Antalya 4. Asliye Ticaret Mahkemesi 2023/441 E. 2023/755 K.

T.C. ANTALYA 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ ESAS NO : 2023/441 KARAR NO : 2023/755 DAVA : Tazminat (Rücuen Tazminat) DAVA TARİHİ : 07/07/2023 KARAR TARİHİ : 26/12/2023 Mahkememizde görülmekte bulunan Tazminat (Rücuen Tazminat) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: DAVA:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili ile davalı şirkete ait Kilogram yükü belli bir adet konteyner malı Çin ülkesinden alarak Antalya Serbest Bölge Limanına getirilmesi konusunda anlaştıklarını, davalı kusurlu davranışı ile konteyneri tartmadan almış ve yüklediğini, müvekkilinin alış veriş yapmış olduğu Çin firması ise konşimentoya ... Kg malı eksik girdiğini, davalı tarafta yapması gerekeni yapmayarak malı tartmadan yükleyince konşimentonun düzeltilmesi işlemi hemen gerçekleşmediğini, konşimentoda yazılı ağırlıktan ... kg daha ağır olduğu tespit edildiğini, yetkililerce konteyner açılmış ve fazla olduğu tespit edilen 67 kap ve ... kg mal için gerekli işlemler yapıldığını ve müvekkilince ... tarihinde bu mallara ait tüm harç ve vergiler ödendiğini, bunun üzerine Gümrükler Genel Müdürlüğü tarafından davalıya ... tarihinde fazlalığın sebebinin gerekli bilgi ve belgeler ile ispatlanması için 3 aylık süre verildiğini, süre içinde evrak sunulmadığı gibi davalı tarafça ... sona eren bu süre için ek süre de talep edilmediğini, burada süre uzatma talebi yalnızca davalı tarafın talebi ile yapıldığını, davalı ek süre talebinde bulunmakta tek yetkili olduğunu, kusurlu davranışı ile bu ödemeye sebep olan davalı kendine ait bedeli ödemeyince müvekkiline haciz işlemi uygulandığın ve müvekkilinin kendisinin sorumluluğundan olmayan ... TL'yi ... tarihinde ödemek zorunda kaldığını belirterek, hatalı taşıma işlemi yapan ve bunun düzeltilmesinde tek yetkili olmasına rağmen süreleri kaçıran davalı taraf yüzünden müvekkilinin haciz tehdidi altında yapmış olduğu ... TL'nin davalıdan tahsili ile yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalı üzerinde bırakılmasını talep ve dava etmiştir. CEVAP :Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Görev itirazında bulunduklarını, davaya bakla görevinin Denizcilik İhtisas Mahkemelerinin görevli olduğunu, konunun ... ve ... numaralı koşimentolar tahtında gerçekleştiğini, davaya konu olayda taraflar arasındaki sözleşmeyi ihttiva eden konşimento çerçevesinde İngiliz Mahkemelerinin yetkili olduğunun aşikar olduğunu, yetkisiz mahkemede açılan davanın reddini talep ettiklerini, meydana geldiği bahsedilen zarardan müvekkilinin sorumlu olmadığını, Çin'deki satıcı firmanın konşimentoyu hatalı olarak doldurması sebebi ile Antalya Gümrük Müdürlüğünce ilgili farklılığın giderilmesi ve doğru evrakların teslimi için taraflara müzekkere yazıldığını, davacı tarafın kendisi üzerine yüklenen sorumlulukları yerine getirmediğini, Çin'deki satıcı firmadan evraklar taraflarına ulaştığı zaman evrakların ivedilikle Antalya Gümrük Müdürlüğüne teslim edildiğini, ancak Antalya Gümrük Müdürlüğü ilgili evrakların geç temin edilmesinden kaynaklı olarak müvekkili şirkete ... TL bedelli ceza tahakkuk ettiğini ve Antalya ... Vergi Mahkemesinin ... Vergi numarası ile davanın ikame edildiğini, müvekkili şirketin evrakların geç teslim edilmesinden kaynaklı tatbik edilmiş olan cezayı ödediğini ve dava konusu cezanın müvekkili şirket ile herhangi bir ilişkisi bulunmadığını beyan ederek davanın reddini talep etmiştir. