Danıştay 5. Daire 2025/15274 E. 2025/13676 K.

T.C. D A N I Ş T A Y BEŞİNCİ DAİRE Esas No : 2025/15274 Karar No : 2025/13676

TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVACI) : ...

KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Başkanlığı / ANKARA VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ...İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Davacı tarafından, 21-22/12/2024 tarihlerinde gerçekleştirilen "Adli Yargı/Adli Yargı- Avukat/İdari Yargı" Yazılı Yarışma Sınavının "Genel Yetenek ve Genel Kültür" kısmında yer alan 20. ve 21. soruların (İnkılap Tarihi) iptaline karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararda; dosyada mevcut bulunan bilgi ve belgeler ile bilirkişi raporunun birlikte değerlendirilmesinden, 21-22/12/2024 tarihlerinde gerçekleştirilen "Adli Yargı/ Adli Yargı- Avukat/İdari Yargı" Yazılı Yarışma Sınavının "Genel Yetenek ve Genel Kültür" kısmında yer alan 20. ve 21. soruların (İnkılap Tarihi) doğru cevaplarının tek olduğu ve bu cevapların davalı idarece cevap anahtarında belirlenen cevaplar olduğu, anılan sorularda bilimsel veya teknik bir hata bulunmadığı, soruların mevzuata, soru hazırlama tekniğine ve değerlendirme kriterlerine uygun olduğu anlaşıldığından, dava konusu sorularda ve soruların ilan edilen cevaplarında herhangi bir hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılarak davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Sınavda sorulacak soruların bilimsel açıdan tartışmaya gerek olmayacak netlikte olması gerektiği, 20. sorunun cevap şıklarında yer alan "Faaliyet merkezi olarak Eskişehir öne çıkmıştır." ve "Hakkı Behiç Bey önderliğinde örgütlenmiştir." ifadelerinin muğlak, yoruma açık ve kesin olmayan bilgiler olması nedeniyle bu sorunun birden çok cevabının olduğu, 21. sorunun tüm şıklarda belirtilen hususlara Havza Genelgesinde değinildiğinden bu sorunun tüm şıklarının doğru olduğu, sorunun cevabının bulunmadığı, bilirkişi raporunun çelişkili olduğu iddia edilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : İptali istenilen sorularda herhangi bir bilimsel, mantıksal, biçimsel veya maddi hata veya noksanlık bulunmadığı belirtilerek davacının temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : İdare Mahkemesi kararının kısmen bozulması ve Yazılı Yarışma Sınavının "Genel Yetenek ve Genel Kültür" kısmında yer alan 20. sorunun iptaline karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Beşinci Dairesince, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 20/B maddesi uyarınca Tetkik Hâkimi'nin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE: MAHKEME KARARININ, 21-22/12/2024 TARİHLERİNDE GERÇEKLEŞTİRİLEN "ADLİ YARGI/ADLİ YARGI- AVUKAT/İDARİ YARGI" YAZILI YARIŞMA SINAVININ "GENEL YETENEK VE GENEL KÜLTÜR" KISMINDA YER ALAN 21. SORUSU YÖNÜNDEN DAVANIN REDDİNE İLİŞKİN KISMINA KARŞI DAVACININ TEMYİZ İSTEMİNİN İNCELENMESİ: Hukuki Değerlendirme: Dayandığı hukuksal nedenler ve gerekçesi yukarıda açıklanan İdare Mahkemesi kararının, 21-22/12/2024 tarihlerinde gerçekleştirilen "Adli Yargı/Adli Yargı- Avukat/İdari Yargı" Yazılı Yarışma Sınavının "Genel Yetenek ve Genel Kültür" kısmında yer alan 21. sorusu yönünden davanın reddine ilişkin hüküm fıkrası, aynı gerekçe ile Dairemizce de usul ve hukuka uygun bulunmuş olup, davacı tarafından ileri sürülen temyiz nedenleri kararın anılan kısımlarının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

