Bölge Adliye Mahkemesi ·

Bölge Adliye Mahkemesi 2026/63 E. 2026/285 K.

Mahkeme
Bölge Adliye Mahkemesi
Esas No
2026/63
Karar No
2026/285
Karar Tarihi

T.C. ADANA BAM 22. HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No: 2026/63 - 2026/285 T.C. ADANA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 22. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO : 2026/63 KARAR NO : 2026/285

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I

BAŞKAN : ÜYE : ÜYE : KATİP :

İNCELENEN KARARIN MAHKEMESİ : .... ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ TARİHİ : 17/10/2023 NUMARASI : 2022/302 Esas ve 2023/557 Karar

DAVACI : VEKİLİ : Av. DAVALI : VEKİLİ : Av. DAVANIN KONUSU : İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan) İSTİNAF KARARININ KARAR TARİHİ : 19/10/2026 KARAR YAZIM TARİHİ : 19/10/2026

.... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 17/10/2023 tarih, 2022/302 Esas ve 2023/557 Karar sayılı kararı aleyhine istinaf başvurusunda bulunulmuş olup, dosya üzerinde yapılan istinaf incelemesi sonucunda; TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; çeklerin davacının kasasından çalınmış olan müşteri çeki olduğunu, müvekkilinin çeklerde cirosu olmadığından borçlu ve icra takibinin tarafı olmadığını, davaya konu çekin tahsil edilmiş olması durumunda bedellerinin icra veznesinde muhafaza edilmek suretiyle haklarının muhafazasını talep ettiklerini, çeklerin çalıntı olduğunu, davalı tarafın hırsızlarla işbirliği içinde hareket ettiğini, gerçek bir ticareti olmadığını, çekleri tahsil ettikten sonra ortadan kaybolacağını, tedbir kararı verilerek çeklerin tahsiline mani olunmaz ise davanın fiilen konusuz kalacağını, dava konusu 2 adet çekin icraya konulduğunu, bu nedenlerle; davanın kabulüne, icra veznesinde paranın dava sonuçlanıncaya kadar alacaklıya ödenmemesi yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesini talep etmiştir. Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; yetkili mahkemenin Adana Asliye Ticaret Mahkemesi olduğunu, davalı keşidecinin hamiline düzenlediği çeklerin davacının hakimiyetinden rızası dışında mı rızasıyla mı çıktığı hakkında bilgi sahibi olmadığını, çeklerin arka yüzündeki ciro zincirleri düzgün olduğunu ve ciro zincirindeki imzaların ve ciroların sıhhatini inceleme yükümlülüğü bulunmadığını, müvekkilinin zilyetliğindeki çeklerin kendi zilyetliğinden rızası dışında çıkmış olduğunu, çek üzerindeki ciro silsilesinin tam olduğunu, müvekkilinin yetkili hamil olduğunun çek incelemesi ile anlaşılacağını, davalının çeki edinme nedenini kanıtlama yükümlülüğü olmadığını, çekin rıza dışı elden çıkması halinde ispat yükünün çekin yetkili hamili olduğunu, davacı tarafça bahsedilen ceza yargılaması dosyasında davalı şirket ve şirket yetkililerini ilgilendiren bir durum da olmadığını, şirket yetkililerine karşı herhangi bir suç isnadı ve sanık olma durumu da bulunmadığını, bu nedenlerle; davanın reddine, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasını talep etmiştir. İLK DERECE MAHKEMESİ'NİN KARAR ÖZETİ : .... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 17/10/2023 tarih, 2022/302 Esas ve 2023/557 Karar sayılı kararında, davalının elinde bulunan çeklerin istirdadı talebiyle açılan işbu davada ispat yükünün davacıda olduğunu, davacının çekin rızası hilafına elinden çıktığını ve çeki elinde bulunduran davalının kötüniyetli ve iktisapta ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerektiğini, çekler üzerindeki ciro silsilesinin görünüşte düzgün olduğunu, ciro silsilesinde kopukluk olmadığını, davalının çeki iktisapta kötü niyetli ve ağır kusurlu olduğunun davacı tarafça ispat edilemediğini, bu nedenlerle; davanın reddine karar verildiği anlaşılmıştır. DAVACI TARAFINDAN İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ : Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davalının meşru hamil olmadığını, ciro silsilesinin bozuk olduğunu, müvekkilin suç duyurusu üzerine davalıdan önceki ciranta olan ...'