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE Dava, rücuen tazminat istemine ilişkindir. Mahkememizce taraf vekillerine davaya konu taşımaya ilişkin onaylı tercümeleri yapılmış konşimentoları ve konşimentoların arka sayfalarının okunaklı örneklerini sunması için süre verilmiş ve verilen sürede taraflar konşimentoları mahkememize sunmuştur. İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi ... Hukuk Dairesi'nin ... tarih, ... Karar sayılı ilamında "....Mahkemece davalının süresinde ileri sürdüğü yetki itirazı değerlendirerek, yukarıda izah edildiği üzere taraflar arasında var olan sözleşmedeki uluslararası yetki şartı nedeniyle mahkemenin yetkisiz olduğuna ve dava dilekçesinin yetki yönünden reddine karar verilmiştir. Uyuşmazlığın yabancılık unsuru taşıdığı gözetilerek; 5718 sayılı yasanın 47. maddesine göre davanın yetki sözleşmesinde belirtilen yerde görülebileceği, Türk Mahkemelerinin ancak yabancı mahkemenin kendisini yetkisiz sayması ya da Türk Mahkemelerinde yetki itirazında bulunulmaması hallerinde uyuşmazlığa bakabileceği kanaatiyle yetki yönünden dava şartı yokluğu nedeniyle davanın usulden reddine karar verilmiştir. 5718 sayılı MÖHUK'un "Yetki anlaşması ve sınırları" başlıklı 47. maddesi hükmü ile Türk mahkemelerinin yer itibariyle yetki kurallarının münhasır yetki esasına göre tayin edilmediği hâllerde, tarafların, aralarındaki yabancılık unsuru taşıyan ve borç ilişkilerinden doğan bir uyuşmazlığın yabancı bir devletin mahkemesinde görülmesini kararlaştırmalarının Türk Hukuku bakımında da geçerli olacağı düzenlenmiştir. Yabancı devlet mahkemesine yetki tanıyan anlaşmanın Türk hukuku bakımından hukuki değer taşıması için öncelikle yazılı ve taraflar arasında yabancılık unsuru taşıyan ve borç ilişkisinden doğan bir uyuşmazlığa ilişkin olmalıdır. İkinci olarak söz konusu uyuşmazlık yönünden münhasır bir mahkeme tayin edilmemiş olmalıdır. Üçüncü olarak ise yetki anlaşması "uyuşmazlığın yabancı bir devletin mahkemesinde görülmesi konusunda" olmalıdır. Diğer yandan yetki anlaşmasıyla yetkilendirilen yabancı devlet mahkemesinin HMK'nın 17 ve 18. maddelerindeki düzenlemeye paralel olarak "belirli" olması şartı MÖHUK'un 47. maddesi yönünden de aranmalıdır. Seçilen mahkemenin belirli olduğunun kabulü için yetkili kılınan mahkeme ismen zikredilmiş olmalıdır. Somut uyuşmazlıkta ise açıkça uyuşmazlığın çözümünde Londra’daki İngiliz Yüksek Adalet Mahkemesi’nin yetkili olduğu kararlaştırılmıştır. Bu sebeple yetki şartı"belirli olma" kriterini taşımaktadır. Taşıyan ile gönderilen (konişmentonun meşru hamili) arasındaki ilişkide konişmento esas alınır (TTK.m.1237/1). Dolayısıyla konişmento hamili gönderilen eşyayı teslim alma hakkının kapsam ve koşulları, navlun sözleşmesinden bağımsız olarak konişmentoya göre belirlenir. TTK.m.1237/2 hükmünde "taşıyan ile taşıtan arasındaki ilişki ise navlun sözleşmesi hükümlerine bağlı kalacağı" öngörülmüş olmakla birlikte navlun sözleşmesi hakkında ayrı bir belgenin düzenlenmediği hallerde, taşıyan ile taşıtan arasındaki ilişkide de konişmento esas alınır; zira konişmento bir navlun sözleşmesi yapıldığını ve şartlarını tespit eder (TTK.m.1228/1) (YAZICIOĞLU, Emine, Kender- Çetingil Deniz Ticareti Hukuku, 16. Basım, İstanbul, 2020, s.365). Konşimento, kural olarak taşıyan tarafından düzenlenecek olmakla birlikte, TTK'nın 1228/2.maddesi uyarınca, kaptan veya kaptanın yahut taşıyanın bu konuda yetkilendirdiği bir temsilci tarafından, taşıyanın ad ve hesabına da düzenlenebilir (YAZICIOĞLU, a.g.e., s.366). Bu nedenle, konşimentoda yükletenin ya da taşıtanın imzasının bulunması söz konusu değildir. Ayrıca, yazılı şekil şartının tamamlanması için belgenin mutlaka ıslak imzayla imzalanması