MAHKEME KARARININ,21-22/12/2024 TARİHLERİNDE GERÇEKLEŞTİRİLEN "ADLİ YARGI/ADLİ YARGI- AVUKAT/İDARİ YARGI" YAZILI YARIŞMA SINAVININ "GENEL YETENEK VE GENEL KÜLTÜR" KISMINDA YER ALAN 20. SORUSU YÖNÜNDEN DAVANIN REDDİNE İLİŞKİN KISMINA KARŞI DAVACININ TEMYİZ İSTEMİNİN İNCELENMESİ: Adli Yargı/ Adli Yargı- Avukat/İdari Yargı" Yazılı Yarışma Sınavının "Genel Yetenek ve Genel Kültür" kısmında yer alan 20. soruda: ""Milli Mücadele yıllarında faaliyet gösteren ve TBMM'nin birinci döneminde zaman zaman etkili olan Yeşil Ordu ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez? A) Kurulmasına Balıkesir Kongresi'nde karar verilmiştir. B) Rusya'daki Bolşevizm hareketinden etkilenmiştir. C) Hakkı Behiç Bey önderliğinde örgütlenmiştir. D) Çerkez Ethem bu örgütün gelişmesinde etkili olmuştur. E) Faaliyet merkezi olarak Eskişehir öne çıkmıştır." Söz konusu sınava katılmış olan davacı tarafından, yukarıda yer verilen sorunun hatalı olduğundan bahisle iptaline karar verilmesi istemiyle temyizen incelenen dava açılmıştır.

İlgili Mevzuat: 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Merkezî ve ortak sınavlara ilişkin yargılama usulü" başlıklı 20/B maddesinde; Millî Eğitim Bakanlığı ile Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi tarafından yapılan merkezî ve ortak sınavlar, bu sınavlara ilişkin iş ve işlemler ile sınav sonuçları hakkında açılan davalara ilişkin yargılama usulü belirlenmiş olup; ara kararı verilmesi, keşif, bilirkişi incelemesi ya da duruşma yapılması gibi işlemlerin ivedilikle sonuçlandırılacağı, Danıştayca evrak üzerinde yapılan inceleme sonunda, maddi vakalar hakkında edinilen bilgi yeterli görülürse veya temyiz sadece hukuki noktalara ilişkin ise yahut temyiz olunan karardaki maddi yanlışlıkların düzeltilmesi mümkün ise, işin esası hakkında karar verileceği, aksi hâlde gerekli inceleme ve tahkikatın yine Danıştay tarafından yapılarak esas hakkında yeniden karar verileceği ve temyiz üzerine verilen kararların kesin olduğu hükme bağlanmıştır. Aynı Kanun'un 31. maddesinde, bu Kanunda hüküm bulunmayan hususlarda 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun uygulanacağı belirtilmiş ve bu bağlamda bilirkişi konusunda da sözü edilen Kanuna yollamada bulunulmuştur. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 447. maddesinde ise; mevzuatta yürürlükten kaldırılan 1086 sayılı Kanuna yapılan yollamaların 6100 sayılı Kanunun bu hükümlerin karşılığını oluşturan maddelerine yapılmış sayılacağı belirtilmiştir. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun "Bilirkişi İncelemesi" başlıklı beşinci bölümünde yer alan 266. maddesinde, mahkemenin, çözümü hukuk dışında, özel veya teknik bilgiyi gerektiren hâllerde, taraflardan birinin talebi üzerine yahut kendiliğinden, bilirkişinin oy ve görüşünün alınmasına karar vereceği; 281. maddesinde, mahkemenin gerçeğin ortaya çıkması için gerekli görürse yeni görevlendireceği bilirkişi aracılığıyla tekrar inceleme de yaptırabileceği; 282. maddesinde ise, hâkimin bilirkişinin oy ve görüşünü diğer delillerle birlikte serbestçe değerlendireceği kurala bağlanmıştır. 6114 sayılı Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Hizmetleri Kuruluş Kanunun'un 2. maddesinin birinci fıkrasının (f) bendinde; "Ölçme: Belirlenmiş usul ve esaslara göre adayların bilgi ve yetenek seviyelerinin, sorulara verdikleri cevapların puanlanması suretiyle tespit edilmesi işlemlerini," ifade ettiği; aynı Kanun'un 7. maddesinin birinci fıkrasında; "Sınav, ölçme, değerlendirme ve yerleştirme işlemleri, güvenilirlik, gizlilik, tarafsızlık, bilimsellik ilkeleri çerçevesinde ve adaylara fırsat eşitliği sağlayacak biçimde yapılır.'' hükmüne; aynı maddenin sekizinci fıkrasında ise, "...Soruların hazırlanması, soru havuzunun oluşturulması ve şifrelenmesi, basılı veya elektronik ortamda yapılan sınav sorularının güvenliğinin sağlanması hususlarına ve sınav türlerine ilişkin usul ve esaslar ile sınavlarda görev alacakların uyması gereken hususlar yönetmelikle düzenlenir." hükmüne yer verilmiştir. Aktarılan Kanun hükmü uyarınca yayımlanan Soruların Hazırlanması, Soru Havuzunun Oluşturulması ve Soruların Güvenliğinin Sağlanmasına İlişkin Yönetmeliğin 6. maddesinin altıncı fıkrasında; "a) Soruların bilimsel denetmen/komisyon marifetiyle nihai bilimsel denetimi yapılırken; "a) Sorunun soru hazırlama kurallarına uygun yazılıp yazılmadığı, b) Sorunun bilimsel açıdan tartışmaya gerek olmayacak netlikte olup olmadığı, c) Soru kökünün veya çeldiricilerin yanlış bilgilendirmeye veya anlamaya yol açıp açmadığı, ç) Soruda kullanılan terim, sembol ve kelimelerin literatüre uygun olup olmadığı, d) Kökte ve seçeneklerde kullanılan kelimelerin, ifade biçimlerinin, noktalama işaretlerinin, tabloların, grafiklerin veya şekillerin soruda verilmek istenenden farklı bir algılamaya yol açıp açmadığı, e) Soru ile ölçülmek istenen kazanım varsa bu kazanıma uygunluğu, f) Sorunun herhangi bir grubu, meslek grubunu ve kamuoyunu rencide etmeyecek nitelikte olup olmadığı, g) Sınavın konusu, türü ve özelliğine göre Başkanlıkça başka kriterler belirlenmişse bu kriterlere uygunluğu gibi esaslar göz önünde bulundurulur." şeklindeki düzenlemeler ile anılan sınavlarda bilimsel denetimin nasıl yapılacağı düzenlenmiştir.

