Danıştay · 13. Daire

Danıştay 13. Daire 2024/1868 E. 2026/166 K.

Mahkeme
Danıştay
Daire
13. Daire
Esas No
2024/1868
Karar No
2026/166
Karar Tarihi

T.C. D A N I Ş T A Y ONÜÇÜNCÜ DAİRE Esas No:2024/1868 Karar No:2026/166

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Sanayi Ticaret Ltd. Şti. VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Bakanlığı VEKİLİ : Hukuk Müşaviri ...

İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K...sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ: Dava konusu istem: Davacı şirkete "izin almadan veya güncelleme yapmadan, ana girdilerde veya ürün ambalajında değişiklik yaparak ürünleri piyasaya arz ettiği"nden bahisle 4733 sayılı Tütün, Tütün Mamulleri ve Alkol Piyasasının Düzenlenmesine Dair Kanun'un 8. maddesinin beşinci fıkrasının (c) bendi uyarınca toplam 948.484,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Tarım ve Orman Bakanlığı (Türün ve Alkol Dairesi Başkanlığı) işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacı şirketin 2022 yılı Ocak ve Şubat ayına ait bildirimlerinin davalı idare tarafından incelenmesi neticesinde, Tütün Mamullerinin Üretim Şekline, Etiketlenmesine ve Denetlenmesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik'in, 30/06/2021 tarih ve 31527 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmelik ile değişik Geçici 2. maddesinin dördüncü fıkrasındaki yükümlülüklere uyulmadığının tespit edilmesi üzerine, davacıya Tarım ve Orman Bakanlığı'nın ... tarih ve ... sayılı Olur'u ile 4733 sayılı Kanun'un 8/1-c bendi uyarınca alt limitten ve her bir ürün için ayrı ayrı olmak üzere (4 ürün) toplam 948.484,00-TL idari para cezası verildiği, davacı tarafından, 30/06/2021 tarihinden sonraki 6 aylık sürede gerekli ambalaj değişikliği başvurusu yapıldığı ancak bu başvurunun 30/03/2022 tarihinde sonuçlandırıldığı, kendileri tarafından ilgili maddenin yanlış yorumlandığından bahisle piyasaya arzın gerçekleştirildiği ileri sürülmekteyse de, dosyadaki bilgi ve belgelerden anlaşıldığı üzere, davacı tarafından ilgili Yönetmelik değişikliğinin yürürlüğe girdiği 30/06/2021 tarihinden yaklaşık 5 ay sonra (sürenin dolmasına 1,5 ay kala) güncelleme başvurusunda bulunulduğu, bu başvurunun 30/03/2022 tarihinde sonuçlandırıldığı, davacının Ocak 2022 stoklarında yer almasına rağmen Boro's Blue ve Boro's Blue 1000 markalı ürünleri piyasaya arz etmediği, kaldı ki bir yandan güncelleme başvurusu yapılırken diğer yandan ilgili mevzuat hükmünün yanlış yorumlandığı iddiasının hayatın olağan akışına aykırı olduğu, bunun yanı sıra davalı idarenin ... tarih ve ... sayılı yazısı ile davacının da içinde bulunduğu firmalara, etiket güncellemesi için yapılacak başvurularda son günün 31/12/2021 olduğu, anılan tarih itibarıyla ilgili hükme uygun olmayan mamulat çeşitleri piyasaya arz edilemeyeceğinden gerekli önlemlerin alınmasının da bildirildiği, dolayısıyla davacı tarafından ilgili hükmün yanlış yorumlandığı iddiasına itibar edilemeyeceği, Davacı tarafından ileri sürülen bir diğer iddianın 7223 sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu hükümlerinin uygulanması gerektiği olduğu, 7223 sayılı Kanun'un 2. maddesinin üçüncü fıkrası gereği, özel kanunda ilgili fiile uygun hüküm bulunduğu anlaşıldığından davacının bu iddiasının da yerinde olmadığı, Bu