Bölge Adliye Mahkemesi 2026/1310 E. 2026/1527 K.

T.C.

İSTANBUL

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

14. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO: 2026/1310

KARAR NO: 2026/1527

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

İ S T İ N A F K A R A R I

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : İSTANBUL 19. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ: 20/05/2026

NUMARASI: 2026/407Esas - 2026/363 Karar

TALEP : Zayi Belgesi Verilmesi

İlk derece Mahkemesinde yapılan inceleme sonucunda verilen karara karşı istinaf kanun yoluna başvurulmuş olmakla dava dosyası incelendi:

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ :

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; şirketin, muhasebe ve mali müşavirlik işlemleri için ... ... ile çalıştığını, şirkete ait olan ve saklanması zorunlu ticari defterler ile dayanak belgeler, mesleki faaliyetin yürütülmesi amacıyla ... ...’in "... Cad. ... Sok. No:... Kat:... ..., ..." adresindeki ofisinde muhafaza edildiğini, ... ...’in yanında yaklaşık 20 yıldır personel olarak çalışan ve hakkında en nihayetinde suç duyurusunda bulunulan şüpheli..., ... başka mükellefinin defterleri yanında müvekkili şirkete ait olan; Müdürler Kurulu Karar Defteri,Genel Kurul Karar ve Müzakere Defteri,Ortaklar Pay Defteri yanında mali mühür ve diğer mali belgeleri "evden çalışma" bahanesiyle izinsiz ofis dışına çıkardığını ve yasaya aykırı ve haksız bir şekilde uhdesinde tutarak ısrarla iade etmekten imtina ettiğini, ... ... çeşitli çabalarının sonunda 13.04.2026 tarihinde...'ın evine gidip telefon ederek defterleri talep ettiğini ancak... defterleri başka bir yerde tuttuğunu ve o anda evde olmadığını ifade ederek defterleri iade etmediğini, devamında .... Noterliği'nin 17.04.2026 tarih ve ... yevmiye no'lu ihtarnamesi...'a keşide edildiği ve 20.04.2026 tarihinde ihtarname TK 21/2 ile muhtara tebliğ olduğunu, ihtarnameden haberdar olan..., ...'in başkaca mükellefleri tarafından arandığında ise hukuki ve cezai sürecin başladığını bu nedenle defterleri iade etmeyeceğini belirttiğini, devamında ... ve telefon ile defalarca defterlerin iadesinin talep edildiğini ancak bir karşılık alınamadığını, bu nedenle 05/05/2026 tarihli ... Gazetesi "sarı sayfalar" bölümünde zayi durumuna ilişkin ilan da yapıldığını, defterlerin iadesinin yapılmayacağı hususunun kesinleşmesi üzerine Şüpheli... aleyhine ... ... tarafından İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı’na Hizmet Nedeniyle Güveni Kötüye Kullanma (TCK 155/2), - Hırsızlık (TCK 142) - Ticari Sır, Bankacılık Sırrı veya Müşteri Sırrı Niteliğindeki Bilgi veya Belgelerin Açıklanması (TCK 239), - Kamu Görevinin Usulsüz Üstlenilmesi (TCK 262), - Özel Belgeyi Bozmak, Yok Etmek veya Gizlemek Suçu (TCK 208) - Tehdit (TCK 106/1. 2. Cümle) - KVKK İhlalleri (TCK m.135 vd.) ve Re’sen Tespit Edilecek Diğer Suçlardan suç duyurusunda bulunulduğunu, Soruşturmanın İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı Dolandırıcılık ve Sahtecilik Bürosu'nda 2026/85238 numarasını aldığını, müvekkili şirketin, defterlerinin yasal muhafaza imkanının kalmadığını ve hırsızlık/gasp yoluyla zayi olduğunu, şüphelinin kesin iade reddi ve ... ...'in bilgilendirmesi ile 20.04.2026 tarihinde öğrendiğini, işbu dava, TTK 82/7 uyarınca öngörülen 30 günlük yasal süre içerisinde açıldığını beyanla; .... Şti.'nin belirtilen Müdürler Kurulu Karar Defteri,Genel Kurul Karar ve Müzakere Defteri,Ortaklar Pay Defterlerinin ziyaa uğramış olduğuna yönelik olarak TTK hükümleri uyarınca davacıya zayi belgesi verilmesine, defterlerin zayiliğinden ötürü müvekkilinin telafisi imkansız başkaca zararlara uğramaması adına ihtiyadi tedbir ile Noterlerden geçici defter çıkartabilmek veya eski defterlerin kapatılıp yerlerine yeni defterlerin açılabilmesi adına ara karar oluşturulmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI : İstinaf incelemesine konu kararı veren ilk derece Mahkemesince eldeki dava hakkında yapılan yargılama sonunda, "Somut olayda, her ne kadar davaya konu ticari defterlerin yasal muhafaza imkanının kalmadığı ve hırsızlık/gasp yoluyla zayi olduğu iddia edilmiş ise de zayi nedeniyle iptali istenilen defterlerin "..." isimli kişide olduğunun bilindiği, defterlerin iade edilmemesine ilişkin iddia edilen hususlara dair soruşturmanın halen devam ettiği, davacının basiretli bir tacir gibi davranmakla yükümlü olduğu, dosya kapsamında TTK'nın 82/7. maddesinde belirtilen anlamda defterlerin zayine sebep olacak hırsızlık durumunun meydana gelmediği değerlendirilmekle davanın reddine , ..." karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ : Talep eden davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; defterlerin üçüncü kişi elinde olmasının tacir bakımından hukuken "zayi" niteliğinde olduğunu, ceza soruşturmasının varlığının davanın kabulünü gerektirdiğini, basiretli tacir yükümlülüğü eksiksiz yerine getirildiğini, davacı şirketin ticari faaliyetlerini sürdürebilmesinin, genel kurul işlemlerini tescil ettirebilmesi ve kamusal mali yükümlülüklerini yerine getirebilmesi adına zayi belgesi verilmesinin hayati önem arz ettiğini beyanla, ilk derece Mahkemesince verilen kararın kaldırılmasını ve davanın kabulüne karar verilmesini talep ve istinaf etmiştir.

