Danıştay · 8. Daire

Danıştay 8. Daire 2025/2664 E. 2025/7120 K.

Mahkeme
Danıştay
Daire
8. Daire
Esas No
2025/2664
Karar No
2025/7120
Karar Tarihi

T.C. D A N I Ş T A Y SEKİZİNCİ DAİRE Esas No : 2025/2664 Karar No : 2025/7120

TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVALI) : ... Valiliği VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ... İnşaat Taahhüt San. Turizm ve Tic. Ltd. Şti. VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Çorum ili, Merkez ilçesinde II-a grubu sicil:... sayılı maden işletme ruhsatı ile faaliyette bulunan davacı şirket tarafından, Çorum ili, Merkez ilçesi, ... Köyünde bulunan ... parsel nolu mera parselinin 229,85 m²lik kısmının ve... parsel nolu mera parselinin 793,52 m²lik kısmının ariyet ocağına ulaşım yolu olarak kullanılmak üzere tahsis amacı talebi ile yapılan başvurunun, talebe konu yerlerin yakınında yerleşim yeri bulunması, çiftçi hane sayısı ve muhtarlık görüşünün olumsuz olması nedenleriyle reddine ilişkin İl Mera Komisyonunun ...tarihli ve... sayılı işleminin kendisine ilişkin kısmının iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; 13/03/2024 tarihinde mahallinde gerçekleştirilen keşif ve bilirkişi incelemesi neticesinde ziraat mühendisi, harita mühendisi ve maden mühendisinden oluşan bilirkişi heyeti tarafından hazırlanan ve 08/05/2024 tarihinde Mahkemeye sunulan bilirkişi raporunda özetle; "... dava konusu ... ve ... mera parselleri ile işletmeye ait ruhsat alanın durumu incelenecek olursa; Sicil no - ... sayılı maden ruhsat sahasının ... ada ..., ... ve ... mera parselleri ile çakışan kısımları olduğu, ayrıca tahsisi talep edilen ... parsel içerisinde kalan E harfi ile gösterilen yol parçasının bir kısmının da sahanın içerisinde kaldığı, ... ada ... ve ... parsellerinin ... ada ... ve ... parsellerle çevrili olduğu ve ana yola ve tali yola bağlantısı olmadığı, tesise giden mevcut yolun bir kısmının kuru dere yatağı üzerinde olduğu, ham toprak serili tek şerit yol olduğu, 1/5000 ölçekli durum gösterir kroki incelendiğinde, ariyet ocağı vasfındaki ... ve ... parselin...ve ...parselle çevrili olduğu ve yolunun bulunmadığı, ... parselin batı sınırları oluşturan kısmın mevcut Çorum- Ortaköy karayolunun üzerinde olduğu, talep edilen alanların dışında alternatif bir yol alanının bulunmadığı, alternatif olarak düzenlenecek diğer güzergâhların mecburen mera parsellerinden geçeceği ve bu durumun da daha çok alan tahsisini gerektireceği ve daha uzun yol olacağı, alternatif güzergâhlarda mera alanlarının etkilenmesinin daha fazla olacağı, mevcut yolun karayolu ile bağlantı noktasının Kurudere köprüsü ile olan mesafesi yaklaşık 30 metre olduğu, 30 metrelik mevcut yol bağlantısının yönetmeliğin kavşak mesafesini karşılamamakta olduğu, tahsisi istenilen B ile gösterilen yol alanının köprüye olan uzaklığı yaklaşık 105 metre olarak bulunduğu, bu mesafenin ise ilgili yönetmelik maddesi uyarınca A ile işaretli yol alanı için kavşak mesafesini karşılamakta olduğu, E ile gösterilen alan yönü ile incelemede, mevcut yolu bu bağlantı ile dere yatağında bulunan kısmının daha yüksek bir alana alınarak ariyet ocağına bağlantısının sağlanacağı, ana yola çıkış olarak kullanılacak olan A alanına ariyet ocağı içerisinden bağlanarak yönetmelik mesafe şartını sağlayacağı kanaatinin oluştuğu, minimum gereksinimlerin sağlanması, mera parsellerinin en az olarak kullanılması dikkate alındığında tahsisi istenilen alanların başka alternatif yollara göre en uygun yol olacağının değerlendirilmekte olduğu, dava konusu mera vasıflı taşınmazların toprak yapısının taşlı-killi-tınlı olduğu, büyük bir bölümünün eğimli arazi olduğu, mera alanlarının yüzölçümüne göre tüketilebilir yem oranının yaklaşık % 50 olduğu, mera alanlarının tamamının yeşil ot ile kaplı olmadığı, bir kısmının zararlı ot ve dikenler ile kaplı, bir kısmının ise taşlık-dikenlik alanlardan oluştuğu, dava konusu mera alanlarının sınıfının ‘Orta sınıf mera’ kapsamında olduğu, hayvan yetiştiricilerinin dava konusu mera alanlarından yıllık yararlanma süresi 6-8 ay olduğu, kış aylarında hava şartlarından dolayı hayvanlarını meraya getirilmeyeceği, yukarıda ... köyünün ariyet ocağına-mera alanlarına olan mesafesinin kuş uçuşu 1800 metre olduğu tespiti de dikkate alındığında hem hayvanların günübirlik gidiş-gelişi için uzun bir mesafe, hem de sonbahar ve kış aylarındaki günlerde gün içerisinde her an hava şartlarının olumsuz olabileceği düşünüldüğünde, yem maliyetinin düşmesi için köydeki hayvanların 1 yıl içerisinde 6 ay meradan yararlanmasının gerektiği, yapılan hesaplamalarda ... köyünün hayvan yetiştirici çiftçisi ve hayvan sayısı için dava konusu meraların çok