durumda, piyasaya arzı 31/12/2021 tarihinden sonra mümkün olmayan ürünleri hem üreten (ki davacının piyasaya son arz tarihini bilmediği düşünülemeyeceğinden bu tarihe göre üretimini ayarlaması, kendisinin basiretli bir tacir olarak sorumluluğunda bulunmaktadır) hem de piyasaya arz eden davacıya idari para cezası verilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davacı tarafından, etiket değişikliği gerektiren Yönetmelik değişikliğinin belirlilik ve öngörülebilirlik ilkelerine aykırı olduğu, satışın usulüne uygun bir şekilde fatura düzenlenerek gerçekleştirildiği, satışı yapılan ürünlerin idareden uygunluk belgesi alınan ürünler olduğu, bir tane ceza verilmesi gerekirken 4 ayrı ceza uygulandığı, satışın yapılmasından sonra idareden önceden alınan uygunluk belgelerine dayalı olarak satış yapılamayacağının anlaşılması üzerine satışı yapılan ürünlerin mümkün olan kısmının iade faturası düzenlenerek piyasadan toplandığı, piyasaya arz uygunluk belgesine dayalı olarak satış yapıldığından 4733 sayılı Kanun'un 8/1-c bendinin ihlal edildiğinden söz edilemeyeceği, 16/11/2021 ve 13/12/2021 tarihlerinde Yönetmelik değişikliğine uygun piyasaya arz uygunluk belgesi düzenlenmesi amacıyla idareye idarenin belirttiği tarihten önce başvuruda bulunulduğu, ilgili bendin ihlal edilmesinin amaçlanmadığı, idarece Yönetmelik değişikliğinin mahiyetinin ve nasıl uyum sağlanacağının piyasada faaliyet gösteren üreticilere gereği gibi aktarılamadığı, belirli olmayan ve yeterince açıklanmayan yükümlülük nedeniyle idari para cezası verilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Davalı idare tarafından, davacının 2022 yılının Ocak ve Şubat aylarındaki bildirimlerinden piyasaya arz uygunluk belgelerinde güncelleme yapmadan satış yapıldığının tespit edildiği, güncelleme yapılmadan ürün arz edilerek 4733 sayılı Kanun'un 8/1-c bendinin ihlal edildiği, Yönetmeliğe uyum sağlanması gerektiğinin belge sahibi olan diğer firmalar gibi davacıya da bildirildiği, Yönetmelik düzenlemesinin belirsiz nitelikte olmadığı, hangi hüküm ve sonuçları doğuracağının davacıya önceden bildirildiği, satışa konu ürünlerin idarece onaylanmış belgeler olmasının güncelleme yapmadan satış yapıldığı sonucunu değiştirmediği, dava konusu işlemin güncelleme zorunluluğuna uyulmadığı halde ürün satışına devam edilmesinden kaynaklandığı, güncelleme başvurusunda bulunulmuş ise de uygunluk onayı verilmeden ürün satılamayacağı, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NUN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 17. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca davacının duruşma istemi yerinde görülmeyerek gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE: ESAS YÖNÜNDEN: MADDİ OLAY : Davacı şirket, davalı idare tarafından 06/01/2005 tarih ve 25692 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Tütün Mamullerinin Zararlarından Korumaya Yönelik Üretim Şekline, Etiketlenmesine ve Denetlenmesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik uyarınca düzenlenen... tarih ve ... belge numaralı Boro's Blue 100 g/paket,...tarih ve... belge numaralı Boro's Red 1000 g/paket, ... tarih ve... belge numaralı Boro's Blue 500 g/paket ve... tarih ve ... belge numaralı Boro's Red 100 g/paket sarmalık kıyılmış tütün mamullerine ilişkin piyasaya arz uygunluk belgelerine sahiptir. Anılan ürünler için davacıya 02/03/2020 tarihinde yeniden piyasaya arz uygunluk belgesi verilmiştir. 