Hukuki Değerlendirme: 2577 sayılı Kanun'un "Merkezî ve ortak sınavlara ilişkin yargılama usulü" başlıklı 20/B maddesi gereğince verilen kararların temyiz incelemesinde, Danıştayca evrak üzerinde yapılan inceleme sonunda, maddi vakalar hakkında edinilen bilgi yeterli görülürse veya temyiz sadece hukuki noktalara ilişkin ise yahut temyiz olunan karardaki maddi yanlışlıkların düzeltilmesi mümkün ise, işin esası hakkında karar verileceği, aksi hâlde gerekli inceleme ve tahkikatın yine Danıştay tarafından yapılarak esas hakkında yeniden karar verileceği anlaşılmaktadır. Bu kapsamda; çözümü hukuk dışında, özel veya teknik bilgiyi gerektiren hâllerde bilirkişi incelemesi yapılmasına karar verilmesi hâlinde, bilirkişilerce hazırlanan raporların, olayın özel veya teknik bilgi gerektiren yönlerini hiçbir tereddüde yer vermeyecek şekilde aydınlatan bilimsel esaslara dayalı gerekçeleri içermesi gerektiği, bu nitelikte olmayan bilirkişi raporlarının hükme esas alınamayacağı, mahkemenin böyle bir durumda yeni bir bilirkişi heyeti oluşturabileceği ve hükme esas alınabilecek rapor elde edinceye kadar bilirkişi incelemesine devam edebileceği, kural olarak bilirkişi raporunun hâkimi bağlamayacağı ve hâkimin raporu serbestçe takdir edeceği açıktır. Her ne kadar, davacı tarafından iptali istenen "Genel Yetenek ve Genel Kültür" kısmında yer alan 20. sorusu hakkında, İdare Mahkemesince bilirkişi incelemesi yaptırılmış ise de anılan Bilirkişi Raporu'nda, tarafların iddialarının karşılanmadığı; ayrıca, Bilirkişi Raporu'na yönelik itirazların yerinde görülmeme sebebinin Mahkeme kararında somut ve açık bir biçimde gerekçelendirilmediği anlaşıldığından, Dairemizce iptali istenen "Genel Yetenek ve Genel Kültür" kısmında yer alan 20. sorusu için oluşturulan üç kişilik bilirkişi heyetine, "Mahkeme safahatında tarafınızdan düzenlenen 19/06/2025 tarihli raporda, iptali istenen 20. soruyla ilgili olarak, "... Yeşil Ordu ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?" soru köküne göre yapılan değerlendirmede; "C" şıkkında yer alan ve içeriği doğru bilgi olarak kabul edilen; "C) Hakkı Behiç Bey önderliğinde örgütlenmiştir." şıkkına ilişkin olarak; "..dönemin Maliye Vekili Hakkı Behiç Bey'le ilgili olarak ise Cemiyet'in adı geçen önderliğinde örgütlenmesi hususu ise dönemin birinci el kaynaklarına göre, bu şahsın Cemiyet'in kurucuları ve üst düzey kadrosu içinde bulunduğu açık ve net bir durumdur. Kurucular listesinde yer alması, Mustafa Kemal Paşa'nın Cemiyet'in kapatılması talimatını verirken bunu direkt olarak Hakkı Behiç Bey'e iletmesi Behiç Bey'in önemli rolüne işaret etmektedir." şeklinde görüş bildirmenize rağmen, "C" şıkkında yeralan "önderliğinde örgütlenme" hususunda herhangi bir birinci el kaynaklara ilişkin tarihi vesika vb. bilgi ve belgelerin neler olduğu belirtilmemiş ve somut bir değerlendirme yapılmamıştır. Bu durumda, Yeşil Ordu'nun Hakkı Behiç Bey önderliğinde örgütlenip örgütlenmediği hususunun, yorumdan uzak birinci el kaynaklara ilişkin tarihi vesika vb. bilgi ve belgelerin ne olduğu somut olarak izah edilmek suretiyle bu belgelere dayalı bir değerlendirmeyi içeren ek rapor düzenlenerek gönderilmesinin istenilmesine" dosyadaki bilirkişi raporlarına itirazlarının ve temyiz dilekçesinde yer alan iddialarının karşılanması amacıyla yeniden inceleme yaptırılmasına karar verilmiştir. Dairemizin 08/09/2025 ve 20/10/2025 tarihli ara kararları üzerine bilirkişi heyetince 21-22/12/2024 tarihlerinde gerçekleştirilen "Adli Yargı/ Adli Yargı- Avukat/İdari Yargı" Yazılı Yarışma Sınavının "Genel Yetenek ve Genel Kültür" kısmında yer alan 20. sorusu için