Danıştay · 9. Daire

Danıştay 9. Daire 2023/5729 E. 2025/4366 K.

Mahkeme
Danıştay
Daire
9. Daire
Esas No
2023/5729
Karar No
2025/4366
Karar Tarihi

T.C. D A N I Ş T A Y DOKUZUNCU DAİRE Esas No : 2023/5729 Karar No : 2025/4366

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Defterdarlığı- ... VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ: Dava konusu istem: Davacının, bir dönem ortağı ve kanuni temsilcisi olduğu ... San. ve Tic. Ltd. Şti'nin vergi borçlarının tahsili amacıyla Gaziantep ili Nurdağı ilçesi ... Mahallesindeki taşınmazı üzerine uygulanan haciz işleminin kaldırılması istemine ilişkindir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; davacının, ... tarih ve ... No'lu ortaklar kurulu kararı ile hisselerinin tamamını devrederek kanuni temsilcilik görevinden ve şirket ortaklığından ayrıldığı, 18/01/2017 tarihinden itibaren asıl borçlu şirketle herhangi bir bağının kalmadığı anlaşıldığından, davacının ayrıldığı tarih itibariyle şirket borçlarından sorumluluğunun, gerek ortak olarak ve gerekse de kanuni temsilci olarak irdelenmesi gerektiği, davacı adına kanuni temsilci sıfatıyla düzenlenen ve dava konusu haciz işlemine dayanak teşkil eden ödeme emirleri içeriği borçlar açısından yapılan değerlendirmede; özel usulsüzlük cezaları dışında kalan ödeme emri içeriği borçların asıl borçlu şirketin beyanı üzerine tahakkuk ettiği, borç dönemleri ile vade tarihlerine bakıldığında borçların doğduğu ve ödenmesi gerektiği tarihlerde şirketin kanuni temsilcisinin davacı olduğu, borcun asıl borçlu şirket nezdinde usulüne uygun kesinleştirildiği, asıl borçlu şirketin tahsil zaman aşımına uğramayan ve ödenmemesinden davacının kanuni temsilci sıfatıyla sorumluluğunun bulunduğu anlaşılan borçlarının tahsili için davacı adına kanuni temsilci sıfatıyla ödeme emri düzenlenerek tebliğ edilmesi sonrasında taşınmazına uygulanan haciz işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı, davacı adına şirket ortağı sıfatıyla düzenlenen ve dava konusu haciz işlemine dayanak teşkil eden ödeme emirleri içeriği borçlar açısından yapılan değerlendirmede;ödeme emirleri içeriği borçların bir kısmının asıl borçlu şirket adına 2013 yılının muhtelif dönemlerine ilişkin re'sen tarh edilen vergi ziyaı cezalı katma değer vergisi borçları olduğu, vade tarihlerinin davacının şirket ortaklığından ayrıldığı 18/01/2017 tarihinden sonraki tarihler olduğu, diğer borçların da şirketin beyanı üzerine tahakkuk eden 2016 ve 2017 yıllarının muhtelif dönemlerine ilişkin ve yine vade tarihleri davacının şirket ortaklığından ayrıldığı 18/01/2017 tarihinden sonraki tarihler olan borçlar olduğunun görüldüğü, "Amme alacağının doğduğu zaman" kavramıyla, vergiyi doğuran olayların gerçekleştiği, alacağın ilgili olduğu vergilendirme döneminin kastedildiği düşünülebilir ise de, 6183 sayılı Kanun'un 35. maddesinde bu amaçla, vergi hukukunun "vergilendirme dönemi" ya da "vergiyi doğuran olayın gerçekleştiği dönem" kavramları kullanılabilecekken "amme alacağının doğduğu zaman" kavramı kullanılması, vergi ile ilgili faaliyet döneminde ortak olan kişilerin değil, tahakkuk eden verginin ödenmesi gereken tarihte ortak sıfatı taşıyan kişilerin muhatap alındığını gösterdiği, bahsi geçen ödeme emri içeriği şirket borçlarının ödenmesi gereken tarihten evvel ortaklıktan ayrıldığı ve bu tarihte şirket ortağı olmadığı anlaşılan davacının şirketin bu borçlarının ödenmemesinden sorumlu tutulması mümkün olmadığından, adına şirket ortağı sıfatıyla ödeme emri düzenlenerek tebliğ edilmesi sonrasında taşınmazına haciz konulması işleminde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle davanın kısmen kısmen reddine, kısmen