01/03/2019 tarih ve 30701 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Tütün Mamullerinin Üretim Şekline, Etiketlenmesine ve Denetlenmesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik'in (yeni Yönetmelik) 25. maddesiyle 06/01/2005 tarih ve 25692 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Tütün Mamullerinin Zararlarından Korumaya Yönelik Üretim Şekline, Etiketlenmesine ve Denetlenmesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik (mülga Yönetmelik) yürürlükten kaldırılmıştır. Davacı şirket tarafından daha önce piyasaya arz uygunluk belgesi alınmış olan aktarılan tütün mamullerine ilişkin olarak 16/11/2021 ve 13/12/2021 tarihlerinde davalı idareye güncelleme başvurusunda bulunulmuştur. Davalı idarenin ... tarih ve ... sayılı işlemiyle, yeni Yönetmeliğin "... Geçici 2. maddesinin dördüncü fıkrasından hareketle, ithalat izni ve/veya piyasaya arz uygunluk belgesi verilmiş mamulat çeşitlerinden bu madde hükmü kapsamına giren güncelleme iznine yönelik başvuruların, en geç 31/12/2021 tarihine kadar Bakanlığımıza yapılması, madde hükümleri kapsamına girmesine rağmen başvurusu yapılmayan mamulat çeşitlerine ait piyasaya arz uygunluk belgelerinin iptal edilmiş sayılacağı, anılan tarih itibarıyla ilgili hükme uygun olmayan mamulat çeşitleri piyasaya arz edilemeyeceğinden gerekli önlemin alınması ..." gerektiği davacı şirketin de aralarında bulunduğu belge sahiplerine bildirilmiştir. Davacı şirketin dava konusu Boro's Blue 100, Boro's Blue 500, Boro's Red 100 ve Boro's Red 1000 marka ve ayırt edici ibareli 4 (dört) farklı ürüne yönelik güncelleme başvurusu 30/03/2022 tarihinde olumlu sonuçlandırılmıştır. Söz konusu ürünlerin 2022 yılı Ocak ve Şubat aylarında güncelleme yapılmamış etiket ve ambalajla piyasaya arz edildiğinden bahisle 07/04/2022 tarihinde davacı şirketin savunması istenilmiştir. Davacının 19/04/2022 tarihli savunmasında, taraflarına tebliğ edilen ... tarih ve ... sayılı davalı idare işleminde piyasaya arz uygunluk belgesi alınmış olan mamulat çeşitleri için güncelleme iznine yönelik başvuruların en geç 31/12/2021 tarihine kadar Bakanlığa yapılması gerektiğinin belirtildiği, bu kapsamda zaten 16/11/2021 ve 13/12/2021 tarihlerinde güncelleme başvurusu yapıldığı, önceki piyasaya arz uygunluk belgeleri geçerliliğini koruduğu için devam eden rutin ticari faaliyet kapsamında art niyet olmadan satışlara devam edildiği, faturalı ve yasal nitelikte satışlar olduğu için bir vergi kaybı yaşanmadığı, piyasaya arzı gerçekleştirilen ürünlerin toplatılması amacıyla satış yapılan bayilere 16/03/2022 tarihinde ürünlerin toplanmasına ilişkin yazılar tebliğ edilerek satılan ürünlerin bayilerde kalan kısmının faturalı olarak geri alındığı, izin almadan veya güncelleme yapmadan, ana girdilerde veya ürün ambalajında değişiklik yaparak piyasaya ürün arzı söz konusu olmadığından idari para cezası uygulanmaması gerektiği belirtilmiştir. Davalı idarenin ... tarih ve ... sayılı işlemiyle, Boro's Blue 100, Boro's Blue 500, Boro's Red 100 ve Boro's Red 1000 marka ve ayırt edici ibareli ürünler için ilk olarak 02/03/2020 tarihinde piyasaya arz uygunluk belgesi verildiği, Yönetmeliğin Geçici 2. maddesinin