ün savcılık soruşturmasında ifadesinin alındığını, çekin ticari ilişkiye istinaden alınmadığını, davalıdan önceki ...'ün savcılıktaki imzası ile çekte bulunan imzası kıyaslandığında çekteki imzanın sahte olarak atıldığını, müvekkilinin hırsızlık olayından hemen sonra 02/12/2020 tarihinde çekin henüz vadesi gelmeden ve çek henüz hiç bir yere ibraz edilmeden, karakolda vermiş olduğunu, ifadesinde dava konusu çek bilgilerini açıkça belirtmiş olmasının müvekkilinin hamili olduğunu gösterdiğini, bu nedenlerle; tehiri icra talebinin kabulüne, yargılama sonuçlanıncaya kadar icranın durdurulmasına, istinaf talebinin kabulüne, yerel mahkeme kararının kaldırılmasına, davanın kabulüne, dosyanın yeniden karar verilmek üzere mahkemesine iadesine, yargılama masraf ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir. DELİLLER: .... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 17/10/2023 tarih, 2022/302 Esas ve 2023/557 Karar sayılı dosyası ve tüm dosya kapsamı HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE : Dava, çek istirdatı istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesince davanın reddine karar verilmiş işbu karara karşı davacı vekilince istinaf kanun yoluna başvuruda bulunulmuştur. İstinaf incelemesi 6100 sayılı HMK'nun 355. maddesi uyarınca istinaf başvurusunda ileri sürülen istinaf sebepleri ile sınırlı olarak ve kamu düzeni gözetilerek yapılmıştır. TTK'nın 792. maddesine göre; "Çek herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790.maddesine göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle hükümlüdür." aynı Kanunun 790. maddesinde ise "Cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi, son ciro beyaz ciro olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve bir birine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılır. Çizilmiş cirolar yazılmamış hükmündedir. Bir beyaz ciroyu diğer bir beyaz ciro izlerse, bu son ciroyu imzalayan kişi çeki beyaz ciro ile iktisap etmiş sayılır" düzenlemesi bulunmaktadır. TTK'nın 790. maddesine göre, iktisap anında ciro silsilesinde görünüş itibari ile kopukluk olup olmadığını inceleme yükümlülüğü bulunmaktadır. Çeki iktisap edene bunun dışında daha fazla yükümlülük yükleyen bir mevzuat hükmü bulunmamaktadır. Bu kapsamda bir kimsenin muntazam bir ciro zinciriyle çeki iktisabı, kendisine ancak şeklî anlamda meşru hamil sıfatını kazandıracak olup maddi hukuk anlamında hak sahipliğinin mevcudiyeti için devralanın çekin iktisabında kötü niyetinin yahut ağır kusurunun bulunmaması gerekmektedir. Aksi takdirde TTK’nın 792. maddesi uyarınca açılacak istirdat davası sonucu çeki iadeye mecbur kalır. Bu davada, davacının çekin rızası hilafına elinden çıktığını ve çeki elinde bulunduran şahsın kötü niyetli veya iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerekir. TTK'nın 792. maddesinde belirtilen kötü niyetten maksat, senedin önceki hamilin elinden rızası hilafına çıktığını bilmek veya bilebilecek durumda bulunmaktır. Ağır kusur ise senedin iktisabında olağan özenin gösterilmemesini ifade eder. Yine, TTK’nın 792. maddesindeki ''Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa...'' ibaresi, çekin önceki hamilin elinden rızası hilafına çıkmış olmasını, yani çalınmasını, tehdit ya da hile ile alınmasını, kaybedilmesini veya rıza ile fakat devri sakatlayan hukuki olgularla elden çıkmasını ifade etmektedir. Ancak çeki çalan veya hile ile hamilinden alan ya da bulan kişinin senedi ciro