Danıştay 13. Daire 2025/362 E. 2025/1312 K.

T.C. D A N I Ş T A Y ONÜÇÜNCÜ DAİRE Esas No:2025/362 Karar No:2025/1312

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Bakanlığı VEKİLİ : Hukuk Müşaviri ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin ...tarih ve E:..., K:...sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ: Dava konusu istem: Davacı şirket tarafından "İstanbul ili, Fatih ilçesi, ...Mahallesi, ... ... Sokak, No:..." adresinde bulunan işyeri için düzenlenmiş olan... tarih ve ... kurum sicil numaralı açık alkollü içki satış belgesinin iptal olup olmadığına yönelik 03/02/2020 tarihinde yapılan başvuru üzerine anılan belgenin iptal edildiğinin bildirilmesine ilişkin Fatih Kaymakamlığı İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğünün ... tarih ve E... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: .... İdare Mahkemesince verilen... tarih ve E:... K:... sayılı kararda; satış belgelerinin süre uzatım işleminin takip eden yılın Ocak ayı başından Mart ayı sonuna kadar yapılması gerektiği, son rakamı tek olan yıllarda yapılan süre uzatım işlemlerinde, işyeri açma ve çalışma ruhsatı ve/veya izin belgelerinin davalı idareye veya yetkilendirilmiş mercie ibrazının zorunlu olduğu, süresi içinde süre uzatım işlemi yapılmayan satış belgelerinin süre uzatım işleminin son gününden itibaren otuz gün sonra ayrıca bir bildirime gerek kalmaksızın geçerliliğini kaybedeceği ve faaliyete devam edilmesinin istenilmesi halinde yeniden belge alınması gerektiği; Davacı şirketin "...Lokantası" ünvanlı işyeri için düzenlenmiş olan ... kurum sicil numaralı açık alkollü içki satış belgesinin süresinin uzatılması için 31/03/2017 tarihinde Kurum hesabına 1.085,00-TL para yatırıldığı, bankaya parayı yatırmakla belgenin yıllık yenileme işleminin otomatik olarak yapıldığı düşünülerek başka bir işlem yapılmadığı, 2018 ve 2019 yılları için yenileme bedelini yatırmak için gittiklerinde bankanın parayı kabul etmediği, bunun üzerine Fatih Kaymakamlığına başvurularak açık alkollü satış belgesinin geçerliliğinin devam edip etmediği, belge iptal edilmiş ise iptal sebebinin bildirilmesinin istenildiği, Fatih Kaymakamlığı İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğünün 06/02/2020 tarihli yazısıyla, 2017 yılında süre uzatım işlemleri için herhangi bir başvuruları olmadığından açık alkollü içki sunum belgelerinin iptal edildiği, faaliyete devam edebilmek için yeniden belge başvurusunda bulunmaları gerektiğinin bildirildiği; Her ne kadar Fatih Kaymakamlığı İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğünün 06/02/2020 tarihli yazısında açık alkollü içki satış belgesinin iptal edildiği belirtilmiş ve belge iptal işleminin iptali istemiyle bakılan dava açılmış ise de, davacı şirkete ait satış belgesinin belli bir idari işlemle iptal edilmediği, süresi içinde yenileme işlemleri yapılmadığından 07/01/2011 tarih ve 27808 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Tütün Mamulleri ve Alkollü İçkilerin Satışına ve Sunumuna İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 14. maddesinin üçüncü fıkrası gereği geçerliliğini yitirdiği ve uyuşmazlığın belgenin iptaline değil geçerliliğini yitirmesine ilişkin olduğu anlaşıldığından, hukuki değerlendirmenin bu yönden yapılacağı; Uyuşmazlığa konu olayda, davacı tarafından ... kurum sicil numaralı açık alkollü içki satış belgesinin süresinin uzatılması için 31/03/2017 tarihinde Kurum hesabına 1.085,00-TL para yatırıldığı, paranın yatırılmasıyla belgenin yıllık yenileme işleminin otomatik olarak yapıldığı düşünülerek başka bir işlem yapılmadığı ve süre uzatım işlemlerinin tekemmül ettirilmediği açık olup, son rakamı tek olan yıllarda yapılan süre uzatım işlemlerinde, satıcıların işyeri açma ve çalışma ruhsatını Kuruma veya yetkilendirilmiş mercie ibrazının zorunlu olduğu, söz konusu belgeleri ibraz etmeyenlerin süre uzatım işleminin yapılmayacağı, süre uzatım işlemini yaptırmayan satıcıların satış belgelerinin, süre uzatım işleminin son gününden itibaren otuz gün sonra geçerliliğini kaybedeceği düzenlemeleri karşısında işyeri açma ve çalışma ruhsatını yetkili mercie ibraz etmediği konusunda ihtilaf bulunmayan davacı şirketin satış belgesinin geçerliliğini kaybetmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı; Davacı şirket tarafından kendilerine herhangi bir tebligat yapılmadığı ileri sürülmekte ise de, Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurulunun satış belgelerinin 2017 yılı süre uzatımı ile ilgili kararının Resmî Gazete'de yayımlanması, davacı şirkete ait satış belgesinin belli bir idari işlemle iptal edilmemiş olması, süresi içinde yenileme işlemleri yapılmadığından geçerliliğini kaybetmesi ve geçerliliğini kaybeden belgelerin Kurumun internet sitesinde yayımlanması karşısında davacıya tebligat yapılmasını gerektirir bir durumun mevcut olmadığı, öte yandan, davacı şirketin daha önceki yıllarda süre uzatım işlemlerini süresinde yaptığı, son rakamı tek olan yıllarda işyeri açma ve çalışma ruhsatını ibraz ettiği, 2018 ve 2019 yılları için yenileme bedelini yatıramadığı halde herhangi bir