2024/151 E. 2026/172 K.

T.C. İSTANBUL 3. FİKRİ VE SINAİ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ

ESAS NO : 2024/151 KARAR NO : 2026/172

DAVA : Fikir Ve Sanat Eseri (Manevi Tazminat İstemli.) DAVA TARİHİ : 20/09/2024 KARAR TARİHİ : 14/07/2026

Mahkememizde görülmekte bulunan Marka (Tecavüzün Tespiti İstemli) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: I.DİLEKÇELER AŞAMASI Davacı vekili tarafından sunulan dava dilekçesinde özetle; müvekkili ...'ın 1992 yılında davalı ... tarafından düzenlenen yarışma sonucunda ...'na yerleştirilen "..." adlı anıt-heykelin eser sahibi olduğunu, eserin 2018 yılı Ağustos veya Eylül aylarında davalı tarafından sanatçının rızası alınmaksızın ve herhangi bir kamu yararı bulunmaksızın yıkılarak yok edildiğini, davalı idareye gönderilen 22 Ekim 2018 tarihli ihtarnameye rağmen eserin eski haline getirilmediğini, davalı tarafın 1. Hukuk Müşaviri tarafından gönderilen resmi yazıda eylemin ikrar edildiğini, davalının bu tutumunun Anayasa'nın 64. maddesi ile 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'nun 14 ve 17. maddelerine aykırılık teşkil ettiğini, müvekkilinin şeref ve itibarının zedelendiğini, daha önce aynı konuda açılan ve işlemden kaldırılan ... sayılı dosyanın devamı niteliğinde işbu davanın açıldığını, eserin ilk kez alenileştiği mahalde orijinal projesine uygun olarak yeniden umuma arz edilmesini, 275.000 TL tutarındaki manevi tazminatın 24.10.2018 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsilini, ihtarname giderleri ile yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalıya yükletilmesini ve... sayılı dava dosyasının celbini talep ve dava etmiştir. Davalı vekili tarafından sunulan cevap dilekçesinde özetle; davacı tarafından müvekkiline ait anıt-heykelin idareleri tarafından yıkılarak yok edildiği iddiasıyla eski halin iadesi ve 275.000 TL tutarındaki manevi tazminatın 24.10.2018 tarihinden itibaren yasal faiziyle tahsili talebiyle açılan davanın haksız ve mesnetsiz olduğunu, öncelikle davanın yasal süresi içinde açılıp açılmadığının re'sen incelenmesi gerektiğini ve zamanaşımı itirazlarının bulunduğunu, dava konusu olayda idarelerinin hiçbir kusurlu veya müteselsil sorumluluğunun bulunmadığını, ... Düzenleme İnşaatı işinin ...Komisyonunun ... tarihli ve ... sayılı kararı ile... A. Ş. ile ...Tic. A. Ş. iş ortaklığına ihale edildiğini ve 03.03.2017 tarihinde yer tesliminin yapıldığını, kurumlarının sadece ihale makamı olup üst işveren sıfatını taşımadığını, yüklenici ile yapılan sözleşmenin 33. maddesi uyarınca hafriyat esnasında meydana gelen hasarlardan doğrudan yüklenicinin sorumlu olduğunu, Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 12,14 ve 26. maddeleri gereğince projelerin uygulanmasındaki hataların ve işin yürütülmesindeki sorumluluğun yükleniciye ait olduğunu, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 02.02.2011 tarihli... E. ve ... K. sayılı kararı ile 6.6.2012 tarihli ... E. ve... K. sayılı ilamında belirtildiği üzere ihale makamının asıl işveren sayılamayacağını ve alt-üst işveren ilişkisi oluşmadığından müteselsil sorumluluğunun bulunmadığını, işin bütünüyle devredildiği durumlarda işi devredenin işverenlik sıfatının ortadan kalktığını, kurumlarının tüm işlemlerini ... ve ... sayılı kanunlar ile ilgili mevzuata uygun gerçekleştirdiğini, tazminat sorumluluğunun doğması için gerekli olan kusurlu eylem, zarar ve illiyet bağı şartlarının müvekkil idare açısından gerçekleşmediğini belirterek davanın... A. Ş. ile... A. Ş. iş ortaklığına ihbar edilmesini, haksız ve yasal dayanaktan yoksun davanın reddini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesini talep ve dava etmiştir. Davacı vekilinin cevaba cevap dilekçesinde özetle; müvekkili ...'