Danıştay · 9. Daire
Danıştay 9. Daire 2023/5088 E. 2025/4365 K.
- Mahkeme
- Danıştay
- Daire
- 9. Daire
- Esas No
- 2023/5088
- Karar No
- 2025/4365
- Karar Tarihi
T.C. D A N I Ş T A Y DOKUZUNCU DAİRE Esas No : 2023/5088 Karar No : 2025/4365
TEMYİZ EDENLER :1-(DAVALI) ... Defterdarlığı- ... VEKİLİ : Av. ...
2-(DAVACI) ... VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, taraflarca temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ: Dava konusu istem: ... Mobilya Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.'nin vergi borçlarının tahsili amacıyla şirket ortağı sıfatıyla davacı adına düzenlenen ... tarih ve ... sayılı ödeme emirlerinin iptali istemine ilişkindir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; dava konusu ... sayılı ödeme emrinin 4 ve 5. sıralarında yer alan vergi borçları ile ... ve ... sayılı ödeme emri içeriğinde yer alan vergi borçları yönünden; söz konusu vergi borçlarına ilişkin beyannamelerin kanunen verilme sürelerinin, borçların tahakkuk ve vade tarihlerinin, dolayısıyla borçların doğduğu ve ödenmesi gerektiği tarihlerin davacının ortaklık sıfatının sona erdiği ... tarihinden sonrasına rastlaması nedeniyle söz konusu ödeme emirlerinde hukuka uyarlık bulunmadığı, ... sayılı ödeme emri yönünden; davacı adına düzenlenen ödeme emri içeriğinde bulunan borçların asıl borçlu şirket tarafından yapılandırılması üzerine nitelik değiştirerek, yapılandırılan, ancak ödenmeyen borca dönüştüğü anlaşıldığından, önce şirketin ödeme emri ile takibi, sonrasında tahsil olanaksızlığının ortaya konulması şartıyla davacı adına takibe geçilmesi gerekirken doğrudan davacı adına ortak sıfatıyla düzenlenen ... sayılı ödeme emrinde yasal isabet bulunmadığı, ... sayılı ödeme emirleri ile ... sayılı ödeme emrinin ilk üç sırasında yer alan amme alacakları yönünden ise; bir kısmının beyana dayalı olarak tahakkuk ettirilen, bir kısmının şirket hakkında yürütülen vergi incelemesi neticesi yapılan cezalı tarhiyatların, bir kısmının ise davacının şirket ortaklığından ayrılmadan önce 6111 sayılı Kanun kapsamında yapılan kurumlar vergisi ile katma değer vergisi matrah artırımı başvurularına istinaden tahakkuk ettirilen vergi borçlarının tahsiline yönelik olduğu, bu haliyle, davacının şirket ortağı olduğu dönemlere ait söz konusu amme alacaklarına ilişkin olarak davacı adına ödeme emri düzenlenmeden önce asıl borçlu şirket adına düzenlenen ödeme emirlerinin usulüne uygun olarak tebliğ edildiği halde borçların vadesinde ödenmeyerek kesinleştiği, asıl borçlu şirketten tahsil edilemeyeceği anlaşılan borçlar için davacı adına düzenlenen ödeme emirlerinin belirtilen kısımlarında hukuka aykırılık görülmediği, davacı tarafından ... sayılı ödeme emirlerinde yer alan borçların, vade tarihleri esas alındığında zamanaşımına uğradığı ileri sürülmekte ise de, ihtilaf konusu amme alacaklarının vade tarihlerinin 2010-2013 yıllarına rastladığı, ancak amme alacağının tahsili amacıyla asıl borçlu şirkete ait muhtelif banka hesaplarına 2010-2013 yıllarında, şirket adına kayıtlı araca ise 2012, 2014 ve 2019 yıllarında haciz işlemlerinin tatbik edildiği, böylece belirtilen borçlar bakımından zamanaşımı süresinin kesildiği, dolayısıyla uyuşmazlıkta dava konusu ödeme emirlerinin tebliğ tarihi itibariyle tahsil zamanaşımının söz konusu olmadığı görüldüğünden bu yöndeki iddiaya itibar edilmediği gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne kısmen reddine ... sayılı ödeme emirleri ile 2019/3 sayılı ödeme emrinin 4 ve 5. sıralarda yer alan borçlara ilişkin kısmının iptaline karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti:Davalı idarenin istinaf başvurusunun reddine, davacı istinaf başvurusunun ... sayılı ödeme emrinin vadeleri 27/06/2012 tarihinden önce olan kısımları ile ... sayılı ödeme emrinin ilk üç sırasındaki borçlar yönünden reddine, ... sayılı ödeme emrinin vadeleri 27/06/2012 tarihinden sonrasına ait olanlar ile ... ve ... sayılı ödeme emri yönünden ise kabulü ile ortağın sorumluluğu borçların tahakkuk ve vade tarihlerinde ortak olmalarına bağlı olduğundan söz konusu ödeme emrindeki borçların tahakkuk ve vadesinin davacının ortaklığının sona erdiği 27/06/2012 tarihinden sonraki tarihler olması karşısında davacının bu borçlardan sorumlu tutulmasında hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle Mahkeme kararının ... sayılı ödeme emri içeriğinde yer alan borçlardan vadeleri 27/06/2012 tarihinden sonrasına ait olanlar ile ... ve ... sayılı ödeme emirlerine ilişkin kısmının kaldırılarak anılan kısım yönünden davanın kabulüne karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI: DAVACININ İDDİALARI:Borçların zamanaşımına uğradığı, re'sen terk ettirilen şirket hakkında yapılan işlemlerin hukuki sonuç doğurmayacağı iddialarıyla kararın aleyhe olan kısmının bozulması istenilmektedir.