başvurusunun olmadığı düşünüldüğünde basiretli bir tacir gibi davranması gereken şirketin diğer iddialarına da itibar etme olanağı bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince, Dairemizin 01/07/2024 tarih ve E:2021/5250 K:2024/2963 sayılı bozma kararına uyularak verilen kararda; Tütün Mamulleri ve Alkollü İçkilerin Satışına ve Sunumuna İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin satış belgeleri için önceki dönemlerden farklı nitelikte bir süre uzatım yöntemi belirlemek suretiyle yayımlandığı tarih itibarıyla sahip olunan bütün satış belgeleri üzerinde etki ve sonuç doğuracak nitelikte bir düzenleme getirdiği, yeni süre uzatım yönteminin gereği gibi yerine getirilmemesinin mevcut satış belgelerinin geçerliliğini kaybetmelerine yol açacağı açıkça belirtilerek bu nitelikteki satış belgelerinin Kurumun internet sitesinde yayımlanacağına anılan düzenlemede yer verildiği, süre uzatımı Yönetmeliğin belirlediği usule uygun olarak gerçekleştirilmeyen satış belgelerinin internet sitesinde yayımlanmasının soyut nitelikteki Yönetmelik düzenlemesinin belirli bir satış belgesinin geçerliliğini kaybetmesi bakımından bireyselleşmesinin ve soyut kuralın somutlaşmasının temel bir aracı olarak öngörüldüğü; Danıştay Onüçüncü Dairesinin E:2016/1547 sayılı esasına kayıtlı dosyasında, davalı idare tarafından, satış belgesi olup süre uzatımı yapmamış satıcıların önceden Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumunun (TAPDK) internet sitesinde ve halihazırda Tarım ve Orman Bakanlığına bağlı olan Tütün ve Alkol Dairesi Başkanlığının web sitesinde "Satış Belge Sistemi" linki ile ulaşılan sayfada "Kamuya Açık" ekranda belgeli ya da süre uzatımı yapmamış satıcılara ait bilgilere yer verildiği, ilgili sayfaya "https://tadbsatisbelgesi.tarimorman.gov.tr/ KamuyaAcik/index'' bağlantısı ile ulaşılabildiği, Yönetmeliğin 14. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca süresi içerisinde süre uzatım işlemini yaptırmayan ve süre uzatım işleminin son gününden itibaren 30 gün sonra satış belgeleri geçerliliğini kaybeden satıcıların Kurumun internet sitesinde yayınlanmadığı ancak sorgulama işleminin işletme tarafından yapılabildiğinin belirtildiği; Bu kapsamda, maddi ve hukuki olgular birlikte değerlendirildiğinde, süre uzatım işlemini aktarılan Yönetmeliğin 14. maddesinde öngörülen usule uygun olarak gerçekleştirmeyen satıcılara satış belgelerinin geçerliliğini kaybettiğine ilişkin bildirim yapılmadığı, davacıya bildirim yapıldığına yönelik herhangi bir adi posta bildirim listesi veya tebligat alındısının dosyada bulunmadığı, bahse konu hususun davacı bakımından TAPDK'nın internet sitesinde yayımlandığına ilişkin dosyaya bilgi veya belge sunulmadığı, davacının belgesinin geçerliliğini kaybettiğinin TAPDK'nın internet sitesinde ilan edildiğine yönelik bilgi, belge veya açıklamaya yer verilmediği, bu itibarla, işlemin tesis edilmesi sürecinde benimsenen yöntemin hukuki belirlilik, öngörülebilirlik ve hukuki güvenlik ilkeleriyle uyumlu olmadığı dikkate alındığında dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Açıklanan nedenlerle, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca davacının istinaf başvurusunun kabulü ile Mahkeme kararının kaldırılmasına ve dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davalı idare tarafından, yenileme işleminin usulüne uygun olarak yerine getirmemesi nedeniyle davacının açık alkollü içki satış belgesinin geçersiz hale geldiği, bunun için ayrıca bir karar alınmasına gerek bulunmadığı, geçersizliğin Yönetmelikte öngörülen usulün yerine getirilmemesinin kendiliğinden ortaya çıkan bir sonucu olduğu, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Davacı tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NUN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Bölge İdare Mahkemesi kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür. Anılan Kanun'un 50. maddesinin 4. fıkrasında, "Danıştayın bozma kararına uyulduğu takdirde, bu kararın temyiz incelemesi, bozma kararına uygunlukla sınırlı olarak yapılır." hükmü bulunmaktadır. Aktarılan kurallar göz önünde bulundurulduğunda, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri, Dairemizin bozma kararındaki esaslara uyularak verilen temyize konu kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. Davalının temyiz isteminin reddine, 2. Davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun kabulü ile Mahkeme kararının kaldırılması ve dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptali yolundaki ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı temyize konu kararında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, anılan kararın ONANMASINA, 3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına, 4. Posta giderleri avansından artan tutarın davalıya iadesine, 5. 2577 sayılı Kanun'un 50. maddesi uyarınca, bu kararın taraflara tebliğini ve bir örneğinin de ... Bölge İdare Mahkemesi.... İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın .... İdare Mahkemesine gönderilmesine, 20/03/2025 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.