ın ...'nde profesör unvanlı ilk kadın öğretim üyesi olduğu, 50 yıllık sanat yaşamında çok sayıda ödül aldığı, davalı .... ile ... tarihli ve ... yevmiye numaralı yapım sözleşmesinin imzalandığı, davalı vekilinin cevap dilekçesinde ileri sürdüğü hususların hukuki dayanaktan yoksun olduğu, sözleşmede taraf olmayan üçüncü kişilerin müvekkilin 5846 sayılı kanundan doğan manevi haklarını ortadan kaldıramayacağı, davalı idarenin yüklenici firmalar olan ... A. Ş. ile ... A. Ş. ile olan ilişkisinde müvekkilin haklarını korumadığı, dava konusu heykelin imal edildiği yaklaşık 4.000.000 TL değerindeki bronz malzemenin hurdacılara satılarak yağmalanmasına davalı idarenin zımnen göz yumduğu, davalı idarenin anayasal ve yasal sorumluluklarını yerine getirmediği, müvekkilin uğradığı manevi zarardan davalı idarenin sorumlu olduğu, bu kapsamda 275.000 TL tutarındaki manevi tazminatın ihtarnamenin tebellüğ tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsiline, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir. II.DELİLLER ... 2 Fshhm'nin ...E sayılı dosyası celp edilmiştir. ... A.ş. Ve ...A.ş.'ye Davaya konu ..." heykelinin 1993 yılında ... İskelesi arkasında bulunan alana yerleştirildiği, 2018 yılında heykelin yerleştirildiği yerde bulunmadığı bilgisinin yer aldığı anlaşılmakla, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi... Esas ...Karar sayılı kararında belirtilen eserin sergilendiği meydandaki (...) inşaatı yapan firmalardan davaya konu eserin akıbetinin ne olduğu, eserin mahallinde bulunup bulunmadığı, eserin zarar görüp görmediği, eserin yok edilip edilmediği hususlarında bilgi sorulmuştur. Gelen yazı cevabında söz konusu eserin akıbeti ile ilgili bilgi sahibi olunmadığı, eserin kendi depolarında bulunmadığı gibi nerede olduğuna ilişkin bir bilgi ve sorumluluklarının bulunmadığı belirtilmiştir. III.DAVA VE UYUŞMAZLIK Dava; davacının davaya konu eserden doğan manevi haklarının davalı tarafça ihlal edilip edilmediği, bu kapsamda FSEK 70. maddesi uyarınca 275.000TL manevi tazminat ile FSEK 67.maddesi uyarınca eserin eski hale iadesi istemleri yönünden yasal koşulların oluşup oluşmadığına yöneliktir. IV. GEREKÇE Mahkememiz işbu esasında görülen yargılama, taraflarca takip edilmediği gerekçesi ile işlemden kaldırılan ... 2. FSHHM'nin ...E. Ve...K. Sayılı yargılamanın devamı niteliğinde olduğu anlaşılmış, bu sebeple ... 2. FSHHM'nin ...E. Ve ...K. Sayılı yargılamaya ilişkin akışın ve bozma ilamının özetlenmesi lüzumu görülmüştür. ... 2. FSHHM'nin ...E. Sayılı yargılamasında "Somut olayda; davacının, davalının açmış olduğu yarışma sonucu ödül kazanarak ve yine davalı tarafından belirlenen yer olan... taraflar arasında düzenlenen sözleşme doğrultusunda dikilen ve ...bağlayan öneme vurgu yapan, Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamında güzel sanat eseri niteliğinde olan heykelin, davalı tarafından meydan düzenleme inşaatı sebebiyle yapılan ihale ile işlemi devralan dava dışı şirket tarafından davacı eserinin yerinden kaldırıldığı, davacının eserden kaynaklanan haklarının ihlal edildiği anlaşılmış, alınan bilirkişi raporu doğrultusunda; davacıya ait eserin 5648 sayılı yasanın 67.maddesi gözetilerek eski hale getirilmesine, eserin ilk kez alenileştiği mahalde orijinal projesine uygun olarak yeniden umuma arz edilmesi için gereken tüm gider ve harcamaların davalı tarafından karşılanmasına karar verilmiştir." şeklinde gerekçe ile ...K. Numarası ve 02/12/2020 tarihinde karar verildiği, Söz konusu karara karşı istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. H.D.'nce ...E. Üzerinden gerçekleştirilen değerlendirmede " Somut olayda, davacıya ait eserin dava dışı şirket tarafından yerinden kaldırıldığı gerekçesiyle FSEK 67.maddesi uyarınca eserin iadesine karar verilmişse de, gerekçeli kararda eserin akıbetinin ne olduğu hakkında herhangi bir değerlendirme yapılmamıştır. Dolayısıyla eserin eski hale iadesinin mümkün olup olmadığı belli olmayıp, akıbeti bilinmeyen eser hakkında verilen iade kararının infaz edilip edilemeyeceği tereddütlüdür. Açıklanan nedenlerle, mahkemece eserin sergilendiği meydandaki inşaatı yapan yüklenici firmadan davaya konu eserin akıbetinin sorularak, eserin bulunması ve FSEK 67/son maddesindeki şartların tamamının mevcut olması halinde, eski hale iade kararı verilmesi; eserin bulunamaması /zarar görmüş olması/ yok edildiğinin tespiti halinde ise fiili imkansızlık sebebiyle eserin eski hali iadesi talebinin reddine karar verilmesi gerekirken, infazda tereddüt yaratacak şekilde yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olduğundan, ilk derece mahkemesinin re'sen kaldırılmasına, taraflar istinat itirazlarının incelenmesine yer olmadığına karar verilmiştir." gerekçesi ile ...K. Numarasıyla 20/09/2023 tarihinde istinaf başvurusunun kabulüne karar verilerek tekrar yargılama yapılması üzerine dosyanın ilk derece mahkemesine geri gönderildiği anlaşılmaktadır. Bozma kararı üzerine ... 