yetersiz olduğu, krokide mera alanları içerisinde B ve E harfli ile belirtilen yerlerin, ariyet ocağı ulaşım yolu olarak değerlendirildiğinde, mevcutta olan mera açığını etkileme oranının 0,000048 olduğu, (117,68 kg : 346 adet B.baş X 35 kg X180 gün(1 yılda 6 ay merada kalmaları gerektiği kabul edilerek) + 1057 adet k.baş X 2,5 kg X 180 gün) talep edilen B ve E harfli yolun, hayvan yetiştiriciliğinde mera kullanımı ve kaba yem açığına etkisi yok denilecek kadar az olduğu, toplum yararı, ekonomiye katkı, fayda analizi gibi etkenler düşünülerek B ve E harfli alanların ariyet ocağına ulaşım yolu olarak kullanılmak üzere tahsis amacı değişikliğinin uygun olacağı, davacı şirkete ait 70186 sicil sayılı işletme ruhsatı sahasının, işletme izinli olduğu ve üretim yapmamak için kısıtlayıcı bir sorunu bulunmadığı, yıllık 250.000 ton kalker üretimi yapılabilecek kapasitesinin mevcut olduğu, bu kapasiteyi üreteceği düşünülerek 2022 senesine ait Çorum ili II-a kalker madeni için ocak başı satış fiyatından değerlendirilerek bir hesap yapılacak olursa, böyle kalker ocaklarında üretilemeyen ve işletme kaybı olarak %25-35 arasında bir rezerv kaybı olabildiği, ayrıca 0.4 mm’den küçük olanlar tüvenan, büyük olanların mıcır olarak satılmakta olduğu, mıcır olanların beton santrallerinde, tüvenan olanlar asfalt yapımında yoğun olarak kullanılmakta olduğu, bu kapasiteyle 158 sene daha inşaat, sanayi ve karayolları asfalt yapımı ve diğer işler için mıcır ve tüvenan malzeme ihtiyacını gidermede katkı sağlanılabileceği, en az 10 kişinin de çalışacağı, Devletin de üretimden %4 devlet hakkını alacağı, işletmenin daha güvenli yolu olması açısından ve daha verimli çalışması yönüyle, meralardan toplam 1023,37 m² alanın tahsis edilmesinin uygun olacağı," şeklinde görüş ve tespitlere yer verildiği, mahallinde yapılan keşif ve bilirkişi incelemesi üzerine hazırlanan bilirkişi raporundaki tespit ve değerlendirmeler karara esas alınabilecek nitelikte görüldüğü, bilirkişi raporundaki tespitler ile dava dosyasında yer alan bilgi ve belgeler göz önünde alınarak Çorum ili, Merkez ilçesi, ... Köyünde bulunan ...parsel nolu mera parselinin 229,85 m²lik kısmının ve 130/35 parsel nolu mera parselinin 793,52 m²lik kısmının ariyet ocağına ulaşım yolu olarak değerlendirilmesi durumunda, mevcutta olan mera açığının etkilenme oranının 0,000048 olduğu, talep edilen yolun, hayvan yetiştiriciliğinde mera kullanımı ve kaba yem açığına etkisinin yok denilecek kadar az olduğu, talep edilen alanların dışında alternatif bir yol alanının bulunmadığı, alternatif olarak düzenlenecek diğer güzergâhların mecburen mera parsellerinden geçeceği ve bu durumun da daha çok alan tahsisini gerektireceği, davacı şirketin madencilik faaliyetleri kapsamında herhangi bir kısıtlayıcı engelinin bulunmadığı, Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'nün... tarih ve ... sayılı yazısında, tahsis değişikliği talebine konu alanın ruhsat sahası dışında kaldığı ve ruhsat sahasına ulaşım ve madencilik faaliyetlerinin yürütülebilmesi için zorunluluk arz ettiğinin belirtildiği, davalı idare bünyesinde oluşturulan Merkez 1. Mera Teknik Ekibi tarafından hazırlanan TAD raporunda da, Mera Kanununun 14/a maddesi kapsamında tahsis amacının değiştirilmesinde bir sakınca bulunmadığı açıkça belirtildiği, dolayısıyla davacı şirket tarafından yapılan tahsis amacı değişiklik talebinin kamu yararına, mera mevzuatına ve hukuka uygun olduğu anlaşıldığından bahisle davacı şirket tarafından yapılan başvurunun reddine işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, İl Mera Komisyonuna gelen her tahsis amacı değişikliği talebinin uygun görülmesi gibi bir durum söz konusu olmadığı, 4342 sayılı Mera Kanunu'na tabi bir alanın tahsis amacı değişikliğine konu olabilmesi için zorunluluk olması gerektiği, davacının davasının görevsizlik, yetkisizlik, zamanaşımı, hak düşürücü süre, taraf sıfatı yokluğundan reddedilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle, 1. Temyiz isteminin reddine, 2. ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının ONANMASINA, 3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına, posta gideri avansından artan tutarın Mahkeme tarafından iadesine, 4. 2577 sayılı Kanunun 50. maddesi uyarınca onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de belirtilen Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesini teminen dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesine, 5. Kesin olarak, 23/09/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.

Atıf: Danıştay 8. Daire, E. 2025/2664, K. 2025/7120, T. 23.09.2025, www.arakarar.com/karar/danistay-8-daire-2025-2664-e-2025-7120-k-4ff85f8c08db