ile devretmesi hâlinde, bunu bilmeyen ve bilebilecek durumda da olmayan, başka bir deyişle kötü niyetli ve ağır kusurlu bulunmayan yeni hâmil korunur. Bu tür davalarda, yukarıda da belirtildiği gibi çekin önceki hâmilin elinden rızası hilafına çıkarak yeni hâmil tarafından kötü niyet veya ağır kusur ile iktisap edildiği iddiasını ispat külfeti davacıya ait olup anılan olgular tanık dâhil her türlü delille kanıtlanabilir (Yargıtay HGK'nın 06/04/2021, E. 2017/11-159, K. 2021/417 tarih ve sayılı kararı). Somut uyuşmazlıkta; davacının kasasından 18 adet müşteri çeki ile 2 adet senedin çalındığının .... Asliye Ceza Mahkemesinin 2020/453 Esas sayılı dosyası ile sabit olduğu, bu kapsamda davaya konu çekin davacının elinden rızası hilafına çıkmış olduğu, çek üzerindeki davalıdan önceki ciranta ...'ün çekteki imzasının sahte olduğu, keşideci ... ile cirantalar arasında ticari ilişkinin bulunmadığı, bu durumun dosyada mevcut 22/05/2023 tarihli bilirkişi raporu ile de sabit olduğu, davacı ile keşideci arasında ticari ilişki bulunduğu ve davacının meşru hamil olduğu, savcılık ifadesinde davalı şirket yetkilisinin davaya konu çeki dava dışı ...'dan aldığını beyan etmesi karşısında ...'nın 22/01/2021 tarihinde vefat ettiği, çekin keşide tarihinin ise 31/03/2021 tarihi olduğu, davalı şirket yetkilisi hakkında ... Cumhuriyet Başsavcılığının 2024/67111 Soruşturma numaralı dosyası ile nitelikli dolandırıcılık suçunu işlediğinden bahisle iddianame düzenlenmiş olduğu, söz konusu ceza yargılamasının, UYAP üzerinden dairemizce yapılan incelemede, .... Ağır Ceza Mahkemesinin 2025/377 Esas sayılı dosyası ile devam ettiği, ilgili ceza dosyası celp edilerek kesinleşmesinin beklenilmesi gerekirken eksik inceleme ile karar verilmesi yerinde görülmemiş, davacı vekilinin istinaf isteminin bu yönden kabulü ile kararın kaldırılması gerekmiştir. Yukarıda açıklanan nedenlerle, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, ilk derece mahkeme kararının kaldırılmasına, eksik hususlar tamamlanıp yeniden karar verilmek üzere dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar vermek gerekmiş ve buna dair aşağıdaki hüküm kurulmuştur. HÜKÜM: Yukarıda gerekçesi açıklandığı üzere : 1)-.... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 17/10/2023 tarih, 2022/302 Esas ve 2023/557 Karar sayılı kararına karşı davacı tarafından yapılan istinaf başvurusunun KABULÜNE, 2)-.... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 17/10/2023 tarih, 2022/302 Esas ve 2023/557 Karar sayılı kararının HMK.'nun 353/1-a-6 maddesi gereğince KALDIRILMASINA, 3)-Dava dosyanın yeniden yargılama yapılmak üzere .... Asliye Ticaret Mahkemesi'ne GÖNDERİLMESİNE, 4)-492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince peşin alınan 427,60.TL istinaf karar harcının kararın kesinleşmesi ve talep halinde istinaf eden davacıya İADESİNE,

5)-Davacı tarafından istinaf için yapılan yargılama giderinin esas hüküm ile birlikte İlk Derece Mahkemesince karara BAĞLANMASINA, 6)-6100 Sayılı HMK'nun 333. maddesi gereğince peşin alınan ve harcanmayan gider avansının İlk Derece Mahkemesi'ne İADESİNE, 7)-İstinaf incelemesi dosya üzerinden yapıldığından lehe vekalet ücreti takdirine YER OLMADIĞINA, 8)-6100 sayılı HMK'nın 359/4 maddesi gereğince kararın kesin olması nedeniyle ilk derece mahkemesince taraflara TEBLİĞİNE, Dair, 6100 Sayılı HMK'nun 353/1 maddesi gereğince dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oy birliğiyle kesin olmak üzere 19/10/2026 tarihinde karar verildi.

Başkan

e-imzalıdır

Üye

e-imzalıdır

Üye

e-imzalıdır

Katip

e-imzalıdır

Atıf: Bölge Adliye Mahkemesi, E. 2026/63, K. 2026/285, T. 19.10.2026, www.arakarar.com/karar/bam-karar-2026-63-e-2026-285-k-3e205f3e7b11