2. FSHHM'nin ...E. Sayılı yargılamasında yargılama konusu eserin akıbetinin tespiti için ... A.Ş- ... A.Ş.'ye müzekkere yazıldığı, 29/10/2023 tarihli müzekkere cevabında ise "Yapılan araştırmalar neticesinde şirket çalışanları ve teknik ekipten alınan bilgiye göre; heykelin bulunduğu alanda, heykelle ilgili müvekkil şirket herhangi bir çalışma yapmamıştır. Heykelin kaldırılmasıyla ve muhafazasıyla müvekkil şirketin bir ilgisi olmadığı için; akıbetini bilmemektedir." şeklinde tespitte bulunulduğu ve eserin yerinin bilinmediği belirtilmiştir. İncelenen ... 2. FSHHM'nin ...E. Sayılı yargılama sefahatinde "Taraflarca takip edilmeyen davanın HMK 150/1 maddesi uyarınca yenileninceye kadar işlemden kaldırılmasına karar verildi." şeklinde gerekçe ile ...K. Numarası ve 16/07/2024 tarihinde davanın açılmamış sayılmasına karar verildiği, bu ilamında 10/09/2024 tarihinde kesinleştiği anlaşılmıştır. Mahkememiz işbu esasında görülen yargılama ise taraflarca takip edilmediği gerekçesi ile işlemden kaldırılan ... 2. FSHHM'nin ...E. Sayılı yargılamanın devamı niteliğinde olduğu anlaşılmış, bozmaya kapsamında gerçekleştirilen değerlendirmelerde; FSEK madde 67 hükmüne konu eski hale getirilme, eserin ilk kez alenileştiği mahalde orijinal projesine uygun olarak yeniden umuma arz edilmesi için gereken tüm gider ve harcamaların davalı tarafından karşılanması ifasının ancak söz konusu eserin yerinin tespiti halinde mümkün olabileceği bu sebeple eserin sergilendiği meydandaki inşaatı yapan yüklenici firmadan davaya konu eserin akıbetinin sorulduğu (... 2. FSHHM'nin ...E., ...K.), eserin bulunması ve FSEK 67/son maddesindeki şartların tamamının mevcut olup olmadığının incelendiği, ...A.Ş- ... A.Ş.'ye müzekkere yazıldığı, 29/10/2023 tarihli müzekkere cevabında eserin akıbetinin bilinmediği yönünde cevap geldiği, bu kapsamda madde 67'nin somut yargılama nezdinde karşılık bulamayacağı, mevcut fiili imkansızlık sebebiyle davacının bu yöndeki talebinin reddine karar vermekle birlikte yargılama süresine konu olaylar sebebiyle davacı nezdinde oluşan üzüntü, keder, ızdırap ve eserinin nerede olduğunun bilinmemesi sebebiyle yaşadığı kayıp duygusu sebebiyle artın manevi kaybı değerlendirilerek somut olay adaletine uygun davacı lehine 175.000,00TL manevi tazminata hükmedilmiştir. HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-DAVANIN KISMEN REDDİNE, - Davacıya ait "..." adlı esere ilişkin 5648 sayılı yasanın m.67 eski hale getirilme talebinin fiili imkansızlık sebebiyle REDDİNE, 2-Davacının uğramış olduğu manevi zarar sebebiyle takdiren 175.000,00 TL manevi tazminatın 24/10/2018 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya dair istemin reddine, 3-Yargılama gideri ve vekalet ücretinin gerekçeli kararda hüküm altına alınmasına, 4-492 Sayılı Harçlar Kanunu Gereğince alınması gereken 11.954,25.-TL harcın peşin alınan 4.696,32.-TL harçtan mahsubu ile bakiye kalan 7.257,93.-TL harcın davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına, 5-Davacı tarafından peşin olarak yatırılan 4.696,32.-TL harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 6-Kabul edilen manevi tazminat davası yönünden Avukatlık Ücret Tarifesi Gereğince alınması gereken 55.000,00.-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 7-Red edilen eski hale getirme davası yönünden Avukatlık Ücret Tarifesi Gereğince alınması gereken 55.000,00.-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, 8-Davacı tarafından yapılan posta ve tebligat gideri 173,00.-TL, başvuru harcı 427,60.-TL, vekalet harcı 60,80.-TL olmak üzere toplam 661,40.-TL yargılama giderinden haklı çıktığı oran itibari ile hesaplanan 420,90.-TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 9-Karar kesinleştiğinde yatırılan ancak kullanılmayan gider avansının yatırana iadesine, Dair karar TARAF VEKİLLERİNİN yüzüne karşı gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftalık süre içinde İSTİNAF YASA YOLU AÇIK olmak üzere verilen karar açıkça okundu, usulen anlatıldı. 14/07/2026

Katip ¸e-imzalıdır

Hakim ¸e-imzalıdır