Danıştay · 8. Daire
Danıştay 8. Daire 2024/4595 E. 2026/1050 K.
- Mahkeme
- Danıştay
- Daire
- 8. Daire
- Esas No
- 2024/4595
- Karar No
- 2026/1050
- Karar Tarihi
T.C. D A N I Ş T A Y SEKİZİNCİ DAİRE Esas No : 2024/4595 Karar No : 2026/1050
TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNANLAR (DAVALILAR): 1- ... Valiliği VEKİLİ : Av. ... 2- ... Kaymakamlığı / ... VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) :... VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Diyarbakır ili, Çüngüş ilçesi, ... Mahallesinde güvenlik korucusu olarak görev yapan davacı tarafından, Güvenlik Korucuları Yönetmeliğinin 17'inci maddesinin (ç) fıkrasının (7) ve (16) numaralı bentleri uyarınca görevine son verilmesine ilişkin Çüngüş Kaymakamlığı'nın ... tarih, ... sayılı kararının Valilik Makamınca onaylanmasına dair 02/09/2022 tarihli işlemin iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen... tarih ve E:..., K:...sayılı kararda; dosya bulunan bilgi ve belgelerin incelenmesinden, davacı hakkında düzenlenen Diyarbakır Adli Tıp Grup Başkanlığının raporu ile kanında esrar maddesinin bulunduğunun tespit edildiği, öte yandan Ergani Cumhuriyet Başsavcılığının soruşturma dosyası ile de davacının denetimli serbestlik süresi içinde tedaviye tabi tutulmasına karar verildiği, bu haliyle davacının uyuşturucu madde kullanmak fiilini işlediğinin sübuta erdiği, davalı idare tarafından usulüne uygun olarak soruşturma yapılıp davacının savunması alındıktan sonra tesis edilen görevine son verilmesine ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varıldığı, 657 sayılı Kanunun 127. maddesindeki zamanaşımı sürelerinin, idarenin disiplin suçundan haberdar olmasından ilk defa disiplin cezası verilmesine kadarki süreçte dikkate alınacak süreler olup, idare tarafından söz konusu sürelere riayet edilerek disiplin cezası vermesi halinde, idarenin zamanaşımı sürelerine uyma yükümlülüğünü yerine getirdiğinin kabulü gerektiği, öte yandan, zamanaşımı sürelerinin hesabında disiplin cezası verildikten sonraki itiraz süreci veya onay süreci (disiplin cezasının idari anlamda kesinleşme süreci) dikkate alınmayacağı gibi, idari yargıda dava açılması halinde, yargılama sürecinde geçen süreler ile bozma kararı verilmesi halinde kararın gerekçesi idareye yeni bir disiplin işlemi yapma yetkisi tanıyor ise idarenin yeni bir disiplin işlemi tesis etmesi aşamasında söz konusu zamanaşımı sürelerinin artık öne sürülemeyeceğinin de açık olduğu, bu nedenle davacının, disiplin cezası gerektiren fiilin işlenmesinden itibaren 2 yıl içerisinde disiplin cezası verilmediği takdirde dava konusu disiplin cezasının zamanaşımına uğrayacağına ilişkin iddiasına itibar edilmediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen kararda; 442 sayılı Köy Kanunu'nun Ek 18. maddesinde yer alan "...uygulanacak disiplin cezaları..." ibaresinin Anayasa Mahkemesi'nin 24/03/2022 tarih ve 31788 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 24/02/2022 tarih ve E:2021/2, K:2022/20 sayılı kararı ile iptaline karar verildiği, söz konusu iptal hükmünün, kararın Resmi Gazete'de yayımlamasından başlayarak dokuz ay sonra yürürlüğe girmesinin uygun görüldüğü, Anayasa Mahkemesi tarafından iptal kararının yürürlüğünün 9 ay ertelenmesine ilişkin süre dolmadan, 30/11/2022 tarih ve 32029 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 7422 sayılı Kanun ile 442 sayılı Köy Kanunu'na "Güvenlik korucularına verilecek disiplin cezalarının çeşitleri ile ceza uygulanacak fiil ve