Danıştay 2024/834 E. 2026/58 K.

T.C. D A N I Ş T A Y VERGİ DAVA DAİRELERİ KURULU Esas No : 2024/834 Karar No : 2026/58

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Bakanlığı adına ... Gümrük Müdürlüğü -... VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Metal Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı ısrar kararının temyizen incelenerek bozulması istenmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Davacı adına tescilli ... tarih ve ... sayılı serbest dolaşıma giriş beyannamesi muhteviyatı "hurda bakır" cinsi eşyanın Irak menşeli olduğundan bahisle ek olarak tahakkuk ettirilen çevre katkı payı ile 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 235. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a) bendi uyarınca karara bağlanan para cezasına vaki itirazın reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle dava açılmıştır. ...Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı: 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 15. maddesinin (1) numaralı fıkrasında, gümrük vergilerinin, gümrük yükümlülüğünün başladığı tarihte yürürlükte olan gümrük tarifesine göre hesaplanacağı belirtilmiştir. Aynı maddenin (3) numaralı fıkrasının (d) ve (e) işaretli bentlerine göre gümrük tarifesinin, Türkiye'nin bazı ülkeler veya ülke grupları ile yaptığı tercihli bir tarife uygulaması gerektiren anlaşmalarda yer alan tercihli tarife uygulamalarını ve Türkiye tarafından tek taraflı olarak bazı ülkeler, ülke grupları veya toprak parçaları için tanınan tercihli tarife uygulamalarını kapsadığı hüküm altına alınmıştır. Aynı Kanun'un 21. maddesinin (1) numaralı fıkrasında menşe şahadetnamesi aranacak hâller ile menşe şahadetnamelerinin şekli ve içereceği bilgilere ilişkin usul ve esasların yönetmelikle belirleneceği; (2) numaralı fıkrasında, menşe şahadetnamesinin ibrazına rağmen ciddi bir şüphe durumunda, ek kanıtları isteme konusunda gümrük idarelerinin yetkili olduğu belirtilmiştir. 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 235. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a) bendinin dava konusu beyannamenin tescil edildiği tarih itibarıyla yürürlükte olan hâlinde serbest dolaşıma giriş rejimine tabi tutulan eşyaya ilişkin olarak, eşyanın genel düzenleyici idari işlemlerle ithalinin yasaklanmış olduğunun tespiti hâlinde, eşyanın gümrük vergilerinin alınmasının yanı sıra gümrüklenmiş değerinin dört katı idari para cezası verileceği, aynı maddenin (4) numaralı fıkrasının dava konusu beyannamenin tescil edildiği tarih itibarıyla yürürlükte olan hâlinde, birinci fıkranın (a) ve (c) bentlerinde belirtilen eşyaya el konularak mülkiyetinin kamuya geçirilmesine karar verileceği ve eşyanın 177 ila 180. madde hükümlerine göre tasfiyeye tabi tutulacağı belirtilmiştir. 07/10/2009 tarih ve 27369 (mükerrer) sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Gümrük Yönetmeliği'nin 38. maddesinin (1) ve (2) numaralı fıkralarının olay tarihinde yürürlükte bulunan hâli şu şekildedir: "(1) 205 inci maddenin dördüncü fıkrası hükümleri saklı kalmak kaydıyla menşe esaslı ticaret politikası önlemlerine tabi eşyanın serbest dolaşıma girişinde önlemin uygulanmaması için eşyanın önlem uygulanan ülke menşeli olmadığını veya başka bir ülkede gördüğü değişiklik ve işlemler dolayısıyla o ülke menşeli sayılmaması gerektiğini tevsik etmek üzere menşe ülkenin veya ihracatçı ülkenin yetkili makamlarınca düzenlenmiş olan menşe şahadetnamesi ibraz edilir. (2) Serbest dolaşıma giriş beyannamesinin tescili sırasında menşe şahadetnamesinin mevcut olmaması veya ibraz edilen menşe şahadetnamesinin şekil ve formalite noksanlığı ya da içerik itibarıyla yanlış veya eksik bilgi taşıması nedeniyle gümrük idaresince kabul edilmemesi hallerinde, yükümlülerin tahakkukun kesinleşmesinden önce