gerekmez; TBK'nın 14/2.maddesindeki koşulların sağlanması da yeterlidir. Bu nedenle, davacı vekilinin, yetki sözleşmesinin şekil şartlarını taşımadığına dair istinaf nedenleri yerinde görülmemiştir. Davaya konu konşimentonun ön yüzünün tercümesinde sigortalı ve gönderilenen adının yazılı olduğu ve tarafların taşıma senedinde yazılı olan şartlar çerçevesinde taşımayı yapacakları açıktır. Belgenin ön yüzünde, bu taşıma sözleşmesinin yetkili mahkeme ve hukuk seçimi, sorumluluğun sınırlandırılması, beyan edilen kıymet klozu gibi hususlarda bağlayıcı olduğu belirtilmiştir. Taşıma senedinin 26. maddesinde kanun ve yargı yetkisi düzenlenmiş olup, " Amerika birleşik Devletlerine veya Amerika birleşik Devletlerinden gerçekleştirilen taşımalar bakımından işbu konişmento ile ilgili her türlü ihtilaf birleşik Devletler kanununa tabidir ve Birleşik devletler New Yort Kuzey Bölgesi Federal Mahkemesi işbu ihtilafları göre konusunda tek yargı yetkisine sahip olacaktır . Bütün diğer durumlarda işbu konişmento İngiliz kanununa tabidir ve buna göre yorumlanacak ve bunun altında meydana gelen bütün ihtilaflar Londradaki İngiliz Yüksek adalet Mahkemesi tarafından herhangi başka bir ülke mahkemesinin yargı yetkisi hariç olmak suretyle karara bağlanacak. Alternatif olarak ve sadece taşıyıcının kendi takdirinde , taşıyıcı tacire karşı tacirin yerleşim yerindeki yetkili bir mahkemede dava açılabilir" şeklinde düzenleme yapılmıştır. Buna göre, konşimentonun İngiliz hukukuna tabi olduğu ve tüm ihtilafların İngiliz Yüksek Adalet Mahkemesi tarafından karara bağlanacağı açıkça kararlaştırılmıştır. "şeklinde karar verilmiştir. Dava dilekçesinde davacının Çin'den getirtilecek ürünlerin taşınması hususunda davalı ile anlaşıldığı, gümrük müdürlüğü tarafından tutulan tutanak ile teslim edilen yükte ağırlık ölçümünün hatalı olduğunun tespit edildiği ve bu nedenle haciz tehdidi altında ödenen bedelin rücuen tahsili talebi ileri sürülmektedir. Dosyaya örneği sunulan ... nolu konişmentoda yükleten ......,gönderilenin ... .... ,Yükleme limanının Çin- Şhangai, boşaltma limanının Antalya olduğu ve ... nolu konişmentoda yükletenin ..., gönderilenin ... ...., yükleme limanının Çin- Şhangai, boşaltma limanının Antalya olduğu görülmektedir. Davalı vekili tarafından sunulan cevap dilekçesinde davaya konu taşımayı konu alan konşimentodaki yetki şartı nedeniyle mahkememizin Milletlerarası yetkisizliği itirazında bulunulmuş olmakla öncelikle yetki ilk itirazının incelenmesi gerekmiştir. Dosya kapsamından, davacının Çin'den ithal ettiği emtianın ... ve ... nolu konişmento tahtında gemi ile Şhangai limanından Antalya'ya taşındığı anlaşılmaktadır. Bu durumda taşıyanın yabancı bir şirket olması ve taşımanın Çin'den Türkiye 'ye yapılması nedeniyle uyuşmazlığın yabancılık unsuru taşıdığı, konişmentoların arka sayfasında taşıma şartları 14. bölümünde yer alan yetki klozu ile taşıma sözleşmesinin uygulanmasından kaynaklanan uyuşmazlıklara İngiliz Hukukunun uygulanacağı, yetkili mahkemenin ise Londra mahkemeleri olduğunun kararlaştırıldığı anlaşılmaktadır. Her ne kadar davalının konişmento üzerinde taşıma işleri komisyoncusu olarak adı geçmekte ise de ayrı bir taşıma işleri komisyonculuğu sözleşmesi ibraz edilmediğinden, konişmentonun ispat kuvvetine değer verilmiştir. Yabancılık unsuru taşıyan uyuşmazlıkların çözümünde uygulanacak hukukun tayininden önce çözümü gereken sorun açılan davada mahkemenin milletlerarası yetkisinin bulunup bulunmadığı meselesidir. (Aysel Çeliker/Bahadır Erdem, Milletlerarası Özel Hukuk, Sayfa 19) Öyleyse uygulanacak hukuktan önce yetki