DAVALININ İDDİALARI: Yapılandırmanın ihlali üzerine yapılan takip işlemlerinin kaldığı yerden devam edeceği, şirketten tahsil edilemeyeceği anlaşılan bu borçların tahsili amacıyla şirket ortağı sıfatıyla davacı adına düzenlenen ödeme emirlerinde hukuka aykırılık bulunmadığı iddialarıyla kararın aleyhe olan kısmının bozulması istenilmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI: Davalı tarafından savunma verilmemiştir. Davacının savunması yasal dayanaktan yoksun olan temyiz isteminin reddi gerektiği yolundadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ: Temyiz istemlerinin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE: MADDİ OLAY: ... Mobilya Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.'nin vergi borçlarının tahsili amacıyla şirket ortağı sıfatıyla davacı adına düzenlenen ... tarih ve ... sayılı ödeme emirlerinin iptali istenilmektedir.
İLGİLİ MEVZUAT: 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 19. maddesinde; vergi alacağının, vergi kanunlarının vergiyi bağladıkları olayın vukuu veya hukuki durumun tekemmülü ile doğacağı, vergi alacağının mükellef bakımından vergi borcunu teşkil ettiği açıklanmış; 20. maddesinde; verginin tarhı, vergi alacağının kanunlarda gösterilen matrah ve nispetler üzerinden vergi dairesi tarafından hesaplanarak bu alacağı miktar itibarıyla tespit eden idari muamele olduğu, 21. maddesinde, tebliğin, vergilendirmeyi ilgilendiren ve hüküm ifade eden hususların yetkili makamlar tarafından mükellefe veya ceza sorumlusuna yazı ile bildirilmesi olduğu, 22. maddesinde, tahakkukun tarh ve tebliğ edilen bir verginin ödenmesi gereken bir safhaya gelmesi olduğu, 23. maddesinde de, verginin tahsilinin kanuna uygun suretle ödenmesi olduğu tanımlanmıştır. 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun, "Kanunun şümulü" başlıklı 1. maddesinde, devlete, vilayet özel idarelerine ve belediyelere ait vergi, resim, harç, ceza tahkik ve takiplerine ait mahkeme masrafı, vergi cezası, para cezası gibi asli, gecikme zammı, faiz gibi feri amme alacakları ile bunların takip masrafları hakkında bu kanun hükümlerinin tatbik olunacağı öngörülmüştür. Anılan Kanunun 35. maddesinde de limited şirket ortaklarının, şirketten tamamen veya kısmen tahsil edilemeyen veya tahsil edilemeyeceği anlaşılan amme alacağından sermaye hisseleri oranında doğrudan doğruya sorumlu olacakları ve bu Kanun hükümleri gereğince takibe tabi tutulacakları, ortağın şirketteki sermaye payını devretmesi halinde, payı devreden ve devralan şahısların devir öncesine ait amme alacaklarının ödenmesinden birinci fıkra hükmüne göre müteselsilen sorumlu tutulacağı, amme alacağının doğduğu ve ödenmesi gerektiği zamanlarda pay sahiplerinin farklı şahıslar olmaları halinde bu şahısların, amme alacağının ödenmesinden birinci fıkra hükmüne göre müteselsilen sorumlu tutulacağı hükümleri yer almaktadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Bölge İdare Mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür. Bölge İdare Mahkemesi kararının, dava konusu 2019/1 sayılı ödeme emrine ilişkin hüküm fıkrası usul ve hukuka uygun olup davalı idare tarafından ileri sürülen temyiz iddiaları, kararın belirtilen kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının, dava konusu ... sayılı ödeme emrinin vadeleri 27/06/2012 tarihinden sonrasına ait olan borçlar, ... ve ... sayılı ödeme emirleri ve ... sayılı ödeme emrinin 4 ve 5. sıralarında yer alan borçlara ilişkin hüküm fıkrasına yönelik davalının temyiz istemi yönünden; Yukarıda yer verilen Kanun hükümlerinin