Danıştay 2025/129 E. 2025/1555 K.

T.C. D A N I Ş T A Y İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU Esas No : 2025/129 Karar No : 2025/1555

TEMYİZ EDENLER (DAVALILAR) : 1- ... VEKİLİ : Huk. Müş. ... 2- ... Belediyesi Başkanlığı VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ... VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : Danıştay Dördüncü Dairesinin 21/10/2024 tarih ve E:2024/470, K:2024/5806 sayılı kararının iptale ilişkin kısmının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in "EK-2 Gayrisıhhi Müesseseler Listesi"nde yer alan "c) Üçüncü Sınıf Gayrisıhhî Müesseseler" başlıklı kısmında bulunan 8.14.7. alt maddesi ile ikinci el motorlu kara taşıtı ticareti faaliyeti konulu işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesi talebiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin işlemin iptali istenilmiştir. Daire kararının özeti: Danıştay Dördüncü Dairesinin 21/10/2024 tarih ve E:2024/470, K:2024/5806 sayılı kararıyla; Davacının Anayasa'ya aykırılık iddiası ciddi görülmeyerek işin esasına geçilmiş, Anayasa'nın "Sağlık hizmetleri ve çevrenin korunması" başlıklı 56. maddesi, 572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun'un 4. maddesi, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in "İkinci ve üçüncü sınıf gayrisıhhî müesseseler" başlıklı 23. maddesi, Yönetmeliğin dava konusu "Ek-2 Gayrisıhhi Müesseseler Listesi" kısmında yer alan C)Üçüncü Sınıf Gayrisıhhî Müesseseler" başlığı altında bulunan 8.14.7 maddesine yer verilerek; İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in "Ek-2 Gayrisıhhi Müesseseler Listesi"nde yer alan "c) Üçüncü Sınıf Gayrisıhhî Müesseseler" başlıklı kısmında bulunan 8.14.7. alt maddesinin iptali istemi yönünden; Anayasa'da herkesin sağlıklı bir çevrede yaşama hakkı olduğunun kabul edildiği, bu nedenle de çevre ve insan sağlığına büyük önem verildiği, bu doğrultuda çevrenin ve insan sağlığını korumanın devletin ve vatandaşın görevi olduğu, bu konuda her türlü önlem alınması hususunda devletin yetkili sayıldığı, Anayasa hükmüne uygun olarak düzenlenen 3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun ve bu Kanun dayanak alınarak hazırlanan İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'te çevre ve insan sağlığı düşünülerek dava konusu düzenlemenin getirildiği, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik kapsamında üçüncü sınıf gayrisıhhi müesseseler için yapılacak ruhsatlandırmalarda, insan sağlığına zarar verilmemesi, çevre kirliliğine yol açılmaması, yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemelerin esas alındığı; bu kapsamda, ikinci el motorlu kara taşıtı ticareti yapılan iş yerlerinin ruhsatlandırılmadan önce halkın sağlık ve güvenliğini teminen "çevreye, altyapıya ve trafiğe getirdiği yük ile can ve mal güvenliği riskine ilişkin valilik görüşü" alınmasının uygun görüldüğü; bu bakımdan iptali istenen söz konusu düzenleme ile halkın can ve mal güvenliğinin sağlanmasının amaçlandığı; insanın, toplumun ve çevrenin varlık, sağlık ve güvenliği ile bu konuda Anayasa’nın devlete yüklediği görev göz önünde bulundurulduğunda, sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkını olumsuz yönde etkileyecek herhangi bir faaliyetin idarece denetlenmesinin kamu yararı ve hizmet gereği olduğu, bu bakımdan düzenlemede dayanağı üst norma ve hukuka aykırılık görülmediği, İkinci el motorlu kara taşıtı ticareti faaliyeti konulu işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesi talebinin reddine ilişkin Çankaya Belediye Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istemi yönünden; Dava konusu bireysel işlem, "işyerinin faaliyette bulunması halinde, trafiğe getireceği yük açısından bölgede trafik yoğunluğunun artacağı, bu kapsamda taksirle yaralama, kasten yaralama, mala zarar verme vb. olayların trafik ve asayiş suçlarının oluşumunda bölgede yoğunluğu artıracağı gerekçesi ile bahse konu işyerinin can ve mal güvenliği riski açısından sakıncasının olabileceği kanaatine varıldığından olumsuz görüş geldiğinden ruhsat talebinin reddedildiği" gerekçesiyle tesis edilmiş ise de; söz konusu gerekçenin soyut ve genel ifadeler içerdiği, bu hususların somut olarak ortaya konulmadığı; ayrıca davalı Belediyece talep edilen ve 09/08/2021 tarihinde çevre mühendisi tarafından düzenlenen raporda; "İkinci El Motorlu Kara Taşıtı Ticareti yapan işyerinin bulvar üzerinde olduğu, yakın çevrede mesken bulunmayıp, işyeri yoğunluklu olduğunun gözlemlendiği" hususlarına da yer verildiği; bütün bunların yanında aynı taşınmazın farklı bağımsız bölümünde bitişik olarak