GEREKÇE : Talep, TTK'nın 82/7. maddesine dayalı zayi belgesi verilmesine ilişkindir.

İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda davanın reddine karar verilmiş; bu karara karşı, davacı tarafından, yasal süresi içinde istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülmüş olan istinaf nedenleriyle ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.

Davacı, defterlerinin ... ...’in ofisinde muhafaza edildiğini, ...’in yanında yaklaşık 20 yıldır personel olarak çalışan...'ın, ... başka mükellefinin defterleri yanında şirketlerine ait olan, Müdürler Kurulu Karar Defteri, Genel Kurul Karar ve Müzakere Defteri, Ortaklar Pay Defteri yanında mali mühür ve diğer mali belgeleri izinsiz ofis dışına çıkardığını ve yasaya aykırı ve haksız bir şekilde uhdesinde tutarak ısrarla iade etmekten imtina ettiğini, bu nedenle 05/05/2026 tarihli ... Gazetesi "sarı sayfalar" bölümünde zayi durumuna ilişkin ilan da yapıldığını, defterlerin iadesinin yapılmayacağı hususunun kesinleştiğini beyan ederek, şirketlerine ait Müdürler Kurulu Karar Defteri, Genel Kurul Karar ve Müzakere Defteri, Ortaklar Pay defterlerinin zayi olduğu yönünde zayi belgesi verilmesini istemiştir.

TTK'nın 82/1. maddesi gereğince, "Tacir, ticari defterlerini, envanterleri, finansal tablo, bilanço ve faaliyet raporlarını, aldığı mektupları (bir ticari işe ait yazışmaları), gönderdiği mektup suretlerini, kayıtlara esas olan belgeleri, sınıflandırılmış şekilde saklamakla yükümlüdür."