değerlendirilmesinden; 6183 sayılı Kanunun 1. maddesine göre bir amme alacağı olan vergi alacağının anılan Kanun uyarınca tahsil edileceği, 213 sayılı Kanunun 19. maddesine göre de vergi alacağının, vergiyi doğuran olay ile doğacağı ve vergi alacağının doğmasının mükellef bakımından vergi borcunu teşkil edeceği, yani amme alacağı türlerinden birisi olan vergi alacağının, vergiyi doğuran olayla birlikte doğduğu, dolayısıyla vergiye ilişkin alacak ve borç ilişkisinin vergiyi doğuran olay ile gerçekleştiği ve vergiyi doğuran olayın gerçekleşmesiyle, mükellefin vergi borçlusu, devlet, vilayet özel idareleri ve belediyelerin de vergi alacaklısı sıfatına sahip olduğu, vergi alacağının doğmasından sonraki aşamada ise, kanunlarda gösterilen matrah ve nispetler üzerinden vergi dairesi tarafından hesaplanarak vergi alacağının tarh ettirildiği, tarh ettirilen verginin tebliğ edilmesi üzerine tahakkuk ederek ödenebilir aşamaya geldikten sonra verginin tahsili aşamasına geçilerek, kanunda belirtilen surette ödenmesiyle vergilendirme sürecinin tamamlandığı, ancak vergi borcunun vadesinde ödenmediği durumda ise kamu gücü kullanılarak, alacaklısı veya alacaklı adına kamu gücü kullanma konusunda yetkili makamlar tarafından cebren tahsil aşamasına geçildiği ve cebren tahsil esaslarının hüküm altına alındığı 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunda belirtilen esaslar çerçevesinde tahsilatın yapılacağı anlaşılmaktadır. 213 sayılı Kanunun 19. maddesi uyarınca vergiyi doğuran olayın gerçekleşmesi ile vergiye ilişkin alacak ve borç ilişkisinin kurulduğu, mükellefin artık vergi borçlusu olduğu, tarh, tebliğ ve tahakkuk ettikten sonra vadesinde ödenmeyen vergi alacağının ise cebren tahsilata ilişkin esasların hüküm altına alındığı 6183 sayılı Kanunda belirtilen esaslar çerçevesinde yapıldığı, dolayısıyla, 6183 sayılı Kanun'un 35. maddesinde yer verilen "amme alacağının doğduğu zaman" kavramından kastedilenin "vergiyi doğuran olay" olduğu ve verginin tahakkuk edip vadesinde ödenmemesi durumunun ise vergi alacağının, cebren tahsil edilme şartlarının gerçekleşmesine işaret ettiği sonucuna ulaşılmıştır. Bu itibarla, 6183 sayılı Kanun'un 35. maddesinde değinilen amme alacağının doğduğu zaman kavramından anlaşılması gerekenin amme alacağının da konusu olan vergi alacağının doğduğu olay olduğu da açıktır. Aksine bir yorum anılan maddede yer alan; "Amme alacağının doğduğu ve ödenmesi gerektiği zamanlarda pay sahiplerinin farklı şahıslar olmaları halinde bu şahısların, amme alacağının ödenmesinden birinci fıkra hükmüne göre müteselsilen sorumlu tutulur." hükmünü de etkisiz kılar. Zira, amme alacağının doğduğu zamanı temyize konu kararda değinildiği gibi tahakkuk edip kesinleşen verginin kamu alacağı haline gelmesine indirgendiği durumda aynı tarihte ödenmesi de gerekli olan mezkur alacak için vade tarihi aramak anlamsız olacaktır. Nitekim kesinleşen ve kamu alacağı haline dönüşen bu alacak için sonrasında düzenlenen ödeme emrinde gecikme faiziyle birlikte yer alan gecikme zammı da bu tarih itibarıyla işletilmeye başlanır ve ödeme emri ile talep edilir. Bu nedenle; 6183 sayılı Kanun'un 35. maddesindeki düzenlemeden asıl borçlu şirkete ait amme alacaklarının doğduğu dönemde şirketin ortağı olan kişilerin ortak olunan dönemlerle sınırlı olarak amme alacağının ödenmesinden sermaye hisseleri oranında sorumlu olacağının anlaşılması gerekmektedir. Dosyanın incelenmesinden, davacının 11/05/2004-27/06/2012 tarihleri arasında ortağı olduğu ... Mobilya Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti'ne