haller" başlıklı 74/A, "Ağırlaştırıcı ve hafifletici nedenler" başlıklı 74/B, "Uygulanacak hükümler" başlıklı 74/C maddelerinin eklendiğinin görüldüğü, Danıştay 8. Dairesinin bu husustaki içtihadının; Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararının yürürlüğe gireceği tarihe kadar Güvenlik Korucuları Yönetmeliğinin dayanağı olan 442 sayılı Köy Kanunu'nun Ek 18. maddesinde yer alan "...uygulanacak disiplin cezaları..." ibaresi yürürlükte olduğu, ancak Anayasa Mahkemesi kararının yürürlüğe girmesi için verilen 9 aylık süre dolmadan 442 sayılı Kanunu'na "güvenlik korucularına verilecek disiplin cezaları" şeklinde ekleme yapıldığı, dolayısıyla artık disiplin cezalarında yönetmelik hükümlerinin esas alınamayacağı nedeniyle iptal kararlarının gerekçesini değiştirerek onandığının anlaşıldığı, Dairenin çoğunluk görüşünün ise; Anayasa Mahkemesince, bir kanunun veya kanun hükmünde kararnamenin tümünün ya da belirli hükümlerinin Anayasa'ya aykırı bulunarak iptal edilmesi halinde Anayasa Mahkemesi kararına derhal uyulması gerektiği, zira eldeki davaların Anayasa'ya aykırılığı saptanmış olan kurallara göre görüşülüp çözümlenmesinin, Anayasa'nın üstünlüğü prensibine ve hukuk devleti ilkesine aykırı düşeceği gibi Anayasa'nın 153. maddesinde yer alan Anayasa Mahkemesi kararlarının bağlayıcı olduğu yönündeki hükme aykırılık oluşturacağı yönünde olduğu, ancak; Dairece Güvenlik Korucuları Yönetmeliği uyarınca tesis edilen disiplin cezalarından doğan uyuşmazlıklarda Danıştay 8. Dairesinin kararlarına uyulması yönünde oyçokluğu sağlandığından aynı gerekçe ile davacı hakkında tesis edilen dava konusu disiplin cezasında da hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varıldığı, öte yandan atama şartlarını kaybettiği tartışmasız olan davacının görevine son verilmesinin Güvenlik Korucuları Yönetmeliğinin 6. maddesi gereği ve usulde paralellik ilkesi doğrultusunda tesis edilebilecek bir işlemle tekrar yapılabileceği gerekçesiyle istinaf başvurusunun kabulüne, İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : Davalı Valilik tarafından, dava konusu işlemin hukuka ve mevzuata uygun olduğu, Yönetmeliğe dayalı göreve son işlemi tesisinin Anayasa Mahkemesinin 15/11/2018 tarih Başvuru No:2015/18638 sayılı kararına uygun olduğu ileri sürülmektedir. Davalı Kaymakamlık tarafından, dava konusu göreve son işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı, istinaf mahkemesi kararının usul ve kanuna aykırılık teşkil ettiği açık olup bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'UN DÜŞÜNCESİ : Temyiz istemlerinin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra dosya tekemmül ettiğinden davalı Kaymakamlığın yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE: MADDİ OLAY : Diyarbakır ili, Çüngüş ilçesi, ... Mahallesinde güvenlik korucusu olarak görev yapan davacı tarafından, hakkında yürütülen disiplin soruşturması sonucunda Güvenlik Korucuları Yönetmeliğinin 17. maddesinin (ç) fıkrasının (7) ve (16) numaralı alt bentleri gereği güvenlik koruculuğu görevinden çıkarılmasına yönelik tesis edilen işlemin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT: Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 129. maddesinde; memurlar ve diğer kamu görevlileri ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve bunların üst kuruluşları mensuplarına savunma hakkı tanınmadıkça disiplin cezası verilemeyeceği hükme bağlanmıştır. Dava konusu işlem tarihinde yürürlükteki mevzuat aşağıdaki şekilde düzenlenmiştir. 