Danıştay 8. Daire 2024/5928 E. 2026/896 K.

T.C. D A N I Ş T A Y SEKİZİNCİ DAİRE Esas No : 2024/5928 Karar No : 2026/896

TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVACILAR): 1- ... 2- ... 3- ... 4- ... VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Üniversitesi VEKİLİ : Av. ...

DAVALI YANINDA MÜDAHİL : ... VEKİLLERİ : Av. ..., Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: ... Üniversitesi, Fen Edebiyat Fakültesi, Moleküler Biyoloji ve Genetik Bölümünde bölüm başkanı ve öğretim üyesi olan davacılar tarafından, ... Üniversitesi Rektörlüğünün 24/08/2022 tarih ve 31933 sayılı Resmi Gazete'de "Çeşitli ilanlar" başlığı altında yayımlanan Öğretim Üyesi Alım İlanı'ndaki "Fen-Edebiyat Fakültesi, Moleküler Biyoloji ve Genetik Bölümü, Genel Biyoloji Anabilim Dalı, Dr. Öğr. Üyesi" kadro ilanının ve kadro ilanının (c) bendindeki koşulda yer alan "öğretim dili ingilizce olan" ibaresinin ve (h) bendindeki koşulun tamamının iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; Dava konusu kadro ilanı yayımlanmadan önce Rektörlük tarafından norm kadro planlaması için 2022 senesinin kadro ihtiyaçları hakkında görüş sorulduğu ve Fakülte Yönetim Kurulundan görüş alındığı, ilgili bölüm Dr. Öğretim üyesi norm kadro talebinde bulunmamış olsa da, Rektörlüğün bu görüşle bağlı olmadığı, mevzuatın yalnızca görüş isteme konusunda yükümlülük getirdiği, dolayısıyla bu durumun Rektörlük uhdesinde boş bulunan profosör kadrosunun Genel Biyoloji Anabilim Dalında ilan edilmek üzere Moleküler Biyoloji ve Genetik Bölümüne aktarılmasını hukuken sakatlamayacağı kadro ilanının (c) bendindeki koşulda yer alan "öğretim dili ingilizce olan" ibaresinin ve (h) bendindeki koşul yönünden "eğitim dili ingilizce olan" ibaresinin Yükseköğretim Kurumlarında Yabancı Dil Öğretimi ve Yabancı Dille Öğretim Yapılmasında Uyulacak Esaslara İlişkin Yönetmeliğin 8. maddesinde idareye verilen yetkiye istinaden koyulan ve ihtiyaç ve hizmet gerekleri uyarınca getirilen kadroya özgü ve kalite artırıcı spesifik şart niteliğinde bulunduğu, bu bakımdan Yüksek Öğretim Kurumunun onayının alınmasını gerektirmediği, ayrıca bu koşulun yalnızca ingilizce eğitim almış olmayı esas alması nedeniyle belirli bir kişiyi işaret etmediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacılar tarafından, kadro ilanına iki adayın başvuru yaptığı, diğer aday A.K.'nın ilan koşullarını sağlamadığı için değerlendirme dışı bırakıldığı, ilandaki koşulların hizmet gereklerine göre değil kişiye özel olarak belirlendiği, öğretim üyelerinde ders verme tecrübesi aranması makul bir koşul olarak görülebilecekken "öğretim dili ingilizce olan" yükseköğretim kurumlarında ders verme koşulu aranmasının görevin gerektirdiği niteliklerden olmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, Rektörlük tarafından kadro ilanına çıkmadan önce kadro ihtiyacı hakkında ilgili bölüm ve Fakülte Yönetim Kurulunun görüşünün alındığı, kadro ilanının yayımlanmadan önce Fakültelerden, Enstitülerden ve Yüksekokullardan 2022 yılı için norm kadro planlamasına yönelik görüş istenildiği, kadro ilanı şartları arasında yer alan dava konusu şartların bölümün ve Üniversitenin ihtiyaçlarına binaen konulmuş objektif ve denetlenebilir şartlar olduğu, kadro ilanı şartlarını belirlemeye Rektör'ün yetkili olduğu, Üniversitenin ve Bölümün somut öğretim üyesi ihtiyacına binaen kadro ilanına çıkıldığı, kadro ilanında yer alan koşulların bilimsel kaliteyi arttırmaya yönelik, objektif ve denetlenebilir koşullar olduğu, belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur. Müdahil tarafından, dava konusu ilanın mevzuat hükümlerine uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'UN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının belirtilen açıklama ile onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. Uyuşmazlıkta; davacı tarafından, ... Üniversitesi Öğretim Üyeliğine Atanma ve Yükseltilme Esaslarının 1. maddesine aykırı olarak Bölüm görüşü alınmaksızın kadro ilanı verildiği hususunun ileri sürülmesine karşın 2547 sayılı Kanun'un 24. ve öğretim üyeliğine Yükseltilme ve Atanma Yönetmeliği'nin 9. maddesi uyarınca kadro ilanı için Bölüm görüşünün alınmasının zorunlu olmadığı anlaşılmaktadır. Bununla birlikte, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 14. maddesinin üçüncü fıkrasının (c) bendinde, dava dilekçelerinin, diğer ilk inceleme konuları yanında ehliyet yönünden de inceleneceği belirtilmiş; 15. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde ise, 14. maddenin 3/c, 3/d ve 3/e bentlerinde yazılı hâllerde davanın reddine karar verileceği kurala bağlanmıştır. İdari Yargılama Usulü Kanunu'un 14. maddesinin 3. fıkrasının (c) bendinde sözü edilen "ehliyet" kavramının, iptal davası açılabilmesinin idari yargılama usulü bakımından özel bir koşulu olan subjektif ehliyeti ve genel dava açma ehliyetini, diğer bir anlatımla fiil ehliyeti ya da objektif ehliyeti de kapsadığında duraksama bulunmamaktadır. Subjektif ehliyet, yani menfaat koşulu, 2577 sayılı Kanundan kaynaklanmakta olup, idari yargılama usulüne özgüdür ve davacının meşru, şahsi ve güncel bir menfaatinin ihlal edilmesi anlamına gelmektedir. Objektif ehliyet ise; taraf ehliyeti ve dava ehliyeti olmak üzere iki unsurdan meydana gelmektedir. Taraf ehliyeti, bir davada davacı veya davalı olabilmeyi; dava ehliyeti ise, bir davayı davacı veya davalı sıfatıyla bizzat ya da vekil aracılığıyla açabilme, takip edebilme ve davayla ilgili usul işlemlerini yapabilmeyi ifade etmektedir. Bu bakımdan, medeni hukuktaki hak ehliyetinin medeni usul hukukundaki karşılığı taraf ehliyeti iken, medeni hakları kullanma ehliyetinin medeni usul hukukundaki karşılığı dava ehliyetidir. Anılan yasal düzenlemeler ile iptal davalarının hukuki nitelikleri göz önüne alındığında, idare hukuku alanında tek taraflı irade açıklamasıyla kesin ve yürütülmesi zorunlu nitelikte tesis edilen işlemlerin, ancak bu idari işlemlerle kişisel, meşru ve güncel bir menfaat ilgisi olanlar tarafından iptal davasına konu edilebileceğinin kabulü zorunlu olup; sözü edilen kişisel, meşru ve güncel bir menfaat alakasının varlığı taraf ilişkisinin kurulmasında yeterli sayılmakta ve bu husus davanın niteliğine ve özelliğine göre belirlenmektedir. Dosyanın incelenmesinden; ... Üniversitesi, Fen Edebiyat Fakültesi, Moleküler Biyoloji ve Genetik Bölümünde bölüm başkanı ve öğretim üyesi davacılar tarafından ... Üniversitesi Rektörlüğünün 24/08/2022 tarih ve 31933 sayılı Resmi Gazete'de "Çeşitli ilanlar" başlığı altında yayımlanan Öğretim Üyesi Alım İlanı'ndaki "Fen-Edebiyat Fakültesi, Moleküler Biyoloji ve Genetik Bölümü, Genel Biyoloji Anabilim Dalı, Dr. Öğr. Üyesi" kadro ilanının ve kadro ilanının (c) bendindeki koşulda yer alan "öğretim dili ingilizce olan" ibaresinin ve (h) bendindeki koşulun tamamının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır. Bakılan davanın ... Üniversitesi, Fen Edebiyat Fakültesi, Moleküler Biyoloji ve Genetik Bölümünde bölüm başkanı ..., Moleküler Biyoloji ve Genetik Bölümünde Genel Biyoloji Anabilim Dalı öğretim üyeleri ..., ... ve Moleküler Biyoloji ve Genetik Bölümünde Moleküler Biyoloji Anabilim Dalı öğretim üyesi ... tarafından açıldığı görülmüş olup; Moleküler Biyoloji ve Genetik Bölümünde Genel Biyoloji Anabilim Dalı öğretim üyeleri ve Moleküler Biyoloji ve Genetik Bölümünde Moleküler Biyoloji Anabilim Dalı öğretim üyesinin dava konusu edilen öğretim üyesi ilanının iptalini istemekte güncel, kişisel ve meşru menfaati bulunmadığı anlaşıldığından 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 14/3-c ve 15/1-b maddeleri uyarınca davanın bu kısmının ehliyet yönünden reddi gerekmektedir.

KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle, 1. Temyiz isteminin reddine, 2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının yukarıda belirtilen açıklamayla ONANMASINA, 3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına, posta gideri avansından artan tutarın Mahkeme tarafından iadesine, 4. 2577 sayılı Kanunun 50. maddesi uyarınca onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de belirtilen Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesini teminen dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesine, 5. Kesin olarak, 18/02/2026 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.

KARŞI OY : (X)-İptal davasının subjektif ehliyet koşulu olan "menfaat ihlali" doktrin ve içtihatlarda; dava konusu işlemle davacı arasında kurulan makul, meşru, kişisel ve güncel bir menfaat ilişkisi olarak tanımlanmaktadır. Menfaat ilişkisi koşulunun varlığı davanın esasının incelenebilmesi için aranan ön şartlardan biri olup sınırları hukuki duruma göre değişmekte ve davanın durumuna göre taraf ilişkisinin kurulması idari yargı yerince belirlenmektedir. Davacıların ... Üniversitesi, Fen Edebiyat Fakültesi, Moleküler Biyoloji ve Genetik Bölümünde bölüm başkanı ve öğretim üyesi olduğu görüldüğünden, dava konusu ... Üniversitesi Rektörlüğünün 24/08/2022 tarih ve 31933 sayılı Resmi Gazete'de "Çeşitli ilanlar" başlığı altında yayımlanan Öğretim Üyesi Alım İlanı'ndaki "Fen-Edebiyat Fakültesi, Moleküler Biyoloji ve Genetik Bölümü, Genel Biyoloji Anabilim Dalı, Dr. Öğr. Üyesi" kadro ilanının ve kadro ilanın (c) bendindeki koşulda yer alan "öğretim dili ingilizce olan" ibaresinin ve (h) bendindeki koşulun tamamının iptali için davacıların kişisel, güncel ve meşru bir menfaatini etkilememesi nedeniyle, davanın ehliyet yönünden reddi gerekmektedir. Bu durumda, davanın ehliyet yönünden reddine karar verilmesi gerekirken işin esasına girilerek verilen temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği görüşüyle çoğunluk kararına katılmıyorum.