en alt kısmında ise , heyetimizde bulunan teknik bilirkişiler tarafından gecikme ceza bedellerini anlayabilmenin mümkün olmadığı tespitinin yapıldığı notu düşülerek raporun sonuç kısmında "Sonuç olarak 10.02.2022 tarihli davalının Mahkeme kalemine sunduğu (..., ...-1,...-2) üç gemi için (11 kalem) toplam gecikme cezaları süresinin(teslimat sürelerine göre),yaklaşık bir yıl ve üstünde olması, bu inde davacının 25 Mart 2014 tarihli Protokol ekindeki gecikme süresi/gecikme cezası listesine göre ve ...-2 gemi tesliminden(27.12.2017) sonra davacı ve dava dışı ... ile bir araya gelerek gecikme nedenleri ve sorumluların tartışarak mutabakata varılması beklenirken, teminat mektuplarının Şubat 2016 “da nakde çevrilmesi (üç gemi için cezai faturalar 29.02.2016 tarihli),davacının itiraz ve işin gecikmesine sebep olacak beyanları ve tarafların bir araya gelerek cezai durumdaki sürelere itirazları ve işin gecikme nedenlerini ispat etme yükünün karşı taraflarda olduğunu beyan etmekte olduklarından, gecikme sürelerinin ki var, kimde oldukları sorumluluğun ve gecikme süresinin ne olduğunun kurulumuzca anlaşılabilmesi için projelerde ki değişikliklerin ne kadar bir ek süreye ihtiyaç duyulduğunun taraflarca kabulü ile mümkündür. Eğer bu konuda bir mutabakat yoksa yapılan proje değişikliklerini taraflarca mahkemeye sunulması ve yeniden hesaplanması gerekmektedir. Dosyada ki mevcut bilgiler ışığnda;Takdir Mahkemenize ait olmak üzere dava konusu olayda davalı/davacının üç geminin gecikme cezasında payı olup bu oranın 1/2 oranında bir önceki bilirkişi heyeti gibi paylaştırılması kabulüyle 1.261.140.03 /2 Euro olmak üzere 630.570.02 Euro olabileceği, bu oranın veya hangi oranın uygulanması gerektiği mahkemenin takdirindedir. " şeklinde görüş bildirildiği görülmüştür. İkinci bilirkişi heyetine ait rapor nedeniyle , taraf vekillerine , rapordaki sonuç kısmında yer almasından dolayı , "....hususunda tarafların mutabakata varması , mutabakat yok ise proje değişikliklerinin sunulması " şeklindeki beyanları nedeniyle, var ise proje değişikliği ile ilgili belgeleri sunmaları için süre verilmiştir. 08/05/2025 tarihli duruşmada, davacı vekili beyanında sözleşmelere göre kimin hangi oranda sorumlu olduğunun belli olduğunu, bunun dışında ispat külfetinin davalıda olduğunu, ispat yükünün davacıya geçmesi için koşulların oluşmadığını, davalı vekili ise beyanında , HMK 190 maddesi uyarınca cezai şartın doğumuna neden olan ...'nın gecikme vakıasının ve gecikme cezasının nasıl hesaplanacağını müvekkilinin ispat ettiğini, bu aşamadan sonra ispat yükünün davacıda olduğunu beyan etmiştir. İkinci bilirkişi heyetinin raporuna karşı verilen itiraz dilekçelerinin değerlendirilmesi amacıyla, dosya aynı bilirkişi heyetine tevdi edilmiş ve aynı bilirkişi heyetinden ek rapor alınmıştır. İkinci bilirkişi heyeti, ek raporlarında kök rapordaki görüşlerini korudukları yönünde beyanda bulunmuşlardır. Taraflar arasında imzalanan sözleşmeler, protokoller ve alınan bilirkişi raporları birlikte değerlendirildiğinde ; Davalı ile ... arasında 05/04/2012 tarihli Denizaltı Kurtarma Ana Gemisi (...) , Kurtarma ve Sualta Sistemleri