kabulüne, dava konusu haciz işleminin , davacı adına şirket ortağı sıfatıyla düzenlenen ödeme emri içeriği borçlardan kaynaklanan kısmına isabet eden tutar için uygulanan haczin kaldırılmasına karar verişmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların Vergi Mahkemesi kararının kabule ilişkin hüküm fıkrasının kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek davalı istinaf başvurusunun reddine; dava konusu haciz işleminin dayanağı davacı adına kanuni temsilci sıfatıyla düzenlenen ... tarih ve ..., ..., ..., ... ve ... sayılı ödeme emirlerinin davacının bilinen ikametgah adresi olan "... Mah. ... Cad. ... Konut Yapı Kooperatifi K.No:... Çankaya/Ankara" adresine tebliğe çıkarılarak "evrak üzerinde gösterilen adrese gidildi, muhatap çarşıya gitmiş, aynı işyerinde çalışan daimi işçisi imzasına tebliğ edildi" şerhiyle ... imzasına 14/01/2019 tarihinde posta yoluyla tebliğ edildiğinin anlaşıldığı, bu durumda, dava konusu haciz işlemi öncesinde davacı adına kanuni temsilci sıfatıyla düzenlenen ödeme emirlerinin tebliğ edildiği adres davacının işyeri adresi olmayıp, ikametgah adresi olduğundan, tebligatı aynı işyerinde çalışan daimi işçi sıfatıyla alan ...'ın davacının beyanına göre site görevlisi olduğunun anlaşılması karşısında, site görevlisinin 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 94/3. maddesi hükmüne göre davacının çalışanı olmadığı gibi ikametgah adresinde bulunanlardan biri kapsamına da girmediği, usulüne uygun olarak tebliğ edilmeyen ödeme emirlerine dayanılarak tesis edilen dava konusu haciz işleminde hukuka uyarlık bulunmadığından, dava konusu haciz işleminin davacı adına kanuni temsilci sıfatıyla düzenlenen ödeme emirleri içeriği borçlara isabet eden kısmı yönünden de iptali gerektiği gerekçesiyle davacı istinaf başvurusunun kabulüne, Vergi Mahkemesi kararının redde ilişkin hüküm fıkrasının kaldırılmasına, davanın kabulüne karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davacı adına düzenlenen ödeme emirlerinin usulüne uygun tebliğ edildiği, Bölge İdare Mahkemesince gerekli inceleme ve tespit yapılmadan davacının beyanlarına istinaden ödeme emrine ilişkin tebligatların usulsüz olduğuna karar verilmesinin hukuka aykırı olduğu, davacı söz konusu ödeme emirlerinin site görevlisine tebliğ edildiğini iddia etmişse de bu durumu ispatlar bir delilin dosyaya sunulmadığı, tahsil edilemeyen şirket borçlarından davacının ortak ve kanuni temsilci sıfatıyla sorumluluğunun bulunduğu iddialarıyla kararın bozulması istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE: MADDİ OLAY: Davacının, bir dönem ortağı ve kanuni temsilcisi olduğu ... San. ve Tic. Ltd. Şti'nin vergi borçlarının tahsili amacıyla Gaziantep ili Nurdağı ilçesi ... Mahallesindeki taşınmazı üzerine uygulanan haciz işleminin kaldırılması istemiyle dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT: 213 saylı Vergi Usul Kanunu'nun "Tebliğ Esasları" başlıklı 93. maddesinde, tahakkuk fişinden gayri, vergilendirme ile ilgili olup, hüküm ifade eden bilümum vesikalar ve yazılar adresleri bilinen gerçek ve tüzel kişilere posta vasıtasiyle ilmühaberli taahhütlü olarak, adresleri bilinmiyenlere ilan yolu ile tebliğ edileceği, şu kadar ki, ilgilinin kabul etmesi şartiyle, tebliğin daire veya komisyonda yapılmasının caiz olduğu düzenlemesine, "Tebliğ Yapılacak Kimseler" başlıklı 94. maddesinde, tebliğin, mükelleflere, bunların kanuni temsilcilerine, umumi vekillerine veya vergi cezası kesilenlere yapılacağı, tüzel kişilere yapılacak tebliğin, bunların başkan, müdür veya kanuni temsilcilerine, vakıflar ve cemaatler gibi tüzel kişiliği olmıyan teşekküllerde bunları idare edenlere veya