yazılı olarak müracaat etmeleri şartıyla, ithalat vergilerine isabet eden tutar tahsil edilerek emanet hesabına alınmak veya teminata bağlanmak suretiyle usulüne uygun bir menşe şahadetnamesinin ibrazı için beyannamenin tescil tarihinden itibaren altı aylık süre verilir. Tahakkukun kesinleşmesinden sonra yapılan ek süre talepleri kabul edilmez." Dosyanın incelenmesinden, dava konusu beyanname ile yerleşik adresi Irak'ta olan şirket aracılığıyla İran'dan Azerbaycan menşeli olarak 49.700 kg bakır alaşımlı hurda malzemenin gümrük vergisinden muaf olarak ithal edildiği ve söz konusu eşyanın idarece yapılan fiziki muayenesinde Irak devletine ait ibareler olduğu görülmüştür. Gönderici firmanın Irak’ta yerleşik olmasından kaynaklı olarak sebebiyle beyanname muhteviyatı eşyaların menşe belgesinin doğruluğu hususunda tereddüt oluşması nedeniyle menşenin doğruluğunun tespiti için yurt dışı araştırması yoluna başvurulması ve Azerbaycan makamlarından alınan yazıda ibraz edilen menşe şehadetnamesinin Azerbaycan makamlarınca verilmediğinin tespit edilmesi üzerine alınan ek tahakkuk ve para cezası kararına vaki itirazın reddine dair işlemin iptali istemiyle dava açıldığı anlaşılmıştır. Olayda, dava konusu beyanname muhteviyatı eşyanın "hurda bakır" cinsi eşya olduğu, idarece yapılan yurt dışı araştırmasında eşyanın Azerbaycan menşeli olmadığı ve ibraz edilen menşe şehadetnamesinin sahte olduğu tespit edilmiştir. Dava dışı... tarih ve ... sayılı beyanname konusu eşyalara ilişkin olarak düzenlenen Ticaret Bakanlığı Rehberlik ve Teftiş Başkanlığının Avrupa Birliği ve Dış İlişkiler Genel Müdürlüğü onaylı ... tarih ve ... sayılı Soruşturma Raporu'nda, ...tarih ve ... sayılı menşe şehadetnamesinin davacı şirket adına tescilli ... tarih ve ... sayılı beyannameye konu eşyalar ile birlikte dava konusu edilen beyanname muhteviyatı eşyalar ile ilgili de ibraz edildiği belirtilmiş buna karşın idarece yapılan fiziki muayenede eşyalar üzerinde Irak devletine ait ibareler (telefon, adres vb.) olduğunun görülmüş ve ayrıca gönderici firmanın Irak’ta yerleşik firma olduğuna dair tespitlere yer verilmiştir. Davalı idarece yapılan yazışma neticesinde Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Çevresel Etki Değerlendirilmesi İzin ve Denetim Genel Müdürlüğünden alınan ilgili yazıda da belirtildiği üzere, Irak’tan yapılan hurda ithalatının ile radyoaktif maddeler ve silah mühimmat gibi patlayıcıların bu hurdalarla birlikte ülkemize girişine neden olacağı öngörüsü ile ilgili kurum ve kuruluşların yazılı teyidinin alınmasını müteakip ...tarih ve ... sayılı Devlet Bakanlığı onayı ile yasaklandığı, dava konusu beyanname muhteviyatı eşyaların içerisinde hurda anahtar, kilit vb. eşya dışında havan, tabanca, uzun namlulu silah mermisi kovanlarının da yer aldığının anlaşılması karşısında dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Mahkeme bu gerekçeyle davayı reddetmiştir. Davacının istinaf istemini inceleyen ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararı: Dosyanın incelenmesinden, davacı adına tescilli .. tarih ve ... sayılı serbest dolaşıma giriş beyannamesi ile İran'dan ithal edilen 49.700 kg "hurda bakır" cinsi eşyanın, ithali kontrole tabi metal hurdalardan olduğu, 31/12/2015 tarih ve 29579 sayılı (4.mükerrer) Resmî Gazete'de yayımlanan, Çevrenin Korunması Yönünden Kontrol Altında Tutulan Metal Hurdaların İthalat Denetimi Tebliği (Ürün Güvenliği ve Denetimi: 2016/23) hükümleri doğrultusunda davacı firmaya verilen "Metal Hurda İthalatçı Belgesi" kapsamında gümrük ve katma değer vergisinden muaf olarak, çevre katkı payı ödenmek suretiyle ithalatın gerçekleştirildiği dosya kapsamından anlaşılmaktadır. Olayda, idarece eşyaya ilişkin olarak ibraz olunan menşe şahadetnamesinin Azerbaycan makamlarınca verilmediğinin, sahte