düzenlenen 26/11/2025 tarihli ek raporda: "Daireniz tarafından tarafımıza yeniden gönderilen Adli Yargı- Avukat Yazılı Sınavının "Genel Yetenek ve Genel Kültür" kısmında yer alan 20. Soru ile ilgili heyetimizin düşüncesi aşağıda belirtilmiştir: İlgili sorunun C) şıkkında yer alan "Hakkı Behiç Bey önderliğinde örgütlenmiştir" şıkkı ile ilgili olarak Atatürk'ün Nutuk'unda: "Yeşilordu teşkilatının ilk müteşebbisleri arasında bulunan yakın arkadaşlar, sırf bana yardım maksadıyla ve beni ayrıca yormamak fikriyle kendileri teşebbüs alarak faaliyette bulunmayı münasip görmüşler, bana yalnız faydalı bir iş yapacaklarını söyleyerek, basit bir tarzda bu teşebbüslerinden bahsetmişlerdi. Ben, cidden çok meşgul olduğum için, arkadaşların bu teşebbüsleriyle uzunca bir zaman alakadar olamadım. Yeşilordu teşkilatı, bir bakıma gizli bir teşkilat mahiyetinde kurulmuş ve oldukça genişlemiş. Katibi Umumisi Hakkı Behiç Bey ve Ankara'daki heyeti idaresi, ciddi ve esaslı faaliyet sarf etmişler." Şeklinde bir ifade kullanılmaktadır. Nutuk Milli Mücadele döneminin aydınlatılmasında birinci derecede önemli bir kaynak olarak değerlendirilmektedir. Milli Mücadele'nin lideri Mustafa Kemal Paşa'nın bu ifadesi konuyla ilgili olarak önemli ve dikkate alınması gereken bir husustur. Yeşilordu teşkilatı gizli kurulan bir cemiyet olmasından dolayı kurucusunun kim olduğu ile ilgili hususun resmi bir belgede yer alması ihtimali görülmemektedir. Diğer taraftan Cemiyetin kapatılması talimatını yine Hakkı Behiç Bey'e iletmesi de bir tesadüf olamaz. Behiç Bey'in daha önceki yazımızda da ifade edildiği üzere Ali Fuat Cebesoy, Milli Mücadele Hatıraları, Temel Yayınları, İstanbul, 2010, s.527-529'da Hakkı Behiç Bey'in; "Bu fikrimi Mustafa Kemal Paşa'ya da açmıştım. Paşa taraftar görünmüştü. Memleket dahilinde Rus Bolşevizmine muvazi bir cereyan hazırlamaya başlamış ve haricen kamuoyunu hazırlamak üzere gizli bir teşkilat vücuda getirmiştik. Gizli olarak vücuda getirdiğimiz teşkilatın adı Yeşil Orduydu." şeklindeki ifadesi de bunu doğrulamaktadır. Tarih yazımında her zaman resmi bir belgenin olması mümkün olmayabilir. Ancak tarih yazımındaki diğer kaynaklar da önemli materyalleridir. Aynı zamanda tarih yazımında yorum göz ardı edilemez. Mevcut kaynakların verdiği bilgilere göre olayların gelişimi analiz edilir ve tarih yazıcısının düşüncesi, yorumu da bu sürecin içine dahil edilir. İlgili soruda yer alan (A) şıkkında "Kurulmasına Balıkesir Kongresi'nde karar verilmiştir." şeklindeki cevap bu soru ile ilgili olarak en net doğru cevaptır. C) şıkkı ise yukarıda açıklandığı üzere mutlak bir gerçekliği ifade etmeyip, tamamen yanlış bir seçenek olmadığı çok açıktır.." şeklinde görüş bildirildiği görülmektedir. Yukarıda metnine yer verilen bilirkişi ek raporunda anılan sınavın "genel yetenek ve genel kültür" kısmında yer alan 20. sorunun en net doğru cevabının (A) şıkkı olduğu, ancak (C) şıkkının da mutlak bir gerçekliği ifade etmeyip, tamamen yanlış bir seçenek olmadığının belirtilmesi karşısında, anılan sorunun doğru cevabının şüphe ve tartışmaya yer bırakmayacak nitelikte kesinlik şartını taşımadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır. Bu durumda, davaya konu 21-22/12/2024 tarihlerinde gerçekleştirilen "Adli Yargı/ Adli Yargı- Avukat/İdari Yargı" Yazılı Yarışma Sınavının "Genel Yetenek ve Genel Kültür" kısmında yer alan 20. sorunun ölçme ve değerlendirme ilkeleri ile çoktan seçmeli sınav tekniğine aykırı olarak hazırlandığı sonucuna ulaşıldığından, İdare Mahkemesi kararının 20. sorunun iptali istemi yönünden davanın reddine ilişkin kısmında hukuka uyarlık görülmemiştir.

KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. 2577 sayılı Kanun’un 49. maddesi uyarınca davacının temyiz isteminin kısmen kabulüne, kısmen reddine, 2. ...İdare Mahkemesi'nin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, 21-22/12/2024 tarihlerinde gerçekleştirilen "Adli Yargı/Adli Yargı- Avukat/İdari Yargı" Yazılı Yarışma Sınavının "Genel Yetenek ve Genel Kültür" kısmında yer alan 21. sorusu yönünden davanın reddine ilişkin kısmının oybirliğiyle ONANMASINA, 3. ...İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, "Adli Yargı/ Adli Yargı- Avukat/İdari Yargı" Yazılı Yarışma Sınavının "Genel Yetenek ve Genel Kültür" kısmında yer alan 20. sorusu yönünden davanın reddine ilişkin kısmının oyçokluğuyla BOZULMASINA, 4. "Adli Yargı/ Adli Yargı- Avukat/İdari Yargı" Yazılı Yarışma Sınavının "Genel Yetenek ve Genel Kültür" kısmında yer alan 20. sorunun oyçokluğuyla İPTALİNE, 5. Dava kısmen iptal, kısmen ret kararı ile sonuçlandığından, ayrıntısı aşağıda gösterilen yargılama giderleri toplamı ...TL'nin, tarafların haklılık oranına göre, takdiren...TL kısmının davacı üzerinde bırakılmasına, kalan ... TL kısmının davalı idareden alınarak davacıya verilmesine, 6. Posta gideri avansından varsa artan tutarın davacıya iadesine, 7. Dosyanın ... İdare Mahkemesine gönderilmesine, 8. 2577 sayılı Kanun'un 20/B maddesinin birinci fıkrasının (h) bendi uyarınca 08/12/2025 tarihinde, kesin olarak karar verildi.

(X) KARŞI OY :

Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen temyiz nedenleri anılan kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığından, bilirkişi raporları doğrultusunda temyize konu İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği görüşüyle, kararın çoğunluk kararı ile iptaline ilişkin bozma kısmına katılmıyoruz.