bulunan işyeri yönünden, aynı faaliyet konusu için yapılan başvuru üzerine, Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı Ulaşım Dairesi Başkanlığının ... tarih ve E... yazısı ile "Bir takım şartların yerine getirilmesi halinde, bahse konu işyerinde ikinci el araç satışı yapılmasında trafik güvenliği ve akışı açısından herhangi bir olumsuzluk bulunmadığı" şeklinde görüş verildiği de görülmekle, hukuken kabul edilebilir nitelikte somut tespitler içermeyen olumsuz Kaymakamlık görüşüne istinaden tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı, Öte yandan; davacı tarafından, Valiliğin bizzat görüş vermesi gerekirken, yetkisini Kaymakamlığa devrettiği, ancak söz konusu yetki devrinin, mevzuatta bu hususta izin verilmemiş olması nedeniyle geçerlilik kazanmadığı ileri sürülmüş ise de; 5442 sayılı İl İdaresi Kanunu'nun 11. maddesinin (H) fıkrasının 2. bendinde yer alan, "Vali; kamu düzeni ve güvenliği ile kişilerin can ve mal emniyetinin korunması, suç işlenmesinin önlenmesi, trafik güvenliği ve kontrolünün sağlanması amacıyla meydan, karayolları, cadde, sokak ve park gibi kamuya açık alanlarda kurulacak sistemlerin yerlerinin tespiti, kurulumu ve altyapı faaliyetlerini koordine eder. ..." hükmü ile (I) fıkrasında yer alan, "(H) fıkrası ile valiye verilmiş olan yetkiler, ilçede kaymakam tarafından da kullanılabilir." hükmü dikkate alındığında; Yönetmelik'teki, ikinci el motorlu kara taşıtı ticareti faaliyeti yapılan işyerleri için; çevreye, altyapıya ve trafiğe getirdiği yük ile can ve mal güvenliği riskine ilişkin Valiliğe verilen görüş bildirme yetkisinin, mahalli mülki idare amiri olan Kaymakam tarafından da kullanılabileceği anlaşıldığından davacının iddiasına itibar edilmediği gerekçeleriyle, 10/08/2005 tarih ve 25902 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in Ek-2/C kısmında yer alan 8.14.7. alt maddesinin iptali istemi yönünden davanın reddine, ikinci el motorlu kara taşıtı ticareti faaliyeti konulu işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesi talebinin reddine ilişkin Çankaya Belediye Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı işleminin ise iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : Davalı idarelerden Cumhurbaşkanlığı tarafından, ikinci el motorlu kara taşıtlarının ticaretinin çevreye ve trafiğe yük getirmeyen, ikamet amacıyla kullanılan yerlere uzaklığı yeterli olan ve uygun ulaşım imkanı bulunan alanlarda kurulması gerektiği, bu bakımdan önceliğin insan sağlığına zarar gelmesinin engellenmesi olduğu, bu yönüyle tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir. Diğer davalı Çankaya Belediyesi Başkanlığı tarafından, ruhsat talep edilen yerde ikinci el motorlu kara taşıtlarının ticaretinin yapılmasının mümkün olmadığına ilişkin olumsuz görüşün Çankaya Kaymakamlığı tarafından verildiği, bu olumsuz görüş nedeniyle kendileri tarafından söz konusu işyerine ruhsat verilmesinin mümkün olmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile Daire kararının temyize konu iptale ilişkin kısmının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra dosya tekemmül ettiğinden davalı idarelerden Cumhurbaşkanlığının yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan; "a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması, b) Hukuka aykırı karar verilmesi, c)Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen kararın iptale ilişkin kısmı usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçelerinde ileri sürülen iddialar kararın temyize konu bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1.Davalı idarelerin temyiz istemlerinin reddine, 2.Yukarıda özetlenen gerekçeyle kısmen davanın reddine, kısmen iptale ilişkin Danıştay Dördüncü Dairesinin 21/10/2024 tarih ve E:2024/470, K:2024/5806 sayılı kararının temyize konu iptale ilişkin kısmının ONANMASINA, 3.Kesin olarak, 16/07/2025 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.

KARŞI OY X- Temyiz edilen kararla ilgili dosyanın incelenmesinden; kamu düzeni ve güvenliğinin sağlanmasına yönelik olarak, idarenin takdir yetkisi kapsamında, Çankaya Kaymakamlığının "trafiğe getirdiği yük, can ve mal güvenliği riski ile çevre ve altyapıya getirdiği yük açısından olumsuz değerlendirildiğinden, anılan işyerine ruhsat verilmesi uygun görülmemektedir." yönündeki olumsuz görüşü üzerine, işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine dair tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığından; davalı idarelerin temyiz istemlerinin kabulü ile temyize konu kararın iptale ilişkin kısmının bozulması gerektiği oyuyla, karara katılmıyorum.