olduğunun saptanması üzerine eşyanın fiziki muayenesinde Irak menşeli olduğunun tespit edildiğinden bahisle Irak'tan hurda bakır ithalinin genel düzenleyici işlemle yasaklanmış olduğu gerekçesi ile dava konusu işlem tesis edilmiş ise de, beyanname muhteviyatı eşyanın Irak menşeli olduğuna dair idarece yapılmış herhangi bir somut, fiziki tespit dosya kapsamında bulunmamaktadır. İdarece dosyaya sunulan bilgi ve belgelerin incelenmesinden, dava dışı ... tarih ve ... sayılı beyanname muhteviyatı eşyaların ambalajları üzerinde Irak devletine ait ibareler (telefon, adres vb.) bulunduğunun tespit edildiği, öte yandan idare tarafından Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Çevresel Etki Değerlendirmesi İzin ve Denetim Genel Müdürlüğüne yazı yazılarak İran menşeli olarak beyan edilen ithalat beyannamesi muhteviyatı bakır hurdası cinsi eşyaların yapılan fiziki muayenesinde "Made in Syria" yazan ibareler görülen eşyalar olduğu, söz konusu eşyalar içerisinde hurda anahtar, kilit vb. eşya dışında havan, tabanca, uzun namlulu silah mermisi kovanları görüldüğünden bahisle söz konusu eşyaların ithalatında nasıl bir işlem tesis edileceği konusunda görüş sorulduğu anlaşılmıştır. Anılan yazı ve ekinde bulunan on bir adet fotoğraf dava dosyasına delil olarak sunulmuş ise de söz konusu tespitlerin ve fotoğrafların ...tarih ve ... sayılı, ...tarih ve ... sayılı beyannameler muhteviyatı eşyalara ilişkin olduğu, işbu davaya konu ...tarih ve ... sayılı serbest dolaşıma giriş beyannamesi muhteviyatı eşyaların fiziki muayenesinde Irak menşeli olduğunun tespit edildiği iddiasını tevsik eder herhangi bir fotoğraf, tutanak, inceleme raporu v.s. belge bulunmadığı görülmüştür. Nitekim Ticaret Bakanlığı Rehberlik ve Teftiş Başkanlığınca tanzim edilen ... tarih ve ... sayılı Soruşturma Raporu'nda davaya konu beyannamenin sarı hattan muayene işlemini yapan muayene memurunun "...Belge kontrolünde herhangi bir olumsuzluğa rastlanılmamıştır" şeklinde ifade verdiği görüldüğünden, İran'dan sevkiyatı yapan firmanın yerleşik adresinin Irak'ta olmasının da eşyanın Irak'tan ithal edildiğinin kabulüne yol açmayacağından, dava konusu beyanname muhteviyatı eşyanın Irak menşeli olduğuna dair somut tespit olmaksızın tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Vergi Dava Dairesi bu gerekçeyle istinaf isteminin kabulü ile Vergi Mahkemesi kararını kaldırarak dava konusu işlemi iptal etmiştir. Davalının temyiz istemini inceleyen Danıştay Yedinci Dairesinin 31/01/2024 tarih ve E:2021/489, K:2024/484 sayılı kararı: 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 235. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a) bendinin dava konusu beyannamenin tescil edildiği tarih itibarıyla yürürlükte olan hâlinde serbest dolaşıma giriş rejimine tabi tutulan eşyaya ilişkin olarak, eşyanın genel düzenleyici idari işlemlerle ithalinin yasaklanmış olduğunun tespiti hâlinde, eşyanın gümrük vergilerinin alınmasının yanı sıra gümrüklenmiş değerinin dört katı idari para cezası verileceği hükme bağlanmıştır. Gümrükler Genel Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı yazısında belirtildiği üzere, Devlet Bakanlığı Makamının 28/06/2005 tarihli ve 31822 sayılı Onayı'nda, Dış Ticaret Müsteşarlığı koordinatörlüğünde yapılan ve Genel Kurmay Başkanlığı, Milli Savunma Bakanlığı, Dışişleri Bakanlığı, Çevre ve Orman Bakanlığı, Jandarma Genel Komutanlığı, Milli İstihbarat Teşkilatı Müsteşarlığı, İçişleri Bakanlığı Emniyet Genel Müdürlüğü, Gümrük Müsteşarlığı, MKEK ve TAEK yetkililerinin katılımı ile gerçekleştirilen toplantı sonucunda, Irak'tan her türlü hurda ithalatının yasaklanması, Irak'tan getirilecek hurdanın ülkemiz üzerinden transit geçişinin yasaklanması, Irak hurdasının diğer ülkeler üzerinden veya farklı şekillerde ülkemize girişinin