442 sayılı Köy Kanunu'nun Ek 18. maddesinde; geçici köy korucuları ile korucu başlarının; görevlendirme şekilleri, göreve alınmalarında aranacak şartlar, görevleri, uygulanacak disiplin cezaları ve görevlerine son verilmesini gerektiren haller, disiplin amirleri, yararlanacakları giyim eşyaları ile bunların şekli ve verilme zamanları, eğitim ve denetim usûl ve esasları, sicil ve izinleri, ilk müracaatlarında sahip olmaları gereken sağlık şartları, başka bir işte çalışma hakları ile bu Kanunda yer alan diğer hususlara ilişkin uygulamaların Milli Savunma Bakanlığı ve Maliye Bakanlığının görüşü üzerine İçişleri Bakanlığınca hazırlanacak ve bu maddenin yayımı tarihinden itibaren altı ay içinde Bakanlar Kurulunca çıkarılacak bir yönetmelikle düzenleneceği hükme bağlanmıştır. Bu madde hükmü uyarınca 09/01/2008 tarih ve 2018/13105 sayılı Bakanlar Kurulu kararı ile yürürlüğe giren Geçici Köy Korucuları Yönetmeliği'nde yapılan 11/10/2018 tarih ve 182 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile değiştirilen Güvenlik Korucuları Yönetmeliği'nin "Disiplin Cezaları" başlıklı 17. maddesinin (ç) 'görevden çıkarma' başlıklı 1. bendinde; '(1)Bir daha güvenlik korucusu olarak görevlendirilmemek üzere görevlendirilmelerindeki esas ve usullere uyularak görevle olan ilişiğin kesilmesidir. Göreve son verme cezasını gerektiren fiil ve haller şunlardır:' hükmü, aynı maddenin 7. alt bendinde; 'Uyuşturucu veya uyarıcı maddeleri imal etmek veya ticaretini yapmak, kullanılmasını kolaylaştırmak, kullanmak için uyuşturucu ve uyarıcı madde satın almak, kabul etmek veya bulundurmak ya da uyuşturucu ve uyarıcı madde kullanmak' hükmü, aynı maddenin 16. alt bendinde; 'Göreve alınmada aranacak şartları kaybetme,' hükmü, "Savunma Hakkı" başlıklı 20/A. maddesinde; '(1) Güvenlik Korucusu hakkında savunması alınmadan disiplin cezası verilemez. (2) Soruşturmayı yapanın veya komisyonun yedi günden az olmamak üzere verdiği süre içinde veya belirtilen bir tarihte savunmasını yapmayan güvenlik korucusu savunma hakkından vazgeçmiş sayılır.' hükümlerine yer verilmiştir. 24/03/2022 tarihli 31788 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Anayasa Mahkemesi'nin 24/02/2022 tarihli E:2021/2, K:2022/20 sayılı kararı ile 442 sayılı Köy Kanunun'un Ek 18. maddesinde yer alan "...uygulanacak disiplin cezaları..." ibaresinin iptaline, iptal kararının yürürlüğünün 9 ay ertelenmesine karar verilmiştir. Anayasa Mahkemesi tarafından iptal kararının yürürlüğünün 9 ay ertelenmesine ilişkin süre dolmadan, 30/11/2022 tarih ve 32029 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 7422 sayılı Kanun ile 442 sayılı Köy Kanunu'na "Güvenlik korucularına verilecek disiplin cezalarının çeşitleri ile ceza uygulanacak fiil ve haller" başlıklı 74/A, "Ağırlaştırıcı ve hafifletici nedenler" başlıklı 74/B, "Uygulanacak hükümler" başlıklı 74/C maddelerinin eklendiği görülmüştür. 442 sayılı Köy Kanunu'nun "Güvenlik Korucularına Verilecek Disiplin Cezalarının Çeşitleri ile Ceza Uygulanacak Fiil ve Haller" başlıklı 74/A maddesi ç) "Görevden Çıkarma" yan başlıklı (ç) / 7. bendi; 'Güvenlik korucularının görevlendirilmelerindeki esas ve usullere uyularak görevle olan ilişiğin kesilmesidir. Görevden çıkarma cezasını gerektiren fiil ve haller şunlardır: ... 