Tedarik Sözleşmesi imzalandığı yine aynı taraflar arasında aynı tarihli kurturma ve yedekleme gemileri (...) , Kurtarma ve Sualtı Sistemleri Tedarik Sözleşmelerinin imzalandığı, ...'nin yüklenici konumunda olduğu, sözleşme bedellerinin 7.maddesinde yer aldığı, 9.4.maddesinde sözleşme bedellerinin %6'sı oranında kesin teminat mektubu verileceğinin düzenlendiği, sözleşmelerin 9.11.maddesinde ...'un sözleşmenin garantörü olduğu, 9.4.maddesinde belirlenen kesin teminat mektuplarının %50'si tutarındaki teminat mektubunun ... tarafından verilmesi gerektiğinin yer aldığı, gecikme cezalarının sözleşmenin 14.1.maddesinde düzenlendiği buna göre teslimat ek-9'da belirlendiği, gecikilen gün için geciken kısmın bedelinin %0,03'ü oranında gecikme cezası ödeneceğini ancak kümilatif ceza tutarının sözleşme bedelinin %20'sini geçemeyeceği yönünde hükümler bulunduğu, sözleşmenin 31.maddesinde sözleşmenin devri ile ilgili düzenleme bulunduğu, ... tarafından kurulacak ve çoğunluk hissesi ...'ye ait olan bir Anonim Şirkete devir edilebileceğinin , 31.maddesinin son fıkrasında devir edilemeyecek yükümlülüklerin bentler halinde sıralandığı, sözleşmenin davalı ... ve garantör sıfatı ile ... tarafından imzalandığı, en alt kısmında sözleşmenin 9.11 ve 9.4.maddesinde ki düzenlemeler yönünden ...'un garantör olduğunun tekrarlandığı görülmüştür. Her iki sözleşmede ek-22 ile tadil ile ilgili düzenleme yapıldığı, tadil sözleşmesinin davalı ... ve daha sonra kurulan ...'nın imzaladığı, sözleşmenin 2.2.maddesinde tedarik sözleşmelerinin 31.maddesi kapsamında yüklenici sıfatının ...'ya devir edildiği ile ilgili hüküm bulunduğu, tedarik sözleşmelerindeki 9.5.maddesinin, 9.8.1. Ve 9.8.2.1 , 9.8.2.2.maddelerinin iptal edildiği, 9.6.1.maddesinin değiştirildiği yine 9.9.maddesinin değiştirildiği görülmüştür. Tedarik sözleşmelerindeki yüklenici konumunda olan ...'nin yükümlülüklerinin, yeni kurulacak bir Anonim şirketi devir edilebileceği hükmü gereğince , yeni bir anonim şirket kurulduğu, kurulan bu şirketteki %55 hissenin ...'nin , %45 hissesinin ise ... ve ortakları Telli Ailesi bireylerine ait olduğu, söz konusu devir ile ilgili sözleşmenin 15/08/2012 tarihli olduğu ve yeni kurulan şirketin ünvanının ... ... Teknolojik Ürünler Sanayi ve Ticaret Aş (...) olduğu görülmüştür. Davalı şirket ile ... arasında 25/03/2014 tarihli protokol yapıldığı, protokolün konusunun "...'nın ... tarafından devir alınması" olduğu, protokolde tedarik sözleşmeleri kapsamında verilen teminat mektuplarının revize edilerek yeniden ...'a verileceği , teminat mektuplarının revize edilmesinin mümkün olmaması halinde yeni bir çözüm üretileceğinin, protokolün 10.maddesinde tedarik sözleşmeleri kapsamındaki gecikmelerin iş bu protokolün ek-1'inde belirtilen teslim tarihlerine göre hesaplanacağı, gecikmelerin nedenlerinin tedarik sözleşmeleri kapsamı projelerin tamamlanmasından sonra taraflar arasında değerlendirileceği, 10.maddenin devamında ise "...'nın devir alınmasından sonra ek-1'de belirtilen tarihlerde daha fazla gecikme olması halinde sorumluluk devir alana aittir." denildiği, protokolün ekler kısmında, ek-1'de ekipman teslimat tarihlerinin ek-2'de stok , demirbaş ve nizam listelerinin yer aldığı, ek-1 nolu belgede ... ile ilgili teslimat tarihlerinin ayrıntılı olarak yer aldığı ve belgenin altında ... , ... yetkililerinin imzasının bulunduğu, ek-2 nolu belgede de yine aynı iddiaların bulunduğu görülmüştür. 