engellenmesi amacıyla ilave önlemler alınması, diğer ülkelerden yapılacak hurda ithalatında uygunluk ve kontrol belgesi uygulamasına devam edilmesi, diğer ülkelerden yapılacak hurda ithalatında sadece metal hurdayı ergiterek işlem yapan sanayi tesislerine uygunluk veya kontrol belgesi düzenlenmesi hususunda mutabakata varıldığı ve söz konusu hususlarda ilgili kurumlarca gerekli tedbirlerin alınması gerektiği; ... tarihli ... sayılı yazısında da, Irak’tan her türlü hurda ithalatının ve Irak’tan getirilecek hurdanın ülkemiz üzerinden transit geçişinin yasaklandığı ve söz konusu yasaklama kararının amacının Irak’tan ülkemize radyoaktif madde girişinin engellenmesi olduğu belirtilmiştir. Yine, Gümrükler Genel Müdürlüğünün ...tarih ve ... sayılı yazısında, Suriye'de yaşanmakta olan iç çatışmalar göz önünde bulundurulduğunda Suriye'den ithal edilen hurdalar ile radyoaktif maddeler ve silah/mühimmat gibi patlayıcıların ülkemize girebileceği ve bu durumun kamu güvenliği ve halk sağlığı açısından tehdit oluşturabileceği dikkate alındığında anılan ülkeden hurda ithalatı gerçekleştirmenin riskler içerdiğinin görüldüğü, bu çerçevede, 19/02/2014 tarih ve 2014/81 sayılı Bakanlık Onayı ile her türlü metal hurdasının, hurda metallerin ergitilmesiyle elde edilen külçe metallerin ve metal içeren hurda eşyanın Suriye'den ithalatı ile söz konusu ürünlerin ülkemiz üzerinden transit geçişi ve farklı şekillerde ülkemize girişinin yasaklandığı aktarılmıştır. Ekonomi Bakanlığı İthalat Genel Müdürlüğünün... tarih ve ... sayılı "Irak ve Suriye'den Metal Külçe İthalatı" konulu yazısında, Irak’tan yapılan metal hurda ve külçe ithalatı ile radyoaktif maddeler ve silah/mühimmat gibi patlayıcıların ülkemize girmesi ve bu durumun kamu güvenliği ve halk sağlığı açısından tehdit oluşturabileceği gerekçe gösterilerek Devlet Bakanlığı Makamının 28/06/2005 tarihli ve 2005/1271 sayılı Onayı ile Irak’tan metal hurdaların ithalatı ve 30/04/2007 tarihli ve 2007/650 sayılı Onayı ile Irak’tan metal külçelerin ithalatının yasaklandığı, ayrıca, Suriye’de yaşanmakta olan iç çatışmaların Irak’takine benzer riskler içerdiği düşünülerek ilgili kurumların görüşü doğrultusunda 19/02/2014 tarihli ve 2014/81 sayılı Bakanlık Makamı Onayı ile metal hurda ve külçenin anılan ülkeden ithalatının yasaklandığı; öte yandan, muhtelif firmaların anılan ülkelerden değişik zamanlarda metal külçe ithalatı gerçekleştirme talepleri çevresinde, söz konusu metal külçelerin mühürlü konteynerler ile taşınması, her konteynerde tek bir gümrük tarife pozisyonunda (dörtlü) yer alan ürünün bulunması, ürünlerin radyasyon ölçüm sistemine haiz gümrük kapılarından geçirilmesi, Türkiye Atom Enerjisi Kurumundan radyasyon ölçümü yapabilme uygunluk belgesine sahip uluslararası gözetim firmaları marifetiyle radyasyon ölçümünün yaptırılması ve anılan ülkelerden ithal edilen metal külçelerin içinde radyoaktif malzeme tespit edilmesi durumunda menşeine iade edilmesi hususlarında ilgili kurum ve kuruluşlarca gerekli tedbirlerin alınması şartıyla, Irak ve Suriye’den her türlü metal külçe ithalatına izin verilmesinin 04/12/2014 tarihli ve 2014/470 sayılı Bakanlık Makamı Onayı ile uygun görüldüğü açıklanmıştır. Yukarıda yer verilen mevzuatın değerlendirilmesinden, Irak ve Suriye'den yapılacak hurda ithalatının olay tarihinde yasak olduğu, 04/12/2014 tarihli ve 2014/470 sayılı Bakanlık Makamı Onayı'nda ise mühürlü konteynerler ile taşınması, her konteynerde tek bir gümrük tarife pozisyonunda (dörtlü) yer alan ürünün bulunması şartıyla radyasyon ölçümü yaptırılarak, uygun görülmesi hâlinde metal külçe ithaline izin verilebileceği; ancak genel düzenleyici işlemlerle ithalatı yasak olan eşyanın gümrük vergilerinin alınmasının yanı sıra, gümrüklenmiş değerinin dört katı idari para cezası verileceği