ait ... sayılı ödeme emrinin vadeleri 27/06/2012 tarihinden sonrasına ait olan borçlar ile ... ve ... sayılı ödeme emirleri içeriğinde yer alan borçlar ve ... sayılı ödeme emrinin 4 ve 5. sıralarında yer alan borçların tahsili amacıyla davacının ortak sıfatıyla takip edildiği anlaşılmıştır. Bu durumda, 6183 sayılı Kanun'un 35. maddesi uyarınca, davacının, dava konusu ödeme emirlerine konu vergi borçlarının, şirket ortağı olduğu dönemlere ilişkin kısmının ödenmesinden sorumluluğunun bulunduğu açık olduğundan, 2019/2 sayılı ödeme emrinin vadeleri 27/06/2012 tarihinden sonrasına ait olan borçlar ile ... ve ... sayılı ödeme emirleri ve ... sayılı ödeme emrinin 4 ve 5. sıralarında yer alan borçlar yönünden davanın kabulü yolunda verilen Bölge İdare Mahkemesi kararında isabet görülmemiştir. Öte yandan, Bölge İdare Mahkemesince davacının kıst dönem sorumluluğu da dikkate alınarak, sorumlu olduğu dönemlerdeki sermaye payı, amme alacağının asıl borçlu şirketten tahsili amacıyla yapılan takibin usulüne uygun olarak tamamlanıp tamamlanmadığı ve amme alacağının zamanaşımına uğrayıp uğramadığı gibi hususlar da değerlendirilerek yeniden bir karar verilmesi gerektiği tabiidir. Bölge İdare Mahkemesi kararının, dava konusu ... sayılı ödeme emrinin içeriğinde yer alan vergi borçlarından vadeleri 27/06/2012 tarihinden öncesine ait olan borçlar ile ... sayılı ödeme emrinin ilk üç sırasında yer alan vergi borçlarına ilişkin hüküm fıkrasına yönelik davacının temyiz isteminin incelenmesinden; Temyize konu kararda, 2019/2 sayılı ödeme emrinin içeriğinde yer alan borçlardan vadeleri 27/06/2012 tarihinden öncesine ait olan borçlar ile ... sayılı ödeme emrinin ilk üç sırasında yer alan borçların tahsili amacıyla asıl borçlu şirket adına kayıtlı araca 2012, 2014 ve 2019 yıllarında haciz işlemlerinin tatbik edildiği ve söz konusu borçlar bakımından zamanaşımı süresinin kesildiğinden bahisle borçların zamanaşımına uğramadığı belirtilerek davanın reddine karar verilmiş ise de, anılan borçlardan davacının sorumluluğunun bulunduğu hususunda tereddüt bulunmamakla birlikte, söz konusu borçların vadelerinin 27/06/2012 tarihinden öncesine ait olduğu, asıl borçlu şirket adına düzenlenen ödeme emirlerinin de 2011, 2012 ve 2016 yıllarında tebliğ edildiği, asıl borçlu şirkete ait muhtelif banka hesaplarına 2010-2013 yıllarında, şirket adına kayıtlı araca ise 2012, 2014 ve 2019 yıllarında haciz işlemleri tatbik edildiğinin görüldüğü ve aynı borçtan dolayı tekrarlayan hacizlerin zamanaşımını kesmeyeceği sonucuna varıldığından, bahse konu borçlara ilişkin olarak 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 103. maddesinde belirtilen zamanaşımı kesen sebepler göz önünde bulundurularak her bir döneme ait borç için ayrı ayrı zamanaşımı yönünden değerlendirme yapılmak suretiyle karar verilmesi gerektiğinden Bölge İdare Mahkemesi kararının ... sayılı ödeme emrinin içeriğinde yer alan borçlardan vadeleri 27/06/2012 tarihinden öncesine ait olanlar ile ... sayılı ödeme emrinin ilk üç sırasında yer alan vergi borçlarına ilişkin kısmının da bozulması gerekmektedir.
KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; Davalının temyiz isteminin kısmen kabulüne, kısmen reddine, davacının temyiz isteminin kabulüne, ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının dava konusu ... sayılı ödeme emrine ilişkin hüküm fıkrasının ONANMASINA, diğer kısmının BOZULMASINA, Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesine gönderilmesine ,16/10/2025 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.