11/04/2014 tarihli işin devri protokolü incelendiğinde, tarafların ... , ... ve .... Aş olduğu, ... ve Aykar arasında 26/03/2012 tarihinde hissedarlar sözleşmesinin imzalandığını, bu sözleşmenin konusunun ... ile ... arasında 05/04/2012 tarihinde imzalanan ve 31.maddesindeki devir edilemeyen yükümlülükler dışında kalan yükümlülüklerin ... ve ... tarafından birlikte kurulan ...'ya blok halinde devrine ilişkin olduğu, bu sözleşmenin V.2.maddesinde "tedarik sözleşmeleri kapsamındaki gecikmelerin ... ve ... arasında imzalanan 25/03/2014 tarihli protokolün ek-1'inde belirtilen teslim tarihlerine göre hesaplanacağı, gecikme nedenlerinin projenin tamamlanmasından sonra taraflar arasında değerlendirileceği, ...'anın devir alınmasından sonra, Ek-1'de belirtilen tarihlerden sonra daha fazla gecikme olması halinde sorumluluğun devir alana geçeceği, V.2.2.maddesinde ... , ... ve ...'un tedarik sözleşmesi kapsamında doğacak sorumluluğun ...'daki hisseleri oranında (... %55, ... %45) değerlendirileceği ve hesap edileceği, hisse devir sözleşmesi ile birlikte bu sözleşmenin yürürlüğe girmiş olacağının taraflarca kararlaştırıldığı, sözleşmenin V.II.2.9.maddesinde "... , ...'nın hisselerini devir etmeden önceki döneme ait olmak şartı ile , ...'nın daha sonradan ortaya çıkacak tüm borçlarından devir ettiği hissesi nispetinde sorumlu olduğunun peşinen beyan ve kabul eder" denildiği, şirketin hisse devir anlaşmasının taraflarca dosyaya sunulduğu, davalı tarafından gecikme cezalarının ...'ye göre hesaplanarak ... ve ...'nın hisselerine göre gecikme cezalarını paylaştırdığı, davacının %45'lik hissesine isabet eden gecikme cezası miktarının 1.261.140,83Euro olduğu, ... 'nin %55'lik hissesine düşen gecikme cezası miktarının 1.541.393,40Euro olduğu, ... ve ... için ayrı ayrı gecikme cezası faturalarının kesildiği görülmüştür. Tedarik sözleşmesinde yer alan teminat mektupları ile ilgili daha sonraki sözleşmelere revize yapılacağı ve yeni teminat mektupları verileceği yazılı ise de dosyaya yansıyan belgeler ve taraf vekillerinin beyanı doğrultusunda yeni teminat mektuplarının verilmediği dolayısıyla eski teminat mektuplarının geçerliliğini koruduğu tespit edilmiştir. 05/04/2012 tarihli tedarik sözleşmeleri kapsamında ... , ...'nin garantörü olarak imza atmış ve söz konusu kesin teminat mektuplarını vermiştir. Daha sonra ... ve ...'un katılımı ile ... şirketi kurulmuş, tedarik sözleşmelerinde ki yüklenici hükümleri (31.maddesindeki devir edilemeyecek) yeni kurulan ...'ya devir edilmiştir. Daha sonra yüklenici konumuna gelen ... sözleşmedeki tüm hükümlere davalı ...'a devir etmiştir. ... ile ... arasında yapılan 25/03/2014 tarihli protokole göre 10.maddesinde tedarik sözleşmeleri kapsamındaki gecikmelerin iş bu protokolün ek-1'inde belirtilen teslim tarihlerine göre hesaplanacağı, ...'nın devir alınmasından sonra Ek-1'de belirtilen