konusu karara bağlanmalıdır. MÖHUK 47.maddesinde yer itibari ile yetkinin münhasır yetki esasına göre tayin edilmediği hallerde taraflar arasında yabancılık unsuru taşıyan ve borç ilişkisinden doğan uyuşmazlığın yabancı bir devlet mahkemesinde görülmesi konusunda anlaşma yapılması mümkündür. Yetki şartı taraflar arasındaki ilişkiyi düzenleyen sözleşmeye ayrı bir madde olarak konulabileceği gibi ayrı bir sözleşme olarak da düzenlenebilecektir. Anılan hükme göre yetki şartının geçerli olması için uyuşmazlığın yabancılık unsuru taşıması, Türk Mahkemelerinin yetkisinin münhasır yetki esasına göre düzenlenmemiş olması ile uyuşmazlığın özel borç ilişkisinden doğması gerekmektedir. Eldeki dosyada somut uyuşmazlığın yabancılık unsuru taşıdığı, davanın taşıma sözleşmesinden kaynaklanıp Türk mahkemelerinin münhasır yetki esasına göre düzenlenmiş bir konuya ilişkin olmadığı, konişmento yükleme limanı olan Şhangai limanında düzenlendiğinden taşıma işleri komisyoncusunun Türkiye acentesinin konişmentonun düzenlenmesine aracılık ettiğine dair dosyada her hangi bir delil, ayrı bir sözleşme bulunmadığı, bu durumda TTK m.105/f.2 düzenlemesine göre dava konusu olayda Türk mahkemelerinin münhasır yetkili olduğundan söz edilemeyeceği (Yargıtay 11 Hukuk Dairesi'nin, 22/06/2020 tarihli, 2019/3799 Esas ve 2020/3051 Karar sayılı ilamı) konişmentonun 14.maddesinde bulunan yetki şartına göre somut uyuşmazlık yönünden İngiltere Mahkemeleri'nin yetkili olduğu kanaatine varıldığından, davalı tarafından ileri sürülen milletlerarası yetki itirazının kabulü ile bu davalı bakımından ise davanın yetkisizlik nedeniyle davanın usulden reddine karar vermek gerekmiş aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. HÜKÜM: Ayrıntıları yukarıda açıklandığı üzere; 1-Davalı ... A.Ş.’nin Milletlerarası yetki itirazının KABULÜ ile mahkememizin yetkisizliği nedeniyle davanın USULDEN REDDİNE, 2-Harçlar Kanunu uyarınca alınması gereken 269,85-TL harcın peşin alınan 1.016,77 TL peşin harçtan mahsubu ile, bakiye 746,92 TL harcın davacıya İADESİNE, 3-Davacı tarafın yaptığı masrafların kendi üzerinde BIRAKILMASINA, 4-Karar tarihi itibariyle yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre hesaplanan 17.900,00.-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya VERİLMESİNE, 5-6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu 18/13 ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği 26/2. Maddeleri, 6100 sayılı HMK 297/1-ç, 326.maddeleri uyarınca, arabuluculuk faaliyeti sonunda tarafların anlaşamamaları halinde iki saatlik ücret tutarı tarifenin birinci kısmına göre ileride haksız çıkan taraftan tahsil olunmak üzere Adalet Bakanlığı bütçesinden ödeneceği öngörüldüğünden 3.120,00 TL'nin davacıdan alınarak HAZİNEYE GELİR KAYDINA, 6-Davacı tarafından yatırılan gider avansından kullanılmayan bakiye kısmın HMK 333. maddesi gereğince karar kesinleştikten sonra masrafı kendisine ait olmak üzere davacının göstereceği bir IBAN/hesap numarasına yatırılmasına ancak hesap numarası bildirilmemiş veya bildirilmez ise masrafı avanstan karşılanmak suretiyle PTT merkez ve işyerleri vasıtasıyla adreste ödemeli olarak gönderilmesine veya davacıya iadesine, Dair, davacı vekili ... ile yetki belgesine istinaden e- duruşma talep eden davalı vekili Av. ...'nin yüzüne karşı kararın tebliğinden itibaren 6100 Sayılı Kanunun 345.maddesi gereğince 2 hafta içerisinde ilgili İstinaf Dairesi Başkanlığına sunulmak üzere Mahkememize verilecek dilekçe ile İstinaf yasa yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.26/12/2023 Katip ... e-imza Hakim ... e-imza