TTK'nın 82/1. maddesi gereğince, "Tacir, ticari defterlerini, envanterleri, finansal tablo, bilanço ve faaliyet raporlarını, aldığı mektupları (bir ticari işe ait yazışmaları), gönderdiği mektup suretlerini, kayıtlara esas olan belgeleri, sınıflandırılmış şekilde saklamakla yükümlüdür." Saklama süresi on yıl olup sürenin başlangıcı da kanunda belirtilmiştir (TTK m.82/5-6). Defter ve belgelerin saklanması yükümü, gerçek kişi tacirlerde ticaretin terk edilmesinden sonra sürdüğü gibi, tacirin ölümü hâlinde mirasçılar bakımından da devam eder. Mirasın resmi tasfiyesi veya tüzel kişiliğin sona ermesi durumlarında, defter ve belgeler Sulh Hukuk Mahkemesince saklanır (TTK m.82/8).

Saklanması gereken defter ve belgeler, saklama süresi içinde, yangın, deprem, su baskını gibi bir afet veya hırsızlıktan dolayı zayi olursa, tacirin (ölmüşse mirasçılarının), durumu öğrendikten itibaren bir ay içerisinde işletmenin olduğu yerdeki mahkemeye başvurarak zayi belgesi alması gerekir. Kanunda “isteyebilirler” denmiş ise de bu bir zorunluluk niteliğindedir. Zayi belgesi için açılan dava, çekişmesiz yargı işidir (TTK m.82/7).

Zayi belgesi talebi çekişmesiz yargı işi olduğundan, HMK'nın 385/2.maddesi uyarınca, çekişmesiz yargı işlerinde aksine bir hüküm bulunmadıkça resen araştırma ilkesi geçerlidir.

TTK'nın 82/7.maddesinde, zayi belgesi verilmesini gerektirecek zayi olma durumları sınırlı olarak sayılmamış ise de tacirin zayi belgesi isteyebilmesi için, defterlerin zayi olmasında kusur ve sorumluluğunun bulunmaması, tedbirli bir tacir gibi davranmasına rağmen zayi olayına engel olamamış durumda olması gerekir. Madde metninde yangın, su baskını veya yer sarsıntısı ibarelerinden sonra yer alan "gibi" sözcüğüyle, benzer olaylar kastedilmiştir.

Somut olayda; davacının dava dilekçesinde Müdürler Kurulu Karar Defteri, Genel Kurul Karar ve Müzakere Defteri, Ortaklar Pay Defterlerinin muhasebecisinin ofisinde bulunduğunu, muhasebecisinin çalışanı tarafından ofis dışına çıkartılarak iade edilmediğinden zayi oldukları iddia edilmiştir. Buna göre söz konusu defterlerin TTK'nın 82/7. maddesinde sayılan bir sebeple zayi olmadığı gibi davacının, muhasebecisinde bulunan ticari defterleri ile karar defterinin akıbetini takip etmemekle ve muhasebeci seçiminde özenli davranmamakla zayi neticesine kusuru ile sebep olduğu görülerek, tacir davacının defterlerinin muhafazası konusunda gerekli özeni gösterme yükümlülüğü dikkate alındığında, ilk derece mahkemesince verilen karar isabetli olup aksi yöndeki istinaf nedenleri yerinde görülmemiştir.

Açıklanan bu gerekçelerle, HMH'nın 353/1.b.1 maddesi uyarınca dosya üzerinden yapılan istinaf incelemesi sonucunda, ilk derece mahkemesince verilen istinafa konu karar usul ve yasaya uygun olup davacı vekilinin istinaf sebepleri yerinde görülmediğinden, istinaf başvurusunun esastan reddine dair aşağıdaki karar verilmiştir.

KARAR: Açıklanan bu gerekçelerle;

1-HMK'nın 353/1.b.1 maddesi uyarınca, talep eden davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine,

2-Davacı yatırılan istinaf başvuru ve peşin karar harçlarının Hazineye gelir kaydına,

3-Davacı tarafından yapılan kanun yolu giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,

4-Gerekçeli kararın ilk derece mahkemesince taraf vekillerine tebliğine,

5-Dosyanın kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine dair;

HMK'nın 353.1.b.1 maddesi uyarınca dosya üzerinden yapılan istinaf incelemesi sonucunda, 17/09/2026 tarihinde, oy birliğiyle ve kesin olarak karar verildi.