tarihlerde daha fazla gecikme olması halinde sorumluluğun devir alan ...'da olacağı kararlaştırılmış, taraflarca imzalanmış olup yine ek-1'de taraflarca imzalanmış olup, ek-1'de ... için 11 kalem halinde ekipmanların teslim tarihlerinin tek tek yazılı olduğu, tarafların kararlaştırmalarına göre bu tarihlere gecikme cezasının hesaplanacağı, bu tarihlerden daha fazla gecikme olması halinde sorumluluğun ...'da olacağı belirtilmiş olup, davalı tarafından gecikme cezasının hesaplanmasına ilişkin tablolar incelendiğinde, gecikme cezalarının davacının da imzasını taşıyan ek-1'de belirtilen tarihlerde hesaplandığı tespit edilmiştir. Gecikme cezasının taraflarca kararlaştırılan protokol ve yine taraflarca kararlaştırılan ek-1'e göre hesaplandığı, bu nedenle davacının iddialarının yerinde olmadığı, protokol ve ek-1'e göre hazırlanması nedeniyle, gecikme cezasına neden olan olayların kimden kaynaklandığının, kusurun kimde olduğunun tartışılmasına gerek olmadığı, davalı tarafın hesaplanan gecikme cezalarının davacı tarafından verilen kesin teminat mektuplarını nakde çevirerek tahsil etmesinin sözleşme hükümlerine uygun olduğu, davacı tarafın gecikme cezalarının uygun olmadığı iddiasının ispat edemediği kanaatine varılarak davacının davasının aşağıdaki şekilde reddine karar vermek gerekmiştir. Davalı taraf, sözleşme hükümleri uyarınca davacının gecikme cezası ödemesi gerektiği iddiası ile , davacı tarafından verilen kesin teminat mektuplarının nakde çevrilmiş olup, gecikme cezası bir nevi tazminat kapsamında olduğundan , davacı taraf ise davalı tarafça uygulanan gecikme cezası tazminatının haksız olduğu iddiası ile kesin teminat mektubu bedelinin iadesini istediğinden , gecikme cezasının temelinin tazminat olması nedeniyle, ayrıca davacı tarafça gecikme cezası kesilmesi nedeniyle uğradığı zararların tazminini de talep ettiğinden A.A.Ü.T.'nun 13/4.maddesi gereğince davalı lehine maktu vekalet ücret takdir etmek gerekmiştir. HÜKÜM :Yukarıda açıklanan nedenlerle ; 1-Davacının davasının reddine, 2-Davalı taraf kendisini vekille temsil ettirdiğinden 45.000,00TL vekalet ücretinin, davacı taraftan alınarak davalı tarafa verilmesine, 3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderinin kendi üzerinde bırakılmasına, 4-Davalı tarafça yatırılan 50.000,00TL bilirkişi ücretinin, davacı taraftan alınarak davalı tarafa verilmesine, 5-Zorunlu arabuluculuk kapsamında Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 1.320,00TL arabulucu ücretinin , davacıdan alınarak hazineye irad kaydına,

6-Gider avansından kullanılmayan kısmın karar kesinleştiğinde ilgilisine yazı işleri müdürü tarafından resen iadesine, 7-Bu dava sebebiyle 732,00TL karar ve ilam harcı alınması gerektiğinden , peşin alınan 77.152,55TL'den mahsubu ile fazla alınan 76.420,55TL harcın karar kesinleştiğinde istek halinde davacı tarafa iadesine, Taraf vekillerinin yüzlerine karşı, kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine İstinaf Kanun yolu açık olmak üzere oybirliği ile verilen karar açıkça okunup anlatıldı.19/02/2026

Başkan ... ¸e-imzalıdır Üye ... ¸e-imzalıdır Üye ... ¸e-imzalıdır Katip ... ¸e-imzalıdır