temsilcilerine yapılacağı, tüzel kişilerin mütaaddit müdür veya temsilcisi varsa tebliğin bunlardan birine yapılmasının kafi olduğu, tebliğin, kendisine tebligat yapılacak kimsenin bulunmaması halinde ikametgah adresinde bulunanlardan veya işyerlerinde memur ya da müsdahdemlerinden birine yapılacağı (Muhatap yerine bu şekilde kendisine tebliğ yapılacak kimsenin görüşüne nazaran 18 yaşından aşağı olmaması ve bariz bir surette ehliyetsiz bulunmaması gerekir.)" kuralına, "Tebliğ Evrakının Teslimi" başlıklı 102. maddesinde; tebliğ olunacak evrakı içeren zarfın posta idaresince muhatabına verileceği ve bu durumun muhatap ile posta memuru tarafından tebliğ alındısına tarih ve imza konulmak suretiyle tespit olunacağı, bu Kanunun 101 inci maddesinin birinci fıkrasının (3) numaralı bendinde sayılan adrese tebliğe çıkılan hallerde, tebliğ yapılacak kişinin adresinde bulunamaması durumunda (Bulunamama durumu o adresten geçici ayrılmaları da kapsar.) durum, posta memuru tarafından tebliğ alındısı üzerine şerh ve imza edilerek, tebliğ evrakının gönderildiği idareye iade edileceği, bunun üzerine tebliği çıkaran merci tarafından tayin olunacak münasip bir süre sonra yeniden tebliğ çıkarılacağı, ikinci defa çıkarılan tebliğ evrakı da aynı sebeplerle tebliğ edilemezse, tebliğ evrakının gönderildiği idareden alınabileceği şerhini içeren bir pusulanın kapıya yapıştırılacağı, bu durumun, posta memuru tarafından tebliğ alındısı üzerine şerh ve imza edilerek, tebliğ evrakının, gönderildiği idareye iade edileceği, tebliğ evrakının pusulanın yapıştırıldığı tarihten itibaren on beş gün içerisinde muhatabı tarafından alınması hâlinde alındığı günde, bu süre içerisinde alınmaması hâlinde ise on beşinci günde tebliğ yapılmış sayılacağı hükmüne yer verilmiştir. 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 19. maddesinde; vergi alacağının, vergi kanunlarının vergiyi bağladıkları olayın vukuu veya hukuki durumun tekemmülü ile doğacağı, vergi alacağının mükellef bakımından vergi borcunu teşkil ettiği açıklanmış; 20. maddesinde; verginin tarhı, vergi alacağının kanunlarda gösterilen matrah ve nispetler üzerinden vergi dairesi tarafından hesaplanarak bu alacağı miktar itibarıyla tespit eden idari muamele olduğu, 21. maddesinde, tebliğin, vergilendirmeyi ilgilendiren ve hüküm ifade eden hususların yetkili makamlar tarafından mükellefe veya ceza sorumlusuna yazı ile bildirilmesi olduğu, 22. maddesinde, tahakkukun tarh ve tebliğ edilen bir verginin ödenmesi gereken bir safhaya gelmesi olduğu, 23. maddesinde de, verginin tahsilinin kanuna uygun suretle ödenmesi olduğu tanımlanmıştır. 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun, "Kanunun şümulü" başlıklı 1. maddesinde, devlete, vilayet özel idarelerine ve belediyelere ait vergi, resim, harç, ceza tahkik ve takiplerine ait mahkeme masrafı, vergi cezası, para cezası gibi asli, gecikme zammı, faiz gibi feri amme alacakları ile bunların takip masrafları hakkında bu kanun hükümlerinin tatbik olunacağı öngörülmüştür. Anılan Kanunun 35. maddesinde de limited şirket ortaklarının, şirketten tamamen veya kısmen tahsil edilemeyen veya tahsil edilemeyeceği anlaşılan amme alacağından sermaye hisseleri oranında doğrudan doğruya sorumlu olacakları ve bu Kanun hükümleri gereğince takibe tabi tutulacakları, ortağın şirketteki sermaye payını devretmesi halinde, payı devreden ve devralan şahısların devir öncesine ait amme alacaklarının ödenmesinden birinci fıkra hükmüne göre müteselsilen sorumlu tutulacağı, amme alacağının doğduğu ve ödenmesi gerektiği zamanlarda pay sahiplerinin farklı şahıslar olmaları halinde bu şahısların, amme alacağının ödenmesinden birinci fıkra