dördüncü fıkrası kapsamında yapılan güncelleme başvurusunun 30/03/2022 tarihinde sonuçlandırıldığı, dolayısıyla söz konusu ürünlere ait güncellemenin 30/03/2022 tarihi itibarıyla gerçekleştirildiği, bu durum karşısında, 2022 yılı Ocak ve Şubat aylarında güncelleme yapmadan Yönetmeliğin Geçici 2. maddesinin dördüncü fıkrasına aykırı olarak piyasaya ürün arz edildiği, böylelikle 4733 sayılı Kanun'un 8. maddesinin beşinci fıkrasının (c) bendine aykırı davrandığı değerlendirilerek her bir ürün satışı için ayrı ayrı hesaplanmak suretiyle davacıya toplam 948.484,00-TL idari para cezası verilmesine karar verilmiştir. Bunun üzerine bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT: 4733 sayılı Tütün, Tütün Mamulleri ve Alkol Piyasasının Düzenlenmesine Dair Kanun'un "Cezai hükümler" başlıklı 8. maddesinin beşinci fıkrasının (c) bendinde, izin almadan veya güncelleme yapmadan, ana girdilerde veya ürün ambalajında değişiklik yaparak ürünleri piyasaya arz edenlere ellibin Yeni Türk Lirasından beşyüzbin Yeni Türk Lirasına kadar idarî para cezası verileceği; "Yönetmelikler" başlıklı 9. maddesinin (B) bendinde, "Tütün ve tütün mamulleri ile alkol ve alkollü içkilerin iç ve dış ticareti, tütün mamulleri, makaron ve yaprak sigara kâğıdı üretim tesislerinin kurulmasının izin ve şartları, üretilecek tütün mamullerinin teknik özelliklerinin belirlenmesi, üretim şartını karşılamayan firma mamullerinin fiyatlandırılması, dağıtılması, satışı ve kontrolü ile bayilikler verilmesi, üretici tütünlerinin yazılı sözleşme esası veya açık artırma yöntemi ile alınıp satılması, açık artırma başlangıç fiyatının teknik olarak saptanması, Dünyada ve Türkiye'deki gelişmeler dikkate alınarak açık artırma başlangıç fiyatını tespitte kullanılan oranın yüzde elliye kadar artırılması ve 4250 sayılı İspirto ve İspirtolu İçkiler İnhisarı Kanunu ile bu Kanunun uygulanmasıyla ilgili diğer usul ve esaslar Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı tarafından çıkarılacak yönetmeliklerle düzenlenir." kuralına yer verilmiştir. 01/03/2019 tarih ve 30701 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Tütün Mamullerinin Üretim Şekline, Etiketlenmesine ve Denetlenmesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik'in "Piyasaya arz uygunluk belgelerinin güncellenmesi için başvuru" başlıklı Geçici 1. maddesinde, "Üreticiler, bu Yönetmeliğe uyum amacıyla yapacakları piyasaya arz uygunluk belgesi güncelleme başvurularını en geç 05/07/2019 tarihine kadar yapabilirler. Bu süre içinde güncelleme izni başvurusu yapılmayan piyasaya arz uygunluk belgeleri 06/07/2019 tarihi itibarıyla iptal edilmiş sayılır."; "Geçiş hükümleri" başlıklı Geçici 2. maddesinde, "(1) Üretimi 31/12/2018 tarihinde sona ermiş olan ve üretiminde mentol ve/veya türevleri kullanılmış olan sigaralar hariç olmak üzere 06/01/2005 tarihli ve 25692 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Tütün Mamullerinin Zararlarından Korumaya Yönelik Üretim Şekline, Etiketlenmesine ve Denetlenmesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik hükümlerine uygun olan tütün mamullerine piyasaya arz uygunluk belgesi verilmesine, güncellenmesine, bu tütün mamullerinin üretim ve ithalatına, piyasaya arzına 05/07/2019 tarihine kadar devam olunabilir. Bu tütün mamulleri 05/01/2020 tarihinden sonra