7) Uyuşturucu veya uyarıcı maddeleri imal etmek ve ticaretini yapmak, kullanılmasını kolaylaştırmak, uyuşturucu veya uyarıcı madde satın almak, bulundurmak ya da uyuşturucu ve uyarıcı madde kullanmak, " şeklinde düzenlenmiş, bu düzenlemede "Göreve alınmada aranacak şartları kaybetmek" disiplin hükümleri arasında yer almamıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Dosyanın incelenmesinden, 24/11/2018 günü saat 13.40 sıralarında Diyarbakır ili, Ergani ilçesi, ... Mahallesi, ... Caddesi, ...Petrol istasyonu önünde... plaka sayılı ... marka aracın durumundan şüphelenilerek aracın durdurulması üzerine yapılan aramada; aracın ön yolcu koltuk kılıfında alüminyum folyaya sarılı vaziyette metamfetamin maddesi ve yine aynı yerde mavi renkli poşete sarılı vaziyette ekstazi diye tabir edilen 2 adet mor renkli hap ele geçirilmesi sonrasında, Diyarbakır Kriminal Polis Laboratuvarı Müdürlüğünün ... sayılı uzmanlık raporunda; inceleme için gönderilen net 0,1 gram ağırlığındaki beyaz renkli kristalize katı maddenin uyuşturucu maddelerden metamfetamin etken maddesi içerdiği, metamfetamin miktarının %80 oranında olmak üzere 0,08 oranında olmak üzere 0,08 gram olduğu, net 0,6 gram ağırlığında mor renkli 2 adet maddenin uyuşturucu maddelerden MDMA etken maddesi içerdiği ve içerdiği MDMA miktarının %23 oranında olmak üzere 0,138 gram olduğunun belirtildiği, Diyarbakır Adli Tıp Kurumunun... tarih ve... sayılı raporunda; davacının kanında yapılan analiz sonucunda, Amfetamin grubuna ait etken maddelerden (85 ng/mL) MDMA (3,4-Metilendioksimetamfetamin, (2ng/mL) MDA (3,4-Metilendioksiamfetamin) ve (10ng/mL) Methamphetamine bulunduğu, idrarındaki analiz sonucunda; Amphetamine ve Amfetamin grubuna ait etken maddelerden MDMA (3,4 Metilendioksimetamfetamin) MDA (3,4- Metilendioksiamfetamin), Methamphetamine bulunduğu şeklinde rapor düzelenmesi üzerine, ... Cumhuriyet Başsavcılığının ... tarih ve Soruşturma No:..., K:...sayılı kararıyla davacı hakkında TCK'nın 191/2. maddesi uyarınca 5 yıl süre ile kamu davasının açılmasının ertelenmesine ve 191/3. maddesi uyarınca takdiren 1 yıl süre ile Denetimli Serbestlik Tedbirinin uygulanmasına karar verildiği, verilen bu kararın Çüngüş Kaymakamlığına bildirilmesi üzerine, Güvenlik Korucuları Yönetmeliğinin 17'inci maddesinin (ç) fıkrasının (7) numaralı bendi uyarınca davacının güvenlik korucusu görevine son verilmesine ilişkin 26/07/2019 onay tarihli işlemin tesis edildiği, bu işlemin iptali istemiyle açılan davada ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararı ile "...davacının görevden çıkarma cezası ile görevine son verilmeden önce savunmasının alınmadığı ve idari bir soruşturmanın düzenlenmediği dikkate alındığında; savunma hakkı tanınmadan ve idari bir soruşturma yapılmadan davacının görevine son verilmesine yönelik tesis edilen dava konusu işlemde hukuka ve mevzuata uyarlık bulunmadığı" gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verildiği, akabinde davalı idarece davacının eylemi nedeniyle başlatılan disiplin soruşturmasında davacının savunması alınması suretiyle yapılan inceleme neticesinde, uyuşturucu ve uyarıcı maddeleri imal etmek veya ticaretini yapmak, kullanılmasını kolaylaştırmak, kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın almak, kabul etmek veya bulundurmak ya da uyuşturucu ve uyarıcı madde kullanmak fiilini işlemesi nedeniyle görevde aranan şartları kaybettiğinden bahisle Güvenlik Korucuları Yönetmeliğinin 17/ç maddesinin (7.) ve (16.) bentleri uyarınca görevine son verildiği anlaşılmaktadır. Davacı güvenlik korucusu hakkında usulüne uygun soruşturma yapılarak ve savunması da alınarak sübut bulan uyuşturucu madde bulundurmak eylemi nedeniyle dava konusu işlemin tesis edildiği anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka aykırılık görülmemiştir. Dava konusu işlemde göreve son verilme gerekçesi olarak göreve alınmada aranacak şartların kaybı bendi belirtilmişse de, davacı hakkında uyuşturucu ile ilgili kesinleşmiş bir mahkumiyet hükmü bulunmadığından bu maddenin dava konusu olayda göreve son nedeni olarak gerçekleşmediği, ancak bu hususun dava konusu işlemi hukuka aykırı hale getirmediği görülmüştür. Her ne kadar Bölge İdare Mahkemesi kararında disiplin işleminin dayandığı kanun hükmünün Anayasa Mahkemesince iptal edildiği bu nedenle işlemin de hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle iptal hükmü kurulmuş ise de; dava konusu işleme ilişkin temyiz incelemesinin yapıldığı tarihte yukarıda belirtilen; Anayasa Mahkemesi iptal kararı ve bu karar uyarınca 442 sayılı Kanunda yapılan değişiklikle davacı lehine bir durum oluşmadığı zira; 442 sayılı Kanun 74/A maddesinin (ç) bendinin 7 numaralı alt bendinde yer alan "Uyuşturucu veya uyarıcı maddeleri imal etmek ve ticaretini yapmak, kullanılmasını kolaylaştırmak, uyuşturucu veya uyarıcı madde satın almak, bulundurmak ya da uyuşturucu ve uyarıcı madde kullanmak" eylemi görevden çıkarma gerektiren fiiller arasında sayıldığından davacı hakkında verilecek disiplin cezasında bir değişiklik olmayacağı sonucuna ulaşılmıştır. Davacının dava konusu olayın 2018 yılında gerçekleştiği, dava konusu işlemin 2022 yılında tesis edildiği, dava konusu fiilin zamanaşımına uğradığı iddiasına ilişkin olarak ise; Güvenlik korucularının görevine son verilmesine ilişkin disiplin hükümlerinin yer aldığı mevzuat hükümleri incelendiğinde; Güvenlik Korucuları Yönetmeliği'nde disiplin işlemlerine ilişkin bir zamanaşımı kısıtlamasının yer almadığı, 442 sayılı Köy Kanunu'nda ise Anayasa Mahkemesinin yukarıda belirtilen iptal kararından sonra disiplin hükümlerinin 30/11/2022 tarihinde Resmi Gazetede yayımlanarak Köy Kanunu'na eklendiği ve söz konusu Kanunda da doğrudan zamanaşımına ilişkin bir düzenleme bulunmadığı, Köy Kanunu'nun 74/C maddesi ile disiplin işlemlerine ilişkin olarak bu Kanunda hüküm bulunmayan hallerde Devlet Memurları Kanunu'nun uygulanacağı yönünde atıf bulunduğu görülmektedir. Bu durumda, idarenin 30/11/2022 tarihine kadar mevcut mevzuata göre zamanaşımına yönelik bir kısıtlamaya bağlı olmaksızın işlem tesis ettiği nazara alındığında, dava konusu olayda olduğu gibi davacının eski tarihli bir eylemi nedeniyle uygulanan disiplin cezasında; idarenin zamanaşımına ilişkin düzenlemenin getirildiği tarihten itibaren Devlet Memurları Kanunu'ndaki disiplin hükümlerine ilişkin zamanaşımı süresinden sorumlu olduğu kabul edilmelidir. Aksi takdirde idareden mevcut mevzuat gereği sorumluluğu olmadığı bir dönemde, sonradan getirilen zamanaşımı düzenlemesine uygun işlem tesis etmesini beklemek hakkaniyete aykırıdır. Kaldı ki, davacı hakkında ilk işlem 26/07/2019 tarihinde
1 yıllık süre dolmadan tesis edilmiş, dava konusu işlem ile ilk işlemdeki usul eksikliği giderilmiştir. Bu nedenle davacı tarafın, zamanaşımına yönelik iddialarına itibar edilmemiştir. Bu itibarla, davanın reddi yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin kabulüne, İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve dava konusu işlemin iptaline ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. Temyiz istemlerinin kabulüne, 2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA, 3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 4. Kesin olarak, 24/02/2026 tarihinde oybirliği ile karar verildi.