hükmüne göre müteselsilen sorumlu tutulacağı hükümleri yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür. Bölge İdare Mahkemesi kararının, dava konusu haciz işleminin, davacı adına kanuni temsilci sıfatıyla düzenlenen ödeme emirleri içeriği borçlardan kaynaklanan kısmına ilişkin hüküm fıkrasına yönelik ileri sürülen iddialar, kararın bu kısmının bozulmasını gerektirir nitelikte görülmemiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının, dava konusu haciz işleminin, davacı adına ortak sıfatıyla düzenlenen ödeme emirleri içeriği borçlardan kaynaklanan kısmına ilişkin hüküm fıkrasına yönelik temyiz istemince gelince; Yukarıda yer verilen Kanun hükümlerinin değerlendirilmesinden; 6183 sayılı Kanunun 1. maddesine göre bir amme alacağı olan vergi alacağının anılan Kanun uyarınca tahsil edileceği, 213 sayılı Kanunun 19. maddesine göre de vergi alacağının, vergiyi doğuran olay ile doğacağı ve vergi alacağının doğmasının mükellef bakımından vergi borcunu teşkil edeceği, yani amme alacağı türlerinden birisi olan vergi alacağının, vergiyi doğuran olayla birlikte doğduğu, dolayısıyla vergiye ilişkin alacak ve borç ilişkisinin vergiyi doğuran olay ile gerçekleştiği ve vergiyi doğuran olayın gerçekleşmesiyle, mükellefin vergi borçlusu, devlet, vilayet özel idareleri ve belediyelerin de vergi alacaklısı sıfatına sahip olduğu, vergi alacağının doğmasından sonraki aşamada ise, kanunlarda gösterilen matrah ve nispetler üzerinden vergi dairesi tarafından hesaplanarak vergi alacağının tarh ettirildiği, tarh ettirilen verginin tebliğ edilmesi üzerine tahakkuk ederek ödenebilir aşamaya geldikten sonra verginin tahsili aşamasına geçilerek, kanunda belirtilen surette ödenmesiyle vergilendirme sürecinin tamamlandığı, ancak vergi borcunun vadesinde ödenmediği durumda ise kamu gücü kullanılarak, alacaklısı veya alacaklı adına kamu gücü kullanma konusunda yetkili makamlar tarafından cebren tahsil aşamasına geçildiği ve cebren tahsil esaslarının hüküm altına alındığı 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunda belirtilen esaslar çerçevesinde tahsilatın yapılacağı anlaşılmaktadır. 213 sayılı Kanunun 19. maddesi uyarınca vergiyi doğuran olayın gerçekleşmesi ile vergiye ilişkin alacak ve borç ilişkisinin kurulduğu, mükellefin artık vergi borçlusu olduğu, tarh, tebliğ ve tahakkuk ettikten sonra vadesinde ödenmeyen vergi alacağının ise cebren tahsilata ilişkin esasların hüküm altına alındığı 6183 sayılı Kanunda belirtilen esaslar çerçevesinde yapıldığı, dolayısıyla, 6183 sayılı Kanun'un 35. maddesinde yer verilen "amme alacağının doğduğu zaman" kavramından kastedilenin "vergiyi doğuran olay" olduğu ve verginin tahakkuk edip vadesinde ödenmemesi durumunun ise vergi alacağının, cebren tahsil edilme şartlarının gerçekleşmesine işaret ettiği sonucuna ulaşılmıştır. Bu itibarla, 6183 sayılı Kanun'un 35. maddesinde değinilen amme alacağının doğduğu zaman kavramından anlaşılması gerekenin amme alacağının da konusu olan vergi alacağının doğduğu olay olduğu da açıktır. Aksine bir yorum anılan maddede yer alan; "Amme alacağının doğduğu ve ödenmesi gerektiği zamanlarda pay sahiplerinin farklı şahıslar olmaları halinde bu şahısların, amme alacağının ödenmesinden birinci fıkra hükmüne göre müteselsilen sorumlu tutulur." hükmünü de etkisiz kılar. Zira, amme alacağının doğduğu zamanının temyize konu kararda değinildiği gibi tahakkuk edip kesinleşen verginin kamu alacağı haline gelmesine indirgendiği durumda aynı tarihte ödenmesi de gerekli olan mezkur alacak için vade tarihi aramak anlamsız olacaktır. Nitekim kesinleşen ve kamu alacağı haline dönüşen bu alacak için sonrasında düzenlenen ödeme emrinde