piyasada bulundurulamaz. (2) Üretimi 31/12/2018 tarihinde sona eren ve üretiminde mentol ve/veya türevleri kullanılan sigaralar 05/07/2019 tarihinden sonra piyasaya arz edilemez, 05/01/2020 tarihinden sonra piyasada bulundurulamaz. (3) Bu Yönetmeliğe uyum amacıyla yapılacak ayırt edici ibarenin değiştirilmesine ilişkin başvurularda, 05/07/2019 tarihine kadar 04/11/2010 tarihli ve 27749 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Tütün Mamullerinin Üretim ve Ticaretine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 13. maddesinin ikinci fıkrası uygulanmaz." düzenlenmiştir. 27/06/2019 tarih ve 30814 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Tütün Mamullerinin Üretim Şekline, Etiketlenmesine ve Denetlenmesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in 8. maddesi ile, Yönetmeliğin Geçici 2. maddesinin birinci, ikinci ve üçüncü fıkralarında yer alan "05/07/2019" ibareleri "05/12/2019" olarak değiştirilmiş ve aynı maddeye dördüncü fıkra olarak, "(4) Piyasaya arz edilen tütün mamullerinin birim paketinde yer alan sağlık uyarılarının, bandrol ile kısmen gizlenemeyeceği veya kapatılamayacağı ve bu uyarının bütünüyle görünür olacağı hükmüne en geç 31/12/2020 tarihine kadar uyum sağlanır." kuralı eklenmiştir. 31/12/2020 tarih ve 31351 sayılı 5. Mükerrer Resmi Gazete'de yayımlanan Tütün Mamullerinin Üretim Şekline, Etiketlenmesine ve Denetlenmesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in 1. maddesi ile Yönetmeliğin Geçici 2. maddesinin dördüncü fıkrasında yer alan "31/12/2020" ibaresi "30/06/2021" olarak değiştirilmiştir. 30/06/2021 tarih ve 31527 sayılı Remi Gazete'de yayımlanan Tütün Mamullerinin Üretim Şekline, Etiketlenmesine ve Denetlenmesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in 6. maddesi ile Yönetmeliğin Geçici 2. maddesinin dördüncü fıkrası yayımlandığı tarihte yürürlük kazanmak üzere "(4) Bırakma bilgisi metninin görünebilir olması kaydıyla bırakma bilgisi alanı ve sınır çizgisinin kısmen kapatılması dışındaki birleşik sağlık uyarısı ihlali olan birim paketleri haiz ve ithalat izni ve/veya piyasaya arz uygunluk belgesi bulunan tütün mamullerinin; üretimine, ithalatına, piyasaya arz uygunluk belgesinin güncellenmesine ve piyasaya arzına, bu fıkranın yürürlük tarihinden itibaren en geç 6 ay sonra son verilir. Bu süre içinde bu Yönetmeliğe uyum amacıyla güncelleme izni başvurusu yapılmayan piyasaya arz uygunluk belgeleri iptal edilmiş sayılır." şeklinde değiştirilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Aktarılan Yönetmelik değişikliklerinin yürürlüğe giriş sürecine ve davacının piyasaya arz uygunluk belgelerine sahipliğine bakıldığında, davacının 05/09/2018 ve 05/11/2018 tarihlerinde düzenlenen toplam 4 adet piyasaya arz uygunluk belgesine hak kazandığı dönemde yürürlükte bulunan 06/01/2005 tarih ve 25692 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Tütün Mamullerinin Zararlarından Korumaya Yönelik Üretim Şekline, Etiketlenmesine ve Denetlenmesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 01/03/2019 tarih ve 30701 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Tütün Mamullerinin Üretim Şekline, Etiketlenmesine ve Denetlenmesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 25. maddesiyle yürürlükten kaldırıldırıldığı, yeni Yönetmelik