anlaşılmaktadır. Dosyanın incelenmesinden, uyuşmazlık konusu beyanname muhteviyatı "hurda bakır" cinsi eşyanın, radyasyon ölçümü yapılmak koşuluyla ithaline izin verilecek nitelikte bulunmadığından Irak ve Suriye'den ithalinin yasak olduğu, davacı hakkında tanzim edilen 12/12/2018 tarih ve A235-B/09 sayılı Soruşturma Raporu'nda incelenen eşyalar içerisinde hurda anahtar, kilit vb. eşya dışında havan, tabanca, uzun namlulu silah mermisi kovanları da yer aldığının tespit edildiği, yerleşik adresi Irak olan firma tarafından Azerbaycan menşeli beyan edilerek İran üzerinden gönderildiği, davalı idarece yapılan yurt dışı araştırmasında, beyanname ekinde yer alan menşe belgesinin Azerbaycan makamları tarafından düzenlenmediğinin tespit edildiği belirtilmiştir. Davacı adına tescilli ... tarih ve ... sayılı beyanname ile işbu dava konusu beyannamede ibraz edilen ...tarih ve ... sayılı menşe belgesinde tek kalemde "86 big bags copper scrap (büyük torbalarda bakır hurdası)" olarak belirtilen toplam 122.410 kg eşyanın, 73.225 kg'lik kısmının söz konusu ... tarih ve ... sayılı beyanname ile kalan 49.185 kg'lik kısmının ise dava konusu beyanname kapsamında ithal edildiğinden, söz konusu ... tarih ve ... sayılı beyanname muhteviyatı eşyalar üzerinde yapılan fiziki incelemede Irak devletine ait ibareler (telefon, adres vb.) bulunduğunun anlaşılması karşısında, uyuşmazlık konusu eşyanın Irak üzerinden ithal edildiği sonucuna varılmış olup, doğru olmayan menşe beyanında bulunan davacı adına tesis edilen işlemde hukuka aykırılık görülmemiştir. Öte yandan, bozma kararı üzerine yeniden verilecek kararda ek tahakkuk ve para cezasının miktar yönünden hukuka uygunluğunun ve 4458 sayılı Kanun'un 235. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a) bendinin yeni hâlinin (ek tahakkuk yönünden) değerlendirilmesi gerektiği tabiidir. Daire bu gerekçeyle kararı bozmuştur. ... Bölge İdare Mahkemesi... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı ısrar kararı: Vergi Dava Dairesi, aynı hukuksal nedenler ve gerekçeyle ilk kararında ısrar etmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: İthalata konu eşyaların Azerbaycan menşeli olduğu beyan edilmesine karşın fiziki muayene sırasında eşyaların ambalajlarının farklı ülkeye ait ibareler taşıdığı, sonradan yapılan kontrole ilişkin eşyanın Azerbaycan menşeli olduğunun ilgili makamlar tarafından doğrulanmadığı, dolayısıyla eşyaların Irak menşeli olduğu tespit edildiğinden tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı belirtilerek ısrar kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Beyanname muhteviyatı eşyanın Irak'tan ithal edildiğine dair idarece yapılmış herhangi bir somut ve fiziki tespit bulunmadığı belirtilerek temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NUN DÜŞÜNCESİ: Temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar, ısrar kararının dayandığı hukuksal nedenler ve gerekçe karşısında, yerinde ve kararın bozulmasını sağlayacak nitelikte bulunmadığından, istemin reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME : Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup dilekçede ileri sürülen iddialar, kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1- Davalının temyiz isteminin REDDİNE, 2- ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı ısrar kararının ONANMASINA, 3- 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, kararın taraflara tebliğini ve bir örneğinin de Vergi Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın Vergi Mahkemesine gönderilmesine, 18/02/2026 tarihinde oyçokluğuyla kesin olarak karar verildi.

X - KARŞI OY: Temyiz isteminin kabulü ile ısrar kararının Danıştay Yedinci Dairesinin kararında yer alan hukuksal nedenler ve gerekçe uyarınca bozulması gerektiği oyu ile karara katılmıyoruz.