gecikme faiziyle birlikte yer alan gecikme zammı da bu tarih itibarıyla işletilmeye başlanır ve ödeme emri ile talep edilir. Bu nedenle; 6183 sayılı Kanun'un 35. maddesindeki düzenlemeden asıl borçlu şirkete ait amme alacaklarının doğduğu dönemde şirketin ortağı olan kişilerin ortak olunan dönemlerle sınırlı olarak amme alacağının ödenmesinden sermaye hisseleri oranında sorumlu olacağının anlaşılması gerekmektedir. Davacının 09/02/2011-18/01/2017 tarihleri arasında ortağı olduğu ... San. ve Tic. Ltd. Şti'ne ait 2013, 2017 yıllarının muhtelif dönemlerine ilişkin vergi borçlarının tahsili amacıyla davacı adına ortak sıfatıyla ... sayılı ödeme emirlerinin düzenlendiğinin anlaşıldığı, bu durumda, 6183 sayılı Kanun'un 35. maddesi uyarınca, davacının, söz konusu ödeme emirlerine konu vergi borçlarının, şirket ortağı olduğu dönemlere ilişkin kısmının ödenmesinden sorumluluğunun bulunduğu açıktır. Ancak, yukarıda yer verilen yasal düzenlemelere göre, bir tebligatın geçerli sayılabilmesi için, öncelikle muhatabın bilinen adreslerinde, muhataba veya Kanun'da sayılan bazı özel durumlar için muhatap yerine tebligatı kabule yetkili kimselere yapılmış olması gerekir. Kanun, muhatap yerine tebligatı kabule yetkili kimselere yapılacak tebliğin, muhataba yapılmış sayılacağını öngörmüştür. İkâmet adresinde yapılacak tebligatlarda tebliğ yapılabilecek kişiler bakımından, görünüşüne nazaran 18 yaşından aşağı olmama ve bariz bir surette ehliyetsiz bulunmama şartları dışında herhangi bir sınırlama getirilmemiştir. Dosyanın incelenmesinden, dava konusu haciz işleminin dayanaklarından olan, davacı adına ortak sıfatıyla düzenlenen ... tarih ve ..., ... sayılı ödeme emirlerinin davacının olay tarihindeki bilinen ikametgah adresi olan "... Mah. ... Cad. ... Kooperatifi K.No:... Çankaya/Ankara" adresine tebliğe çıkarılarak "Evrak üzerinde gösterilen adrese gidildi, muhatap çarşıya gitmiş, aynı işyerinde çalışan daimi işçisi imzasına tebliğ edildi" şerhiyle Mehmet Demircan imzasına 14/01/2019 tarihinde posta yoluyla tebliğ edildiği anlaşılmıştır. Bu durumda, davacı adına ortak sıfatıyla düzenlenen ödeme emirlerinin tebliğ edildiği adresin davacının işyeri adresi olmayıp, ikametgah adresi olduğu halde tebliği "daimi işçi" sıfatıyla alan Mehmet Demircan'ın davacının ikametgahında bulunduğuna ilişkin tebliğ alındısında herhangi bir şerh bulunmadığı gibi Mehmet Demircan'ın davacının beyanına göre site görevlisi olduğunun belirtilmesi karşısında, ikametgah adresinde bulunanlardan biri olduğu hususu ortaya konulamayan şahsa yapılan tebliğ geçerli bir tebliğ kabul edilemeyeceğinden, usulüne uygun tebliğ edilmeyen söz konusu ödeme emirlerine dayanılarak tesis edilen haciz işleminde hukuka uyarlık, temyize konu kararın bu kısmında sonucu itibarıyla hukuka aykırılık görülmemiştir.

KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1.Davalının temyiz isteminin kısmen reddine, kısmen gerekçeli reddine, 2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının dava konusu haciz işleminin, davacı adına kanuni temsilci sıfatıyla düzenlenen ödeme emirleri içeriği borçlardan kaynaklanan kısmına ilişkin hüküm fıkrasının ONANMASINA, dava konusu haciz işleminin, davacı adına ortak sıfatıyla düzenlenen ödeme emirleri içeriği borçlardan kaynaklanan kısmına ilişkin hüküm fıkrasının yukarıda belirtilen gerekçe ile ONANMASINA, 3.2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın ... Vergi Mahkemesine gönderilmesine, 16/10/2025 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.

Atıf: Danıştay 9. Daire, E. 2023/5729, K. 2025/4366, T. 16.10.2025, www.arakarar.com/karar/danistay-9-daire-2023-5729-e-2025-4366-k-aa1e6bc4ddd2