düzenlemelerine göre davacıya 02/03/2020 tarihinde piyasaya arz uygunluk belgeleri verildiği, yeni Yönetmeliğin geçiş kuralları uyarınca davacının sahip olduğu piyasaya arz uygunluk belgelerinin güncellenmesi için en son 31/12/2021 tarihine kadar davalı idareye başvuruda bulunulması gerektiği görülmektedir. Dosyanın incelenmesinden, davacı şirketin... tarih ve ... belge numaralı Boro's Blue 100 g/paket, ...tarih ve... belge numaralı Boro's Red 1000 g/paket, ... tarih ve ... belge numaralı Boro's Blue 500 g/paket ve 05/11/2018 tarih ve 43-01.05.01 belge numaralı Boro's Red 100 g/paket sarmalık kıyılmış tütün mamullerine ilişkin piyasaya arz uygunluk belgelerine mülga Yönetmelik kapsamında sahip olduğu, anılan ürünler için davacıya yeni Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden sonra 02/03/2020 tarihinde yeniden piyasaya arz uygunluk belgesi verildiği, davacı şirket tarafından daha önce piyasaya arz uygunluk belgesi alınmış olan aktarılan tütün mamullerine ilişkin olarak yeni Yönetmeliğin geçiş düzenlemeleri kapsamında davalı idareye 16/11/2021 ve 13/12/2021 tarihlerinde güncelleme başvurusunda bulunulduğu, davalı idarenin ... tarih ve ... sayılı işlemiyle yeni Yönetmeliğe geçiş kapsamında güncelleme iznine yönelik başvuruların, en geç 31/12/2021 tarihine kadar Bakanlığa yapılması, başvurusu yapılmayan mamulat çeşitlerine ait piyasaya arz uygunluk belgelerinin iptal edilmiş sayılacağı, anılan tarih itibarıyla ilgili hükme uygun olmayan mamulat çeşitleri piyasaya arz edilemeyeceğinden gerekli önlemin alınması gerektiğinin davacı şirkete bildirildiği, davacı tarafından 2022 yılı Ocak ve Şubat aylarında yeni Yönetmelik uyarınca en son 02/03/2020 tarihinde piyasaya arz uygunluk belgesi verilen etiket ve ambalajla piyasaya ürün arz edildiği, 30/03/2022 tarihinde davacının piyasaya arz uygunluk belgesi başvurusunun olumlu sonuçlandırıldığı, 2022 yılı Ocak ve Şubat aylarında güncelleme yapmadan Yönetmeliğin Geçici 2. maddesinin dördüncü fıkrasına aykırı olarak piyasaya ürün arz edildiğinden bahisle 4733 sayılı Kanun'un 8. maddesinin beşinci fıkrasının (c) bendine aykırı davrandığı değerlendirilerek her bir ürün satışı için ayrı ayrı hesaplanmak suretiyle davacıya toplam 948.484,00-TL idari para cezası verildiği, bunun üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır. 4733 sayılı Kanun'da idari para cezası gerektiren fiiller, izin almadan veya güncelleme yapmadan, ana girdilerde veya ürün ambalajında değişiklik yaparak ürünleri piyasaya arz etmek olarak tanımlanmıştır. Tütün mamulü bakımından kanunda belirtilen güncelleme yapmama fiili ancak ürünün ana girdileri veya ürün ambalajı bakımından söz konusu olabilir. Kanunda güncellemenin bir tanımına yer verilmemiş, güncellemenin kapsamı ve çerçevesinin belirlenmesi ikincil düzenlemelere bırakılmıştır. Güncelleme işleminin tanımına Yönetmelikte de yer verilmemiş olmakla birlikte, söz konusu işlemin mahiyet itibarıyla ürünün ana girdileri ve/veya ambalajının güncel halinin Bakanlığın en son yaptığı düzenlemelere uygun olması anlamına geldiği açıktır. Somut olay aktarılan çerçevede irdelendiğinde, yeni Yönetmeliğin geçiş kuralları uyarınca davacının sahip olduğu piyasaya arz uygunluk belgelerinin güncellenmesi için en son 31/12/2021 tarihine kadar davalı idareye başvuruda bulunulması gerektiği, bu hususun Bakanlığın Yönetmeliğe uyum kapsamında davacıya tebliğ edilen ... tarih ve ... sayılı işleminde de vurgulandığı, anılan işlemde, başvurusu yapılmayan mamulat çeşitlerine ait piyasaya arz uygunluk belgelerinin iptal edilmiş sayılacağının da belirtildiği, anılan yazıda 31/12/2021 tarihi itibarıyla ilgili hükme uygun olmayan mamulat çeşitleri piyasaya arz edilemeyeceğinden gerekli önlemin alınması gerektiğinin belirtildiği ancak piyasaya arz uygunluk belgesine sahip olanların 31/12/2021 tarihine kadar piyasaya arz uygunluk belgelerinin güncellenmesini idareden talep etmeleri dışında hangi önlemleri almaları gerektiğinin belirtilmediği anlaşılmaktadır. Bu durumda, davacının 16/11/2021 ve 13/12/2021 tarihlerinde güncelleme başvurusunda bulunmakla Yönetmeliğin öngördüğü ve idarenin talep ettiği "piyasaya arz uygunluk belgelerinin güncellenmesi için en son 31/12/2021 tarihine kadar davalı idareye başvuruda bulunulması gerektiği"ne ilişkin yükümlülüğünü yerine getirdiği, böylece başvurusu yapılmayan mamulat çeşitlerine ait piyasaya arz uygunluk belgelerinin iptal edilmiş sayılacağına dair sonucun davacı bakımından söz konusu olmadığı, ... tarih ve ... sayılı işlemde "ilgili hükme uygun olmayan mamulat çeşitlerinin piyasaya arz edilemeyeceği" ve "gerekli önlemin alınması gerektiği" belirtilmiş ise de, 31/12/2021 tarihine kadar piyasaya arz uygunluk belgelerinin güncellenmesini idareden talep etmeleri dışında hangi önlemleri almaları gerektiğinin belirtilmediği, idarece öngörülen yükümlülüklere uygun olarak 31/12/2021 tarihine kadar piyasaya arz uygunluk belgelerinin güncellenmesine ilişkin başvuru yapan davacının halihazırda geçerli olan belgeye dayalı olarak idareden alınan izinle süregiden sarmalık kıyılmış tütün mamulü ticaretine ilişkin faaliyeti kapsamında gerçekleştirilen 2022 yılının Ocak ve Şubat aylarında ticari esaslara uygun şekilde gerçekleştirilen satış işlemlerinin güncelleme yapılmadan piyasaya ürün arz edilmesi olarak değerlendirilemeyeceği, aksi yönde bir değerlendirmenin davacının usulüne uygun ticari faaliyetinin kanunda öngörülmeyen ve ölçülü olmayan bir şekilde kısıtlanması anlamına geleceği göz önünde bulundurulduğunda, anılan ürünler için en son 02/03/2020 tarihinde yeni Yönetmelik uyarınca piyasaya arz uygunluk belgesi verilen davacı tarafından 2022 yılı Ocak ve Şubat aylarında gerçekleştirilen satışların güncelleme yapılmadan Yönetmeliğin Geçici 2. maddesinin dördüncü fıkrasına aykırı olarak piyasaya ürün arz edildiğinden bahisle 4733 sayılı Kanun'un 8. maddesinin beşinci fıkrasının (c) bendine aykırı davrandığı değerlendirilerek her bir ürün satışı için ayrı ayrı hesaplanmak suretiyle toplam 948.484,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Bu itibarla, davanın reddi yönündeki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Davacının temyiz isteminin kabulüne; 2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K... sayılı kararının 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca BOZULMASINA, 3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 20/01/2026 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.

Atıf: Danıştay 13. Daire, E. 2024/1868, K. 2026/166, T. 20.01.2026, www.arakarar.com/karar/danistay-13-daire-2024-1868-e-2026-166-k-7292300d56bf